Mizanul – hikmet (xülasesi) Peyğember(s) ve İmamlar(e)ın mübarek hedisleri I cild Mizanul – hikmet (xülasesi) Peyğember(s) ve İmamlar(e)ın mübarek hedisleri Toplayan: Ayetullah Mehemmed Mehemmedi Reyşehri Tercümeçiler: Ağabala Mehdiyev, Elşen Mahmudov, Etibar Quliyev Redaktorlar: İxtisas redaktoru Höccetül –İslam vel-müslimin Hacı Adil Mövlayi Edebi redaktor: Dürdane Ceferli Müqeddime بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله رب‌العالمين و الصلوة و السلام علي نبينا محمد و آله الطاهرين و صحبه‌المنتجبين İlahi dinler arasında en kamil ve en ehateli din olan müqeddes İslam dini ilahi maarifin bütün sahelerini ehate edir. Bu müqeddes din ilahi maarifin terennümçüsü qisminde, Allah taalanın yer üzünün insanlarında görmek istediyi bütün insani keyfiyyetleri, kamil ve dinine bağlı insanın heyatının bütün aspektlerini tesvir edir. İslam maarifi üç prinsip: etiqad, ehkam ve exlaq esasında qurulmuşdur. Etiqad bölümü bir müselmanın neye ve nece etiqad beslemeli olduğu ve bu düşünce terzinin yekunu kimi varlıq aleminin hansı reallıqlarına çatması, azğınlıq ve zelillik vadisinde sefil qalmaması etrafındakı insani düşünce ve tefekkür istiqametlerine şamil olunur. Ehkam, insanın özbaşına reftarla ve müxtelif vasitelerle, Allah taalanın onun tebietinde qoyduğu, varlıq alemi ile sesleşen fitretine zidd üsullara el atmaqla özünü puç etmemesi üçün onun emel ve reftarını konkretleşdiren gösterişler toplusudur Exlaq bölümü ise meneviyyatın, ruhun, torpaqda olan insanın meleklerden daha gözel ve ezemetli oluncaya qeder menevi gözelliklerle zinetlenmesinden behs edir. Bu üç bölümün istinadgahı İslam dinidir. Etiqad, ehkam, exlaq üçün müraciet olunacaq menbe ise, ilk növbede Qurani-Kerim ve Qurandan sonra İslamın eziz peyğemberi Hezreti Mehemmedin (s.) ve Ehli-Beytinin (e.) kelamları, reftarlarıdır. İslam peyğemberinin ve onun Ehli-Beyti olan me‘sum İmamların (e) hedisleri, eslinde birinci prinsipin, yeni Qurani-Kerimin tefsiri ve izahdır. Tebiidir ki, Peyğemberin(s) ve me‘sum imamların(e) hedislerinin olmayacağı teqdirde, Qurani-Kerime, Onun ruh ve telimleri ile daban-dabana zidd olan yozum ve şerhler verilecekdi. İslamın eziz peyğemberinin (s) öz Ehli-Beytini Qurani-Kerimle birge emanet qoymasını ve Ehli-Beytinin Qurandan ayrılmaz olduğunu döne-döne te‘kid etmesi de bununla bağlı olmuşdur ki, Quran beşerin nefsani isteklerinin ve xeyallarının girdabına düçar olmasın. Onun metni, İlahinin vedine göre tehriflerden qorunub saxlandığı kimi, mezmunu da, Allahın lütfü ile Peyğember Ehli-Beytinin (e) izah ve tefsirleri sayesinde cahil ve azğınların hücumlarından müdafie olunsun. Bu ideoloji esasa söykenen müselmanlar, böyük İslam peyğemberinin (s) ve Ehli-Beytinin (e) sözlerini ve reftarlarını yazıya köçürüb saxlamışlar. Hedislerin yazılması ve qeydiyyatı, son höccet, me‘sum İmamın (ec.) «qeybeti kubrasına» – 329-cu hicri qemeri iline qeder davam etmişdir. Başqa sözle desek, hemin vaxta qeder Ehli-Beyt imamları (e) silsilesinin vasitesile her üç prinsipi-etiqad, ehkam ve exlaqı izah eden yeni-yeni hedisleri elde etmek imkanı olmuşdur. Hemin zamanadek hedislerin toplanması mövzusunda İslam alimleri terefinden saysız-hesabsız kitablar yazılmışdır. Ondan sonra da, görkemli İslam alimleri böyük eziyyet ve zehmetler bahasına çoxsaylı hedis toplularını hazırlamışlar. Bu proses yaşadığımız esre qeder ardıcıl, şekilde davam etmişdir ve Allahın isteyi ile bundan sonra da bele olacaqdır. Öten dövrlerde adlı-sanlı İslam alimleri terefinden qeleme alınmış hedis kitabları müasir hedis toplularının baza ve esasını teşkil etseler de, yeni-yeni meselelerin meydana gelmesi, cemiyyetin ehtiyacının artması, elmin, insan heyatının inkişafı her bir zamanda alimlerin, din xadimlerinin yeni tedqiqatlara başlamalarını, her üç sahedeki ehtiyacların Peyğember ve Ehli-Beytinin (e) hedislerine istinaden ödenilmesini teleb edir. Tebii ki, bu işin öhdesinden hedisşünaslıq ve ona aid saheler üzre mütexessis alimler gele biler. Çünki, hedis elminin özü de, güclü hedisle zeifi, doğru ve yanlışı, bir sözle hedis növlerinin bir-birinden ayırd edilmesini temin eden özünemexsus incelik ve çetinliklerden xali deyil. Bele ki, her bir elmin öz mütexessisleri var ve hemin elmi öyrenmek üçün mehz onlara müraciet olunmalıdır. Böyük teşebbüskarlığın mehsulu olan çox deyerli «Mizanul hikme» kitabı İslam peyğemberi ve Ehli-Beytinin (e) hedisleri barede müasir dövrde qeleme alınmış kitablardandır. Eserin on cildlik toplusu ilk defe 1981-ci miladi ilinde (1360 hicri şemsi) çap olunaraq dünya müselmanlarının ixtiyarına verilmişdir. Kitabın müellifi, İslam elmlerinin yorulmaz tedqiqatçı alimlerinden olan böyük ustadım, rebbani alim, Hezreti ayetullah cenab Mehemmed Mehemmedi Reyşehridir (damet berekatuh). O, özünün xüsusi diqqeti ve İslam elmlerine, müasir beynelxalq veziyyete ve hazırki cemiyyetin ehtiyaclarına olan ehateli baxışı ile İslam hedislerini tedqiq etmişir. Onun zehmetlerinin behresi olan bu kitab İslam dünyasında böyük reğbetle qarşılanmışdır. Bu deyerli eser, neşrinden keçen 22 ilde, defelerle yeniden çap ve dünyanın bir çox esas dillerine tercüme olunmuşdur. Qiymetli toplunun bir sıra orijinal xüsusiyyetleri var ve qısaca, onlardan Bezilerini qeyd edirik: 1- Çox hörmetli müellif öz teşebbüsüne uyğun olaraq, hedisleri Quran ayelerinin ardınca ele formada vermişdir ki, hedis, Qurani-Kerimin menasının başa düşülmesinde açar rolunu oynayır. 2- Revayetlerin seçilmesi ve fesiller üzre bölgüsü yeni ve üreye yatan bir metodla heyata keçirilmişdir. 3- Günümüzün teleblerine uyğun olaraq, revayetler üçün çoxsaylı başlıq ve mövzular çıxarılmışdır. Bele ki, Quran ve İslamın hemin meselelerde fikrini bilmek isteyenlerin mütleq ekseriyyeti, özlerinin nezerde tutduqları mövzuları burada tapa bilerler. 4- Revayetler çox diqqetle ve hedis elmindeki xüsusi ekspert telebkarlığı ile seçilmişdir. 5- Kitabda bütün İslam firqelerinin menbelerinden istifade olunmuşdur. 6- Hedislerin verilmesinden elave, onun istinad mexzleri ve bu revayetin, yaxud da bu mövzuda olan revayetlerin diger menbeleri de gösterilmişdir. Elbette, bu deyerli kitabın çoxsaylı başqa üstün cehet ve xüsusiyyetleri de var. Ancaq, yazının yığcamlığını gözlemek meqsedi ile, yazılanlarla kitfayetlenirem. Eminem ki, hörmetli oxucu ve mütexessislerin özleri de, kitabdakı diger üstün cehetleri görecekler. İslam hedisleri ve ona aid elmler sahesinde müselman dünyasının en mühüm tedqiqat merkezlerinden biri olan ve Hezret ayetullah cenab Mehemmedi Reyşehrinin nezareti altında İslam hedisleri sahesinde tedqiqat işleri aparan «Darul Hedis» Merkezi «Mizanul Hikme»nin müntexabatını çap etdirmişdir. Bu iş daşıdığı xüsusi ehemiyyetle yanaşı, dünya müselmanları üçün de çox faydalı bir işdir. İran İslam Respublikasının Azerbaycan Respublikasındakı Medeniyyet Merkezi İranın ve Azerbaycanın müselman xalqlarının qırılmaz tellerle bir-birine bağlandığını ve dost, qardaş Azerbaycan xalqına medeni xidmetler gösterilmesi meqsedile «Mizanul- Hikmenin müntexabatı» kitabını azerbaycan diline tercümesini teşkil etmişdir. Azerbaycan elmi ictimaiyyetinin ve vetendaşlarının müqeddes İslam dininin menbe kitablarına ve esas prinsiplerine ne seviyyede ehtiyac duyduğunu nezere alsaq, bu işin ezemeti ve gösterilen xidmetin böyüklüyü daha da aydın olar. Kitabın Hacı Ağabala Mehdiyev, Meşedi Elşen Mahmudov, Hacı Etibar Quliyev ve hörmetli redaktor xanım Dürdane Ceferliden (eyyedehumullah) ibaret tercüme qrupu Medeniyyet Merkezinin dini eksperti, semimi ve köhne dostum böyük alim höccetül islam velmüslimin cenab Hacı Şeyx Adil Mövlayinin (damet ifazatuh) elmi redaktorluğu ile yorulmaz sey göstermiş ve işde qarşıya çıxan çoxsaylı çetinlikleri aradan götürmekle kitabın tercümesini 6 ay erzinde başa çatdırmışlar. Elbette, menbe ve tercüme dillerindeki incelikler, sözle mena arasında optimal variantın tapılması kimi meqamlar bu sahenin mütexessislerine gizlin deyil. Xüsusile de hazırki kitab kimi sırf dini mezmunlu edebiyyatların tercümesi xüsusi bir diqqet ve hessaslıq teleb edir. Bele meqamlara riayet olunması, bir sıra hallarda tercümede cüzi qüsurlara getirib çıxarır ki, bu da olduqca tebiidir. Bununla elaqedar, hörmetli alim ve müttexesislerin reylerine ehtiyac var ve güman edirem ki, onların faydalı olanlarından növbeti çaplarda istifade olunacaqdır. Nehayet ki, qiymetli eseri böyük sevincle Azerbaycan Respublikasının müselman xalqına, ismet ve paklıq nümunesi olan Ehli-Beytinin (e) aşiqlerine teqdim ederek Hezreti Mehdi Sahibez-zemandan (ervahuna fedah) bu kiçik xidmetimizi qebul etmesini acizane dileyirem. Heqiqeten de, Onun razılığı haqq olan Allahın razılığı ile neticelener. اِنّه ولي النعم. آخر دعوانا ان الحمدلله ربّ العالمين وصلي‌الله علي محمد‌و آله الطاهرين Seyyid Eliekber Ocaqnejad İran İslam Respublikasının Azerbaycan Respublikasındakı Medeniyyet Merkezinin sedri 1 Fedakarlıq 1.Fedakarlığın deyeri. 1.İmam Eli (e):«Fedakarlıq en ali insani sifetdir.» 2.İmam Eli (e):«Fedakarlıq yaxşı emel sahiblerinin xisletidir.» 3.İmam Eli (e):«Fedakarlıq yaxşılıqların en gözeli ve imanın derecelerinin en üstünüdür. « 4.İmam Eli (e):«Fedakarlıq ibadetlerin en üstünü ve ağalığın en böyüyüdür.» 5.İmam Eli (e):«Sexavetliliyin en üstünü fedakarlıqdır.» 6.İmam Eli (e):«Başqaları ile insafla, möminlerle ise fedakarlıqla davran.» 7.İmam Eli (e):«Necib exlaqın en yüksek mertebesi fedakarlıqdır.» 8.İmam Eli (e):« Azad insanlar fedakarlıqla qul edilirler.» 2.Fedakarların deyeri. Qur’an: «Mühacirlerden evvel (Medinede) yurd salmış ve iman getirmiş kimseler öz yanlarına (şeherlerine) mühaciret edenleri sever, onlara verilenlere (qenimetlere) üreklerinde ehtiyac (ve hesed) duymaz, özleri ehtiyac içinde olsalar bele onları özlerinden üstün tutardılar. Nefsinin xesisliyinden, tamahından qorunub saxlanılan kimseler . mehz onlar nicat tapıb seadete qovuşanlardır» Hedis: 9.Ebu Hüreyre:«Bir kişi Peyğemberin (s) yanına gelib aclıqdan şikayetlendi. Allahın Peyğemberi (s) bir neferi zövcelerinin evine gönderdi. Amma onlar dediler:«Sudan başqa bir şeyimiz yoxdur.» Peyğember (s) buyurdu:« Bu kişini bu axşam kim qonaq aparar?» Eli ibn ebu Talib (e) dedi:«Ey Allahın Peyğemberi, men onu qonaq apararam.» Sonra Fatimenin (s.e.) yanına gelib dedi:«Ey Allahın Peyğemberinin qızı, yemeye neyin var?» Fatime dedi:«Şam yemeyinden başqa bir şeyimiz yoxdur, amma qonağı özümüzden üstün tutar, qabağa salarıq.» Hezret buyurdu:«Ey Mehemmedin qızı! Uşaqları yatızdır ve çıraqları söndür.» Eli (e) seher Peyğemberin (s) yanına gelib baş verenleri Hezrete danışandan sonra çox keçmedi ki, Allah-taala «…özlerinden üstün tutarlar . . . . . .» ayesini nazil etdi.» 10.Ayişe:«Allahın Peyğemberi (s) dünyadan köçene kimi heç vaxt üç gün dalbadal doyunca yemek yemedi. Eger isteseydi, doyunca yeye bilerdi. Amma başqalarını özünden üstün tutur, qabağa salırdı.» 11.Ebuttufeyl:«Eli (e) xoşu gelen bir paltar aldı. Sonra onu sedeqe verib buyurdu:«Allahın Peyğemberinden(s) eşitmişem ki, «her kim fedakarlıq ederek başqasını özünden qabağa salsa, Allah Qiyamet günü ona Cenneti bağışlayar.» 12.İmam Sadiq (e):«Fatimenin (e. s) evinde bir az arpa var idi ve o, ondan quymaq hazırladı. Yemek hazır olandan sonra onu qarşılarına qoydular (ki, yesinler). (Birden) Bir yoxsul gelib çıxdı ve dedi:«Allah size rehm etsin!» Eli durub yemeyin üçde birini ona verdi. Çox keçmedi ki, bir yetim gelib dedi:«Allah size rehm etsin!» Eli (e) durub yemeyin diger üçde bir hissesini ona verdi. Sonra bir esir gelib dedi:«Allahın rehmi olsun size!» Eli (e) durub yemeyin qalan üçde birini de ona verdi ve özü hemin yemekden heç dadmadı. Sonra Allah onların baresinde bu ayeni nazil etdi ve hemin aye Allaha göre bele bir fedakarlıq eden her bir mömine de şamildir.» ioooooop 2 İcare 3.İcare. Qur’an: «Meger Rebbinin rehmetini onlarmı paylaşdırırlar?! Dünyada onların ruzilerini öz aralarında Biz bölüşdürürük. Biri o birine iş gördürsün deye birinin derecesini digerinden üstün etdik. Senin Rebbinin merhemeti onların yığdıqlarından daha yaxşıdır.» «O iki qızın biri dedi:«Atacan! Onu muzdla çoban tut, çünki bu güclü ve etibarlı adam muzdla tutduqlarının en yaxşısıdır!» Hedis: 13.İmam Eli (e): «Onların ruzilerini aralarında biz bölüşdürürük» ayesi baresinde buyurub- «Pak ve müqeddes Allah bu aye ile bize insanların dolanacaq yollarından birinin icare olmasını xeber verdi. Çünki, Allah öz hikmeti esasında insanları istek, ezmkarlıq ve diger cehetlerden ferqli yaradıb ve bu meseleni yaradılmışların dolanışığının dayaq nöqtesi edib. Ona göre de bir şexs digerini (onun emek qüvvesini) icare edir. . . . eger bizlerden biri özü üçün bennalıq, xerratlıq, yaxud diger senet sahiblerinin işlerini görmeye mecbur olsa, onda dünyanın işleri düzelmez. İnsanların buna imkanı da yoxdur ve heç cür bunu ede bilmezler. Lakin, Allah onların isteyini müxtelif etdi, her kesin meylini bir işe saldı ki, hemin işi başqaları üçün de görsün ve her biri başqasının kömeyi ile veziyyetine uyğun olaraq meişet işlerini ireli aparsın. Belelikle, Allah deqiq bir tedbir tökübdür.» 4.İnsanın muzdlu iş görmesinin xoşagelmezliyi. 14.Emmar Sabati:«Ebu Abdullaha (İmam Sadiqe (e)) dedim:«İnsan ticaret edib özünü bele bir şekilde icareye vere bilermi ki, alver etdiyi miqdarda ona (pul) verilsin?» Buyurdu:«Özünü muzda satmasın, eksine, Allahdan ruzi istesin ve ticarete başlasın. Çünki eger muzdla işlese öz ruzisine mane olub.» 5.İcarede dellallıq. 15.Mehemmed ibn Müslim:«İmam Baqir ve ya İmam Sadiqden (e) soruşdular:«Bir şexs iş götürür, amma onu özü yerine yetirmir başqasına hevale edir ve ortada xeyir götürür.»Buyurdu:«Özü de hemin işin bir qederini görmese, xeyr. (bu düzgün deyil)!» 6. Muzd alanın haqqını kesmemek. 16.Hezret Peyğember (s):«Allah muzd alanın (fehlenin) muzdunu kesen şexsin emelini puç ve etri beş yüz illik mesafeden hiss olunan Cennetin iyini ona haram eder.» 17. Hezret Peyğember (s):«Muzd alanın (fehlenin) muzdunu kesmek böyük günahlardandır.» 7.Zehmet haqqının müeyyenleşdirilmesi ve zehmethaqqı vermeyin qaydası. 18.Hezret Peyğember (s):«Fehlenin zehmethaqqını onun teri qurumamış verin ve hemin iş halında onun muzdunu müeyyenleşdirin.» 19.İmam Eli (e):«Allahın Peyğemberi (s) muzdu teyin edilmemişden qabaq fehle işletmeyi qadağan edib.» ioooooop 3 Ecel 8.Ecel. 20.İmam Eli (e):«(Allah) ecelleri (ömrün müddetini) teqdir edib, müeyyenleşdirib. Bezilerini uzun ve Bezilerini qısa edib ve bir qismini arxaya atıb ve bir qismini qabağa salıb. Onların amillerini ölüme bağlayıb (ecelin sona çatmasının sebeblerini hazırlayıb).» 21.İmam Eli (e):«Ecel ve ölümden doğru şey yoxdur.» 22.İmam Eli (e):« Ecel ne gözel dermandır.» 23.İmam Eli (e):«İnsanın nefesleri onun ölüme teref addımlarıdır.» 9.Ecel möhkem bir qaladır. Qur’an: «Allahın izni olmayınca heç kes ölmür. O, vaxtı müeyyn edilmiş bir yazıdır.» Hedis: 24. İmam Eli (e):«Ecelin gözetçiliyi kifayetdir.» 25.İmam Eli (e):«Ecel möhkem qaladır.» 10. Her bir şeyin ömrü var. 26.İmam Eli (e):« Her bir şeyin müddeti ve sonu vardır.» 27.İmam Eli (e):«Allah her bir şey üçün ölçü ve her bir ölçü üçün ecel ve son qoyub.» 11.Her bir ümmetin eceli (sonu) var. Qur’an: «Her bir ümmetin ömür müddeti vardır. Onların eceli gelib çatdıqda ondan ne birce saat yubanar, ne de qabağa keçerler!» «Biz heç bir memleketi eceli gelib çatmamış mehv etmedik. Heç bir ümmet ne ecelinden qabağa keçe biler, ne de ondan arxaya qala biler.» Hemçinin müraciet et: Nehl, 61; Ta Ha, 129; Enkebut, 5; Şura, 14; . Muminun, 43 12.Şerti ve qeti ecel. Qur’an: «Sizi palçıqdan yaradan, sonra da bir ecel müeyyen eden Odur. Qeti ecel Onun yanındadır. Siz yene de şübhe edirsiniz!» Hedis: 28.İmam Sadiq (e)-yuxarıda qeyd olunan ayenin tefsirinde buyurmuşdur- «Namelum (adsız) ecel asılı ve şerti haldadır, Allahın isteyi ile tez ve gec ola bilir. Amma melum (adı olan) ecel Allahın Qedr gecesinden gelen ilin Qedr gecesine kimi qezavü-qeder olaraq müeyyenleşdirdiyi eceldir ve Allah onun baresinde buyurmuşdur:«Onların eceli gelib çatdıqda birce saat bele ne yubanar, ne de qabağa keçerler.» 13.Şerti eceli uzaqlaşdıran amil. 29.İmam Eli (e):«Ömürler sedeqe vermekle uzanır.» 30.İmam Sadiq (e):«İnsanlar öz ömürlerinden çox öz yaxşılıq ve ehsanları ile yaşayırlar. Hemçinin ecellerinin çatmasından çox günahlarının neticesinde ölürler.» ioooooop 4 Axiret 14.Axiret. Qur’an: «Biz axiret qazancını isteyenin qazancını artırır, dünya menfeetini isteyene de ondan veririk. Onun axiretde heç bir payı yoxdur.» Hedis: 31.İmam Eli (e):«Dünya bedbextlerin arzusu, axiret ise xoşbextlerin qurtuluş ve uğurudur.» 32.İmam Eli (e):«Axiretden möhkem yapış ki, dünya sene kiçik gelsin.» 33.İmam Eli (e):«Heqiqeten dünya senden ayrılandır, axiret ise sene yaxındır.» 15.Axiret işlerinin ezemeti. Quran: «Bir gör onların birini digerinden nece üstün etdik. Axiretde derece ve üstünlükler daha yüksek ve ucadır.» Hedis: 34.İmam Eli (e):«Dünyanın her bir şeyini eşitmek görmeyinden böyükdür. Axiretin ise her bir şeyini görmek eşitmeyinden böyükdür. Odur ki, axireti görmeyin yerine, gözlere görünmeyen, qeyb perdesi arxasında olanları müşahide etmek evezine, ele eşitmekle ve (peyğemberlerin vasitesi ile) xeberdar olmaqla kifayetlenin.» 16.Axiret ebedi evdir. Quran: «Ey qövmüm! Bu dünya heyatı keçici bir şeydir, qalmaq yeri axiret evidir.» Hedis: 35.İmam Eli (e):«Öz ebedi evini abadlaşdıran kes ağıllıdır.» 36.İmam Eli (e):«Dünya qurtaran, axiret ise ebedidir.» 17.Axiretin üstünlüyü. Quran: «De:«Dünyanın malı azdır ve axiret, teqvası olan üçün daha yaxşıdır.» Hedis: 37.İmam Eli (e):«Axiretin heç bir evezi yoxdur ve dünya insanın qiymeti deyil.» 18.Axireti yada salmaq. 38.İmam Eli (e):«Axireti yada salmaq dava-dermandır, dünyanı yada salmaq ise en pis derd ve xestelik.» 39.İmam Eli (e):«Kim axireti çox yadına salsa günahı ve (Allaha qarşı) itaetsizliyi az olar.» 19.Axiret üçün iş görmek. 40.Allahın Peyğemberi (s):«Dünyan üçün ele işle ki, sanki ebedi yaşayacaqsan ve axiretin üçün ele iş gör sanki sabah öleceksen.» 41. Allahın Peyğemberi (s):«Allah gece-gündüz en böyük derd-qemi axiret olan kesin qelbini ehtiyacsız ve zengin eder, onun işini qaydaya salar. O, ruzisini tam şekilde elde etemeyince dünyadan köçmez. Allah gece-gündüz en böyük derd-qemi dünya olan kesin alnına ise yoxsulluq (möhürü) vurar, işinin nizamını pozar.O dünyada öz qismetinden artıq bir şey elde etmez.» 42.İmam Eli (e):«Dünyaya reğbeti ola-ola axiret üçün iş görmek faydasızdır.» ioooooop 5 Qardaş 20.Möminler bir-birleri ile qardaşdır. Qur’an: «Heqiqeten möminler bir-birleri ile qardaşdırlar. Buna göre de qardaşlarınızın arasında sülh yaradın ve Allahdan qorxun ki, belke rehm olunasınız.» Hedis: 43.Allahın Peyğemberi (s):«Möminler qardaşdırlar, qanları beraberdir ve başqalarının qarşısında elbirdirler. Onların en aşağı olanı bir şexsi hamısının amanına daxil ede biler.» 44.İmam Eli (e):«Ne çox qardaşın ki, onları senin anan doğmayıb.» 45.İmam Baqir (e):«Mömin möminin doğma qardaşıdır.» 46.İmam Sadiq (e):«Mömin möminin qardaşı, onun gözü ve beledçisidir. Ona xeyanet ve zülm etmez, aldatmaz ve ona emel etmeyeceyi ve’di vermez.» 47. İmam Sadiq (e):«Mömin möminin qardaşıdır.Eyni ile bir beden kimidirler.Onun bir üzvü ağrıyanda diger üzvler de hemin ağrını hiss ederler. Onların ruhları bir ruhdandır.» 21.Heqiqi qardaşlar. 48.Allahın Peyğemberi (s):«Qardaşlarınızın sayını artırın. Çünki Qiyametde her bir mömin şefaet edecek.» 49.İmam Eli (e):«Heqiqi qardaş ve yoldaşlarını qoru. Çünki onlar asayiş dövrünün ehtiyatı, bela günlerinin qalxanıdırlar.» 22.Qardaşları sevmek. 50.İmam Eli (e):«Qardaşın (seninle) dostluqda senden güclü olmasın.» 51.İmam Eli (e):«Qardaşları, onların pehrizkarlıqları qederince sev.» 52.İmam Sadiq (e):«İnsanın dinseverliyinin nişanelerinden biri onun qardaşını sevmesidir.» 23.Dostluğun davamlılığına sebeb olan amiller. 53.İmam Sadiq (e):«Ey Nö’manın oğlu! Eger qardaşının seninle olan dostluğunun xalis olmasını isteyirsense, onunla (yersiz) zarafat etme, mübahise etmekden çekin, ona öyünme ve onunla dava etme.» 54.İmam Sadiq (e):«Qardaşlar öz aralarında üç şeye möhtacdırlar ki, eger onları yerine yetirseler dostluqları davamlı olacaq, eks halda ise bir-birlerinden ayrılacaq ve düşmen olacaqlar. Hemin üç şey bunlardır: bir-birine qarşı insaflı olmaq, bir-birine qarşı mehriban olmaq ve bir-birine paxıllıq etmemek.» 24.Allaha xatir dostluq ve qardaşlıq etmek. 55.Allahın Peyğemberi (s):«Uca Allaha xatir sevdiyin qardaşının üzüne baxmaq ibadetdir.» 56.Allahın Peyğemberi (s):«Müselman şexs İslamın xeyrini elde etdikden sonra Allaha göre elde etdiyi dost kimi bir xeyir elde etmeyib.» 57.İmam Eli (e):«Allaha göre qardaşlıq etmek mehebbeti saflaşdırır.» 58.İmam Eli (e):«Allaha göre dostluq edenlerin dostluqları davamlı olar, çünki hemin dostluğa sebeb olan amil hemişe mövcuddur.» 59.İmam Eli (e):«Allah yolunda qardaşlıq etmekle qardaşlıq bar verir.» 25.Dünyaya göre qardaş olmaq. 60.İmam Eli (e):«Dostluğu Allaha göre olmayan kesden çekin. Çünki onun dostluğu alçaqlıq, onunla yoldaşlıq etmek nehs ve bereketsizdir.» 61.İmam Eli (e):«Kim Allaha göre qardaşlıq etse xeyir görer ve kim dünyaya göre qardaşlıq etse mehrum qalar.» 62.İmam Eli (e):«Hansısa bir işe göre seninle dostluq eden kes hemin işe nail olduqdan sonra sene arxa çevirer.» 26.Qardaşa olan mehebbeti biruze vermek. 63. Allahın Peyğemberi (s):«Dost ve ya qardaşınızı seven zaman (mehebbetinizi) ona biruze verin.» 64. Ebul Bilad:«Ebu Ceferle (İmam Baqir) (e) Ebu Abdullah (İmam Sadiq (e)) mescidde oturmuşdular. Oradan bir kişi keçdi. Ebu Ceferle (e) oturanlardan biri dedi:«Vallah men bu kişini çox isteyirem.» Ebu Cefer (e) buyurdu:«Ele ise ona bildir. Çünki, mehebbeti biruze vermek dostluğu davamlı ve berqerar eder, hüsnü-reğbet ve ülfeti artırar.» 27.Qardaşı (din qardaşını) sevmek onun da qardaşını sevmesinin nişanesidir. 65.İmam Eli (e):«Dostluq ve mehebbetleri qelblerden soruşun. Çünki qelbler rüşvet qebul etmeyen şahidlerdir.» 66.İmam Baqir (e):«Qardaşının qelbinde sene olan mehebbetini, senin öz qelbinde ona qarşı olan mehebbetden başa düş.» 67.İmam Hadi (e):«İncitdiyin kesde sefa-semimiyyet axtarma ve bedbinlik oxun ile nişan aldığın kesden xeyirxahlıq umma. Çünki, senin qelbin başqalarına münasibetde necedirse başqalarının da qelbi sene qarşı eledir.» 28.Qardaşlarla elaqeni kesmek. 68.İmam Eli (e):«Qardaşınla elaqeni kesmek isteyende öz dostluğundan ona bir az qalıq saxla ki, bir gün hemin miqdar ona melum olanda ona qayıtsın.» (Onun arxasınca bütün körpüleri uçurtma, onun qayıtması ve yeniden birleşmesi üçün bir yer saxla.) 69.İmam Eli (e):«Birleşenden sonra elaqeni kesmek, qardaşlıqdan sonra cefakarlıq ve dostluqdan sonra düşmençilik nece de pisdir.» 70.İmam Sadiq (e):«Öz dostluq ve mehebbetini münasib yere qoymayan kes elaqenin kesilmesi tehlükesi qarşısındadır.» 29.Qardaşlarla elaqe yaratmaq 71.İmam Eli (e): Gerek qardaşının elaqeni kesmek imkanı senin ona birleşmek imkanından çox olmasın. Hemçinin gerek onun pislik etmek qüdreti senin yaxşılıq etmek qüdretinden artıq olmasın.» 72. İmam Hüseyn (e):«Elaqe yaratmaqda en güclü şexs, onunla elaqesini kesmiş şexsle elaqe yaradan şexsdir.» 30.Qardaşların növleri. 73.Allahın Peyğemberi (s): «Axirezzamanda en az tapılan şey etibarlı dost ve ya halal bir dirhem olacaq.» 74.İmam Sadiq (e):«Qardaşlar üç destedirler: Biri yemek kimidir ki, ona hemişe ehtiyac var ve o, ağıllı şexsdir. İkincisi derd kimidir ve o, ağılsız şexsdir. Üçüncüsü derman kimidir ve o, müdrik şexsdir.» 75.İmam Sadiq (e):«Qardaşlar üç destedirler: (Biri) canı ile yoldaşlıq eden, digeri ise malı ile kömek eden. Bu iki deste qardaşlığında düz ve sadiqdir. Üçüncüsü ise senden gündelik dolanacağını alan şexsdir. O seni az bir lezzet ve kef üçün isteyir. Ona etimad etme! 31.Çekinilmeli qardaşlıq ve dostluqlar 76.İmam Eli (e):«Ona dözmeli olduğun kes senin qardaşın deyil.» 77.İmam Eli (e):«Senin yaxşılıqlarını ört-basdır edib nöqsanlarını yayan kesle qardaşlıq etme.» 78.İmam Baqir (e):«Zengin olanda seni sayan, yoxsullaşanda ise seni terk eden kes nece de pis qardaşdır.» 79.İmam Baqir (e):«Dörd neferle - ağılsız, xesis, qorxaq ve yalançı ile yoldaşlıq ve qardaşlıq etme!» 80.İmam Sadiq (e):«Seni tamah saldığı şeye göre, yaxud nedense qorxduğu üçün ve ya neyese meyl saldığına göre yaxud da yeyib-içmeye göre isteyen kesle qardaşlıq etmekden uzaq ol ve perhizkarlarla qardaşlıq etmek axtarışında ol, hetta eger onları axtarmaq üçün yerin derinliklerine daxil olmalı ve ömrünü bu yolda serf etmeli olsan bele!» 32.Köhne qardaşlıqların qorunub saxlanılması 81.Allahın Peyğemberi(s):«Uca Allah köhne qardaşlıqların davam etmesini sevir. Buna göre de onu davam etdirin.» 82.«İmam Eli (e):«Her şeyin tezesini seç, qardaşların ise en köhnesini.» 33.Heqiqi qardaşlıq. 83.İmam Eli (e):«Senin heqiqi qardaşın xetandan keçen, ehtiyacını temin eden, üzrünü qebul eden, eyblerinin üstünü örten, qorxunu senden uzaqlaşdıran ve arzunu yerine yetiren kesdir.» 84.İmam Eli (e):«Senin qardaşın o kesdir ki, çetinlik zamanı seni tek qoymasın, günah zamanı senden xebersiz olmasın ve bir şey soruşanda seni aldatmasın.» 34.Qardaş seçmek. 85.İmam Eli (e):«Her sehve göre qardaşlarından ayrılan kesin dostları azalar.» 86.İmam Sadiq (e):«Ancaq heç bir eybi olmayan kes ile qardaşlıq eden şexsin dostları az olar.» 35.Qardaşın xetasına dözmek. 87.İmam Eli (e):«Dostunun xetasına düşmeninin yürüş etdiyi zamana göre döz.» 88.İmam Eli (e):«Xetalara dözmek dostların zinetidir.» 89.İmam Eli (e):«Dostun xetasına dözmeyen kes tek öler.» 36.Qardaşların en yaxşısı. 90.Allahın Peyğemberi(s):«Senin en yaxşı qardaşın Allahın itaeti yolunda sene kömek eden, Ona itaetsizlikden saxlayan ve sene Onun razılığı olan şeyi emr edendir.» 91.İmam Eli (e):«En yaxşı qardaş öyüd-nesihet vermekde az güzeşte geden kesdir.» 92.İmam Eli (e):«Senin en yaxşı qardaşın sene kömek eden, ondan yaxşısı sene kifayet eden ve sene möhtac olanda senden keçendir.» 93.İmam Eli (e):«En yaxşı qardaş dostluğu Allaha göre olan kesdir.» 94.İmam Eli (e):«Senin en yaxşı qardaşın o kesdir ki, yaxşı işler görmeye telesir ve seni de xeyirxahlığa çekir, sene yaxşı olmaq gösterişi verir ve onun yerine yetirilmesinde sene kömek edir.» 95.İmam Eli (e):«Senin en yaxşı qardaşın seni haqq yolda en çox qezeblendirendir.» 96.İmam Eli (e):«Qardaşların en yaxşısı öz qardaşlarını başqalarına möhtac etmeyen kesdir.» 97.İmam Sadiq (e):«Qardaşlarımın en sevimlisi eyblerimi mene hediyye eden kesdir.» 37.Qardaşların en pisi. 98.İmam Eli (e): «En pis qardaş insanın zehmet ve çetinliye düşmesine sebeb olan kesdir.» 99.Meani el-Exbar:«Emirel-mömininden soruşdular ki: en pis yoldaş kimdir?» Buyurdu:«Allaha qarşı itaetsizliyi senin gözünde gözel gösteren kes!» 38.Qardaşları sınamaq. 100.Allahın Peyğemberi(s):«Eger qardaşında üç xislet görsen ona ümid bağla: heya, emanetçilik, düzlük. Eger bu üç xisleti görmesen ona ümid bağlama.» 101.İmam Eli (e):«Kim düzgün sınaqdan sonra özüne bir qardaş seçse dostluğu davamlı ve möhkem olar. Kim sınaqsız özüne bir qardaş seçse pislerle yoldaşlıq etmek mecburiyyetinde qalar.» 102.İmam Sadiq (e):«Qardaşlarınızı iki xislet ile sınayın. Eger hemin xisletlere malik olsalar onlarla yoldaşlıq et ve eks teqdirde onlardan uzaqlaş, uzaqlaş, uzaqlaş! (hemin iki xislet bunlardır:) Namazı öz vaxtında qılmağa bağlılıq ve qardaşlara çetin ve rahat günlerde yaxşılıq etmek.» 39.Qardaşlara yol göstermek. 103.Allahın Peyğemberi(s):«Mömin öz mömin qardaşının güzgüsüdür. (Qardaşı) yanında olmayanda onun yaxşılığını isteyer. O yanında olanda ise xoşagelmez işleri ondan uzaqlaşdırar.» 104.İmam Eli (e):«Öz qardaşına gizlinde öyüd-nesihet veren kes onu zinetlendirib, aşkar öyüd-nesihet veren kes ise onu bednam ve rüsvay edib.» 105.İmam Sadiq (e):«Qardaşını xoşagelmez bir işe düçar görüb hemin işi ondan uzaqlaşdırmaq imkanı ola-ola bele etmeyen kes, şübhesiz ki, ona xeyanet edib.» 40.Qardaşlara hörmet. 106.Allahın Peyğemberi(s):«Ümmetimden hansı bende öz din qardaşına mehribançılıq ve mehebbet gösterse, Allah ona qulluq etmek üçün Cennet qulluqçularından bir qulluqçu gönderer.» 107.İmam Sadiq (e):«Yanına gelen müselman qardaşına ehtiram gösteren kes eslinde böyük Allaha hörmet gösterib.» 41.Qardaşların ehtiyaclarını aradan qaldırmaq. 108.İmam Eli (e):«Sizlerden her biriniz qardaşının ehtiyacının olmasını bilen zaman (gerek) istemek (ağız ve ya el açmaq) zehmetini onun çiyninden götürsün.» 109.İmam Sadiq (e):«Ne qeder ki, mömin öz qardaşına kömek edir Allah da ona yardım eder.» 110.İmam Sadiq (e):«Kim öz mömin qardaşının bir ehtiyacını temin etse, Allah-taala Qiyamet günü onun yüz min ehtiyacını temin eder.» 111.İmam Sadiq (e):«İnsanın qardaşına etimad etmesi üçün öz ehtiyacını ona demesi kifayetdir.» 42. Qardaşlığın qaydaları. 112.Allahın Peyğemberi(s):«Sizlerden biri kiminlese qardaşlıq etmek isteyende gerek onun öz adını, atasının ve qebilesinin adını, hemçinin onun yaşayış yerini soruşsun. Çünki bu iş, lazımı haqlardan ve qardaşlığın sefa-semimiyyetine sebeb olan amillerdendir. Eks teqdirde bu dostluq ağılsızcasına olan bir dostluqdur.» 113.Allahın Peyğemberi(s):«Qardaşınla gülerüz görüş.» 114.Biharul-envar:«Allahın Peyğemberi (s) öz qardaşlarından birini üç gün görmeyende onun halını xeber alırdı. Eger qardaşı şeherde olmasaydı ona dua ederdi, şeherde olsaydı görüşüne gederdi ve eger xeste olsaydı ona baş çekerdi.» ioooooop 6 Edeb 43.Edeb 115.İmam Eli (e):«Edeb insanın kamalıdır.» 116.İmam Eli (e):«Ey mömin! Senin canının qiymet ve deyeri bu elm ve edebdir.» Odur ki, bu iki şeyi elde etmeye çalış! Çünki elm ve edebin her ne qeder artsa qedir-qiymetin de bir o qeder artar.» 117.İmam Eli (e):«Edeb xisletlerin en gözelidir.» 118.İmam Eli (e):«Ataların övladları üçün qoyduqları en yaxşı miras edebdir.» 119.İmam Eli (e):«İnsanlar qızıl-gümüşdense gözel edebe daha çox möhtacdırlar.» 120.İmam Eli (e):«Gözel edeb en üstün esil-neseb ve en yüksek qohumluqdur.» 121.İmam Eli (e):«Edeb öyren! Çünki o, esil-necabet şerefinin zinetidir.» 122.İmam Eli (e):«Gözel edeb esil-necabet şerefini evez edir.» 123.İmam Eli (e):«Edebden xeyirli şeref yoxdur.» 124.İmam Eli (e):«Edebi olmayanın esil-necabet şerefi puç olar.» 125.İmam Eli (e):«Sizin zinetiniz edebdir.» 126.İmam Eli (e):«Edeb kimi zinet yoxdur.» 44.Edeb ve ağıl. 127.Allahın Peyğemberi(s):«Gözel edeb ağlın zinetidir.» 128.İmam Eli (e):«Her şey ağla möhtacdır, ağıl ise edebe.» 129.İmam Eli (e):«Edeb insanda kökü ağıl olan ağac kimidir.» 130.İmam Eli (e):«Kimin edebi ağlını ötse o, çoxlu qoyunlar arasında olan çoban kimidir.» 131.İmam Hüseyn (e):«Ağlı olmayanın edebi olmaz.» 45.Nefsin edeblendirilme ve terbiyesi. 132.İmam Eli (e):«Nefslerinizi terbiye etmeyi öhdenize götürün ve onları adetlerin onlara hakim olmasından saxlayın.» 133.İmam Eli (e):«Özü-özünün müellimi ve terbiyeçisi olan kes camaata müellim ve terbiyeçi olan şexsden daha teqdirelayiqdir. 46.Edebin neticesi 134.Tuheful-uqul:«Allah-taala İsaya (e) buyurdu:«Öz qelbini (Menden olan) qorxu ile terbiye et.» 135.Tenbihul-xevatir:«İsa ibn Meryeme (e) dediler:«Sene kim edeb öyretdi?» Buyurdu:«Heç kes mene edeb öyretmedi, nadanlığın çirkinliyini gördüm ve ondan uzaqlaşdım.» 136.İmam Eli (e):«Gözel edeb exlaqın paklaşmasına sebeb olar.» 137.İmam Eli (e):«Kim edebe könül verse pislikleri azalar.» 138.İmam Eli (e):«Alimlerle yoldaşlıq et ki, edebin gözelleşsin ve nefsin paklaşsın.» 139.İmam Eli (e):«Edeb zehnin itiliyine sebeb olur.» 140.İmam Eli (e):«İnsanın elmi artanda edebi çoxalar ve onda olan Allah qorxusu bir neçe defe artar.» 47. Edebin tefsiri 141. İmam Eli (e):«Özünü terbiye etmeyin üçün başqalarında (görüb) beyenmediyin şeyden uzaqlaşmağın kifayetdir.» 142.İmam Eli (e):«Bendenin edebi(ni göstermesi) üçün nemet ve ehtiyaclarında öz Allahından başqa heç kesi şerik etmemesi kifayetdir.» 143.İmam Sadiq (e):«Atam meni üç şeyle terbiye etdi. . . . Mene buyurdu: Oğul! Kim pis dostla yoldaşlıq etse salamat qalmaz, kim danışığını cilovlamasa peşman olar ve kim pis yerlere daxil olsa töhmete ve bed gümanlara hedef olar.» 48.En yaxşı edeb 144.İmam Eli (e):«En yaxşı edeb insanın öz heddinde qalması ve heddini aşmamasıdır.» 145.İmam Eli (e):«En yaxşı edeb seni xoşagelmez (ve haram) işlerden saxlayandır.» 146.İmam Eli (e):«İstek ve qorxu anında özünü saxlamaq en yaxşı edeblerdendir.» 49.Övladı edeblendirmeye teşviq. 147.Allahın Peyğemberi (s):«Övladlarınıza ehtiram gösterin ve onları yaxşı terbiye edin (ki, hemin gözel terbiye neticesinde) bağışlanasınız.» 148.İmam Eli (e) İmam Hesene (e):«Yeniyetmenin qelbi, sepilen her bir şeyi qebul eden boş yer kimidir. Buna göre de men senin qelbin berkimemiş ve zehnin (başqa şeylerle) meşğul olmamış seni terbiye etmeye başladım.» 149.İmam Sadiq (e):«Ey iman getirenler! Özünüzü ve ehli-eyalınızı oddan qoruyun…» ayesi nazil olanda camaat dedi:«Ey Allahın Peyğemberi! Özümüzü ve ailemizi nece qoruyaq?» Buyurdu: Özünüz xeyir iş görün, onu öz ailenizin de yadına salın ve onları Allaha itaet esasında terbiye edin.» 150.İmam Rza (e):«Uşağa gösteriş verin ki, sedeqeni hetta bir tike çörek ve ya bir ovuc şey olsa bele, öz eli ile versin. Çünki Allah yolunda verilmiş şey, eger temiz niyyetle yerine yetirilmiş olsa, hetta az olsa bele, çox-çoxdur.» 50.Terbiyenin forması. 151.Allahın Peyğemberi (s):«Övladlarınıza yeddi yaşında namaz öyredin, on yaşları tamam olandan sonra onları namazı terk etmelerine göre tenbeh edin ve yataqlarını bir-birinden ayırın.» 152.Allahın Peyğemberi(s):«Övlad yeddi il ağa, yeddi il qul ve yeddi il vezirdir. Eger iyirmi bir yaşına kimi xislet ve xasiyyetini beyensen (lap yaxşı), eks teqdirde özbaşına burax. Çünki sen Allah-taalanın dergahında üzrlüsen.» 153.İmam Sadiq (e):«Uşağı on beş yaşından on altı yaşına kimi oruc tutmağa öyreşdirmek lazımdır.» 51.Terbiyede riayet olunması lazım olan nöqteler. 154.Biharul-Envar: Allahın Peyğemberi(s) esebi halda edeb öyretmeyi qadağan edib.» 155.İmam Eli (e):«Yaxşı emel sahibini mükafatlandırmaqla pis emel sahibini pislikden saxla.» 156.İmam Eli (e):«Yaxşıları islah etmek onlara ehtiram göstermekle, pis emel sahiblerini islah etmek ise cezalandırmaqladır.» 157.İmam Eli (e):«Qardaşını ona yaxşılıq etmekle mezemmet et ve onun pisliyine ona bexşiş etmekle cavab ver.» 158.İmam Eli (e):«Pis emel sahibini (ve ya sene pislik edeni) yaxşı emelin ile düzelt ve onu xoş ve gözel danışığınla xeyir ve yaxşılığa istiqametlendir.» 159.Biharul-Envar:«Ebulhesen Musanın (e) yanında öz övladımdan şikeyetlendim. O Hezret buyurdu: Onu vurma, ondan qısa bir müddet küs!» 52.İlahi edeb qaydalarına yiyelenmek 160.İmam Eli (e):«Kim böyük Allahın edeb qaydalarına yiyelense (hemin edeb o şexsi ) ebedi qurtuluşa çatdırar.» 161.İmam Eli (e):«Allahın edeb ve terbiye qaydaları esasında düzelmeyen kes öz edebi esasında (da) düzelmez.» 53.Allahın edeblendirmesi. 162.İmam Eli (e):«Bela zalımın edeblenme amilidir.» 163.İmam Seccad (e):«Allahım! Meni öz cezanla edeblendirme ve öz mekrine düçar etme.» ioooooop 7 Azan 54.Azan 164.Allahın Peyğemberi(s):«Bilal! Dur, bize namazla rahatlıq bexş et.» 165.Allahın Peyğemberi(s):«Şeytan namaza de‘vet sesini eşidende qaçar.» 166.Allahın Peyğemberi(s):«Göyün ehli yer sakinlerinden azan sesinden başqa bir şey eşitmirler.» 55.Müezzin (Azançı) 167.Allahın Peyğemberi(s):«Müezzinin günahları onun sesi çatan ve gözü gören miqdarda bağışlanar. Ve her bir quru ve yaş onu (sözlerini) tesdiqleyir ve onun azanı ile namaz qılanların sayı qeder onun üçün savab yazılır.» 168.İmam Eli (e):«Azanı gerek sizin en fesahetliniz desin ve pişnamazlığı dini meseleleri en yaxşı bileniniz etsin.» 56.Qulağa azan oxumaq. 169.Allahın Peyğemberi (s):«Ey Eli! Dünyaya oğlun ve ya qızın gelen zaman onun sağ qulağına azan, sol qulağına iqame oxu. Bele olan halda Şeytan heç vaxt ona zerer-ziyan vurmaz.» 170.İmam Sadiq (e):«Eger birinin xasiyyeti pisleşse, onun qulağına azan oxuyun.» ioooooop 8 İncitmek 57.İncitmek 171.İmam Sadiq (e):«And olsun Allaha ki, yaxşılar nicat tapdılar. Onların kim olmasını bilirsiniz? Onlar qarışqanı da incitmeyen keslerdir.» 58.Mömini incitmek Quran : «Mömin kişileri ve qadınları etmedikleri bir işden ötrü incidenler, şübhesiz ki, öz üzerlerine böhtan ve açıq-aydın bir günah götürmüşler.» Hedis: 172.Allahın Peyğemberi (s):«Mömini inciden şexs şübhesiz ki, meni incitmişdir.» 173.Allahın Peyğemberi (s):«Kim mömine onu qorxudan baxışlarla baxsa, Allah Öz kölgesinden başqa bir kölge olmayacaq günde onu qorxudar.» 174.Allahın Peyğemberi (s):«Kim mömini kederlendirse ve sonra dünyanı ona bağışlasa, bu işi onun günahının bağışlanmasına sebeb olmaz ve bexşişinin müqabilinde ona savab verilmez.» 175.İmam Sadiq (e):«Uca Allah buyurub ki, Menim mömin bendemi inciden şexs Mene qarşı müharibe e’lan etsin.» 59.İncitmemek 176.Allahın Peyğemberi(s):«Camaatı incitme! Çünki (başqalarını) incitmemek senin özün üçün verdiyin sedeqedir.» 177.İmam Sadiq (e):«Kim camaatı incitmekden el çekse onlardan bir el çekiler (onları incidenlerden biri azalar), camaat ise çox elleri ondan saxlayar.» 9 Esir 60.Esir kimi teslim olmaq reva deyil. 178.İmam Eli (e):«Kim ağır yaralanmadan esir kimi teslim olsa, onun azad olunması üçün beytül-maldan fidye (esirin azad olunması üçün ödenilen mal) verilmemelidir. Eger onun ailesi istese onun fidyesi öz malından ödenilmelidir.» 179.İmam Sadiq (e):«Allahın Peyğemberi (s) Elini (e) beraeti elan etmek üçün gönderende, onunla birlikde bir deste de gönderdi ve onlara bele buyurdu: Kim ağır yaralanmadan esir kimi teslim olsa bizden deyil.» 61.Esirle yaxşı reftar etmek. Qur’an: «Onlar öz iştahaları çekdiyi, özleri yemek istedikleri halda yemeyi yoxsula, yetime ve esire yedirerler» «(Ya Peyğember!) Elinizde olan esirlere de: Eger Allah üreklerinizde bir yaxşılıq olmasını bilse size sizden alınandan daha yaxşısını verer ve sizi bağışlayar. Allah bağışlayan ve rehm edendir.» Hedis: 180.İmam Eli (e):«Esire yemek vermek ve onunla xoş davranmaq vacib haqlardandır, hetta onu sabah öldürmeli olsan bele!» 181.İmam Eli (e) İbn Mülcem onu yaraladıqdan sonra Hesen ve Hüseyne (e) buyurdu:«Bu esiri zindana salın, ona yemek ve su verin ve esirlikde onunla xoş davranın.» 182.İmam Sadiq (e):«Esire yemek vermek onu esir götürmüş şexsin boynunda olan haqdır, hetta o sabah öldürülmeli olsa bele! Esirin kafir ve qeyri-kafir olmasından asılı olmayaraq ona su ve yemek verilmeli (ve kölgede saxlanılmalıdır) ve onunla mülayim davranılmalıdır.» 183.İmam Sadiq (e):«Eli (e) zindana salınan şexse müselmanların beytül-malından yemek vererdi.» 10 Belalar 62. Belalar 184.Allahın Peyğemberi(s):«Zirekliyin belası özünü teriflemek, şücaetin belası heddini aşmaq, güzeştin belası minnet, gözelliyin belası qürur, ibadetin belası süstlük, danışmağın belası yalan, elmin belası unutqanlıq, sebrliliyin belası sefehlik, esl-necabetliliyin belası öyünmek ve sexavetliliyin belası israfdır.» 185.Allahın Peyğemberi(s):«Dinin belası nefsani isteklerdir.» 186.İmam Eli (e):«Her şeyin belası var ve elmin belası unutqanlıqdır. İbadetin belası riya, ağlın belası xudpesendlik, necabetliliyin belası tekebbür, zirekliyin belası özünü teriflemek, eliaçıqlığın belası israf, heyanın belası acizlik, sebrliliyin belası xarlıq ve güclülüyün belası pis danışmaq ve pis reftardır.» 187.İmam Eli (e):«Qorxu beladır.» 188.İmam Eli (e):«Nefsi istek ağılların belasıdır.» 189.İmam Eli (e):«İmanın belası şirkdir.» 190.İmam Eli (e):«Yeqinliyin belası şekkdir.» 191.İmam Eli (e):«Nemetlerin belası nankorluq, naşükrlükdür.» 192.İmam Eli (e):«İtaetin belası itaetsizlikdir.» 193.İmam Eli (e):«Esilzadeliyin belası tekebbürdür.» 194.İmam Eli (e):«Ağıllılığın belası hiylegerlikdir.» 195.İmam Eli (e):«İbadetin belası riyakarlıqdır.» 196.İmam Eli (e):«Sexavetin belası minnet qoymaqdır.» 197.İmam Eli (e):«Dinin belası bedgümanlıqdır.» 198.İmam Eli (e):«Ağlın belası nefsi isteklerdir.» 199.İmam Eli (e):«Böyüklük ve izzetin belası qezavü-qederin maneeleridir.» 200.İmam Eli (e):«Nefsin belası dünyaya vurğunluqdur.» 201.İmam Eli (e):«Meşveretin belası nezerleri bir-birine vurmaqdır.» 202.İmam Eli (e):«Hakimlerin belası pis reftardır.» 203.İmam Eli (e):«Vezirlerin belası düşmençilikdir.» 204.İmam Eli (e):«Alimlerin belası mensebperestlikdir.» 205.İmam Eli (e):«Rehberlerin (idareçilerin) belası siyasi acizlikdir.» 206.İmam Eli (e):«Qoşunun belası öz başçısının emrinden çıxmaqdır.» 207.İmam Eli (e):«Riyazetin (zahidliyin) belası adetin hakim olmasıdır.» 208.İmam Eli (e):«Reiyyetin belası itaetsizlikdir.» 209.İmam Eli (e):«Pehrizkarlığın belası qenaetin azlığıdır.» 210.İmam Eli (e):«Qazilerin belası tamahdır.» 211.İmam Eli (e):«Edaletli hakimlerin belası pehrizkarlığın azlığıdır.» 212.İmam Eli (e):«Şücaetli şexsin belası uzaqgörenliyi ve ehtiyatı elden vermekdir.» 213.İmam Eli (e):«Güclünün belası düşmeni zeif saymaqdır.» 214.İmam Eli (e):«Sebrliliyin belası xarlıqdır.» 215.İmam Eli (e):«Bexşişin belası meettel etmekdir.» 216.İmam Eli (e):«Qenaetin belası xesislikdir.» 217.İmam Eli (e):«Heybet ve böyüklüyün belası zarafatdır.» 218.İmam Eli (e):«Axtarışın belası meqsede çatmamaqdır.» 219.İmam Eli (e):«Ölke idareçiliyinin belası ölkeni himaye etmekde aciz qalmaqdır.» 220.İmam Eli (e):«Ehd-peymanların belası onlara emel etmemekdir.» 221.İmam Eli (e):«Hakimiyyetin belası öyünmekdir.» 222.İmam Eli (e):«(Hedis ve ya her hansı bir sözü) neql etmeyin belası yalan neql etmekdir.» 223.İmam Eli (e):«Elmin belası ona emel etmemekdir.» 224.İmam Eli (e):«Emelin belası niyyet saflığının olmamasıdır.» 225.İmam Eli (e):«Bağışlamağın (eliaçıqlığın) belası yoxsulluqdur.» 226.İmam Eli (e):«Xalq kütlesinin belası pis emelli alimdir.» 227.İmam Eli (e):«Edaletliliyin belası güclü zalımdır.» 228.İmam Eli (e):«Abadlığın belası zalım hakimdir.» 229.İmam Eli (e):«Qüdretin belası yaxşılıq etmemekdir.» 230.İmam Eli (e):«Ağlın belası xudpesendlikdir.» 231.İmam Eli (e):«Sözün belası yalan danışmaqdır.» 232.İmam Eli (e):«İşlerin belası icraçıların acizliyidir.» 233.İmam Eli (e):«Arzuların belası ecellerin çatmasıdır.» 234.İmam Eli (e):«Vefalılığın belası ehdi pozmaqdır.» 235.İmam Eli (e):«Uzaqgörenliyin belası iş-işden keçmesidir.» 236.İmam Eli (e):«Emanetin belası xeyanetdir.» 237.İmam Eli (e):«Feqihlerin (alimlerin ) belası pehrizkarlıq etmemekdir.» 238.İmam Eli (e):«Bexşişin belası yersiz xerclemekdir.» 239.İmam Eli (e):«Dolanışığın belası tedbirsizlikdir.» 240.İmam Eli (e):«Sözün belası çox danışmaqdır.» 241.İmam Eli (e):«Zenginliyin belası xesislikdir.» 242.İmam Eli (e):«Arzunun belası eceldir.» 243.İmam Eli (e):«Yaxşılığın belası pis hemderddir.» 244.İmam Eli (e):«Qüdretin belası zülmkarlıq ve itaetsizlikdir.» 245.İmam Eli (e):«Bütün belaların başı lezzetlere ( ve eyş-işrete) vurğunluqdur.» 246.İmam Eli (e):«Ağlın en pis belası kibr ve özünü böyük tutmaqdır.» 11 Yemek 63.Yemek 247.Allahın Peyğemberi (s):«Az yeyen şexsin medesi sağlam qalar ve o, qelb saflığı tapar. Çox yeyen şexsin medesi ise xeste olar ve qelbi berkiyer.» 248.İmam Eli (e):«Az yemek bir növ pehrizkarlıq, çox yemek ise bir növ israf ve heddi aşmaqdır.» 64.Çox yemek. 249.Allahın Peyğemberi(s):«İnsan qarnından pis qab doldurmayıb.» 250.Allahın Peyğemberi(s):«Qarnını dolduran şexs göylerin ve yerin ruhlar alemine daxil olmaz.» 251.Allahın Peyğemberi (s):«Çox yemekden çekinin ki, o qelbi berkider, beden üzvlerini Allahın itaetinde tenbelleşdirer ve himmetleri öyüd-nesihet eşitmekde kar eder.» 252.İmam Eli (e):«Yemeyi çox olanın sağlamlığı az olar ve dolanışıq yükü çiyinlerine ağırlıq eder.» 253.İmam Eli (e):«Aclıqla xestelik bir yere sığışmaz.» 254.İmam Sadiq (e):«Möminin qelbi üçün çox yemekden ziyanlı bir şey yoxdur. Çox yemek iki şeye sebeb olar: daşürekliliye ve şehvetin oyanmasına.» 65.Çox yemeyin ziyanları. 255.İmam Eli (e):«Zehnin itiliyi ile çox yemek bir yere sığışmaz.» 256.İmam Eli (e):«Qarın halal yemeklerle dolu olsa bele, qelb xeyir ve meslehetli şeyleri görmekde kor olar.» 257.İmam Eli (e):«Toxluq pehrizkarlığı kor eder.» 258.İmam Eli (e):«Toxluq günahlar üçün nece de yaxşı yoldaşdır.» 66.Aclıq 259.Allahın Peyğemberi(s):«Xoş o adamın halına ki, qarnı yemekden boşdur, aclıq çekir ve sebr edir. Beleleri Qiyamet günü tox olacaq kimselerdir.» 260.Müstedrekul-vesail:«Me’rac hedisinde deyilir: Hezret Peyğember (s) buyurub:«Perverdigara! Aclığın semeresi nedir?» Allah-taala buyurub:«Hikmet, qelbin qorunması, Mene yaxınlaşmaq, hemişelik hüzn, camaata az zehmet vermek, haqqı demek ve asan ve ya çetin yaşamaqdan qorxmamaq.» 261.İmam Eli (e):«Nefsi cilovlamaq ve adetleri pozmaq üçün aclıq nece de gözel yoldaşdır.» 262.İmam Hadi (e):«Gece oyaq qalmaq yuxunu üreye yatan edir, aclıq ise yemeyi lezzetli edir.» 67.Yemeyin miqdarı. 263.Allahın Peyğemberi (s):«Yemeyi iştahan olanda ye ve hele iştahan varken yemekden el götür.» 264.İmam Rza (e):«Kim sağlam, hemçinin arıq ve çevik beden sahibi olmaq isteyirse axşam yemeyini azaltsın.» 68.Süfre qaydaları. 265.Allahın Peyğemberi(s):«Kim başqasının gözü qabağında yemek yese ve hemin şexsi yemeyine şerik etmese, dermanı olmayan bir derde düçar olar.» 266.Allahın Peyğemberi(s):«Mömin öz ailesinin isteyi ile yemek yeyir, münafiqin ailesi ise onun isteyi ile yeyir.» 267.İmam Eli (e):«Kim yemek yemeye ve ya su içmeye başlayanda Allahın adını diline getirse ve sonda Allaha şükr etse, hemin yemek nemeti baresinde ondan heç vaxt sual soruşulmaz.» 268.İmam Eli (e):«Yemeyinizi duzla başlayın. Çünki eger camaat duzun faydalarının ne olmasını bilseydi, onu tecrübeden keçmiş zerdabdan üstün tutardı.» 269.İmam Eli (e):«İsti yemeyi soyudun. Çünki Peyğemberin (s). qabağına isti yemek qoyulduqda o Hezret buyurdu: Qoyun soyusun, Allah bize od yedizdirmir, bereket soyuq yemekdedir.» 270.İmam Hesen (e):«Süfrenin on iki qaydası var ki, her bir müselman onları bilmelidir: Onların dördü vacib, dördü sünne (müstehebb) dördü ise edebe riayet etmekdir. Vacib olan dördü: merifet, razılıq, Allahın adını dile getirmek ve şükr etmek; sünne olan dördü: yemekden evvel elleri yumaq, bedenin sol terefi üstünde oturmaq, üç barmaqla yemek ve barmaqları yalamaq; edebe göre olanlar ise - qarşında olanı yemek, tikeni kiçik götürmek, yemeyi yaxşı çeynemek ve camaatın üzüne az baxmaqdan ibaretdir.» 271.İmam Sadiq (e):«Kim yemekden evvel ve sonra ellerini yusa hemin yemeyin evvelinde ve axırında ona bereket veriler ve ne qeder ki, sağdır rifah halında yaşayar ve cismani xestelikden amanda qalar.» 272.İmam Sadiq (e) Peyğemberin (s) qadağan etdiyi şeyler baresinde atalarından neql etdiyi hedisinde:«Peyğember yemeyi ve ya içmeli şeyi üfürmekden çekindirib.» 273.İmam Sadiq (e):«Qablarınızı qapaqsız qoymayın. Çünki qabların ağzı örtülü olmayanda şeytan onlara ağız suyu atır ve onların içinden istediyini götürür.» 274.İmamKazimden (e) alçaq adam baresinde sual soruşduqda o Hezret buyurdu:«Küçede-bazarda (bir şey) yeyen adam.» 275.el-İxtisas:«Neql edilib ki: Süfrede oturmağı uzadın. Çünki hemin müddet sizin ömrünüzden hesab edilmir.» ioooooop 12 Ülfet 69. Ülfet Qur’an: «O Allah ki, seni öz kömeyi ve möminlerin kömeyi ile möhkemletdi. Ve onların üreklerini bir-birine ülfetle bağladı. Eger sen yer üzünde ne varsa hamısını xercleseydin bele, yene de onların üreklerini birleşdire bilmezdin. Lakin Allah onları birleşdirdi, çünki O , yenilmez qüvvet ve hikmet sahibidir.» «Allahın size verdiyi nemetini xatırlayın ki, siz bir-birinize düşmen iken O, sizin qelblerinizi bir-birine ülfetle bağladı ve Onun lütfü sayesinde bir-birinizle qardaş oldunuz.» Hedis: 276.İmam Eli (e):«Möhkem dağları yerinden qoparmaq bir-birine nifret eden qelbleri bir-birine bağlamaqdan daha asandır.» 277.İmam Sadiq (e):«Yaxşı emel sahibleri bir-birleri ile rastlaşanda zahirde bir-birlerine mehebbet göstermeseler bele, onların qelbleri yağış suyunun çayların suyu ile qarışması kimi süretle bir-biri ile üns tutarlar. Pis emel sahibleri ise bir-birleri ile qarşılaşanda zahirde mehebbet gösterseler de qelbleri bir-birile üns tutmaqdan uzaqdır. Uzun bir müddet bir axurdan ot yeseler bele bir-birine mehebbet beslemekden uzaq olan dördayaqlılar kimi.» 70.Başqaları ile ünsiyyet yaradıb uyuşmayan şexsde xeyir yoxdur. 278.Allahın Peyğemberi(s):«Sizin en yaxşınız en gözel xasiyyetlinizdir, o kesleriniz ki, özleri başqaları ile ünsiyyet tuturlar, başqaları da onlarla ünsiyyet tuta bilir.» 279.Allahın Peyğemberi (s):«Möminlerin en yaxşısı, möminlerin ünsiyyet tuta bildikleri kesdir. Başqaları ile ünsiyyet yaratmayan ve başqalarının da onunla ünsiyyet tuta bilmediyi kesde heç bir xeyir yoxdur.» 13 Allah 71.Allah Quran: «Eger onlardan «göyleri ve yeri kim yaratmışdır?» deye soruşsan,onlar mütleq «Allah!» deye cavab verecekler.» Hedis: 280.İmam Eli (e):«Allahın menası yaradılmışların mat-meettel, heyran qaldıqları ve penah aparılan me‘buddur. Allah gözlerin göre bilmediyi, xeyal ve tesevvürlerden uzaq olan varlıqdır.» 281.İmam Eli (e):«Allah adı, Allah-taalanın adlarının en böyüyüdür. Ele bir ad ki, Allahdan başqasına layiq deyil ve bu ad heç bir mexluqa verilmez.» 282.İmam Baqir (e):«Allah o me‘buddur ki, yaradılmışlar Onun mahiyyetini başa düşmekde, neceliyinden agah olmaqda mat-meettel ve heyran qalıblar.» 283.İmam Rza (e):«Heqiqeten Allah-taalanın adını çekmek Onun rübubiyyet ve tovhidini beyan etmekdir.» 284.İmam Hesen Eskeri (e):«Allah hemin o varlıqdır ki, bütün yaradılmışlar ehtiyac ve çetinlikler zamanı, hemçinin Ondan başqa her bir şeyden ümidini kesen vaxt Ona penah aparır.» ioooooop 14 Hökmdarlıq 72.Hökmdarlığın zeruriliyi. 285.İmam Eli (e) «Hekemiyyet» meselesinde buyurdu:«Bunlar deyirler ki, hakime ehtiyac yoxdur, halbuki hakimiyyeti sayesinde möminin öz işini görmesi ve günahkarın öz payını alması üçün hakimin olması zeruridir.» 286.İmam Eli (e):«İnsanları yalnız hökmdar – ister yaxşı emel sahibi olsun, isterse de pis emel sahibi – düzelde biler.» 287.İmam Eli (e):«Tezlikle Müaviye size hakim olacaq. Dediler: Bes onda onunla ne üçün vuruşuruq? Buyurdu: Camaata bir hakim lazımdır, ister yaxşı emel sahibi olsun, isterse de pis!» 288.İmam Eli (e) «Hökm ancaq Allaha mexsusdur!» deyen Heruriyyenin cavabında buyurdu:«(Beli, heqiqeten) hökm Allaha mexsusdur. Yerde de hakimler vardır. Amma onlar deyirler:«Hökmdara ehtiyac yoxdur, halbuki insanların hökümetden başqa bir çıxış yolu yoxdur ki, mömin onda öz işini görsün ve günahkar ve kafir öz payını alsın. Allah onun zamanında her bir kesi öz teyin edilmiş eceline çatdırır.» 289.İmam Eli (e):«İnsanlara bir hökmdar gerekdir ister yaxşı emel sahibi olsun, isterse de pis. Çünki onun hökumeti sayesinde imanlı şexs öz işini (Allaha itaeti) görer ve kafir öz payını alar. Allah hökumetin mövcudluğu ile her bir kesi onun üçün teyin edilmiş eceline çatdırar. Hökumetin vasitesi ile vergiler yığılar, düşmenle müharibe aparılar, yollar emin-amanlıq olar, zeifin haqqı güclüden alınar, yaxşı emel sahibi asayişde olar ve günahkardan amanda qalar.» 290.İmam Eli (e):«Yırtıcı şir zalım hökmdardan yaxşıdır, zalım hökmdar ise uzun müddetli fitnelerden daha yaxşıdır.» 291.Ebulbexteri: «Bir kişi mescide daxil olub dedi:«Hökm ancaq Allaha mexsusdur.» Başqa biri ise dedi:«Allahdan başqasının hökm etmek haqqı yoxdur.»Bu zaman Eli (e) bele buyurdu:« (Elbette,) hökm ancaq Allaha mexsusdur «heqiqeten Allahın vedi doğrudur. Mebada yeqinliye çatmamış kesler seni yelbeyinleşdirsin.» Siz bunların ne dediklerini bilmirsiniz. Onlar deyirler ki: Hökumet lazım deyil. Ay camaat! Sizi(n veziyyetinizi) hökmdardan başqa bir şey düzeltmez, ister yaxşı emel sahibi olsun isterse de pis! Dediler:«Yaxşı emel sahibi olan hakim baresinde dediyin düzdür, amma pis emel sahibi olan hakim nece? Buyurdu:«Mömin öz işi ile meşğul olar ve günahkar öz behresini götürer, Allah teyin edilmiş ecelleri çatdırar, yollarınızda emin-amanlıq olar, bazarlarınız rövneqlener, vergileriniz yığılar, düşmenlerinizle vuruşular ve güclüden zeifin haqqı geri alınar.» 73.Pis emel sahiblerinin hökmdarılığı 292.Allahın Peyğemberi(s):«Hökmdarlarınız yaxşılar ve zenginleriniz sexavetliler olanda ve işleriniz meslehet ve meşveret esasında aparılan zaman yerin üstü sizin üçün onun altından yaxşıdır. Amma hakimleriniz pisler, zenginleriniz xesisler olanda ve işleriniz arvadlarınızın ellerine düşen zaman yerin altı sizin üçün onun üstünden daha yaxşıdır.» 74.Hökumetin deyeri. 293.İmam Eli (e) çarığının bir tayını tikmek ve yamamaqla meşğul olan zaman İbn Abbas gelib dedi:«Hacılar toplaşıblar ki, sizden bir söz eşitsinler. O Hezret buyurdu:«And olsun Allaha bu (çarıqların) ikisini size hakimlikden çox sevirem, bu istisna ile ki, bir ilahi hedd icra etmiş olam ve ya bir batili uzaqlaşdıram.» 294.İmam Eli (e) İbn Abbasa dedi:«Bu çarığın bir tayının deyeri ne qederdir? (İbn Abbas neql edir ki,) dedim:«Deyeri yoxdur. Buyurdu:«Allaha and olsun ki, bunu size hökmdarlıq etmekden daha çox sevirem, bu istisna ile ki, bir haqqı berqerar edem ve ya batili aradan götürem.» 295.İmam Eli (e) İbn Abbasa yazdığı mektubunda : . . . Sonra:« Mebada senin hakimlikden payın mal elde etmek ve ya qezebini yatırmaq ola. Senin ondan payın batili öldürmek ve haqqı diriltmek olmalıdır.» ioooooop 15 Arzu 75.Arzu 296.Allahın Peyğemberi(s):«Menim ümmetim üçün arzu rehmetdir. Eger arzu olmasaydı heç bir ana öz övladına süd vermezdi ve heç bir bağban ağac ekmezdi.» 297.İmam Eli (e):«Arzu hemdem dostdur.» 298.Tenbihul-xevatir:«İsa (e) oturmuşdu ve bir qoca kişi bel ile yeri şumlayırdı. İsa (e) dedi:«İlahi, (ümid ve) arzunu ondan al. Ele hemin an o qoca beli kenara atdı ve uzandı. Bir saat keçenden sonra İsa dedi:« İlahi, arzunu ona qaytar. Qoca derhal ayağa qalxdı ve işlemeye başladı.» 76.Arzuların sonu yoxdur. 299.Allahın Peyğemberi(s):«Sabah sağ qalmasını arzulayan kes, ebedi yaşamağı arzulayır.» 300.İmam Eli (e):«Arzunun sonu yoxdur.» 301.İmam Eli (e):«Arzular bitib-tükenmezdir.» 77.Puç ve batil arzulardan çekindirmeler. Qur’an: «Qoy kafirler hele yeyib-içsinler, lezzet alsınlar, arzuları-ümidleri başlarını qatsın, tezlikle bilecekler.» Hedis: 302.İmam Eli (e):«Puç ve batil arzudan çekinin. Çünki, çoxları sabahın arzusunda olub, amma sabaha çıxa bilmeyib ve çoxlarına gecenin evvelinde qibte edir, lakin axırında onun halına ağlayırlar.» 303.İmam Eli (e):«Arzu ilğım kimidir, onu göreni aldadır ve ümid bağlayanı meyus edir.» 304.İmam Eli (e):«Arzular besiretin gözlerini kor edir.» 305.İmam Eli (e):«Arzu şeytanın qafillerin qelblerine hakim olma amilidir.» 306.İmam Eli (e):«Arzunun neticesi işin puç olmasıdır.» 307.İmam Eli (e):«Arzı qelbi unutqanlığa çekir, yalan ved verir, çoxlu qeflet ve xebersizlik getirir, efsus ve hesretle neticelenir.» 308.İmam Eli (e):«Arzu ağlı aradan götürür, yalan ved verir, qafilliye heveslendirir, efsus ve hesretle neticelenir. Odur ki, arzunu yalan hesab edin. Çünki o aldadandır ve arzusu olan şexs ise aldanmış ve günahkar!» 309.İmam Sadiq (e):«Ne çox nemet ki, Allah onu bendeye arzulamadan verib. Ne çoxdur o kesler ki, bir şeyin arzusunda olublar, amma onlar üçün başqa şey seçilib.» 78.Arzu ve ecel. 310.Tenbihul-xevatir:«Neql edilib ki, Allahın Peyğemberi(s) üç dene çubuq götürdü ve onların birini öz qarşısında yere batırdı, digerini öz kenarında, üçüncüsünü ise uzaqda basdırdı ve sonra buyurdu:«Bilirsiniz bunlar nedir?» Dediler:«Allah ve Onun Peyğemberi daha yaxşı bilir.» Buyurdu:«Bu insandır, bu ecel ve o birisi ise arzudur. Adem övladı onun arxasınca gedir, amma ecel gelib çatır ve o, arzusuna çatmır.» 311.İmam Eli (e):«Eger insan eceli ve onun insana teref telesmesini görse, arzuya nifret eder.» 312. İmam Eli (e):«Arzu eceli (insanın) yad(ın)dan çıxarar.» 313. İmam Eli (e):« (İnsana) en yaxın şey ecel ve ölüm, en uzaq şey ise arzudur.» 314.İmam Eli (e):«İnsanın eceli çatmayınca onun nefsi arzusuz olmaz.» 315.İmam Eli (e):«Bilin! Siz, arxasında ecel olan arzunun mühasiresindesiniz. Buna göre de kim eceli çatmamış arzu gününde iş görse işi ona xeyir verer ve eceli ona ziyan vurmaz.» 316. İmam Kazim (e):«Eger eceller (her bir kesin ömür müddeti) melum olsa arzular rüsvay ve berbad olar.» 79.Uzun arzunun neticeleri 317.el-Kafi:«Allah Musaya xitab ederek buyurdu:«Ey Musa! Dünyada uzun arzular etme ki, qelbin berkiyer ve qelbi berk olan insan Menden uzaqdır.» 318.İmam Eli (e):«Kimin arzusu uzun-uzadı olsa, emeli az ve qısa olar.» 319.İmam Eli (e):«Uzun arzu axireti insanın yadından çıxarır.» 80.Qısa arzu. 320.Allahın Peyğemberi(s) İbn Mes’uda buyurdu:«Arzunu qısa et ve seher açılanda de:«Men axşama çıxmayacağam ve axşam düşende de:«Sehere kimi sağ qalmayacağam. Dünyadan ayrılacağına ciddi hazırlaş ve Allaha qovuşmağı sev.» 321.İmam Eli (e):«Dostlardan ayrılacağına, torpağın üstünde yatacağına, qarşısında hesab olacağına, özünden sonra yerde qoyub getdiklerinin onun işine yaramayacağına ve qarşıya gönderdiklerine möhtac olduğuna yeqin eden kes arzunu qısa etmeye ve emel dairesini uzun etmeye daha layiqdir.» 322.İmam Baqir (e):«Arzunu qısaltmaqla dünyadan ( axiret üçün) azuqe götür.» 81.Allahdan başqasına ümid bağlamaq olmaz 323. «Allahın Peyğemberi(s):«Allah-taala: «Şübhesiz Menden başqasına ümid bağlamış her bir möminin ümidini onu meyus etmekle qıraram.» 324.İmam Eli (e):«Kim insana ümid bağlasa ona te’zim edib ve onu böyük bilib.» ioooooop 16 Ümmet 82.Ümmet Qur’an: «Siz insanlar üçün zahire çıxarılmış en yaxşı ümmetsiniz. Yaxşı işler görmeyi emr edir, pis emelleri qadağan edir ve Allaha inanırsınız. Eger kitab ehli de iman getirseydi, elbette, onlar üçün yaxşı olardı. Onların da içerisinde Bezi iman getiren şexsler vardır, lakin çox hissesi haqq yoldan çıxanlardır.» Hedis: 325.Allahın Peyğemberi(s):«Menim ümmetim bereketli bir ümmetdir. Onun evvelinin, yoxsa sonunun xeyir olması melum deyil.» 326.Allahın Peyğemberi(s):«Menim bu ümmetim Haqqın rehmet kölgesinde olan bir ümmetdir.» 327.Allahın Peyğemberi(s):«Siz yetmişinci ümmetsiniz ve Allah yanında onların en yaxşı ve ezizisiniz.» 328.Allahın Peyğemberi(s):«Müjde olsun bu ümmete möhteremlik, dindarlıq, başı ucalıq, qelebe ve yer üzünde qüdret elde etmek!» 83. Ümmetin yaxşıları. 329.Allahın Peyğemberi(s):«Menim ümmetimin en yaxşıları onların dünyaya daha etinasızları ve axirete daha çox can atanları, axiret arzusunda olanlarıdır.» 330.Allahın Peyğemberi (s):«Menim ümmetimin en yaxşısı cavanlığını Allaha itaetde keçirmiş, öz nefsini dünyanın lezzetlerinden saxlayan ve axirete ürek bağlayan kesdir. Heqiqeten Allahın ona vereceyi mükafat Cennetin en yüksek dereceleridir.» 331.Allahın Peyğemberi (s):«Ümmetimin en yaxşıları onlara qarşı ağılsızlıq edilende dözenler, onlara qarşı zülm ve cinayet töredilende bağışlayanlar ve incidilende sebr edenlerdir.» 84.Mö‘tedil ümmet. Qur’an: «Belelikle de sizi orta bir ümmet (ümmetlerin en yaxşısı) etdik ki, insanlara (insanların emellerine) şahid olasınız, Peyğember de size şahid olsun.» Hedis: 332.İmam Eli (e):«Allahın yaratdıqlarına şahidleri ve Onun yer üzündeki delilleri bizik. Biz o keslerik ki, Allah-taala buyurub:«Belelikle de sizi orta bir ümmet etdik…» 85.Ümmetin xeyrine olan şeyler. 333.Allahın Peyğemberi(s):«Menim ümmetim ne qeder ki, bir-birlerini sevir, emaneti (sahibine) qaytarır, haramdan çekinir, qonağı eziz tutur, namaz qılır ve zekat verir hemişe xeyir içinde olacaqdır.» 334.Allahın Peyğemberi (s):«Ne qeder ki, bu ümmetin Quran oxuyanları hakimlerle elbir olmayıblar, alimleri yaramaz ve günahkarlara beraet qazandıraraq onları temize çıxarıb günahsız kimi teqdim etmeyibler, yaxşıları pislerine kömek etmeyibler Allahın eli bu ümmetin üzerinde olacaq ve Onun himayesi sayesinde yaşayacaq. Amma bu işleri görenden sonra Allah öz qüdret elini onların başı üzerinde götürecek ve zülmkarlarını onlara hakim edecekdir.» 86.İslam ümmetinin axiretdeki meqamı. 335.Allahın Peyğemberi(s): «Qiyamet günü menim bütün peyğemberlerden çox davamçım olacaq.» 336.Allahın Peyğemberi(s):«Cennetde yüz iyirmi cerge var ki, onun seksen cergesi menim ümmetimdir.» 87.Milletlerin İslam ümmetine qarşı hücumu. 337.Allahın Peyğemberi(s):«Tezlikle milletler ac adamlar yemek kasasına hücum eden kimi size hücum eder.» Bu zaman bir nefer soruşdu: «Bunun sebebi hemin vaxt bizim sayımızın az olmağıdır?» Peyğember buyurdu:«Eksine, sayınız çox olar, amma sel üzerindeki köpük ve çör-çöp kimi olarsınız, Allah sizin heybet ve ezemetinizi düşmenlerinizin qelbinden çıxarar, sizin qelblerinize qüvvetsizlik ve süstlük salar.» Bir nefer soruşdu:«Ey Allahın Peyğemberi, qüvvetsizlik ve süstlük nedir?» Buyurdu:«Dünya mehebbeti ve ölümü istememek.» 338.Allahın Peyğemberi(s):«Menim ümmetim dünyanı böyük bilen zaman Allah İslamın ezemetini ondan alar.» 88.Peyğemberin ümmeti baresindeki nigarançılığı. 339.Allahın Peyğemberi(s):«Men öz ümmetim üçün üç şeyden – herislik ve xesisliye boyun qoymaqdan, nefsi isteklere tabe olmaqdan ve azğın başçıdan qorxuram.» 340.Allahın Peyğemberi(s):«Ümmetim üçün üç şeyden – (Haqqı ve ya haqq yolu) tanıyandan sonra azğınlığa düşmekden, azdırıcı fitnelerden, qarınqululuq ve şehvetperestlikden qorxuram.» 341.Allahın Peyğemberi(s):«Ümmetim baresinde her şeyden çox narahatçılığa sebeb olan şey üçdür: alimin büdremesi, münafiqin Quran vasitesi ile mübahise etmesi ve sizin boyunlarınızı vuran dünya. Buna göre de özünüz baresinde dünyadan qorxun.» 342.Allahın Peyğemberi(s):«Özümden sonra ümmetim üçün en çox qorxduğum şeyler bunlardır: haram qazanclar, gizlin şehvet ve selem yemek.» 343.Allahın Peyğemberi(s):«Ümmetim üçün qorxduğum en qorxulu şey iki xisletdir: Nefsi isteklere tabe olmaq ve uzun arzu. Çünki nefsi isteklere tabe olmaq insanı haqdan saxlayar ve uzun arzu axireti yaddan çıxardar.» 344.Allahın Peyğemberi(s):«Düçar olmağınızdan qorxduğum en qorxulu şey kiçik şirkdir.» Dediler:«Ey Allahın Peyğemberi! Kiçik şirk nedir?» Buyurdu:«Riya.» 345.Allahın Peyğemberi(s):«Ümmetim üçün qorxduğum en dehşetli şey dilli münafiqdir.» 346.Allahın Peyğemberi(s):«Ümmetim üçün qorxduğum en qorxulu şey dünya malının parlaqlığı ve bolluğudur.» ioooooop 17 İmamet 89.İmamet Qur’an: «Bu gün dininizi kamala yetirdim, size olan nemetimi tamamladım ve sizin üçün din olaraq İslamı beyenib seçdim.» Hedis: 347.İmam Eli (e):«İmamet ümmetin (işlerinin) nizamıdır.» 348.İmam Baqir (e):«İslam beş sütun üzerinde möhkemlenib: namaz, zekat, oruc, hecc ve vilayet. Heç bir şeye vilayet qeder de‘vet olunmayıb.» 349.İmam Sadiq (e):«Eger bendeler Allah terefinden olmayan zalım rehberi rehber kimi qebul etseler Allah onların yerine yetirdikleri yaxşı emelleri qebul etmeyecekdir.» 350.İmamKazim (e):«İmamet nur ve işıqdır, Allah-taalanın «Allaha, Onun Peyğemberine ve nazil etdiyimiz nura iman getirin!»(ayesinde) buyurduğu nur! (İmam sonra) buyurdu: Nur hemin imamdır.» 351.İmam Rza (e):«Peyğemberin(s) ömrünün son ilinde yerine yetirilmiş vida heccinde «Bu gün dininizi kamala yetirdim...» (ayesi) nazil oldu. İmamet meselesi dinin kamilliklerindendir.» 352.İmam Rza (e):«İmamet İslamın boy atmaqda olan temeli ve onun ucaldılmış qoludur.» 353.İmam Rza (e):«İmamet dinin cilovu, müselmanların işlerinin nizamı, dünyanın düzelmesi ve abadlığı, möminlerin izzet ve başucalığıdır.» 90.İmametin nübüvvetden üstünlüyü. Qur’an: «(Yadına sal ki,) İbrahimi öz Rebbi bir neçe sözle imtahana çekdiyi zaman o Allahın emrlerini tamamile yerine yetirdi. Bele olduqda Allah ona«seni insanlara imam teyin edeceyem» dedi.» Hedis: 354.İmam Sadiq (e):«Allah-taala İbrahimi peyğemberliye seçmemişden qabaq onu bendeliye götürdü ve onu risalet meqamına seçmemişden qabaq nübüvvete çatdırdı. Hemçinin onu dostluğa seçmemişden qabaq öz resulu etdi ve onu öz imamı etmemişden qabaq öz dostu etdi. Bu meqamların hamısını onda toplayandan sonra buyurdu: Men seni insanların imamı ve başçısı teyin etdim.» 91.Höccetin (ilahi rehberin) zeruriliyi. Höccet (Allah terefinden teyin edilmiş ilahi rehberlerdir.Allah onları teyin etmişdir ki, Qiyamet günü insanlar behane getirib demesinler ki,dünyada bize bir yol gösteren yox idi.) 355.İmam Baqir (e) ve ya İmam Sadiq (e):«Allah yer üzünü alimsiz qoymayıb ve eger bele olmasaydı haqq ile batil bir-birinden seçilmezdi.» 356.İmam Sadiq (e):«Yer üzü yarandığı günden heç vaxt insanların unutduqları haqqı dirçelden, her şeyi bilen höccetsiz qalmayıb. (İmam Sadiq (e)) sonra bu ayeni oxudu:«Öz ağızları ile Allahın nurunu söndürmek isteyirler...» 92. Höccet tanınmış imamdır. 357.İmam Sadiq (e):«Allahın yaratdıqlarına höcceti tanınmış imamsız berqerar olmaz.» 93.Bezen höccet qorxu içinde ve ya namelum olur. 358.İmam Eli (e):«Beli, eledir! Yer üzü Allahın yaratdıqlarına höccetlerini berqerar eden kesden ister aşkar ve mehşur olsun, isterse de qorxu içinde ve namelum – boş olmur ki, Allahın delil ve sübutları aradan getmesin.» 359.İmam Baqir (e):«Yer üzü imamsız – ister aşkar olsun ve ya gizlin qalmır.» 94.İmam olmasa yer üzü bir-birine deyer. 360.İmam Sadiq (e):«Eger yer üzü imamsız qalsaydı bir-birine deyer, dağılardı.» 361.İmam Sadiq (e):«Yer üzünde hemişe höccet mövcuddur. Çünki insanları höccetden başqa bir şey islah etmez ve yer üzünü ondan başqa bir şey abadlaşdırmaz.» 95.Her bir ümmet öz imamı ile çağrılacaqdır Qur’an: «Ele bir gün ki, (Qiyamet günü) bütün insanları öz imamları ile birlikde çağıracağıq.» Hedis: 362.İmam Sadiq (e):«Qiyamet günü …. Allah-taaladan nida geler ki, kim dünya evinde imama tabe olubsa, gerek onun arxasınca imamı aparılan yere getsin. Hemin vaxt :«tabe olunmuşlar tabe olanlardan uzaqlaşacaq, üz dönderecekler.» 96.İmamı tanımaq. 363.Allahın Peyğemberi(s):«Kim imamını tanımamış ölse cahiliyyet ölümü ile ölüb.» 364.Allahın Peyğemberi(s):«Kim imamı olmadan ölse cahiliyyet ölümü ile ölüb.» 365.İmam Hüseynden (e) Allahı tanımaq baresinde sual soruşularken buyurmuşdur:«Her bir zamanın insanlarının tabe olmalı imamı tanımaları (Allahı tanımalarına sebeb olar. Çünki Allahı tanımaqla onun terefinden olan me‘sum imamın tanınması arasında sıx bağlılıq mövcuddur).» 366.İmam Sadiq (e) «Kime hikmet eta edilse…. « (ayesi) baresinde buyurmuşdur:« (Hikmet) Allaha tabe olmaq ve imamı tanımaqdır.» 367.İmam Sadiq (e):«İmam Allah-taala ile Onun yaratdıqları arasında olan bir beledçidir. Onu tanıyan mömin, inkar eden ise kafirdir.» 368.İmam Sadiq (e):«Kim bizi tanımasa ve bizi inkar da etmese, o, Allahın ona vacib etdiyi hidayete, yeni bize tabe olmağın zeruriliyene qayıdana kimi azğındır. Eger o, azğınlıq halında ölse Allah onunla özü istediyi kimi reftar edecek.» 97.İmametin şertleri ve imamın xüsusiyyetleri. Quran: «Sebr etdiklerine ve bizim ayelerimize ve nişanelerimize yeqinlikleri olduğu üçün Biz onlardan emrimizle haqq yolu gösteren rehberler teyin etmişdik.» «Doğru yola yönelden kes ardınca getmeye daha çox layiqdir, yoxsa doğru yol gösterilmedikce özü onu tapa bilmeyen kes?» «Allah onu sizin üçün seçmiş, elm ve bedence ona üstünlük vermişdir.» Hedis: 369.İmam Eli (e):«Bu işi (imameti) ancaq sebr ehli olan, gözüaçıq ve işlerden baş çıxaran kes çiyinlerinde çeke biler.» 370.İmam Eli (e):«İmam ve rehber gerek haqq yolunda ağıllı fikre, iti dile ve coşqun qelbe malik olsun.» 371.İmam Eli (e):«Özünü camaatın rehberi etmiş kes başqalarını öyretmemişden qabaq özünü öyretmeli ve (başqalarını) söz ile edeblendirmemişden qabaq emel ile özünü edeblendirmelidir.» 372.İmam Eli (e):«Allahın emrini ( ilahi hökmün icrasında) bac vermeyen, geri çekilmeyen ve (şexsi) menafe dalınca getmeyen kesden başqa heç kes icra ve berpa ede bilmez.» 373.İmam Eli (e):«İtaeti vacib olan imamın vilayetinin böyük serhedleri bunlardır: Melum olmalıdır ki , o sehvden, büdremeden, bilerekden edilen günahdan,ümumiyyetle bütün günahlardan – ister böyük olsun isterse, de kiçik – uzaqdır, pak ve müqeddesdir.O, ne büdreyer, ne sehv eder.O, dinin devrilmesine heç cür qol qoymaz, heç vaxt eyyaşlıq ve kef etmez, Allahın halal-haramına, Onun vaciblerine, müstehebbilerine ve (diger) hökmlerinde insanların en biliklisidir,o heç kese möhtac deyil, amma başqaları ona möhtacdır, o insanların en sexavetli ve en şücaetlisidir.» 374.İmam Eli (e):«Bildiniz ki, müselmanların namus, can, qenimet, hökumet ve rehberlik işlerini xesis adama tapşırmaq olmaz. Çünki o, onların mallarına heris olar. Hemçinin nadana tapşırmaq olmaz, çünki o da öz nadanlığı neticesinde onları azdırar. Elece de rehmsiz ve zülmkara! Çünki o da öz rehmsizliyi ile müselmanları möhtac olduqları şeylerden mehrum eder. Malların bölüşdürülmesini edaletsiz adama da tapşırmaq olmaz. Çünki o, bir desteye bağışlayar, bir desteni ise mehrum eder. Ne de qezavet edende rüşvet alana ki, camaatın hüqüqlarını tapdalayar ve haqqı sahiblerine çatdırmaqda sehlenkarlıq eder ve ne de sünneni terk eden kese ki, ümmeti mehve aparar.» 375.İmam Hüseyn (e) küfelilere yazdığı mektubunda buyurmuşdur: «Öz canıma and olsun ki, imam ve rehber yalnız o kesdir ki, Allahın kitabı esasında hökm çıxarır, edaleti berqerar edir, haqq dine tabedir ve Allah qarşısında nefsini cilovlayır.» 376.İmam Baqir (e) imamın nişanesinin izahında buyurmuşdur: «Halalzade ve gözel terbiyeye malik olmalı ve eyyaşlıqla meşğul olmamalıdır.» 377.İmam Rza (e) imamın xüsusiyyetleri baresinde buyurmuşdur: «İmam rehberlikde bacarıqlı, siyasetden ve ölkenin idareçiliyinden xeberdar olmalıdır.» 98.Allahın haqq rehberlere vacib etdiyi şeyler. 378.İmam Eli (e):«Allah meni öz yaratdıqlarının imam ve başçısı etdi. Buna göre de mene yeyib-içmek ve geyimimde yoxsullar kimi olmağımı emr edib ki, yoxsul öz yoxsulluğunda menimle teselli tapsın, varlını öz zenginliyi azğınlıq ve itaetsizliye çekmesin.» 379.İmam Eli (e):«Heqiqeten imama Allahın onun öhdesine qoyduğu şeylerden başqa heç ne vacib deyil(ve onlar ibaretdir): moize ve öyüd-nesihet vermekde sehlenkarlıq etmemeli, xeyirxahlıq istiqametinde çalışmalı, sünneni dirçeltmeli, layiq olan kesler baresinde Allahın müeyyenleşdirdiyi ilahi hedd ve cezaları icra etmeli ve (beytül-maldan olan) payları payı olan keslere çatdırmalıdır.» 99.İmamla ümmetin qarşılıqlı haqları. 380.İmam Eli (e):«İmam Allahın kitabı esasında hökm çıxarmaq ve emaneti sahibine qaytarmaq vezifesi daşıyır. O bele edenden sonra camaatın vezifesi onun sözlerine qulaq asmaq, emrlerine tabe olmaq ve onları (her hansı bir işe) çağıranda (çağırışına) cavab vermekdir.» 381.İmam Eli (e):«Hakimin vezifesi budur ki, hansısa bir fezilet ve üstünlük elde edende ve ya ona bir nemet verilende halı deyişmesin, onun reiyyetle reftarının deyişmesine sebeb olmasın. Allahın ona nesib etdiyi nemetler onun, Allah bendelerine yaxınlaşmasını ve qardaşlarına mehribanlığını artırsın. Bilin, sizin menim boynumda olan haqqınız, müharibe istisna olmaqla sizden heç bir sirr gizletmemeyim, hökm çıxarmaq istisna olmaqla, sizinle meslehetleşmeden bir iş görmemeyim ve haqlarınızı gecikdirmemeyim (sizin haqq ve bexşişlerinizi vaxtında vermeyimdir), onun çatdırılmasını lengitmemeyim ve sizin hamınızı beraber bilmeyimdir. Belelikle, men bele etdikden sonra Allahın nemeti size vacib olur ve sizin mene tabe olmağınız vacibdir.» 100.İmamlarınız sizin nümayendelerinizdirler. 382.Allahın Peyğemberi(s):«Heqiqeten sizin imamlarınız Allah yanındakı nümayendelerinizdir. Odur ki, din ve namazınızda kimleri nümayende olaraq gönderdiyinize diqqet edin.» 383.Allahın Peyğemberi(s):«İmamlarınız sizi Allaha teref aparan beledçilerinizdirler. Buna göre de din ve namazlarınızda kime iqtida etmeyinize diqqet edin.» 101.Haqq imamdan başqasına tabe olmaq. 384.İmam Baqir (e):«Allah-taala buyurub:«İslam reiyyetinden kim qeyri-ilahi zalım rehberin hakimiyyetini qebul etse, ona mütleq ezab vereceyem.» 385.İmam Sadiq (e):«Kim qeyri-ilahi rehberi imameti Allah terefinden olan imamla şerik etse Allaha şerik qoşub.» 102.Cehenneme aparan rehberler. Qur’an: «Biz onları Cehenneme çağıran rehberler etdik» Hedis: 386.İmam Eli (e):«Allah yanında en pis adam özü azğın olduğu halda camaatı da azğınlığa salan zülümkar rehberdir. Çünki o emel olunan sünneni öldürür ve terk edilmiş ve atılmış büd’eti dirildir. Allahın Peyğemberinin bele buyurduğunu eşitmişem :«Qiyamet günü zülmkar rehber bir arxa ve hamisi olmadan getirilecek. Belelikle, Cehennem oduna atılacaq ve orada deyirman daşı kimi fırlanacaq. Sonra Cehennemin dibinde zencirlenecekdir.» 103.İmamet iddiaçısı. 387.İmam Baqir (e) «Qiyamet günü Allaha qarşı yalan uydurub söyleyenlerin üzlerini qapqara görersen» (ayesi) baresinde buyurmuşdur:«O, imam olmadığı halda «men imamam» deyen kesdir.» 388.İmam Sadiq (e):«Layiq olmadığı halda imamet iddiası eden kes kafirdir.» 104.Allah-taalaya itaet etmeyen kese tabe olmaq olmaz. Quran: «Onlar deyecekler:«Perverdigara! Biz ağalarımıza, böyüklerimize itaet etdik, onlarsa bizi haqq yoldan azdırdılar.» Hedis: 389.Allahın Peyğemberi(s):«Allaha itaet etmeyen kese tabe olmaq olmaz.» 390.Allahın Peyğemberi(s):«Ey Eli! Dörd şey insanın belini qırar: Özü Allaha itaet etmediyi halda başqalarının ona itaet etdiyi rehber….» 391.İmam Eli (e):«Allahın Peyğemberi bir qoşun gönderdi ve bir neferi onların başçısı teyin etdi. Qoşuna onun gösterişlerine tabe olmağı ve ona itaet etmeyi tapşırdı. Hemin şexs ocaq qalayıb qoşuna özlerini onun içine atmaq gösterişi verdi. Onların bir destesi oda girmekden imtina ederek dedi:«Biz oddan qorxuruq. Başqa bir deste ise oda girmek qerarına geldi. Bu xeber Allahın Peyğemberine çatdı.» O Hezret buyurdu:«Eger onlar oda daxil olsaydılar hemişe odda qalardılar. Sonra buyurdu:«Allaha itaetsizlik meselesinde heç kese tabe olmaq olmaz, belke yaxşı işlerde (emre) tabe olmaq lazımdır.» 105.Her bir zalım rehberin qarşısında qiyam etmek vacibdir. 392.Allahın Peyğemberi(s):«İslamın deyirman daşı tezlikle herekete gelecekdir. Onda siz Quranın oxu etrafında fırlanın. Hökmdarla Quranın bir-birine qarşı vuruşmaları ve bir-birinden ayrılmaları yaxındır. Tezlikle size ele şahlar hakim olacaqlar ki, size bir cür, özleri üçün ise başqa cür hökm ederler. Eger onlara tabe olsanız sizleri azdırarlar ve eger onlara qarşı itaetsizlik etseniz sizi öldürerler.» Dediler:«Ey Allahın Peyğemberi! Hemin zamanda ne edek? Buyurdu:«İsanın eshabı kimi olun.Onları oraq ile doğradılar ve dar ağacından asdılar. (Allahın) itaet(in)de ölmek günah içinde yaşamaqdan daha yaxşıdır.» 106.Qiyamdan çekinmeye sebeb olan amiller. 393.İmam Baqir (e):«Eger imama kömek etmek üçün «Bedr» ehlinin sayı qeder adam toplaşsa, ona qiyam etmek ve veziyyeti deyişdirmek vacibdir.» 394.İmam Sadiq (e):«Ey Sudeyr! And olsun Allaha, eger şielerimin sayı bu keçi balalarının sayı qeder olsaydı, oturmağı reva bilmezdim. (Sudeyr deyir:) Biz endik ve namaz qıldıq. Namaz qurtaranda keçi balalarına nezer salıb onları saydım, on yeddi baş idiler.» 107.İmamın seçilmesi. 395.İmam Mehdi (e) Se’d ibn Abdullah Quminin «camaat ne üçün özü üçün imam seçe bilmez?» sualının cavabında buyurmuşdur:«Hemin imam saleh emel sahibi olacaq, yoxsa pis emel sahibi?» Dedim:«Saleh emel sahibi.» Buyurdu:«Onu seçenlerin heç biri onun zehninden neler keçdiyini bilmediyi üçün ola bilermi ki, hemin şexs pis emel sahibi çıxsın?» Dedim:«Beli.» Buyurdu:«Sebeb budur.» 108.Seqeleyn hedisi. 396.Allahın Peyğemberi(s):«Men sizin aranızda iki qiymetli şey qoydum. Ne qeder ki, onlardan möhkem yapışacaqsınız, menden sonra heç vaxt azmayacaqsınız. Onlardan biri digerinden daha böyük ve üstündür. (Biri) Allahın kitabıdır ki, o göyden yere uzanmış ve birleşmiş ipdir. (İkincisi) menim itret ve Ehli-Beytimdir. Bilin ki, bu iki şey, hovuzun kenarında menim yanıma gelene kimi heç vaxt bir-birinden ayrılmaz.» 109.Ehli –beyte tabe olmağın vacibliyi. 397.Allahın Peyğemberi(s):«Heqiqeten menim Ehli-Beytim sizin aranızda Nuhun gemisi kimidir. Ona minen nicat tapar ve ondan üz dönderen suda batıb boğular.» 398.İmam Eli (e):«Öz Peyğemberinizin Ehli-Beytine baxın, onların yolu ile gedin ve arxalarınca hereket edin. Çünki onlar sizi heç vaxt doğru yoldan azdırmaz ve heç bir helakete salmazlar. Eger onlar otursalar, siz de oturun ve dursalar siz de durun.» 399.İmam Eli (e):«Bilin! Mehemmedin (s) Ehli-Beyti göydeki ulduzlar kimidir.Onlardan biri yox olanda diger bir ulduz zahir olar. Buna göre de sanki Allahın nemetleri sizin aranızda kamilleşib ve O, arzu etdiyiniz şeyleri size verib.» 400.İmam Eli (e):«Bizik nübüvvet ağacı ve risaletin nazil olma yeri, meleklerin get-gel yeri, elm medenleri ve hikmet çeşmeleri!» 401.İmam Eli (e):«Heqiqeten imamlar Allah terefinden insanların işlerini idare edenler ve Onun bendeleri baresinde (emrlerinin) icraçılarıdır. Cennete onları tanıyan ve onların da tanıdıqları keslerden başqa heç kes daxil olmaz ve Cehenneme yalnız onları inkar eden ve onların da inkar etdikleri kes daxil olar.» 402.İmam Eli (e):«Biz yolun ortasında olan söykeneceyik. Geride qalan özünü ona çatdırar ve çox qabağa keçen ona teref qayıdar.» 403.İmam Sadiq (e) imamların veziyyetleri ve onların xüsusiyyetlerini açıqlayarken buyurmuşdur:«Allah onları insanların heyatı (heyat amili), qaranlıqların çıraqları, söz açarları ve İslamın sütunları edib.» 110.Ehli-Beyte qarşı özbaşına davranılmasının sebebi. 404.İmam Eli (e):«Bizim nesebimiz üstün ve Peyğemberle (s) bağlılığımızın daha möhkem olmasına baxmayaraq xilafet meselesinde bizimle özbaşına ve tecridedici reftar edilmesinin sebebi, xilafetin reğbet beslenilen ve cazibeli olması idi. Bir deste heriscesine ondan yapışdı ve bir deste (Ehli-Beyt) sexavetle ondan keçdi. (Bizimle onlar arasında) hakim Allahdır.» 111.Ehli-Beyt baxımından hökumetin felsefesi. 405.İmam Eli (e):«Allahım! Sen özün bilirsen ki, bizden baş verenler ne qüdret elde etmek üçün aparılan reqabete göre idi, ne de dünya malından bir şey elde etmek üçün. Eksine, biz Senin zülme meruz qalmış bendelerinin emin-amanlıq ve rahatlıq tapmalarını ve icra edilmeyen hedd ve hökmlerinin yeniden icra edilmesi üçün Senin dininin nişanelerini öz yerine qaytarmaq ve Senin vilayetlerinde abadlığı üze çıxarmaq isteyirdik.» 112.Parçalanma qorxusu. 406.İmam Eli (e):«And olsun Allaha eger müselmanların perakende olmaları, küfre qayıtmaları ve dinde nöqsan yaranması qorxusu olmasaydı, imkanımız olan qeder mövcud şeraiti deyişdirerdik.» 113. On iki imam. 407.Allahın Peyğemberi(s):«Ne qeder ki, camaata on iki kişi hakimdir, onların işleri qaydasında olar….. Onların hamısı Qüreyşdendir.» 408.Allahın Peyğemberi(s):«Menim canişinlerimin sayı Musanın tayfa başçılarının sayı qederdir.» 114.İmamın elmi. 409.İmam Sadiq (e):«Eli (e) alim idi ve elm irsi olaraq keçir. Alim ölenden sonra mütleq onun elmini ve ya Allahın istediyini bilen bir nefer qalır.» 410.İmam Sadiq (e):«And olsun Allaha men Allahın kitabını evvelden axıra kimi ele bilirem, sanki o menim ovcumdadır. Quranda göy ve yerin, keçmiş ve geleceyin xeberi vardır. Allah-taala buyurub:«Quranda her bir şeyin beyan ve izahı vardır. » 411.İmam Rza (e):«Allah-taala bendelerinin işlerinin idaresi üçün birini seçende ona könül genişliyi verer, qelbine hikmet çeşmeleri cari eder ve ona elm ve bilik ilham eder ki, ondan sonra heç bir sualda aciz ve doğru yolu tapmaqda meettel qalmasın.» ioooooop 18 İmam Eli 115.İmam Elini (e) sevmek ve sevmemek. 412.Allahın Peyğemberi(s):«Ateş odunu yediyi kimi Elini sevmek de günahları yeyir.» 413.Allahın Peyğemberi(s):«Möminin emel defterinin başlıq ve serlövhesi Eli ibn ebu Talibin mehebbetidir.» 414.Allahın Peyğemberi(s):«Allah Eli eşqini bir möminin qelbinde möhkemlendirse ve hemin halda onun ayağı büdrese (ondan bir xeta baş verse de) Qiyamet günü sirat üzerinde onun qedemini möhkem saxlayar.» 415.Allahın Peyğemberi(s):«Seni yalnız mömin sever ve sene yalnız münafiq edavet besleyer.» 116.Eli yaxşı emel sahiblerinin imam ve rehberidir. 416.Allahın Peyğemberi(s):«Eli yaxşı emel sahiblerinin rehberi ve pis emel sahiblerini öldürendir. Kim ona yardım etse, onun özüne de yardım ediler ve onu tek qoyan kömeksiz qalar.» 417.Allahın Peyğemberi(s):«Mene Eli baresinde vehy olub ki, o müselmanların ağası, pehrizkarların imamı ve üzü ağların rehberidir.» 418.Allahın Peyğemberi(s):«Heqiqeten Allah-taala mene Eli ibn ebu Talib baresinde Bezi tapşırıqlar verdi, men dedim:«Perverdigara, onu mene aydınlaşdır.» Buyurdu:«Eşit! Heqiqeten Eli hidayet bayrağı, Menim dostlarımın rehberidir ve Mene itaet edenlerin işıq saçanıdır. O Menim pehrizkarlara yoldaş etdiyim kelmedir. Onu seven Meni sevib ve ona itaet eden Mene itaet edib.» 117.Eli menim canişinimdir. 419.Allahın Peyğemberi(s):«Ey Beni-Haşim! Heqiqeten menim ailem arasında qardaşım, vesim, vezirim ve canişinim Eli ibn ebu Talibdir. O menim borcumu ödeyir ve ve’dimi yerine yetirir.» 420.Allahın Peyğemberi(s) Eliye işare ederek buyurmuşdur:«Bu menim sizin aranızda qardaşım, vesim ve canişinimdir. Onun emrlerini eşidin ve tabe olun.» 118.Men kimn mövlasıyamsa, Eli de onun mövlasıdır. 421.Allahın Peyğemberi(s):«Men kimin mövlasıyamsa, Eli de onun mövlasıdır.» 422.Allahın Peyğemberi(s):«Eli mendendir, men Eliden. O, her bir möminin veli ve başçısıdır.» 423.Ebdurrehman ibn ebi Leyla:«Ruhbede (Kufede) Elini camaata bele and verdiren gördüm ki: Sizi and verirem Allaha, eger sizden kimse Qedir-Xum günü Allahın Peyğemberinin(s) «men kimin mövlasıyamsa Eli onun mövlasıdır» kelamını eşidibse durub şehadet versin. Ebdurrehman deyir: «Bedr iştirakçılarından olan on iki nefer – sanki onlar bir-bir indi de gözüm önündedirler – durub dediler:«Biz şehadet veririk ki, Qedir günü Allahın Peyğemberinin(s) bele buyurduğunu eşitmişik ki:«Men möminlerden daha layiqli deyilem?….» Biz dedik: Elbette, ey Allahın Peyğemberi.» Peyğember buyurdu:«Men kimin mövlasıyamsa Eli de onun mövlasıdır. Perverdigara! Onu seveni sev ve onunla düşmençilik edenle düşmen ol.» 119.Eli haqq ve Qur’anladir. 424.Allahın Peyğemberi(s):«Eli haqq iledir ve haqq Eli ile ve o harada olsa haqq onun etrafına fırlanar.» 425.Allahın Peyğemberi(s):«Eli hara üz çevirse haqq onunladır.» 426.Allahın Peyğemberi(s):«Eli Quran ile ve Quran Eli iledir ve onlar hovuzun (Kövser hovuzunun) kenarında menim yanıma gelene kimi heç vaxt bir-birlerinden ayrılmazlar.» 427.Allahın Peyğemberi(s):«Eli haqq ve Quran iledir. Haqq ve Quran Eli ile ve hovuzun kenarında menim yanıma gelene kimi heç vaxt bir-birinden ayrılmazlar.» 120.Eli Peyğemberin elminin qapısıdır. 428.Allahın Peyğemberi(s):«Men elmin şeheri, Eli onun qapısıdır. Buna göre de elm isteyen kes hemin qapıdan daxil olmalıdır.» 429.Allahın Peyğemberi(s):«Men hikmet evi, Eli onun qapısıdır.» 430.Allahın Peyğemberi(s):«Menden sonra ümmetimin qezavet işine en yaxşı beled olanı ve en elmlisi Elidir.» 121.Men ve Eli bir ağacdanıq. 431.Allahın Peyğemberi(s):«Menimle Eli bir ağacdanıq, diger insanlar ise müxtelif ağaclardan.» 432.Allahın Peyğemberi(s) Eliye (e) buyurub:«Sen hem dünyada ve hem de axiretde menim qardaşımsan.» 433.Allahın Peyğemberi(s):«Eli mendendir ve men ondan.» 434.Allahın Peyğemberi(s):«Eli menim üçün bedenimdeki başım kimidir.» 435.Allahın Peyğemberi(s):«Heqiqeten Elinin eti menim etimden ve qanı menim qanımdandır.» 436.Cabir:«Allahın Peyğemberi (s) erefede idi ve Eli onun qarşısında durmuşdu. Peyğember buyurdu:«Ey Eli! Yaxın gel ve elinini menim elime qoy. Ey Eli! Seninle men bir ağacdan yaradılmışıq. Men hemin ağacın kökü, sen onun gövdesi, Hesenle Hüseyn onun budaqlarıdır. Kim onun budaqlarından asılsa Allah onu Cennete daxil eder.» 122.Müxtelif hedisler. 437.Allahın Peyğemberi (s) Eliye (e):«Seninle menim meqamım Harunla Musanın meqamı kimidir, bu ferqle ki, menden sonra peyğember yoxdur.» 438.Allahın Peyğemberi(s) yanında hakimlik ve ya xilafetden söhbet düşen zaman buyurmuşdur:«Eger onu Eliye hevale etseniz görersiniz ki, Eli yol gösteren ve yolu tapmış bir şexsdir ve sizi doğru yol ile aparır.» 439.Allahın Peyğemberi(s):«Kim Ademin elmini, Nuhun sayıqlığını, İbrahimin sebrini, Yehya ibn Zekeriyyanın pehrizkarlığını ve Musa ibn İmranın qezebini görmek isteyirse Eli ibn ebu Talibe baxsın.» 440.Allahın Peyğemberi(s):«Eli möminlerin ağasıdır.» 441.Allahın Peyğemberi(s):«Eli dinin sütunudur.» 442.Allahın Peyğemberi(s):«Heqiqeten Elini inciden meni incidib.» 443.Allahın Peyğemberi(s):«Eli möminlerin başçısıdır, mal ve servet ise münafiqlerin.» 444.Allahın Peyğemberi(s):«Elinin bu ümmetin boynunda olan haqqı, atanın övladının boynunda olan haqqı kimidir.» 445.Allahın Peyğemberi(s):«Eli ibn ebu Talib menim sirdaşımdır.» 446.Allahın Peyğemberi(s):«Qiyamet günü nicat tapanlar Eli ve onun şieleridirler.» 447.Allahın Peyğemberi(s):«Elini yada salmaq ibadetdir.» 448.Allahın Peyğemberi(s):« Eli insanların en yaxşısıdır» demeyen kes kafir olub.» 123.Heqiqeten men…. 449.İmam Eli (e):«Heqiqeten men sizi sizden qabaq özüm yerine yetirdiyim itaetden başqa bir şeye vadar etmir ve sizden qabaq özüm çekindiyim günahdan başqa bir günahdan çekindirmirem.» 450.İmam Eli (e):«Ay camaat! Heqiqeten men sizin aranızda fironun adamları arasında olan Harun, hemçinin Beni İsrailin arasında olan Hitte qapısı ve Nuhun qövmü arasında Nuhun gemisi kimiyem. Menem en böyük «xeber» ve en böyük doğruçu. Tezlikle ved olunduğunuz şeyi göreceksiniz.» 451.İmam Eli (e):«Heqiqeten men heç vaxt müharibe ve cihad meydanından qaçmamışam ve menimle döyüşe kim gelibse yeri onun qanı ile doydurmuşam.» 124.Menem……. 452.İmam Eli (e):«Menem dünyanı xar ve heç sayan!» 453.İmam Eli (e):«Men Allahın Peyğemberinin mehriban yoldaş ve yardımçısıyam.Menem İslamda öncül, bütleri sındıran, kafirlerle vuruşan ve din düşmenlerini mehv eden!» 454.İmam Eli (e):«Men hidayet bayrağı, pehrizkarlıq mağarası, sexavet mekanı, bexşiş ve comerdlik deryası ve ağıl dağıyam.» 455.İmam Eli (e):«Men Allah terefinden Cennetle Cehennemi bölüşdürenem. Menim bölüşdürdüyüm miqdardan başqa heç kes ona daxil olmaz. Menem «böyük ayıran» (haqq ile batili bir-birinden ayıran), menem özümden sonrakı insanların imam ve rehberi ve menden qabaq olmuş kes terefinden onu eda eden.» 456.İmam Eli (e):«Men Allahın elmiyem. Men Allahın xeberdar qelbi, Onun natiq dili, gözü ve terefiyem. Men Allahın eliyem.» 457.İmam Eli (e):«Men yol gösterenem; men yolu tapmışam; men yetim ve yoxsulların atasıyam; men dul qadınların başçısıyam; men bütün zeiflerin arxa ve penahıyam, men qorxu ve vahime içinde olan her bir kesin penahgahıyam; men möminlerin Cennete aparan beledçileriyem; men Allahın en möhkem ipi ve teqva kelmesiyem; men Allahın gözü , doğruçu dili ve eliyem.» 458.İmam Eli (e):«Men Qiyamet günü Allah qarşısında şikayet üçün dizlerini yere vuran ilk kesem.» 459.İmam Eli (e):«Men İslamı qebul eden ilk şexsem.» 460.İmam Eli (e):«Men Peyğemberle (s) namaz qılan ilk şexsem.» 125.İmam Elinin elmi. 461.İmam Eli (e) xalq xelife kimi onunla bey‘et etdikden sonra oxuduğu xütbede buyurmuşdur:«Camaat! Ne qeder ki, meni itirmemisiniz, soruşun, menden sual soruşun! Çünki birincilerin ve sonuncuların elmi mendedir. And olsun Allaha, eger mehkeme kürsüsünde otursam Tövratın davamçıları arasında onların Tövratları esasında hökm çıxararam ve ... sonra buyurdu:«Meni itirmemişden qabaq menden soruşun. Toxumu yaran ve insanı yaradan Allaha and olsun ki, eger Quran ayesinden soruşsanız size onun ne vaxt kimin baresinde nazil olmasını deyerem.» 462.İmam Eli (e):«Sinemde ele gizli elm var ki, eger onu aşkar etsem derin quyuya sallanmış vedrenin ipleri kimi titreyersiniz.» 126.İmam Elinin mezlumiyyeti (zülme meruz qalması). 463.İmam Eli (e):«Men Allahın Peyğemberi(s) vefat eden zamandan hemişe zülme meruz qalmışam.» 464.İmam Eli (e):«Menim gördüklerimi (qarşılaşdığım çetinlikleri) heç kes görmeyib.» 465.İmam Eli (e):«Men ele bilirdim ki, vali camaata zülm edir, amma indi camaat valiye zülm edir.» 466.İmam Eliye (e) «sen bu işe (xilafete) herissen» deyildikde o Hezret buyurmuşdur:«And olsun Allaha siz daha herissiniz. Siz ondan daha uzaqsınız (ona layiq deyilsiniz) ve men daha haqlı ve daha yaxınam (men ona daha layiqem ve ya Peyğembere qohumluq baxımından daha yaxınam). Heqiqeten men öz haqqımı teleb etdim ve siz menim ona çatmağıma mane olursunuz...İlahi! Men Qüreyşe ve onlara yardım edenlere qarşı Senden kömek isteyirem. Çünki onlar menim qohumluq elaqelerimi kesdiler, menim yüksek meqamımı aşağı hesab etdiler ve mene mexsus olan şeye göre menimle vuruşmaq üçün elbir oldular.» 467.İmam Eli (e):«Allahın Peyğemberi(s) buyurub:«Eger sen olmasaydın menden sonra möminler tanınmazdılar.» 468.İmam Eli (e):«And olsun Allaha geceni sehere kimi devetikanının üstünde oyaq qalmaq ve zencirlerle çiyinlerimden bağlanaraq çekilmek mene Qiyamet günü Allaha ve Onun Peyğemberine zalım kimi qovuşmaqdan daha xoşdur....... And olsun Allaha, eger yeddi iqlimi göylerin altında olan şeylerle birlikde mene verseler ki, qarışqanın ağzından arpanın qabığını almaqla Allaha qarşı itaetsizlik edim, etmerem!» 469.İmam Eli (e):«Heqiqeten men sizin aranızda qaranlıqda olan çıraq kimiyem ki, onun etrafına gelen onun nurundan faydalanar.» 470.İmam Eli (e):«Allah-taalanın menden böyük nişanesi yoxdur; Allahın menden «böyük xeber»i yoxdur.» 471.İmam Eli (e):«Haqq mene gösterilen zamandan beri heç vaxt onun baresinde şekk etmemişem.» ioooooop 19 İmamların anası – Fatime 127.Hezret Fatimenin adları 472.Allahın Peyğemberi(s):«Qızım ona göre Fatime adlanıb ki, Allah-taala onu ve onu sevenleri oddan (Cehennemden) uzaq edib.» 473.İmam Sadiq (e):«Fatimenin Allah yanında doqquz adı var: Fatime, Siddiqe, Mübareke, Tahire, Zekiyye, Reziyye, Merziyye, Müheddise, Zehra.» 474.Umare:«İmam Sadiqden (e) soruşdum ki: Fatimeni ne üçün «Zehra» (parlaq) adlandırıblar?» Buyurdu:«Çünki o mehrabda dayananda onun nuru sema ehline, ulduzların yerde olanlar üçün saçması kimi saçırdı.» 128.Fatime menim bedenimin bir parçasıdır. 475.Allahın Peyğemberi(s):«Fatime menim bedenimin bir parçasıdır. Onu sevindiren meni sevindirib ve onu qemlendiren meni qemlendirib. Fatime menim üçün en eziz şexsdir.» 476.Allahın Peyğemberi(s):«Heqiqeten Fatime menim bedenimin bir parçasıdır. O menim gözümün nuru ve qelbimin meyvesidir. Onu qemlendiren meni de qemlendirir ve onu şad eden meni de şad edir. O menim Ehli-Beytimden mene qovuşan ilk şexsdir.» 129.Fatime dünya xanımlarının xanımıdır 477.Allahın Peyğemberi(s):«Qızım Fatime dünya xanımlarının xanımıdır.» 478.Allahın Peyğemberi(s):«Fatime Cennet xanımlarının xanımıdır.» 479.Allahın Peyğemberi(s):«Qızım Fatime dünyanın – yaradılışın evvelinden sonuna kimi – bütün qadınlarının xanımıdır.» 130.Fatime qezeblenende Allah da qezeblenir. 480.Allahın Peyğemberi(s) Fatime eleyhes-selama buyurub:«Allah senin qezebinle qezeblenir ve senin sevincinle şad olur.» 131.Hezret Fatimenin müsibeti. 481.İmam Eli (e) Fatime eleyhes-selamı torpağa tapşırarken buyurmuşdur:«Salam olsun sene ey Allahın Peyğemberi! Menim terefimden ve kenarında uyuyan ve sene (başqalarından) daha tez çatan qızından! Ey Allahın Peyğemberi, qızının kederlendirici ayrılığından sebrim tükendi ve güc ve taqetimi elden verdim. Amma senin böyük keder yaradan ayrılığın ve seni itirmenin böyük müsibeti bele bir vaxtda menim teselli amilimdir. Çünki başının menim sinemde olduğu, menim qucağımda can verdiyin ve öz elimle başını qebrinin daşı üzerine qoyduğum anları heç vaxt unutmaram. Biz hamımız Allah terefindenik ve Ona teref qayıdacağıq. Budur (mene tapşırdığın emanet) geri qaytarıldı ve girov alındı. Amma bundan sonra, Allah menim üçün senin olduğun diyarı seçinceye qeder, menim (sizin ayrılığınız üçün olan) qem-kederim daimi olacaq, gecelerim oyaqlıqla keçecek. Tezlikle qızın seni ümmetinin ve bir-birleri ile elbir olanların ona olan zülmlerinden ve haqqını qesb etmelerinden xeberdar edecek. Bütün baş verenleri ondan soruş ve veziyyet baresindeki xeberlerin hamısını ondan xeber al. Bu zülmler baş vererken senin getmeyinden ele de çox zaman keçmemişdi ve xatirelerin itmemişdi. Salam olsun size, bezikmek deyil vida salamı! Buna göre de eger sizin yanınızdan getsem, bu, bezikmek ve mehebbetin olmaması demek deyil.Eger qalsam, bu, Allahın sebr edenlere ved etdikleri baresinde pis gümanda olmağımdan deyil.» ioooooop 20 İmam Hesen Mücteba 132.O Hezretin imametinin beyanı 482.İmam Baqir (e):«Emirel-möminin salavatullah eleyh, vefatı yaxınlaşanda oğlu Hesene (e) buyurdu:«Yaxın gel, Allahın Peyğemberinin(s) mene dediyi sirri sene deyim ve mene tapşırdığı emaneti sene tapşırım. O sonra hemin işi gördü.» 133.Hesen mendendir, men ondan. 483.Allahın Peyğemberi(s):«Hesen mendendir ve men ondanam. Her kim onu sevse Allah onu sever. Hesenle Hüseyn menim nevelerimdirler.» 484.Allahın Peyğemberi(s):«Allahım, men onları sevirem. Sen de hem onları, hem de onları sevenleri sev.» 134.İmam Hesenin feziletleri. 485.İmam Seccad (e):«Hesen ibn Eli ibn ebu Talib (e) öz zemanesinin en abid, zahid ve feziletli insanı olub. Hecce gedende piyada ve bezen ayaqyalın gederdi. Ne vaxt ölümden söhbet düşerdise ağlayardı. Ne vaxt qebrden söz düşerdise ağlayardı. Ne vaxt Qiyametden söz düşerdise ağlayardı. Siratdan keçmekden danışılanda ağlayardı. Allahın edalet mehkemesinde cavab vermekden söz düşende ele ah-nale ederdi ki, özünden gederdi. Namaza başlayanda bedeni Rebbinin qarşısında titreyerdi. Cennet ve Cehennemden söhbet düşende ilan çalmış adam kimi qıvrılardı, Allahdan Cenneti isteyerek oddan Ona penah aparardı.» 486.Ehmed ibn el-Müeddeb «el-Funun» kitabında ve İbn Mehdi «Nuzhetul-ebsar»da deyir:«Bir gün Hesen ibn Eli (e) yerde oturub qarşılarında olan tike çörekleri götürüb yeyen bir neçe yoxsulun yanından keçirdi. Onlar o Hezrete teklif edib dediler: Ey Allah Peyğemberinin nevesi, buyurun bizimle yemek yeyin.» Ravi deyir:«Hezret miniyinden düşüb dedi:«Allah tekebbür sahiblerini sevmir. Sonra onlarla yemek yemeye başladı ve sonda onların hamısı doydular ve o Hezretin bereketinden hemin çöreklerden heç ne azalmadı. Hesen (e) sonra hemin yoxsulları özü qonaq çağırdı ve onlara yemek ve geyim verdi.» 487.Şam ehalisinden olan bir nefer neql edir ki:«Medine şeherine daxil oldum. Bir neferin gözelliyi meni özüne celb etdi. Onun kim olmasını soruşdum. Dediler ki, Hesen ibn Elidir. Şamlı kişi deyir:«Men Eliye bele bir oğlu olduğu üçün hesed apardım. Sonra onun yanına gedib dedim:«Sen ebu Talibin oğlusan?» Buyurdu:«Men onun nevesiyem.» Dedim:«Lenet olsun sene ve senin atana, Lenet olsun sene ve atana!» Şamlı kişi deyir:«Amma o susdu, mene cavab vermedi. O Hezret sonra buyurdu: «Deyesen qeribsen? Eger minik istesen vererik, bexşiş istesen eta ederik, kömek istesen ederik.» Hemin şexs deyir:«Men ondan ele bir halda ayrıldım ki, o menim yanımda yer üzünün en sevimli adamı idi.» ioooooop 21 İmam Hüseyn 135.İmam Hüseynin dünyaya gelmesi. 488.Fatime eleyhes-selam:«Hüseyni (e) dünyaya getirdikden sonra Allahın Peyğemberi(s) yanıma geldi. Uşağı sarı parçaya bükülmüş halda o Hezrete verdim. Peyğember sarı parçanı açıb kenara atdı ve ağ parça götürüb Hüseyni ona bükdü. Sonra buyurdu:«Tut ey Fatime, o, imam ve imam oğludur! O onun neslinden dünyaya gelecek doqquz imamın atasıdır ki, onların doqquzuncusu «Qaimdir.» 489.İmam Seccad (e):«Hüseyn (e) dünyaya gelende Allah-taala Cebraile vehy etdi ki, Mehemmedin oğlu olub, onun yanına get, onu tebrik et ve ona de ki, Eli senin üçün Harun Musaya olan kimidir. Odur ki, uşağa Harunun oğlunun adını qoy. Cebrail (e) yere endi ve Allah terefinden Peyğemberi tebrik etdi ve sonra dedi:«Allah-taala sene uşağa Harunun oğlunun adını qoymağı emr edir.» Peyğember soruşdu:«Harunun oğlunun adı ne olub?» Cebrail (e) dedi:«Şubeyr.» Peyğember buyurdu:«Menim dilim ereb dilidir.» Cebrail (e) dedi:«Uşağın adını Hüseyn qoy.» 136.O Hezretin imameti 490.İmam Hesen (e):«Menim vefatımdan ve ruhum bedenimden çıxandan sonra Hüseyn ibn Eli (e) imamdır. Onun Peyğemberin varisi olması Allahın yanında kitabda (Lövhi-mehfuzda ve ya Quranda, yaxud da vesiyyetnamede) yazılıb ve Allah-taala bu varisliyi onun ata.anasından olan varisliye artırıb. Çünki Allah bilir ki, siz onun yaratdıqlarının en yaxşısısınız. Buna göre de sizin aranızdan Mehemmedi (s) seçdi ve Mehemmed (s) Elini (e) ve Eli meni imamete seçdi ve men Hüseyni seçdim.» 137.Hüseyn mendendir ve men Hüseyndenem. 491.Allahın Peyğemberi(s):«Hüseyne geldikde, o mendendir. O menim oğlum ve balamdır. O qardaşından sonra insanların en yaxşısıdır. O müselmanların imamı, möminlerin başçısı, alemlerin Rebbinin xelifesi, kömek isteyenlerin kömeyi, penah axtaranların penahı ve Allahın bütün yaratdıqları üçün höccetidir. O, Cennet cavanlarının başçısı ve ümmetin nicat qapısıdır. Onun emri menim emrim ve ona tabe olmaq mene tabe olmaqdır. Kim ona itaet etse mendendir ve kim ona qarşı itaetsizlik etse menden deyil.» 492.Bera ibn Azib:«Allahın Peyğemberini (s) gördüm ki, Hüseyni dalına mindirib ve bele deyir:«İlahi! Men onu sevirem, onu Sen de sev.» 493.Seid ibn ebi Raşid Ye’la Amiriden neql edir ki: O, Allahın Peyğemberinin (s) de‘vet olunduğu qonaqlığa gederken o Hezretle yoldaş olub. Peyğember (s) qabaqda gedirmiş ve Hüseyn uşaqlarla oynamaqla meşğul imiş. Peyğember (s) onu tutmaq isteyir. Amma uşaq o teref bu terefe qaçır. Peyğember (s) onunla zarafat etmeye ve onu güldürmeye başlayır ve nehayet Hüseyni tutur, elinin birini onun boynunun arxasına, digerini ise çenesinin altına qoyur, onun ağzından öpe-öpe :«Hüseyn mendendir ve men Hüseyndenem. Allah Hüseyni seveni sevsin. Hüseyn nevelerimden biridir.» 494.İbn Abbas:«Allahın Peyğemberi(s) Hüseyn ibn Elini (e) öz çiynine mindirmişdi. Bir nefer dedi:«Oğulcan, ne yaxşı miniye minmisen? Peyğember (s) buyurdu:«O özü nece gözel süvaridir!» 138.İmam Hüseynin(e) feziletleri. 495.Allahın Peyğemberi(s):«Kim yer üzünün göy ehli yanında en sevimli şexsine baxmaq isteyirse, Hüseyne baxsın.» 496.İmam Hüseyn (e):«Allahın Peyğemberinin (s) yanına getdim. İbn Ubey Ke’b onun yanında idi. Allahın Peyğemberi (s) mene dedi:«Xoş gelmisen, ey eba Abdullah! Ey göylerin ve yerlerin zineti ve bezeyi! Ubey Peyğembere dedi:«Ey Allahın Peyğemberi! Nece ola biler ki, sizden başqası göyler ve yerlerin zineti olsun?!» Peyğember (e) buyurdu:«Ey Ubey, meni haqq olaraq peyğember gönderene and olsun ki, Hüseyn ibn Elinin göylerdeki meqam ve derecesi yerdeki meqamından daha üstündür. Allah-taalanın erşinin sağ terefinde yazılıb ki: (Hüseyn) hidayet çırağı ve nicat gemisi, yorulmaz, izzetli, fexr olunmalı, yol gösteren imam ve (qiymetli) azuqedir.» 497.İmam Hüseyn (e) Aşura günündeki kelamlarının birinde buyurmuşdur:«Bilin! Bu haramzade oğlu haramzade meni iki yol arasında qoyub: qılınc ve zillet! Zillete qatlaşmaq bizden çox-çox uzaqdır. Allah, Onun Peyğemberi, möminler, (bizim terbiye olunduğumuz) pak etekler, qeyretli qelbler, alicenab ruhlar qebul etmezler ki, biz alçaq bir başçıya teslim olmağı şerefli ölümden üstün tutaq!» 498.İmam Hüseyn (e) Aşura günündeki kelamlarının diger birinde buyurmuşdur:«And olsun Allaha ki, ne size zillet eli uzadacağam ve ne de esirler, köleler kimi qaçacağam.» 499.İmam Seccad (e):«İmam Hüseynin (e) eli ile sağ qulağına işare edib bele buyurduğunu eşitdim ki:«Eger bir nefer menim bu qulağıma söyse ve diger qulağıma üzr istediyini bildirse men onun üzrünü qebul ederem. Çünki Emirel-möminin Eli ibn ebu Talib (e) mene babam Peyğemberden (s) bele eştdiyini neql edib ki:«Üzrü – ister yeterli olsun isterse de yetersiz – qebul etmeyen kes Kövser hovuzunun yanına daxil olmayacaq.» 500.Hüzeyfe ibn Yeman:«Peyğemberin Hüseynin Elinden tutub bele buyurduğunu eşitdim ki: Ay camaat! Bu Hüseyn ibn Elidir. Onu tanıyın. Canım (qüdret) elinde olana and olsun ki, hem o, hem onu sevenler ve hem de onu sevenleri sevenler Cennetdedirler.» 501.Şueyb ibn Ebdurrehman Xuzai:«Teff (Kerbela) günü Hüseyn ibn Elinin küreyinde neyinse izi qalmışdı. Zeynelabidinden (e) bu barede soruşduqda O Hezret buyurdu:«O, Hüseynin (e) başsız qadınlar, yetimler ve feqirlere küreyinde daşıdığı kiselerin yeridir.» 502.Seyyid ibn Tavus «Luhuf» kitabında hedisin ravisinden neql edir ki: Hemin vaxt Hüseyn (e) düşmeni tekbetek mübarizeye çağırır, meydana çıxan her bir kesi öldürürdü. Bele ki, onlardan çoxlu sayda adam mehv etdi. O Hezret mübarize zamanı bele buyururdu: Ölüm xarlığı qebul etmekden daha yaxşıdır Xarlıq Cehennem oduna daxil olmaqdan daha yaxşıdır.» Ravilerden biri deyir:«And olsun Allaha övladları, aile üzvleri ve yoldaşlarının hamısı öldürülüb meğlub olmuş ele bir şexs görmemişem ki, Hüseyn kimi sakit ve soyuqqanlı olsun. Düşmenin qoşunu mühasire dairesini sıxırdı, amma o, öz qılıncı ile onlara hücum edirdi. Onlar da o Hezretin qarşısından keçi sürüsü hücuma keçen canavarın qarşısından qaçan kimi qaçırdılar. O, düşmenin otuz min neferlik qoşununa hücum edir ve onları milçek kimi dağıdırdı. Sonra: لا حول و لا قوة إلاّ بالله العليّ العظيم deyib öz yerine qayıdırdı.» ioooooop 22 İmam Seccad 139.O Hezretin imameti 503.İmam Baqir (e):«Ele ki, Hüseyn ibn Elinin (e) şehadeti yaxınlaşdı, böyük qızı Fatime binti Hüseyni (e) çağırdı ona bağlı bir yazı ve açıq bir vesiyyetname verdi. Eli ibn Hüseyn ele qarın ağrısına düçar olmuşdu ki, sağ qalmasını güman etmirdiler. Fatime hemin yazını Eli ibn Hüseyne (e) verdi. And olsun Allaha ki, hemin yazı sonra bize çatdı. …. And olsun Allaha ki, Adem yaranandan dünyanın sonuna kimi Adem övladlarının ehtiyacı olan her bir şey hemin yazıda mövcuddur.» 140.İmam Zeynelabidinin(e) meqamı. 504.Allahın Peyğemberi(s):«Qiyamet günü bir carçı car çekecek ki:«Hardadır Zeynelabidin( yeni abidlerin zineti) ? Men onda görecem ki, oğlum Eli ibn Hüseyn ibn Eli ibn ebu Talib (qabağa çıxmaq üçün) sıraları yarır.» 505.İmam Baqir (e):«O (yeni imam Zeynelabidin (e)) Medinenin yüz yoxsul ailesine başçılıq edirdi ve yetimlerin, yoxsulların ve aciz şexslerin, hemçinin zavallı feqirlerin onun süfresinde oturmalarını severdi. O öz eli ile onlara yemek getirerdi ve eger onlardan aileli olanı olsaydı, Hezret öz yemeyinden onun ailesi üçün aparardı. Yediyi her bir yemekden evvel sedeqe verer, ondan sonra yeyerdi.» 506.İmam Baqir (e):«Eli ibn Hüseyn öz malını iki defe Allah ile böldü.» 507.İmam Sadiq (e):«Atam buyurardı ki:«Eli ibn Hüseyn namaz qılanda ağac gövdesine oxşayırdı, küleyin terpetdiyi hisseler istisna olmaqla qetiyyen terpenmezdi.» 508.Tebersi «E’lamul-vera» kitabında:«Eli ibn Hüseynin (e) kenizlerinden biri onun eline su tökürdü. Aftafa onun elinden düşdü ve o Hezretin üzünü yaraladı. Eli ibn Hüseyn başını ona teref qaldırdı. Keniz dedi:«Allah-taala buyurur:«qezebini udanlar…» Hezret dedi:«Qezebimi uddum.»Keniz dedi: «insanların günahlarından keçen...» Hezret buyurdu:«Seni bağışladım.» Keniz dedi:«Allah yaxşılıq edenleri sever» Hezret buyurdu:«Get, seni Allah yolunda azad etdim.» 509.Mehemmed ibn Telhe Şafii «Metalibul-seuul» kitabında:«Eli ibn Hüseyn öz otağında namaz qılmaqla meşğul idi ve secde halında olarken otaqda yanğın baş verdi. Evde olanlar feryad qoparıb «ey Allahın Peyğemberinin balası, ey Allahın Peyğemberinin balası, od, od!» deyirdiler. Amma Hezret secde halında qalmaqda idi ve nehayet od söndü. Sonra ona dediler:«Oda ehemiyyet vermemeyinizin sebebi ne idi?» Buyurdu:«Axiret odu.» 510.Ebu Neim «Hilyetul-övliya» kitabında:«Eli ibn Hüseyn bir deste adamla oturmuşdu. Birden öz evinden kiminse ölümünden xeber veren bir arvad sesi eşitdi. Durub öz evine getdi ve sonra hemin meclise qayıtdı. Orada olanlar dediler:« Nese bir hadise baş vermişdi? Buyurdu:« Beli. Hemin deste o Hezrete baş sağlığı verdi ve onun sebrliliyinden heyretlendi.» O Hezret buyurdu:«Biz bir nesilik ki, sevdiyimiz işlerde Allaha itaetkar ve teslimik, xoşegelmez işlerde Ona şükr eden!» ioooooop 23 İmam Mehemmed Baqir 141.O Hezretin imameti 511.Kifayetul-eser:«Eli ibn Hüseyn (e) o Hezretin ölümü ile neticelenen ölüm yatağına düşdükde oğulları Mehemmed, Hesen, Abdullah, Ömer, Zeyd ve Hüseyni bir yere yığdı ve Mehemmedi öz canişin ve vesisi teyin ederek ona Baqir künyesi verdi, qardaşlarının başçılığını ona tapşırdı.» 142.Elm ve hikmeti yaran. 512.Allahın Peyğemberi(s) Cabir ibn Abdullah Ensariye xitab ederek buyurmuşdur:«Cabir! Sen o qeder yaşayacaqsan ki, Tövratda Baqir kimi teqdim edilen oğlum Mehemmed ibn Eli ibn Hüseyn ibn Eli ibn ebu Talibi göreceksen. Onunla görüşen zaman ona menim salamımı çatdır.» 513.İmam Baqir (e):«Batilin öz qarnına aldığı haqq meni kömeye çağırdı ve men batilin böyürünü yardım ve haqqı onun qarnının perdelerinin arasından çıxartdım. Ondan sonra gizlin ve örtülü olan haqq aşkar oldu ve yayıldı.» 514.Eli ibn İbrahim atasından neql edir ki:«Etraf bölgelerin şielerinden bir deste imam Baqirden (e) onun yanına daxil olmaq üçün icaze istediler. Hezret onları qebul etdi. Onlar hemin meclisde otuz min mesele soruşdular ve on yaşı olan ebu Cefer onların hamısına cavab verdi.» 143. İmam Baqirin feziletleri. 515.İmam Sadiq (e):«Atam (e) Allahı çox zikr ederdi. Onunla yol gedende hemişe zikr dediyini görürdüm. Onunla ne vaxt yemek yeyirdimse görürdüm ki, zikr deyir. Camaatla söhbet edirdi, amma bu onu Allahı zikr etmekden saxlamırdı. Görürdüm ki, dili damağına yapışıb ve «la ilahe illellah» deyir. O bizi bir yere yığardı ve güneş çıxan zaman zikr demeyimizi buyurardı. Bizim Quran oxuya bilenimize Quran oxumaq gösterişi vererdi. Quran oxuya bilmeyenlere ise gösteriş vererdi ki, zikr desinler.» 516.İmam Sadiq (e):«İmam Baqir (e) insanların en gözel seslisi idi.» 517.Süleyman ibn Qurem:«ebu Cefer Mehemmed ibn Eli bize beş yüz, altı yüz dirhemden min dirheme kimi hediyye ve bexşiş vererdi ve o qardaşlarına, görüşe gelenlere, kömek arzusu ve ümidi ile onun yanına gelenlere hediyye vermekden yorulmazdı.» 24 İmam Cefer Sadiq 144.O Hezretin imameti. 518.Allahın Peyğemberi(s):« Oğlum Cefer ibn Mehemmed ibn Eli ibn Hüseyn ibn Eli ibn ebu Talib dünyaya gelende onu Sadiq adlandırın.» 519.Mehemmed ibn Müslim:«Ebu Cefer Mehemmed ibn Eli ibn Baqirin (e) yanında idim. Oğlu Cefer gelib daxil oldu. O kekilli idi, elinde bir çubuq var idi ve onunla oynayırdı. Baqir (e) onu tutub möhkem sinesine sıxdı. Sonra buyurdu:«Atam-anam sene feda olsun ki, oyun-oyuncaq ehli deyilsen.» Daha sonra mene buyurdu:«Ey Mehemmed! Menden sonra senin imamın budur. Ona tabe ol ve onun elminden behrelen. And olsun Allaha ki, o Allahın Peyğemberinin(s) vesf etdiyi Sadiqdir. Heqiqeten onun şieleri dünya ve axiretde qalibdirler.» 145.O Hezretin exlaqı ve gözel davranışları. 520.Mehemmed ibn Ziyad Ezdi:«Medinenin alimi Malik ibn Enesin bele dediyini eşitdim ki: Cefer ibn Mehemmed Sadiqin (e) yanına gedirdim ve o Hezret menim üçün mütekke qoyur, mene ehtiram gösterir ve deyirdi: Malik! Men seni çox isteyirem. Men hemin sözden şad olurdum ve Allaha şükr edirdim. Malik deyirdi: O Hezret hemişe bu üç haldan birinde idi: ya oruc olurdu, ya namaz qılardı, ya da zikr deyerdi. O, böyük abidlerden ve Allahdan qorxan zahidlerin en ezemetlilerinden idi. Çoxlu hedis deyerdi, onunla oturmaq insana xoş gelirdi ve o, behrelenmeli adam idi.» 521.Hişam ibn Salim:«Ele ki hava qaralırdı ve axşamdan bir az keçirdi İmam Sadiq (e) içerisinde çörek, et ve dirhem olan bir dağarcıq götürüb çiynine qoyaraq Medinenin möhtac adamlarına aparar ve onları hemin adamların arasında bölerdi. Onlar o Hezreti tanımırdılar. İmam Sadiq vefat edenden sonra hemin kömekler kesildi ve Medinenin yoxsulları başa düşdüler ki, hemin şexs imam Sadiq (e) olub.» 522.Müella ibn Xuneys: Ebu Abdullah (e) bir gece narın yağış yağarken Beni Saidenin eyvanına getmek meqsedi ile evinden çıxdı. Men o Hezretin arxasınca düşdüm. Birden onun elinden yere bir şey düşdü ve imam dedi:«Bismillah, Allahım onu bize qaytar.» Men özümü ona çatdırıb salam verdim. Dedi: «Müella sensen?» Dedim:«Beli, sene feda olum.» Buyurdu:«Elinle axtar ve bir şey tapsan onu mene ver.» Men çörek tikeleri tapdım ve onları o Hezrete vermek üçün onun yanına apardım. Gördüm ki, çiyninde bir çörek dağarcığı var. Dedim:«Size feda olum, icaze verirsiniz onu men götürüm?» Buyurdu:«Xeyr, bu işe men özüm daha layiqem, amma menimle gel.» Müella deyir: «Beni Saidenin eyvanına çatdıq. Gördük ki, orada bir deste adam yatıb. Hezret onların her birinin paltarının altına bir-iki tike çörek qoydu ve nehayet axırıncı adama çatdı. Sonra qayıtdıq. Men dedim:«Sene feda olum, bunlar haqqı tanıyırlar (sizin imametinize etiqadları var)?»Buyurdu:«Eger tanısaydılar, onlara un da vererdik.» 523.Ebu Emr Şeybani:«İmam Sadiqi (e) elinde bir bel, eyninde qalın bir paltar öz bostanında işleyen gördüm. Onun küreyinden ter axırdı.» Dedim: «Feda olum, icaze verin sizin yerinize men işleyim.» Buyurdu:« Men kişinin öz yaşayışını temin etmek üçün güneşin istisinde eziyyet çekmesini sevirem.» ioooooop 25 İmam Musa Kazim 146.O Hezretin imameti 524.İmam Sadiq (e) Sefvan Cemmalın bu meqama (imamet meqamına) malik olan şexs baresindeki sualının cavabında buyurmuşdur:«Bu meqamın sahibi ebes ve puç işlerle meşğul olmaz. Bu vaxt hele uşaq olan Musa ibn Cefer daxil oldu. Onun yanında bir dişi Mekke keçisi var idi. O hemin keçiye «Rebbine secde et» deyirdi. Ebu Abdullah onu tutub qucaqladı ve buyurdu: Atam-anam buna feda olsun ki, bihude ve qeflete sebeb olan işlerin ehli deyil.» 147.İmam zindanda 525.Seubani:«Ebulhesen Musa ibn Cefer on ilden artıq her gün güneş çıxandan sonra secdeye gedirdi ve secdesi günortaya kimi çekirdi.» Seubani deyir:«Bezen Harun imam Kazim (e) saxlanılan zindan görünen dama çıxır ve o Hezreti secde halında görürdü. Bir defe Harun Rebie dedi:«O ne paltardır ki, men onu her gün orada görürem?» Rebi dedi:«Ey emirel-möminin, o paltar deyil, Musa ibn Ceferdir, her gün güneş çıxandan günortaya kimi secdede olur.» Rebi deyir:«Harun mene dedi: Doğrudan da o, Beni Haşimin rahiblerindendir.» Men dedim:«Bes ne üçün onu zindana salaraq meydanı ona daraltmısan?» Dedi:«Heyf ki, bundan başqa bir çare yoxdur.» 526.Eli ibn Suveyd:« Men zindanda olan Ebulhesen Musaya (e) bir mektub yazıb ondan hem halını, hem de çoxlu meseleler soruşdum. Bir neçe ay mene cavab vermedi. Sonra mene bele bir cavab yazdı:« Bağışlayan ve mehriban Allahın adı ile..... Ve sonra: Sen ele bir şexssen ki, Allah sene Mehemmed Ehli-Beyti yanında meqam verib ve seni, eziz tutmağını istediyi dinini sevenlerden edib.... .» 148.İmam Kazimın feziletleri. 527.El-İrşad:«Revayet olunub ki, Hezret Kazim (e) çox dua eder ve buyurardı:« Allahım, Senden ölüm zamanı rahatlıq ve hesab aparılarken efv ve bexşiş dileyirem.» O, bu cümleni tekrar ederdi. O Hezretin dualarından biri bele idi:«Senin bendenin günahı böyük, Senin terefinden olan efv ve bağışlama ise gözeldir.» O Hezret, Allahın qorxusundan ele ağlayardı ki, saqqalı göz yaşından islanardı. Aile ve qohumlarına o Hezretden çox qayğı gösteren yox idi. Axşamlar Medininin yoxsullarına baş çeker, özü ile dirhem, dinar, un ve xurma dolu zenbil aparar ve onların qapılarının ağzına qoyardı. Onlar hemin pul ve malların kimin terefinden olmasını başa düşmezdiler.» 528.Hesen ibn Mehemmed ibn Yehya Elevi:«Babam mene neql edib ki: Musa ibn Cefere çox ibadet etdiyi üçün «saleh bende» deyirdiler. Bizim alimlerimiz neql edibler ki, o, gecenin evvelinde Peyğemberin (s) mescidine gederek secdeye qapılıb, secdede bele deyirmiş:«Menim günahım böyükdür, Senin bağışlamağın gözeldir ey çekinilmeye layiq olan ve bağışlayan!» O bu cümleni sehere kimi tekrar edermiş. Musa ibn Cefer sexavetli ve alicenab bir insan olub. Kiminse onun baresinde xoşagelmez sözler demesini eşitseydi, ona içinde min dinar olan kise göndererdi.» ioooooop 26 İmam Rza 149.O Hezretin imameti 529. Ebdürrehman ibn Heccac:«Ebülhesen Musa ibn Cefer (e) öz oğlu Elini (e) öz canişini teyin etdi, onun üçün vesiyyetname yazdı ve Medinenin tanınmış şexsiyyetlerinden altmış neferi şahid tutdu.» 150.İmamın veli-ehdiliyi qebul etmeye mecbur edilmesi 530.Ebaselt Herevi:«Memun imam Rzaya (e) dedi:«Ey Allahın Peyğemberinin oğlu!. . . Men bele meslehet gördüm ki, özümü xilafetden kenara çekim, onu sene tapşırım ve seninle bey‘et edim.» Hezret Rza (e) buyurdu:«Eger bu xilafet senindirse ve onu sene Allah veribse Allahın senin eynine geyindirdiyi libası çıxarıb başqasına vermeyin reva deyil ve eger xilafet senin deyilse, senin olmayan şeyi mene vermek haqqın yoxdur.» Memun dedi:«Ey Allahın Peyğemberinin övladı! Sen bu işi qebul etmelisen.» İmam buyurdu:«Men öz razılığımla bu işi heç vaxt qebul etmeyeceyem..... Sen isteyirsen ki, bu işin ile camaat «Eli ibn Musa dünyaya arxa çevirmemişdi, eksine dünya ona arxa çevirmişdi, meger görmürsünüz ki, xilafet tamahı ile veli-ehdliyi nece qebul etdi?!» desin. Memun esebleşdi ve dedi:«. . And olsun Allaha, eger veli-ehdliyi qebul etmesen onu sene mecbur qebul etdireceyem. Eger onu qebul etsen, heç, yoxsa boynunu vurduracağam.» 151.İmam Rzanın (e)feziletleri 531.Herevi: «Darus-Serexs»in giriş qapısına, Hezret Rzanın zindana salınmış olduğu ve zencirle bağlandığı yere getdim. Zindanın gözetçisinden o Hezretin hüzuruna getmek üçün icaze istedim. O dedi:«Onunla görüşe bilmezsiniz.» Soruşdum ki:«Ne üçün?» Dedi: «Çünki o, bezen gece-gündüz erzinde min reket namaz qılır. Yalnız günün evvelinde, günortadan qabaq ve gün batana yaxın bir müddet namaz qılmır. Hemin vaxt da öz seccadesinde oturub Allahı ile razü-niyaz edir.» Herevi deyir: «Zindanın gözetçisine dedim:«Ondan xahiş et, hemin vaxtlarda görüşüne getmeyime icaze versin. O menim üçün icaze aldı ve men o Hezretin hüzuruna getdim. Gördüm ki, öz seccadesinde oturub fikirleşir.» 532.İbrahim ibn Abbas:«Men imam Rzanın (e) heç vaxt kimese acı bir söz demesini ve ya kiminse sözü qurtarmamış sözünü kesmesini görmedim. Eger kiminse isteyini yerine yetirmek imkanı olsaydı heç vaxt onu eli boş qaytarmazdı. Heç vaxt kiminse yanında ayağını uzatmazdı. Yanında adam olanda söykenmezdi. Heç vaxt qulam ve xidmetçilerinden birine xoşagelmez bir söz demesini eşitmedim. Heç vaxt tüfürmesini ve ya gülende qehqehe çekdiyini görmedim, gülüşü tebessüm idi. Süfresini açanda qulam ve xidmetçilerini, hetta qapıçı (ve) mehterini özü ile süfreye eyleşdirerdi.» ioooooop 27 İmam Cavad 152.O Hezretin imameti 533.Abdullah ibn Cefer:«Men Sefvan ibn Yehya ile imam Rzanın (e) hüzuruna getdim. Hele üç yaşı olan ebu Cefer (orada) dayanmışdı. Dedim:«Allah bizi size feda etsin! Allah elememiş, eger sizin başınıza bir iş gelse sizden sonra (imam) kim olacaq?» O Hezret imam Cavada işare ederek buyurdu:«Bu oğlum.» Abdullah ibn Cefer deyir: Men dedim:«O, bu yaşda?!» Buyurdu:«Beli, o, bu yaşda. Allah-taala iki yaşlı İsa ile delil-sübut getirdi.» 534.Yehya Sen’ani:«Mekkede imam Rzanın (e) yanına getdim. Gördüm ki, o Hezret bananın qabığını soyub ebu Ceferin (e) (imam Cavadın) ağzına qoyur. Dedim:«Qurban olum, sizin eziz övladınız ele budur?» Buyurdu:«Beli. O ele bir uşaqdır ki, İslamda bizim şielerimiz üçün ondan bereketli bir uşaq doğulmayıb.» 153.İmam Cavadın(e) feziletleri. 535.Allahın Peyğemberi(s) Abdullah ibn Mesudun Hüseynin (e) neslinden olan imamlar baresindeki sualının cavabında buyurmuşdur:«...Ve Elinin (Rzanın) neslinden onun oğlu teriflenmiş Mehemmed dünyaya gelecek ve insanların yaradılış baxımından en pakı ve en xoş exlaqlısı olacaqdır.» 536.Abdullah ibn Seid:«Mehemmed ibn Eli ibn Ömer ibn Tenuxi mene dedi:«Mehemmed ibn Elini öküz ile söhbet eden gördüm. Öküz de başını terpedirdi.» Dedim:«Yox (bu qebul deyil), gösteriş ver öküz seninle söhbet etsin.» Hezret buyurdu:«Bize quşların dili öyredilib ve bize her bir şey verilib.» Sonra (öküze xitab ederek) buyurdu:«La ilahe illellah vehdehu la şerike leh de.» Ve öküzün başına el çekdi. Hemin vaxt öküz dedi:«La ilahe illellah vehdehu la şerike leh.» 537.Eli ibn Hessan Vasiti:«İsfahanda düzeldilmiş ve bezi hisseleri gümüşden olan bir aleti özümle götürdüm ve dedim ki, onu mövlam ebu Cefere hediyye ederem. Hezret hamının cavabını verdikden ve onlar dağlışdıqdan sonra, özü de durub getdi. Men onun arxasınca yola düşdüm ve yolda cenab Müveffeq ile rastlaşdım. Ona dedim ki, ebu Ceferden mene, hüzuruna getmek üçün icaze al. Sonra, o Hezretin hüzuruna getdim ve salam verdim. Çöhresinde narazılıq elameti olan halda salamımın cavabını verdi ve eyleşdi. Hezrete yaxınlaşdım ve qolumda olanı onun qarşısında qoydum. Qezeble mene baxdı ve sonra sağ ve sola nezer salıb buyurdu:«Allah meni bu işler üçün yaratmayıb. Menim oynamaqla ne işim var?!» Men o Hezretden üzr istedim. O meni bağışladı ve men hemin aleti götürüb çöle çıxdım.» 538.Zeydi mezhebinden olan Qasim ibn Ebdürrehman deyir:«Men Bağdada getdim ve ora çatanda camaatın qaçıb neyese baxaraq dayandığını gördüm.» Soruşdum:«Ne olub?» Dediler: «Rzanın oğludur.» Dedim:«Men onu görmeliyem.» O dişi (ve ya erkek) bir qatırın üstünde göründü. Öz-özüme dedim:«Allah Lenet etsin imamet etiqadı sahiblerine ki, Allahın bu kişinin itaetini vacib etmesini deyirler.» O mene teref dönüb dedi:«Ey Qasim ibn Ebdürrehman:«Meger biz özümüzden olan (adi) bir adamamı tabe olacağıq?! Onda biz haqq yoldan azmış ve delilik etmiş olarıq.» (Qemer suresi /24) Men öz-özüme dedim:«Vallah o cadugerdir.» Yene mene teref dönüb dedi:«meger içerimizden vehy yalnız onamı nazil olmuşdur?! Xeyr, o, yalançının, lovğanın biridir.» (Qemer suresi /25) Qasim deyir: «Men qayıtdım ve imamete etiqad besledim ve şehadet verdim ki, o Allahın yaratdıqlarına qarşı delil ve höccetidir ve ona etiqad besledim.» ioooooop 28 İmam Hadi 154.O Hezretin imameti 539.İmam Cavad (e):«Menden sonra imam, oğlum Elidir, onun sözü menim sözümdür ve ona tabe olmaq mene tabe olmaqdır. Ondan sonra imamet onun oğlu Hesene çatır.» 155.İmam Hadinin feziletleri 540.Kitabul-vahide: Qardaşım Hüseyn ibn Mehemmed mene neql ederek dedi:«Bir dostum var idi ve o, Beğanın ve ya Vesifin (tereddüd mendendir) uşaqlarının müellimi idi. O mene dedi:«emir xelifenin sarayından qayıdarken mene dedi: emirel-möminin bu gün İbn Rza deyilen bu şexsi zindana saldı ve onu Eli ibn Kerkere tapşırdı. Onun bele demesini eşitdim ki:«Men Allah yanında Salehin devesinden de ezizem, «evinizde daha üç gün yaşayıb kef çekin. Bu yalan çıxmayacaq bir veddir.» Hezretin bu aye ve sözden meqsedinin ne olmasını başa düşmedim. Dostum dedi:«emirime dedim:Allah izzetini artırsın, o hedeleyib. Görersen üç günden sonra bir hadise baş verecek.» Hemin günün seherisi xelife İbn Rzanı azad etdi ve ondan üzr istedi. Üçüncü gün Yağiz, Yeğlun ve Tamiş bir deste adamla xelifeye qarşı üsyan etdiler, onu öldürdüler ve oğlu Müstensiri onun yerinde oturtdular.» 541.Keşful-ğumme:«İsfahan ehalisinden bir deste, o cümleden Ebulabbas Ehmed ibn Nesr ve ebu Cefer Mehemmed ibn Eleviyye neql edirler ki:«İsfahanda Ebdürrehman adında bir şie kişi var idi. Ondan soruşdular ki:«Ne üçün camaatın içinde başqasına deyil mehz EliyyenNeqinin imametine etiqad besleyirsen?»Dedi: «Buna menim rastlaşdığım bir iş sebeb oldu. Men yoxsul, eyni zamanda çox danışan ve cüretli bir şexs idim. Bir il İsfahan ehalisi meni bir deste adamla birlikde xelifenin sarayına şikayete gönderdi. Xelifenin yanında iken Eli ibn Mehemmed ibn Rzanın çağırılması gösterişi verildi. Orada olanlardan birine dedim:«Çağırılan şexs kimdir?» Dedi:«O, elevidir ve rafiziler onun imametine etiqad besleyirler.» Sonra dedi:«Mence Mütevekkil onu öldürmek üçün çağırtdırıb.» Dedim:«Men bu şexsin nece adam olmasını görmeyince yerimden terpenen deyilem.» O, at ile geldi. Camaat yolun sağ ve sol tereflerinde sıraya düzülmüşdü ve ona baxırdı. Mehebbeti qelbime düşdü. Buna göre de qelbimde dua edirdim ki:«Allah Mütevekkilin şerrini ondan uzaq etsin.» O camaatın arası ile hereket edirdi. Gözünü atının yalına dikmişdi ve etrafa baxmırdı. Men dayanmadan ona dua edirdim. Mene çatanda üzünü mene tutub dedi:«Allah senin duanı qebul etdi ve sene uzun ömür bağışladı, mal-dövletini ve övladını artırdı.» Hemin hadiseden sonra biz İsfahana qayıtdıq. Allah mene o qeder servet verdi ki, evimin qapısını içinde milyonlarla dirhem deyeri olan şeyler olduğu halda bağlayıram ve (hele) bu, evden kenarda olan servetimden elavedir. On övlad da qismetim olub. Ömrümden de yetmiş neçe il keçir. Evvelimden xeberi olan ve Allahın menim baremdeki duasını qebul etdiyi kesin imametine etiqad beslemeyimin sebebi budur.» ioooooop 29 İmam Hesen Eskeri 156.O Hezretin imameti 542.İmam Hadi (e):« Menden sonra imam Hesendir ve Hesenden sonra oğlu Qaim – yer üzünü zülm ve sitemle dolduğu kimi edalet ve insaf ile dolduran!» 157.İmam Eskerinin(e) feziletleri. 543.Mehemmed ibn İsmail:«Ebu Mehemmed (imam Eskeri) (e) zindanda olan zaman Abbasiler, hemçinin Saleh ibn Eli ve Ehli-Beyte etiqadı olmayanlardan bir deste Saleh ibn Vesifin yanına gedib dediler ki:«Ona qarşı qetiyyetli ol ve ona macal verme.» Saleh onlara dedi:«Ona daha ne edim? Tapa bildiyim en pis iki adamı onun üzerine qoymuşam, amma o iki nefer (o Hezretin reftarını görerek) tamamile ibadet ve namaz ehli olublar.» 544.Ebulqasim Kufi «et-Tebdil» kitabında deyir:«öz esrinin filosofu olan İshaq Kindi Quranda olan tezadları bir yere toplamaq qerarına geldi ve bu meqsedle evinde oturub bu işle meşğul olmağa başladı. Bir gün onun şagirdlerinden biri imam Hesen Eskerinin (e) hüzuruna getdi. İmam ona dedi:«Sizin aranızda ağıllı-kamallı bir adam tapılmır ki, ustadınız Kindini başladığı ve Qurana girişdiyi işden saxlasın?» Kindinin şagirdi dedi:«Biz onun şagirdlerindenik. Bu ve ya diger meselelerde ona nece e‘tiraz ede bilerik?» İmam Eskeri (e) buyurdu:«Dediyim işi göre bilersen?» O dedi:«Beli.» Hezret buyurdu:«Onun yanına get, onunla isti münasibetler qur ve özünü gördüyü işde ona kömek etmek isteyen şexs kimi göster. Onunla ünsiyyet yaratdıqdan sonra de ki, qarşıma bir sual çıxıb ve onu senden soruşmaq isteyirem. O da deyecek ki, soruş. Onda ona de:«Eger bu Quranı buyuran senin yanına gelse, ola bilermi ki, onun dediklerinden meqsedi senin öz zennin ile ondan başa düşdüyün menalardan ferqli olsun? Onda Kindi cavab verecek ki:«Beli, ola biler.» Çünki o (yeni Kindi) çox düşünceli ve başadüşen adamdır. Hemin şexs Kindinin yanına getdi ve mehribançılıqla ona yaxınlaşdı ve sonra hemin sualı ondan soruşdu. Kindi dedi:«Sualını bir de tekrar et. Hemin şexs sualını bir de tekrar etdi. Kindi özü-özlüyünde fikre daldı ve bu işi hem dilçilik ve hem de ağıl baxımından mümkün saydı. Sonra şagirdine dedi:« Seni and verirem, de görüm bu sualı hardan öyrenmisen?» Şagirdi dedi:«Zehnimden keçdi ve senden soruşdum.» Kindi dedi:«Bele sual heç vaxt senin kimilerinin zehninden keçe bilmez ve sen ve senin kimiler bele bir meqama çata bilmezsiniz? De görüm bu sualı haradan götürmüsen?» Şagird dedi:«ebu Mehemmed mene buyurdu ki, senden bu sualı soruşum.» Kindi dedi:«İndi heqiqeti dedin. Bele sual yalnız bu aileden çıxar.» O sonra od istedi ve topladıqlarının hamısını yandırdı.» ioooooop 30 İmam Mehdi 158. İmamın adları 545.İmam Baqir (e) «Haqsız yere öldürülen mezlum şexsin sahibine bir ixtiyar verdik. (Şerietin bu hökmleri ile) artıq ona kömek olunmuşdur» ayesinin tefsirinde buyurmuşdur:«Allah (İslam Peyğemberini) Ehmed, Mehemmed ve Mahmud, İsanı Mesih adlandırdığı kimi, Mehdini Mensur (kömek olunmuş) adlandırmışdır.» 546.İmam Sadiq (e) o Hezretden Mehdiye Qaim adı verilmesi baresinde sual soruşularken buyurmuşdur:«Çünki o her bir gizli işe istiqametlendirilir.» 159. O Hezretin imametinin delili. 547.İmam Eskeri (e) o Hezretden sonra olacaq ilahi höccet ve imam baresindeki suala cavab vererken buyurmuşdur:«Oğlum Mehemmed.Menden sonra imam ve höccet odur. Kim onu tanımadan ölse cahiliyyet ölüsü kimi ölüb. Bilin! Onun qeybe çekilmesi olacaqdır. Nadanlar bu barede sergerdan qalarlar ve batil ehli mehve düçar olarlar. (Onun zühuru üçün) vaxt teyin edenler yalan deyerler. O hemin qeybden sonra zühur eder. Sanki men Necefde onun başı üzerinde dalğalanan ağ bayraqları görürem.» 160.Mehdi müjdesi 548.Allahın Peyğemberi (s):«Müjde olsun sene ey Fatime ki, Mehdi sendendir.» 549.Allahın Peyğemberi (s):«Mehdi menim nevelerimden biridir ki, üzü ay kimi nurludur.» 550.Allahın Peyğemberi (s):«Yer üzü zülm ve düşmençilikle dolmayınca Qiyamet berpa olmayacaq. Hemin vaxt menim Ehli-Beytimden biri qiyam edecek ve o, yer üzünü zülm ve haqsızlıqla dolduğu kimi edaletle dolduracaq.» 551.Allahın Peyğemberi (s):«Menim Ehli-Beytimden bir kişi hakim olacaq ki, onun adı menim adımla birdir. Eger dünyadan ancaq bir gün de qalmış olsa, Allah hemin günü, o hakimiyyeti öz eline alana kimi uzadacaqdır.» 552.İmam Eli (e):«Mehdi bizdendir, Fatimenin neslinden.» 553.İmam Baqir (e):«Qiyam edende Kebeye söykenecek ve üç yüz on üç kişi onun etrafında dövre vuracaq. Deyeceyi ilk kelme, bu aye olacaq:«eger imanınız olsa «beqiyyetullah» sizin üçün daha xeyirlidir.» Sonra buyuracaq:«Men «beqiyyetullah»am, Onun sizin üzerinizde olan höccet ve canişini.» Ona salam gönderen her bir kes bele deyer:«Salam olsun sene ey Allahın yer üzünde qalanı!» 161.İmam Mehdinin iki defe qeybe çekilmesi. 554.İmam Sadiq (e):«Qaim iki defe qeybe çekiler: Bir defe qısa ve bir defe uzun müddetli. Birinci defe qeybe çekilende onun yerini ancaq o Hezretin xas şieleri bilerler. İkinci qeybde ise onun yerinden o Hezretin din yoldaşlarının xaslarından başqa heç kesin xeberi olmaz.» 162.İmam qeybde olan zamanda dindarlığın çetin olması. 555.Allahın Peyğemberi (s):«Meni haqq olaraq müjdeçi kimi gönderene and olsun ki, o qeybde olanda onun imam olması eqidesinde möhkem duranlar qırmızı kükürdden de az tapılarlar.» 556.İmam Sadiq (e):«Heqiqeten bu işin sahibi (imam Zaman) qeybe çekiler. Hemin zamanda dini saxlamaq devetikanını el ile yuxarıdan aşağı qopartmaqdan da asan olar.» O Hezret sonra bir az sükut etdi ve buyurdu:«Heqiqeten bu işin sahibi qeybe çekilecek. Odur ki, gerek bende Allahdan qorxsun ve öz dininden yapışsın.» 163. İmam qeybde olan zaman dua etmek 557.İmam Sadiq (e) İbn Senana xitab ederek buyurmuşdur: «Tezlikle şekk ve tereddüde düşeceksiniz, aydın nişane ve yol gösteren imamsız qalacaqsınız. Hemin şekk ve tereddüdden «Ğeriq» duasının oxuyandan başqa heç kes qurtula bilmeyecek.» (İbn Senan neql edir ki,) dedim:«Ğeriq» duası necedir? Buyurdu: Deyirsen: يا اللهُ يا رحمانُ يا رحيمُ يا مُقَلِّبَ القُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلي دِينِك «Ey Allah! Ey Bağışlayan! Ey mehriban! Ey qelbleri haldan hala salan! Menim qelbimi öz dininde möhkem et!» Men dedim: يا اللهُ يا رحمانُ يا رحيمُ يا مُقَلِّبَ القُلُوبِ وَ الأَبْصارِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلي دِينِكَ» «Ey Allah! Ey Bağışlayan! Ey mehriban! Ey qelbleri ve düşünceleri haldan hala salan! Menim qelbimi öz dininde möhkem et!» Buyurdu:«Elbette, ki, Allah-taala qelb ve düşünceleri haldan hala salandır. Amma sen men deyen kimi de:« يا اللهُ يا رحمانُ يا رحيمُ يا مُقَلِّبَ القُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلي دِينِكَ» «Ey Allah! Ey Bağışlayan! Ey mehriban! Ey qelbleri haldan hala salan! Menim qelbimi öz dininde möhkem et!» 164.Ferec intizarı çekmek 558.Allahın Peyğemberi (s):«Menim ümmetimin en üstün işi ferec intizarında olmaq ve Allahdan onun baş vermesini istemekdir.» 559.İmam Seccad (e):«Ferec intizarını çekmeyin özü en böyük qurtuluşlardandır.» 560.İmam Sadiq (e):«Kim bu iş sahibinin (imam Zamanın zühurunun) intizarını çeken halda ölse, Qaimle birlikde onun xeymesinde olmuş kimidir. Xeyr! Belke hetta Allahın Peyğemberinin (s) kenarında qılınc çalan şexs kimidir.» 561.İmamKazim (e):«Ferec intizarında olmağın özü bir növ açılışdır.» 165.İnsanları ümidsizlik bürüdükden sonra Qaimin zühur etmesi. 562.İmam Sadiq (e):«And olsun Allaha ki, bu iş (imamın zühuru) sizler tamamile ümidsizleşdikden, xeyr, and olsun Allaha (sizin yaxşılarınızla pisleriniz) bir-birinden seçilenden sonra sorağınıza gelecekdir.» 563.İmam Rza (e):«Heqiqeten ferec ümidsizlikden sonra geler.» 166.Zühur üçün vaxt teyin edenler yalançıdırlar. 564.İmam Baqir (e) Fuzeylin «zühurun vaxtı müeyyenleşdirilib?» sualının cavabında buyurmuşdur:«Vaxt qoyanlar yalan deyibler, vaxt qoyanlar yalan deyibler, vaxt qoyanlar yalan deyibler!» 167.Qeybe çekilmenin sebebi 565.Allahın Peyğemberi (s):«O uşağın qeybe çekilmesinden başqa çare yoxdur.» Soruşdular:«Ne üçün, ey Allahın Peyğemberi? Buyurdu: «Öldürülmekden qorxusu vardır.» 566.İmam Sadiq (e) qeybe çekilmenin sebebi baresindeki sualın cavabında buyurmuşdur:«Size faş etmek icazemiz olmayan sebebe göre.» Abdullah ibn Fuzeyl neql edir ki, dedim:«Bes onda qeybe çekilmeyin fayda ve hikmeti nedir? Buyurdu:«Onun qeybe çekilmesinin hikmeti ondan qabaqkı ilahi höccetlerin qeybe çekilmelerinin hikmetidir. Onun hikmeti ancaq onun zühurundan sonra melum olacaq…Qeybe çekilmek Allahdan (Onun işlerinden) olan bir iş, Allahın sirlerinden biri ve Allahın qeyblerindendir. Allahın hikmet sahibi olmasını bildikden sonra Onun bütün işlerinin hikmet esasında olmasını anlayırıq, hetta onların hikmetlerinin sirleri bize melum olmasa bele!» 567.İmam Sadiq (e):«Qaim (e) Allahın emanetleri çıxana (yeni kafirlerin belinden möminler doğulana) kimi esla zühur etmez. Belelikle, onlar çıxandan sonra Qaim Allahın düşmenlerine qalib geler ve onları öldürer.» 568.İmam Sadiq (e):«Bu iş ( Qaimin (e) qiyamı) bütün deste ve qruplar xalqa hakim olduqdan sonra baş verecek ki, heç kes «eger biz hakim olsaydıq edaleti berqerar ederdik» deye bilmesin. Bundan sonra haqq ve edaleti berqerar eden Qaim qiyam edecek.» 569.İmamKazim (e):«Eger sizin aranızda «Bedr» ehlinin sayı qeder (heqiqi mömin) olmuş olsaydı, bizim Qaimimiz qiyam ederdi.» 168.İmam qeybde olan zaman insanların ondan behrelenmesi 570.İmam Mehdi (e):«Men qeybde olan zaman menden behrelenmek güneş buludun arxasında gözlerden gizlin olanda ondan behrelenmek kimidir. Ulduzlar göy ehlinin emin-amanlıq amili olduğu kimi men de yer ehlinin emin-amanlıq amiliyem. 169.Zühurun elametleri 571.İmam Eli (e):«Xetib helakete düçar olanda, zemanenin imamı gözlerden gizline çekilende ve bir deste qelbler şad, bir deste qelbler ise qemgin olanda arzusu olanlar mehv olar, dağılanlar bir-birlerinden ayrılar ve sayları az – üç yüz nefer ve ya çox olan möminler qalarlar. Hemin möminlerin kenarında «Bedr» günü Allahın Peyğemberinin (s) kenarında döyüşmüş, öldürülmemiş ve ölmemiş bir deste döyüşer.» 572.İmam Sadiq (e):«Allah möminler üçün Qaimin (e) qiyamının Bezi nişanelerini sayıb.» Mehemmed ibn Müslim neql edir ki, men dedim:«Allah meni size feda etsin, hemin nişaneler hansılardır?» Buyurdu:«Allah-taalanın bu kelamı:«Biz sizi (möminleri Qaimin qiyamından qabaq) bir az qorxu, bir az aclıq, bir az da mal , can ve mehsul qıtlığı ile imtahan ederik. Sebr eden şexslere müjde ver.» 573.İmam Mehdi (e) Eli ibn Mehzyarın « ağam,bu iş (zühur) ne vaxt olacaq?» sualının cavabında buyurmuşdur:«Mekkenin yolları sizin üzünüze bağlanan zaman.» 170.Zühur zamanı 574.İmam Eli (e):«Bir carçı semadan «heqiqeten haqq Mehemmed Ehli-Beyti iledir!» deye feryad qoparanda Mehdi camaatın diline düşecek. Onlar onun mehebbet piyalelerini başlarına çekecekler ve dillerinde onu yada salmaqdan ve onun adından başqa bir şey olmaz.» 575.İmam Baqir (e):«Eger camaat Qaim qiyam eden zaman nece qırğınlar edeceyini bilseydi, şübhesiz ki, onların çoxu onu görmek isterdi... Hetta insanların çoxu deyer:«O Mehemmedin Ehli-Beytinden deyil, eger Mehemmedin Ehli-Beytinden olsaydı rehm ederdi.» 576.İmam Baqir (e):«Qaim yeni hökm, yeni kitab ve yeni qezavet (onların heqiqetini) getirecek. Ereblere qarşı sert olacaq. İşi ancaq qılınc ile olacaq. Heç kese tövbe etdirmeyecek ve Allah yolunda heç bir qınayanın töhmetine ehemiyyet vermeyecek.» 577.İmam Sadiq (e):«Bizim Qaimimiz qiyam edende Allah şielerimizin qulaq ve gözlerini ele iti edecek ki, onlarla Qaim arasında qasid olmayacaq. Durduğu yerden şielerle danışacaq ve onlar onun sözlerini eşidecek, onu görecekler.» 578.İmam Sadiq (e):«Ereblerin az bir hissesi Qaim (e) ile birlikde qiyam edecekler.» Dediler:«Ereblerin çoxu özünü o Hezretin yardımçısı hesab edir?» Buyrdu:«İnsanlar gerek saflaşsınlar, yaxşısı ile pisi bir-birinden ayrılsın, xelbirlensinler. Onların çoxu xelbirden tökülecek.» 579.İmam Sadiq (e):«Qaim (e) qiyam edende o Hezretin neslinden olması güman edilenler onun destesinden çıxacaqlar, aya ve güneşe perestiş edene oxşayanlar ise onun destesine qoşulacaqlar.» 171. Dünya imam Mehdinin zühurundan sonra 580.Allahın Peyğemberi (s):«Ümmetimin sonuncusunun içinde Mehdi qiyam edecek. Allah ona yağış eta edecek, yer otunu bitirecek, malı tam ve kamil şekilde verecek, heyvan ve dördayaqlılar artacaq ve ümmet başıuca ve ezemetli olacaq.» 581.İmam Seccad (e):«Bizim Qaimimiz qiyam edende Allah belanı bizim şielerimizden götürecek, onların qelblerini demir parçası kimi (möhkem ve qorxmaz) edecek ve onların her birine qırx kişinin gücünü verecek. Onlar dünyanın ağa ve başçısı olacaqlar.» 582.İmam Baqir (e):«Qaim qiyam edende her bir kinli düşmene imanı teqdim edecek. Eger (hemin düşmen) semimi qelbden iman getirmese boynu vurulacaq ve ya bu günkü zimme ehli (qeyri-müselmanlar) kimi cizye (vergi) verecek. Ve hemin şexslerin beline qayış bağlayacaq ve onları şeherlerden etrafa ve kendlere köçürecekdir.» ioooooop 31 İman 172.İman ve İslam Quran: «Bedevi erebler dediler:«Biz iman getirdik.» De:«Siz iman getirmediniz. Ancaq İslamı qebul etdik deyin. İman hele ki, sizin qelblerinize daxil olmamışdır.» Hedis: 583.İmam Baqir (e):«İman iqrar ve emel etmekdir, İslam ise emelsiz iqrar etmekdir.» 584.İmam Sadiq (e):«İman qelblerde yerleşir. İslam ise nigah, irs ve qanın qorunmasının bağlı olduğu şeydir.» 173.İmanın heqiqeti 585.Allahın Peyğemberi (s):«İman iddia ve arzu ile deyildir. O, qelbde xalis olan ve emelin tesdiqlediyi şeydir.» 586.Allahın Peyğemberi (s):«İman qelb ile tanımaq, dil ile iqrar etmek ve beden üzvleri ile emel etmekdir.» 587.Allahın Peyğemberi (s):«İman sebr ve güzeştdir.» 588.Allahın Peyğemberi (s):«Her bir şeyin heqiqeti var. Heç bir bende ona çatan şeyin çatmamasının qeyri-mümkünlüyünü, hemçinin ona çatmayan şeyin çatmasının qeyri-mümkünlüyünü bilmeyince heqiqete çatmaz.» 589.Allahın Peyğemberi (s):«Bende Allaha göre qezeblenib Allaha göre sevinmeyince imanın heqiqetine çatmaz. Bele olan zaman o imanın heqiqetine layiq olub.» 590.Allahın Peyğemberi (s):«Heç bir bende özü üçün istediyi xeyri başqa insanlar üçün de istemeyince mömin deyil.» 591.İmam Eli (e):«İman emeli (Allaha göre) saflaşdırmaqdır.» 592.İmam Eli (e):«İman çetinlik ve giriftarçılıq zamanı sebrlilik, rahatlıq ve nemet içinde olan zaman ise şükr etmekdir.» 593.İmam Eli (e):«İmanın başı düzlük ve doğruçuluqdur.» 594.İmam Eli (e):«Heç bir bendenin imanı onun, Allahın yanında olanlara inam ve etimadı öz elinde olanlardan çox olmayınca düz deyil.» 595.İmam Sadiq (e):«Heqiqi imanın elametlerinden biri senin haqqı – hetta öz ziyanına olsa bele – batilden, hetta öz xeyrine olsa bele – üstün tutmağındır.» 174.İman ve emel 596.Allahın Peyğemberi (s):«İman ile emel bir ipe bağlanmış iki qardaşdırlar. Allah onların birini digeri olmadan qebul etmir.» 597.Allahın Peyğemberi (s):«Mürcie»ni – (yeni) «iman emelsiz sözdür» deyenleri yetmiş peyğember Lenetleyib.» 598.İmam Eli (e):«Eger iman tekce söz olsaydı oruc, namaz, halal ve haram nazil olmazdı.» 599.Me‘sum (e):«İman başdan ayağa emeldir. Söz Allahın vacibliyini öz kitabında beyan etdiyi emelin bir hissesidir.» 175.İman ve günahlar 600.Allahın Peyğemberi (s):«Heç bir yaxşılıq kafiri küfründen çıxarmadığı kimi heç bir günah mömini imanından çıxarmaz.» 601.Allahın Peyğemberi (s):«Kim xalis ve saf niyyetle «لا اله الا الله» «la ilahe illellah» (Allahdan başqa bir tanrı yoxdur) dese Cennete daxil olar.» Deyildi:«Onu nece xalisleşdirmek olar?» Buyurdu:«Onu Allahın haram buyurduqlarından saxlamaqla.» 602.Allahın Peyğemberi (s):«لا اله الا الله» kelmesi onu deyen üçün hemişe onu yüngül hesab etmek istisna olmaqla xeyirli olar. Onun yüngül sayılması günahkarlığın aşkar olması, çirkin sayılmaması ve aradan qaldırılması fikrine düşülmemesidir.» 603.İmamKazim (e) «böyük günahlar imanın aradan getmesine sebeb olur?» sualının cavabında buyurmuşdur:«Beli, hetta böyük olmayan günahlar (da imanın aradan getmesine sebeb olur)! Allahın Peyğemberi (s) buyurub:«Zinakar mömin olan halda zina, oğru iman halında oğurluq etmir.» 176.İmanı kamilleşdiren amiller 604.Allahın Peyğemberi (s):«Üç şeye malik şexsin . Allah yolunda heç bir qınayanın töhmetinden qorxmayanın, özünün heç bir işinde riyakarlıq etmeyenin ve biri dünyaya, digeri ise axirete aid olan teqdim olunmuş iki şeyden axiret işini dünyadan üstün tutan şexsin imanı kamildir.» 605.Allahın Peyğemberi (s):«Bende özü üçün sevdiyi şeyi qardaşı üçün de sevmeyince, zarafat ve ciddiliyinde Allahdan qorxmayınca imanın kamilliyine çatmaz.» 606.Allahın Peyğemberi (s):«Bendede beş xislet olmayınca onun Allaha olan imanı kamilleşmez:«Allaha tevekkül etmek, Allahın emrine boyun eymek, Allahın qezavü-qederine razı olmaq ve Allahın gönderdiyi belaya sebr etmek. Kim Allah yolunda sevse, Allah yolunda nifret beslese, Allaha xatir verse ve Allaha göre esirgese imanı kamal heddine çatdırıb.» 607.İmam Eli (e):«Sizin imanı daha kamil olanınız exlaqı daha gözel olanınızdır.» 608.İmam Eli (e):«Her kimde üç şey olsa imanı kamildir: Ağıl, sebr ve elm.» 609.İmam Eli (e):«Bende Allahın sevdiyini sevmeyince ve Allahın sevmediyine nifret beslemeyince imanı kamilleşmez.» 610.İmam Sadiq(e):«Üç xislet olmayınca heç bir bende imanını kamilleşdire bilmez: Dini derk etmek, maliye meselelerini düzgün proqramlaşdırmaq ve bela ve çetinlikler müqabilinde sebr.» 177.İmanın artması Quran: «Allahın ayeleri onlara oxunanda (hemin ayeler) imanlarını daha da artırar» Hemçinin müraciet edin: Beqere 26; Kehf 13, 14; Ehzab 22; Feth 4; Mücadile 22. Hedis: 611.İmam Eli (e):«İman qelbde bir ağ nöqte kimidir ki, iman artdıqca hemin ağ nöqte de böyüyer ve iman kamilleşende qelbin hamısı ağarar.» 178.İmanın dereceleri 612.Allahın Peyğemberi (s):«İmanın en üstünü Allahın her yerde seninle olmasını bilmeyindir.» 613 Allahın Peyğemberi (s):«İmanın en üstünü sebr ve güzeştdir.» 614.Allahın Peyğemberi (s):«İmanın yetmiş neçe qolu var. Onların en üstünü «لا اله الا الله» demek, en aşağısı ise eziyyete sebeb olan şeyleri camaatın yolundan qaldırmaqdır. Heya da imanın bir qoludur.» 615.İmam Eli (e):«İmanın en üstünü (Allah baresinde) yeqinliyin gözel şekilde olmasıdır.» 616.İmam Sadiq (e):«İman on pillesi olan ve pilleleri biri digerinden sonra qet edilen nerdivan kimidir. Buna göre de ikinci pilledekilerden tutmuş onuncu pillede olanlara kimi heç kes birinci pillede olana «sen bir şey deyilsen» dememelidir. (Yeni hetta onuncu pillede olsa da özünden aşağıdakına bele söz dememelidir. ) Özünden aşağı pillede olanı yere salma ki, senden yuxarıda olan da seni salar. Birinin senden bir pille aşağıda olmasını görende mehribanlıq ve mülayimlikle onu özüne teref yuxarı çek, onun çiynine qüdretinden artıq yük qoyma ki, onu sındırarsan. Kim mömini sındırsa, gerek onun sınığını müalice etsin.» 617.İmam Sadiq (e):«Allah imanı yeddi hisseye bölüb: yaxşılıq, düzlük ve doğruçuluq, yeqinlik, razılıq, vefadarlıq, elm ve sebr.» 179.İmanın sütunları 618.Allahın Peyğemberi (s):«İman on şeydedir: tanımaq, (Allaha) itaet, elm, emel, pehrizkarlıq, çalışqanlıq, sebr, yeqinlik, razılıq, (Allah qarşısında) teslim olmaq. Bu on sütundan her hansı biri çatmasa imanın nezmi pozular.» 619.İmam Eli (e):«İman dörd sütun üzerinde möhkemlenib: Allaha tevekkül, işleri Allaha hevale etmek, Allahın emrine boyun qoymaq, Allahın qezavü-qederine razı olmaq.» 620.İmam Eli (e):«İffetlilik ve kifayet edecek miqdara razı olmaq, imanın sütunlarındandır.» 180.İmanın en möhkem halqaları 621.Allahın Peyğemberi (s):«İmanın en möhkem halqaları Allahı sahib ve hami bilmek, Allaha göre sevmek ve nifret beslemekdir.» 622.Allahın Peyğemberi (s):«En möhkem tutacaq teqva kelmesidir.» 181.Möhkem iman, müveqqeti ve qeyri-sabit iman 623.İmam Eli (e):«İmanın bir hissesi qelblerde möhkem ve sabitdir. Diger bir hissesi ise melum zamana (ölüme) kimi qelblerle sineler arasında müveqqeti ve qeyri-sabitdir.» 182.İmanın möhkemlenme amilleri 624.İmam Sadiq (e) bendede imanın möhkemlenmesine sebeb olan amiller baresindeki sualın cavabında buyurmuşdur:«İmanı qelbde möhkemlendiren pehrizkarlıq, onu qelbden çıxaran ise tamah ve herislikdir.» 625.İmam Sadiq (e):«Möminin imanı ancaq emeli ile möhkemlener ve emel imanın bir hissesidir.» 183.İmanın tamını dadmaq 626.Allahın Peyğemberi (s):«İmanın tamını üç şeye malik olan şexs dadıb: heç bir şeyi Allahdan ve onun Peyğemberinden çox sevmeyen kes, odda yandırılmağı dininden el çekmekden daha yaxşı sayan kes ve Allaha göre dostluq ve düşmençilik eden kes.» 627.İmam Eli (e):«Bende ister doğru, isterse de zarafat ile yalan demeyi terk etmeyince imanın tamını dadmaz.» 628.İmam Eli (e):«Heç bir bende ona çatan şeyin çatmamasının qeyri-mümkünlüyünü, hemçinin ona çatmayan şeyin çatmasının qeyri-mümkünlüyünü, elece de xeyir ve ziyanın ancaq ve ancaq Allah-taalanın elinde olmasını bilmeyince imanın tamını dadmaz.» 629.İmam Eli (e):«İnsanda üç xislet olmayınca imanın tamını dadmaz: dini bilik, belalar qarşısında sebr ve meişet işlerinde düzgün proqram.» 183.İmanın şirinliyini dadmamaq 630.Allahın Peyğemberi (s):«Kimin en çox fikir ve telaşı nefsi isteklere çatmaq olsa imanın şirinliyi onun qelbinden çekilib çıxarılar.» 631.İmam Sadiq (e):«Qelbleriniz dünyadan üz çevirmeyince onlara imanın şirinliyini dadmaq haram edilib.» 185.İmanı aradan aparan amiller 632.Allahın Peyğemberi (s):«Küfrün en azı insanın qardaşından bir söz eşiderek hemin sözü onu rüsvay etmek üçün yadında saxlamasıdır. Onların yaxşılıqda payları yoxdur.» 633.İmam Sadiq (e):«Şübhesiz ki, bende hamısı bir-birine oxşayan ve melum olan beş iş sebebinden imandan çıxmış olur: küfr, şirk, azğınlıq, pozğunluq, böyük günahlar etmek.» 186.İmanla bir araya sığmayan şeyler 634.Allahın Peyğemberi (s):«İki xislet var ki, onlar möminde bir yere toplaşmaz: xesislik ve ruzi baresinde pis gümanda olmaq.» 635.Allahın Peyğemberi (s):«Möminde iki xislet olmaz: herislik ve pis xasiyyetlilik.» 636.Allahın Peyğemberi (s):«Mömin her bir xislete adet eder , amma yalançılıq ve xeyanete adet etmez.» 637.İmam Sadiq (e):«Altı şey möminde olmaz: ruzisizlik (ve ya xeyirsizlik), hesed, terslik, yalan, (başqalarının haqqına) tecavüz ederek zor işletmek.» 187. Möminin hörmeti 638.Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala buyurub: İzzet ve celalıma and olsun ki, mömin bendemden sevimli bir varlıq yaratmamışam.» 639.Allahın Peyğemberi (s):«Mömin Allah dergahında Onun en yaxın meleklerinden de hörmetlidir.» 640.İmam Sadiq (e):«Möminin hörmeti Kebeden de artıqdır.» 188.Möminler bir beden kimidirler 641.Allahın Peyğemberi (s):«Möminler bir-birlerini sevmek, qarşılıqlı mehribançılıq ve mehebbet baxımından bir beden kimidirler. Onun bir üzvi ağrıyanda diger üzvleri yuxusuzluq ve qızdırma bürüyer.» 642.Allahın Peyğemberi (s):«Möminlerin qanları beraberdir, onlar başqaları müqabilinde elbirdirler ve eger onların en aşağısı (düşmene) penah verse digerleri hemin penaha hörmet qoyarlar.» 189.Mömin kimdir? Quran: «Möminler yalnız o keslerdir ki, Allah adı çekilende ürekleri qorxudan titreyer, Allahın ayeleri oxunduğu zaman imanları daha da artar, onlar ancaq öz Rebbine tevekkül ederler.* O kesler ki, namaz qılar ve verdiyimiz ruziden (Allah yolunda) serf ederler.* Onlar heqiqi möminlerdir. Onların öz Rebbi yanında dereceleri vardır. Onları bağışlanma ve tükenmez, gözel ruzi gözleyir.» Hemçinin müraciet edin: Tovbe 71; Yusuf 106; Muminun 1-11; Qeses 52-55; Secde 15-19; Şura 35.39; Feth 29; Beyyine 5, 7-8. Hedis: 643.Allahın Peyğemberi (s):«Mömin ele yumşaq ve mülayimdir ki, sen onun axmaq olmasını zenn edersen.» 644.Allahın Peyğemberi (s):«Mömin camaatın öz mal ve canını etibar etdiyi kesdir.» 645.Allahın Peyğemberi (s):«Mömin o kesdir ki, nefsi onun elinden eziyyetdedir, camaat ise asayiş ve rahatlıqda!» 646.Allahın Peyğemberi (s):«Mömin salamı evvel verer, münafiq ise «gerek mene salam versinler» deyer.» 647.Allahın Peyğemberi (s):«Mömin ünsiyyet qurur ve onunla ünsiyyet qurulur. Ünsiyyet qurmayan ve ünsiyyet qurulmayan kesde xeyir-bereket yoxdur. İnsanların en yaxşısı camaat üçün daha xeyirli olan kesdir.» 648.Allahın Peyğemberi (s):«Özünün yaxşı işine sevinen ve pis işinden narahat olan kes mömindir.» 649.Allahın Peyğemberi (s) möminin vesfinde buyurmuşdur:«Hereket ve reftarları mülayim ve mehribandır, görüşü şirin... Her bir şeyin en üstününü axtarır, xisletlerin en deyerlisini…Nifret beslediyi kese zülm etmir ve sevdiyi şexse göre günaha batmır. Xerci azdır, çox kömek ve yardım edir...İşi çox yaxşı yerine yetirir, sanki onu özü üçün görür. Gözleri aşağı baxır. Bağışlayan eli var, bir şey isteyeni boş geri qaytarmır. Sözünü ölçüb-biçir ve dilini lal edir... Batili, hetta dostundan qebul etmir ve haqqı, hetta düşmeninden olsa bele inkar etmir. Elmi ancaq bilmeye göre öyrenir ve biliyi yalnız emel etmeye göre elde edir... Dünyaperestlerle reftar edende onların en zirengi, axiret axtaranlarla olanda onların en pehrizkarıdır.» 650.İmam Eli (e):«Möminin sevinci üzünde, kederi qelbindedir. Sinesi her şeyden genişdir (çox hövseleli ve geniş üreklidir). Nefsi ise her şeyden xardır. Özünü yuxarı tutmağı sevmir ve şan-şöhrete nifret besleyir. Qem-kederi uzun, himmet ve çalışqanlığı yüksekdir... Sükutu çoxdur ve vaxtı boş keçmir. Şükr eden ve sebrlidir. Fikre dalıb ve (başqaları ile) dostluğunda möhkem olmağa herisdir. Mülayim ve mehribandır. İradesi çaxmaq daşından da möhkemdir, amma bununla bele quldan da heqir ve xardır.» 651.İmam Eli (e):«Mömin şadlıq ve asayiş zamanı şükr eden, bela ve çetinlik zamanı sebrli , naz-nemet içinde olan zaman ise qorxu içindedir.» 652.İmam Eli (e):«Mömin sade qelbli (hiyle-keleksiz) ve alicenabdır. Öz nefsinden arxayındır ve hemişe qorxu (Allah qorxusu) ve qem içindedir.» 653.İmam Eli (e):«Mömin öz qelbini alçaq şeylerden temizlemiş kesdir.» 654.İmam Eli (e):«Mömin öz dinini dünyası ile temizleyn kesdir. Günahkar o şexsdir ki, dünyasını dini ile qoruyur.» 655.İmam Seccad (e):«Mömin salamat olmaq üçün sükut edir ve faydalanmaq üçün danışır.» 656.İmam Sadiq (e):«Mömin yaxşı ve xerci-zehmeti az olan bir yardımçıdır. Yaşayışını yaxşı idare edir ve bir delikden iki defe sancılmır.» 657.İmam Sadiq (e):«Mömin dinde qüvvetli, yumşaqlıqda uzaqgörendir. İmanı yeqinlikledir. (Dini) başa düşmeye heris, doğru yolu getmekde şövqlüdür... İş ve çetinliklerinin olmasına baxmayaraq namazını terk etmir.» 658.İmam Sadiq (e):«Mömin o kesdir ki, geliri halal ve pak, exlaqı gözel, batini sağlam ve düz olsun, malının artığını (ehtiyacı olanlara) paylasın ve çox danışmaqdan çekinsin.» 659.İmam Rza (e):«Möminde üç xasiyyet olmayınca o mömin deyil: bir xüsusiyyet Allahından, bir xüsusiyyet Peyğemberinden (s) ve bir xüsusiyyet Allahın velisinden (e). Rebbinin xüsusiyyeti sirri örtülü saxlamaq, Peyğemberinin (s) xüsusiyyeti xalqla mülayimlik ve Allahın velisinin xüsusiyyeti çetinlik ve sıxıntılarda sebrli olmaqdır.» 190. Möminin möhkemliyi 660.İmam Baqir (e):«Mömin dağdan da möhkemdir. Dağdan bir şey azalar, amma möminin dininden bir şey azalmaz.» 661.İmam Sadiq (e):«Mömin demir parçasından da möhkemdir. Demir parçası oda qoyulanda deyişir, amma mömin defelerle öldürülse de qelbinde deyişiklik yaranmır.» 191.Her şeyin möminin qarşısında te‘zim etmesi 662.İmam Sadiq (e):«Mömin o kesdir ki, her bir şey ondan qorxur. Çünki o Allahın dininde qüdretli ve izzet sahibidir, heç neden qorxmur ve bu onun nişanesidir.» 663.İmam Sadiq (e):«Her şey hetta yerin heşerat, sürünen ve yırtıcıları ve göyün quşları möminin qarşısında teslimdirler.» 192.Möminler azdırlar 664.İmam Eli (e):«Allah yer üzünü insanların ehtiyaclarından xeberdar olan ve nicat, qurtuluş yolunda elm öyrenen kesden boş qoymayıb. Elbette, onların sayı azdır. Allah bunu (keçmiş) peyğemberlerin ümmetlerinin içinde aydınlaşdırıb ve onları gelecek nesiller üçün nümune edib. Meselen, Nuhun qövmü baresinde: «Onunla birlikde çox az adam iman getirdi.» 665.İmam Sadiq (e):«Mömin qadın mömin kişiden, mömin kişi ise qırmızı kibritden de az tapılandır. Sizlerden hansınız qırmızı kibrit görmüsünüz?!» 193.Möminin elametleri 666.İmam Seccad (e):«Möminin beş elameti var: xelvet ve teklikde olanda pehrizkar olmaq, yoxsulluq zamanı sedeqe vermek, belalar müqabilinde sebrlilik, qezeblenende helimlik ve qorxu olmasına baxmayaraq doğruçuluq.» 667.İmam Sadiq (e) «möminin mömin olması ne ile bilinir?» sualının cavabında buyurmuşdur:«Allah qarşısında teslim olması ve düçar olduğu sevinc ve kederle razılaşması ile.» 194.Möminlerin en yaxşısı 668.İmam Eli (e):«Möminlerin en yaxşısı can, aile ve malını (Allah yolunda) daha çox teqdim edendir.» 669.İmam Eli (e):«Möminlerden o şexsin imanı daha üstündür ki, verdiyi ve aldığı, qezeb ve sevinci Allaha göredir.» Görmeye-görmeye peyğembere iman getirenin fezileti 670.Allahın Peyğemberi (s):«Meni gören şexsin iman getirmesi teeccüblü deyil, belke eksine, yazılı vereqleri görüb evvelinden axırına kimi ona iman getirenlerin iman getirmeleri teeccüblüdür.» 671. Allahın Peyğemberi(s):« Qardaşlarımı ne vaxt göreceyem?» Soruşdular:«Meger biz sizin qardaşlarınız deyilik?» Buyurdu:«Siz menim sehabelerimsiniz, menim qardaşlarım mene görmeden iman getiren keslerdir. Onları görmek şövqündeyem.» 32 Emanetdarlıq 196.Emanetdarlıq Quran: «O kesler ki, emanetlerine ve ehdlerine emel edirler.» Hedis: 672.İmam Eli (e):«İmanın en üstünü emanetdarlıq, en pis xislet ise xeyanetkarlıqdır.» 673.İmam Baqir (e):«Üç şey var ki, Allah onlar baresinde heç kese istediyi kimi davranmaq icazesi vermeyib: emaneti yaxşı ve pis emel sahibi olmasından asılı olmayaraq sahibine qaytarmaq, hem yaxşı ve hem de pis emel sahibi ile olan ehd-peymana vefalı olmaq, yaxşı ve pis emel sahibi olmasından asılı olmayaraq ata-anaya yaxşılıq etmek.» 674.İmam Sadiq (e):«Emanetdarlıq zenginlikdir.» 197.Emaneti her halda qaytarmaq vacibdir 675.İmam Eli (e):«Sene etibar edib emanet tapşıran şexse xeyanet etme, hetta o sene xeyanet etmiş olsa bele.Onun sirrini faş etme, hetta eger o senin sirrini faş etmiş olsa bele.» 676.İmam Sadiq (e):«Allahdan qorxun ve emaneti size etibar eden şexse qaytarın. Hetta Emirel-mömininin (e) qatili mene bir emanet tapşırsa emaneti mütleq ona qaytararam.» 677.İmam Sadiq (e):«Emaneti (sahibine) qaytarın, hetta Hüseyn ibn Elinin (e) qatili olsa bele.» 198.Emanetdar olmayanın imanı yoxdur 678.Allahın Peyğemberi (s):«Emanetdar olmayanın imanı yoxdur.» 679.Allahın Peyğemberi (s):«Emaneti ehemiyyetsiz sayaraq bu sebebden onu zay eden kes bizden deyil.» 199.Emanetin neticeleri 680.Loğman (e):«Oğlum! emaneti (sahibine) qaytar ki, dünya ve axiretin salamat olsun. Emanetdar ol ki, zengin olasan.» 681.Allahın Peyğemberi (s):«Emanetdarlıq zenginlik getirir, (emanete) xeyanet yoxsulluq.» 682.İmam Eli (e):«Emanetdarlıq güclenen zaman düzlük artar.» 200.Emanet tapşırılmamalı kesler 683.Allahın Peyğemberi (s):«Allah e'tibarsız şexse emanet tapşıran kesin zamini deyil. Çünki Allah insanı e'tibarsız şexse emanet tapşırmaqdan çekindirib.» 684.İmam Baqir (e):«E'tibarlı ve emanetdar adam sene xeyanet etmeyib, belke sen xaine emanet tapşırmısan.» 685.İmam Sadiq (e):«Menim üçün xaine emanet tapşırmaqla emaneti qorumayıb zay eden kese emanet tapşırmaq arasında heç bir ferq yoxdur.» ioooooop 33 Sığınacaq vermek 201.Sığınacaq 686.Allahın Peyğemberi (s):«Senden öz canı üçün penah ve sığınacaq isteyeni öldürme.» 687.Allahın Peyğemberi (s):«Men birinin canına penah ve sığınacaq verib sonra onu öldüren kesden uzaq ve bizaram, hetta eger öldürülen kafir olsa bele.» 202.Ehd-peymana vefa etmek 688.İmam Eli (e):«Ehd-peymanların mıxlarını möhkem edin.» 689.İmam Eli (e) Malik Eşterle olan ehdnamesinde buyurmuşdur:«Eger düşmeninle ehd-peyman bağlasan ve ya ona penah ve aman libası geydirsen, ehdine vefa et ve verdiyin penah ile peymanına riayet et, özünü verdiyin penah ve sığınacağa siper et. Çünki insanlar ziddiyyetli istekler ve fikir ayrılığına malik olmalarına baxmayaraq, Allahın vacib buyurduqları içerisinde ehde vefalı olmağı uca tutmaq kimi heç ne baresinde tam yekdil deyildirler.» 203.Ehd-peyman ve penahlara hörmetle yanaşmaq 690.Allahın Peyğemberi (s):«Menim ümmetimin en aşağı meqam sahibi onların hamısı terefinden penah ve sığınacaq vere biler.» 691.Allahın Peyğemberi (s):«Müselmanlar qardaşdırlar, qanları beraberdir, onların en aşağı meqama malik olanı penah vere biler. Onlar yadlar qarşısında elbir ve müttefiqdirler.» ioooooop 34 Ünsiyyet 204.Ünsiyyet 692.İmam Eli (e):«Haqdan başqa heç ne ile ünsiyyetde olub isinişme ve batilden başqa heç neden üz dönderme.» 693.İmam Sadiq (e):«Üç şey ünsiyyet ve hemdemlik amilidir: ailesi ile yola geden arvad, saleh övlad ve semimi dost.» 694.İmam Rza (e):«Çox ünsiyyetde olmaq heybet ve ezemeti aradan aparar.» 205. Allahla ünsiyyetde olmaq 695.Allahın Peyğemberi (s):«Kim günah xarlığından itaet başucalığı ile çıxsa, Allah yoldaş ve hemdemsiz onun hemdemi olar ve mal ve servetsiz ona kömek eder.» 696.İmam Eli (e):« Kim camaatdan uzaqlaşsa, Allah ile ünsiyyet tapar.» 697.İmam Sadiq (e):«Allah her bir möminin imanını onun hemdem ve qelb rahatlığı (amili) eder.Bele ki, eger dağın zirvesinde olsa, teklik hiss etmesin.» 698.İmam Eskeri (e):«Allahla ünsiyyetde olan kes camaatla hemdem olmaz.» ioooooop 35 İnsan 206.İnsanın keramet ve ezemeti Quran: «Biz, Adem övladını şerefli ve hörmetli etdik, onları quruda ve suda (münasib miniklere) mindirdik, onlara gözel ve pak şeylerden ruzi verdik ve onları yaratdığımız mexluqatın çoxundan üstün etdik.» Hedis: 699.Allahın Peyğemberi (s):«Allah yanında heç ne Adem övladından hörmetli deyil.» Soruşdular:«Ey Allahın Peyğemberi, hetta melekler?» Buyurdu:«Melekler güneş ve ay kimi mecburdurlar.» 700.Allahın Peyğemberi (s):«İnsandan başqa heç ne öz tayından min defe üstün deyil.» 701.İmam Sadiq (e) Abdullah ibn Senanın «melekler üstündür yoxsa insan?» sualının cavabında buyurmuşdur: Emirel-möminin Eli ibn ebu Talib (e) buyurmuşdur:«Allah meleklerde ağıl qoyub, nefsi istekler qoymayıb, heyvanlarda nefsi istekler qoyub ağıl qoymayıb. Adem övladında ise onların her ikisini qoyub. Odur ki, ağlı nefsi isteklerine qalib gelen kes meleklerden de yaxşıdır, nefsi istekleri ağlına qalib gelen kes ise heyvanlardan da pisdir.» 207.İnsanın yaranmasının felsefesi Quran: «Men cinleri ve insanları Mene ibadet etmelerinden başqa bir şey üçün yaratmamışam.» «Eger Rebbin isteseydi bütün insanları tek bir ümmet ederdi. Lakin onlar Rebbinin rehm etdiyi ve bunun üçün yaratdığı kesler istisna olmaqla, hemişe müxtelif olacaqlar.» Hedis: 702.İmam Eli (e):«Allahdan qorxmağa emr edilmisiniz ve (Allaha) itaet etmek üçün yaradılmısınız.» 703.İmam Hüseyn (e):«Camaat! Allah-taala bendeleri yaratmışdır ki, Onu tanısınlar, Onu tanıyandan sonra Ona ibadet etsinler ve Ona ibadet etdikden sonra başqasına ibadet etmeye ehtiyacları olmasın.» Bir nefer dedi:«Ey Allahın Peyğemberinin oğlu! Atam-anam sene feda olsun, Allahı tanımaq nedir?» Buyurdu:«(Allahı) tanımaq her bir zemanenin insanlarının itaeti vacib olan öz imamını tanımasıdır.» 704.İmam Sadiq (e) dinsiz bir şexsin «Allah yaratdıqlarına ehtiyacı olmaya-olmaya, onları yaratmağa mecbur olmadığı, bizi oyuncaq etmek Ona yaraşmadığı halda mexluqatı ne üçün yaratdı?» sualının cavabında buyurmuşdur:«O, mexluqatı öz hikmetini göstermek, öz elmini yerine yetirmek ve öz tedbirini (heyata) keçirmek üçün yaratdı.» 705.İmam Sadiq (e) «Onlar hele de ixtilafdadırlar, Rebbinin merhemet etdiyi kesler istisnadır. Onları bunun üçün yaratmışdır» ayesinin tefsirinde buyurmuşdur:«Allah onları yaratdı ki, Onun rehm ve merhemetine sebeb olan iş görsünler ve onlara rehm etsin.» 208.İnsanın zeif ve acizliyi Quran: «İnsan zeif yaradılmışdır.» Hedis: 706.İmam Eli (e):«Yazıq Adem övladı! Eceli mexfi, xesteliyi gizli, emelleri ise yazılıb. Ağcaqanad incidir, boğazda qalan qurtum onu elden salır ve ter onu iylendirir!» 209.İnsanlıq meyarı 707.İmam Eli (e):«İnsan(ın deyeri) onun iki kiçik üzvü – qelb ve dili iledir. Vuruşanda qelbi ile vuruşsun ve danışanda aydın ve yeterli danışsın.» ioooooop 36 Xesislik 210.Xesislik Quran: «O kesler ki, özleri xesislik edir, başqalarını da xesisliye emr edirler ve Allahın öz lütfünden onlara bexş etdiyi nemetleri gizledirler. Biz kafirler üçün alçaldıcı ezab hazırlamışıq.» «Bilin, sizi (malınızı) Allah yolunda serf etmeye de‘vet edirler. Sizden Bezileri xesislik edirler. Kim xesislik etse, özüne xesislik edib. Çünki Allah ehtiyacsız, siz ise möhtaclarsınız. Eger üz dönderseniz O, sizin yerinize esla sizin kimi olmayan bir qövm getirer.» Hemçinin müraciet edin: Nisa 53; İsra 100; Hedid 24; Qelem 12. Hedis: 708.İmam Eli (e):«Xesislik bütün nöqsanların pis cehetlerini ehate edib ve o, (xesis şexsi) her bir pisliye teref çeken bir cilovdur.» 709.İmam Eli (e):«Xesislik ardır.» 710.İmam Eli (e):«Xesislik yoxsulluq kürküdür.» 711.İmam Eli (e):«Elinde olana xesislik etmek Tanrı baresinde bedgümanlıqdır.» 712. İmam Eli (e):«Malında xesislik eden kes xar, dininde xesislik eden kes ise başıuca olar.» 713.İmam Hesen (e) atasının ondan «paxıllıq» baresindeki sualının cavabında buyurmuşdur:«Paxıllıq – elinde olanı şeref amili sanmaq, (Allah yolunda) xercleneni ise telef olub bada getmiş güman etmekdir.» 714.İmam Sadiq (e):«Paxıl Allahın haqqını vermeyen ve (malını) Allah-taalanın yolundan başqa yolda xercleyendir.» 715.İmam Sadiq (e):«Paxıllıq xesislikden daha pisdir. Çünki xesis öz elinde olana xesislik edir. Paxıl ise hem başqalarının elinde olana ve hem de öz malına xesislik edir. O yere kimi ki, camaatın elinde gördüyü her bir şeyin halal ve ya haram yolla onun olmasını arzulayır. Allahın onun ruzisi etdiyinden ne doyur ve ne de behrelenir.» 716.İmam Rza (e):«Xesislik abrı bada verir.» 717.İmam Hadi (e):«Xesislik en mezemmet olunmuş xisletdir.» 211.Xesis 718.Allahın Peyğemberi (s):«İnsanların içerisinde en az rahatlığı olanı xesisdir.» 719.İmam Eli (e):«Xesis öz varislerinin xezinedarıdır.» 720.İmam Eli (e):«Xesislik öz yoldaşını xar, ondan uzaqlaşanı ise möhterem edir.» 721.İmam Eli (e):«Xesisin heç bir dostu olmaz.» 722.İmam Eli (e):«Xesise teeccüb edirem ki, ondan qaçan yoxsulluğu özüne teref çekir ve axtardığı zenginlik ve serveti elden çıxarır. O, dünyada yoxsullar kimi yaşayır, axiretde ise onunla zenginler kimi hesab çekilecekdir.» 723. İmam Eli (e):«Senin xesis adama ehtiyacın buzdan da soyuqdur.» 724.İmam Sadiq (e):«Xesisler camaatın zengin olmasını hamıdan çox arzulasınlar. Çünki camaat zenginleşse xesislerin var-dövletinden gözlerini çekecekler.» 725.İmam Sadiq (e):«Xesisin xesis olmasına onun öz Allahına qarşı pis gümanda olması kifayetdir. Evez verileceyine yeqinliyi olan şexs bol-bol bağışlayar.» 212.Heqiqi xesis 726.Allahın Peyğemberi (s):«Esl xesis öz malının vacib olan zekatını ödemekden boyun qaçıran, qohum eqrebasına bexşiş etmeyen ve bundan başqa yerlerde bol-bol xercleyen şexsdir.» 727.Allahın Peyğemberi (s):«Esl xesis o şexsdir ki, onun yanında menim adım çekilir, amma o, mene salavat göndermir.» 213.İnsanların en xesisi…. 728.Allahın Peyğemberi (s):«İnsanların en xesisi Allahın vacib etdiyini ödemeye xesislik eden kesdir.» 729.Allahın Peyğemberi (s):«İnsanların en xesisi salam vermekde xesislik eden kesdir.» 730.İmam Eli (e):«İnsanların en xesisi öz malını özüne esirgeyen ve varisleri üçün qoyub geden kesdir.» 731.İmam Eli (e):«Camaatın elinde olandan gözünü çekmek bağışlamaqdan üstündür.» 732.İmam Sadiq (e):«Emirel-möminin (e) bir kişiye beş deve yükü xurma gönderdi......Bir nefer Emirel-möminine (e) dedi:«Vallah filankes senden (bu qeder) istemeyib, beş deve yükünün evezine ona bir deve yükü besdir.» Emirel-möminin (e) ona dedi:«Allah möminlerin arasında senin kimilerini çoxaltmasın! Men bağışlayıram, sen xesislik edirsen?» 214.Xesisliyin nişanesi 733.İmam Eli (e):«Behane getirmek xesisliyn nişanesidir.» 734.İmam Eli (e):«Xesis üzr ve behane getirmeye can atar.» ioooooop 37 Bid’et 215.Bid’et qoymaq 735.Allahın Peyğemberi (s):«En pis iş yeni ortaya çıxan ve evvelce misli görünmemiş işdir. Bilin! Her bir bid’et azğınlıqdır. Bilin! Her bir azğınlığın sonu oddur.» 736.Allahın Peyğemberi (s):«Mebada bid’et bir sünne yaradasan. Çünki eger bende pis bir sünne ve adetin temelini qoysa, onun günahı ve ona emel edenin günahı onun boynunadır.» 737.İmam Eli (e):«Qoyulan her bir bid’ete göre bir sünne terk edildi. Bid’etlerden çekinin ve aydın yolu tutun! En yaxşı iş keçmişi olan işdir. Onların en pisi ise yeni yaranan ve keçmişi olmayandır.» 738.İmam Eli (e):«Bid’etler kimi heç ne dini viran ve mehv etmeyib.» 216.Bid’et qoyanlar 739.Allahın Peyğemberi (s):«Bid’et qoyanlar insanların ve yaradılmışların en pisidir.» 740.Allahın Peyğemberi (s):«Bid’et qoyanlar od ehlinin itleridir.» 217.Bid’etin menası 741.İmam Eli (e):«Bid’et qoyanlar Allahın emri, Onun Kitabı ve Peyğemberi ile müxalifet ederek öz re‘y ve nefsi istekleri esasında emel edenlerdir, herçend ki, belelerinin sayı çoxdur.» 742.İmam Sadiq (e):«Aralarında daha savadlı ve alim ola-ola camaatı özüne teref çağıran kes azğın bid’etçidir.» 218.Bid’et qoyandan üz döndermek 743.Allahın Peyğemberi (s):«Kim nifret ve edavetle bid’et qoyandan üz dönderse Allah onun qelbini rahatlıq ve imanla doldurar.» 744.Allahın Peyğemberi (s):«Bidet qoyan şexsin üzüne tebessüm eden kes öz dininin mehv edilmesine kömek edib.» 219.Bid’et qoyan ve ibadet 745.Allahın Peyğemberi (s):«Şeytan bid’ete emel eden şexsi ibadetle tek qoyar ve ona itaetkarlıq hissi ve göz yaşları verer.» 220.Bid’et qoyanların emellerinin batil olması 746.Allahın Peyğemberi (s):«Sünneye esaslanan az emel bid’etle olan çox emelden daha yaxşıdır.» 747.Allahın Peyğemberi (s):«Allah bid’et qoyanın tövbesini qebul etmez.» 221.Bid’et yaranan zaman alimlerin vezifesi 748.Allahın Peyğemberi (s):«Ümmetimin arasında bid’etler yaranan zaman alim öz elmini üze çıxarmalıdır. Kim bele etmese, Allahın Leneti olsun ona!» ioooooop 38 İsrafçılıq 222.İsrafçılıq Quran: «Qohum-eqreba, yoxsul ve müsafirlerin haqqını ver ve heç cür israf etme! Heqiqeten israfçılar şeytanlarla qardaşdırlar ve şeytan Rebbine qarşı nankor idi.» Hedis: 749.İmam Eli (e):«Sexavetli ol, amma israfçı olma; qenaetçi ol, amma berk olma!» 750.İmam Eli (e):«İsrafçılıq yoxsulluğun başlanğıcıdır.» 751.İmam Eli (e):«İsrafçılıq müflislikle yoldaşdır.» 752.İmam Eli (e):«İsrafçılıqla öyünen kes yoxsulluqla xar olar.» 753.İmam Sadiq (e) «israfçılıq etme» ayesi baresinde buyurmuşdur:«Allahın itaetinden qeyri yolda bir şey xercleyen kes israfçı, xeyir ve yaxşı yolda xercleyen ise qenaetçidir.» 754.İmam Sadiq (e) ebu Besirin «israfçılıq etme» ayesi baresindeki sualının cavabında buyurmuşdur:«İnsan öz malını telef edir ve eliboş qalır.» ebu Besir dedi:«Demeli halal malda da israfçılıq ola biler?» İmam (e) buyurdu:«Beli.» ioooooop 39 Yaxşılıq 223.Yaxşılıq Qur’an: «Yaxşılıq ve pehrizkarlıqda elbir olun, günah ve tecavüzkarlıqda kömekleşmeyin ve Allahdan qorxun. O, ağır ceza verendir.» Hedis: 755.Allahın Peyğemberi (s):«Ömrü yalnız yaxşılıq artırar.» 756.Allahın Peyğemberi (s):«Yaxşılığın mükafatı diger yaxşı işlerin hamısından tez çatır ve zülm ve başqalarına qarşı heddi aşmağın cezası (insanı) diger pis işlerden daha tez yaxalayır.» 757.Allahın Peyğemberi (s):«Üç şey – qelbin sexavetliliyi, danışığın gözelliyi ve eziyyetler müqabilinde sebrlilik yaxşılığın qapılarındandır.» 758.İmam Baqir (e):«Dörd şey yaxşılığın xezinelerindendir: Ehtiyacı gizli saxlamaq, sedeqeni gizli vermek, ağrını gizletmek ve müsibeti gizletmek.» 224.Yaxşılığın nişanesi 759.Allahın Peyğemberi (s):«Yaxşılıq edenin on nişanesi var: O, Allaha göre sever, Allaha göre düşmençilik eder, Allaha göre yoldaş olar, Allaha göre ayrılar, Allaha göre qezeblener, Allaha göre razı ve memnun olar, Allaha göre iş görer. Allahı axtarar, Allahın qarşısında itaetkar, qorxan, çekinen, pak, semimi, heyalı ve özüne nezaret eden olar ve Allaha göre ehsan ve yaxşılıq eder.» 225.Kamil yaxşılıq 760.Allahın Peyğemberi (s):«Esl yaxşılıq odur ki, gizlinde de aşkarda gördüyün işi göresen.» ioooooop 40 Berzex 226.Berzex «Onların arxalarında dirilib duracaqları güne (Qiyamete) kimi Berzex vardır.» Hemçinin müraciet et: Ali-İmran 169-171; Mu’minun 99; Ğafir 11. Hedis: 761.İmam Sadiq (e):«Vallah, sizin üçün Berzexden qorxuram.» (Ravi deyir:) Dedim:«Berzex nedir?» Buyurdu:«Qebir – ölümden Qiyamete kimi!» 227.Möminlerin rühları Berzexde Quran: «Allah yolunda öldürülenleri heç de ölü zenn etme! Xeyr, onlar öz Rebbinin yanında diri olub ruzi yeyirler.» 762.İmam Sadiq (e):«Möminlerin ruhları Cennetde otaqlardadırlar. Oranın yemeklerinden yeyir, içmelilerinden içirler. Bir-birilerinin görüşüne gedir ve «Perverdigara! Bize ved etdiklerini heyata keçirmek üçün Qiyameti berqerar et!» deyirler.» 228.Kafirlerin ruhları Berzexde 763.İmam Sadiq (e):«Kafirlerin ruhları Cehennem odunun içindedir. Onları odun qarşısına getirerler ve onlar «Perverdigara! Qiyameti berqerar etme, bize ved etdiklerini heyata keçirme ve bizim birincimizi sonuncumuza yoldaş etme!» deyerler.» ioooooop 41 Bereket 229.Bereket Quran: «O, harada oluramsa olum, meni bereketli edib ve mene ne qeder ki, diriyem namaz qılmağı ve zekatı tövsiye edib.» Hedis: 764.İmam Sadiq (e) «O, harda oluramsa olum, meni bereketli edib» ayesinin tefsirinde buyurmuşdur:« (Bereketliden meqsed) çox xeyir ve fayda verendir.» 230.Bereket getiren ve bereketi aradan aparan şeyler Quran: «Eger o memleketlerin ehalisi iman getirib teqvalı olsaydılar, göyün ve yerin bereketlerini üzlerine açardıq. Lakin onlar peyğemberleri tekzib etdiler. Biz de emellerinin cezası olaraq onları yaxaladıq.» Hedis: 765.Allahın Peyğemberi (s):«Yemeklerinizi ölçün, çekin! Heqiqeten bereket (ağırlığı) çekilmiş yemekdedir.» 766.Allahın Peyğemberi (s):«Bereket on hissedir. Onun doqquz hissesi ticaretde, bir hissesi ise heyvandarlıqdadır.» 767.Allahın Peyğemberi (s):«Dörd şey var ki, onlardan hansı biri eve daxil olsa onu viran eder ve bereketle abadlaşmaz: Xeyanet, oğurluq, şerab içmek ve zina.» 768. İmam Eli (e):«Edaletle bereketler qat-qat artır.» 769.İmam Eli (e):«Cinayetler aşkar şekilde edilende bereketler aradan geder.» ioooooop 42 Gülerüzlülük 231. Gülerüzlülük 770.Allahın Peyğemberi (s):«Gülerüzlülük kini temizleyir.» 771.Allahın Peyğemberi (s):«Qardaşınla gülerüz görüş.» 772.Allahın Peyğemberi (s):«Siz heç vaxt insanların hamısına öz malınızla fayda vere bilmezsiniz. Buna göre de onlarla (heç olmasa) açıq ve güler üzle görüşün.» 773.İmam Eli (e):«Gülerüzlülük dostluq kemendidir.» 774.İmam Eli (e):«Gülerüzlülük azad insanın xisletidir.» 775.İmam Eli (e):«Gülerüzlülük mehebbet kendiridir.» 776.İmam Eli (e):«Möminin sevinci üzünde, qüdreti dininde, kederi qelbindedir.» 777.İmam Eli (e):«Gülerüzlülüyün senin alicenablığın ve nefsinin kerametinin nişanesidir.» 778.İmam Eli (e):«Qardaşlarınızla görüşen zaman bir-birinize el verin, onlara gülerüzlülük ve tebessüm gösterin ki, ayrılarken günahlarınız tökülsün.» 779.İmam Eli (e):«İnsanların, dostlarının üreklerini ele almaları ve düşmenlerinin qelbinden kinleri temizlemek üçün en yaxşı vasite onlarla qarşılaşanda gülerüzlü olmaları, yanlarında olmayanda halları ile maraqlanmaları ve yanlarında olanda tebessüm etmeleridir.» ioooooop 43 Besiret 232. Besiret Quran: «Biz cinlerden ve insanlardan bir çoxunu Cehennem üçün yaratdıq. Onların qelbleri vardır, lakin onunla anlamazlar. Onların gözleri vardır, lakin onunla görmezler. Onların qulaqları vardır, lakin onunla eşitmezler. Onlar heyvanlar kimi, hetta onlardan da azğındırlar. Onlar hemin qafillerdir.» 780.Allahın Peyğemberi (s):«Kor, gözü görmeyen deyil, (heqiqi) kor– besiret gözü kor olandır.» 781.İmam Eli (e):«Besiret gözü kor olan zaman gözün baxmasının faydası yoxdur.» 782.İmam Eli (e):«Besiretli eşiderek düşünen, baxaraq gören, ibretlerden behrelenen, sonra aydın yolları qet eden ve belelikle uçurumlara düşmekden çekinen şexsdir.» 783.İmam Eli (e):«Görmek baxmaqla deyil. Çünki gözler be‘zen sahiblerini aldadırlar. Lakin ağıl ondan nesihet isteyeni aldatmır.» 784.İmam Eli (e):«Gözü itirmek besireti itirmekden asandır.» 785.İmam Eli (e):«İnsanların en besiretlisi öz eyblerini gören ve öz günahlarından el çeken şexsdir.» ioooooop 44 Batil 233.Batil Quran: «Haqq geldi ve batil yox oldu. Heqiqeten batil yoxluğa mehkumdur.» «Xeyr, Biz haqqı batilin üzerine salarıq, belelikle onu yox eder ve batil mehv olar. Vesf etdiklerinize göre vay olsun size!» Hedis: 786.İmam Eli (e):«Batil hiyleger ve aldadıcıdır.» 787.İmam Eli (e):«Batili mütleq parçalayaram ki, haqq onun böyründen çıxsın.» 788.İmam Eli (e):«Haqq – Cennet yoludur, batil od yolu ve her bir yolun üzerinde (dayanıb ona) de‘vet eden var.» 789.İmam Eli (e):«Batile kömek eden kes haqqa zülm edib.» 234.Haqqı batilden seçmek 790.İmam Eli (e):«Bilin!Haqq ile batil arasında yalnız dörd barmaq fasile var……Batil «eşitdim» demeyin, haqq ise «gördüm» demeyindir.» 235.Haqq ile batilin bir-birine qarışması Quran: «Haqqa batil donu geyindirmeyin ve bile-bile haqqı gizletmeyin.» Hedis: 791.İmam Eli (e):«Eger batil haqq ile qarışmasa o, haqq axtaranlara gizli qalmaz. Eger haqq batil ile qarışmasa onun düşmenlerinin dili kesiler. Lakin bir ovuc ondan ve bir ovuc da bundan götürülür. (Belelikle heresinden bir az götürülmekle haqq ile batil bir-birine qarışır ve neticede şübhe meydana çıxır.)» 792.İmam Eli (e):«Ne çox azğınlıq ki, mis dirhem gümüş üzlükle bezendiyi kimi Allahın kitabından bir aye ile bezenib.» 236.Batilin haqq olmasına yeqinliyin olmaması 793.İmam Sadiq (e):«Allah batili haqq kimi tanıtmaz. Allah haqqı möminin qelbinde şekk-şübhe edilmeyen batil kimi göstermez. Allah batili haqq ile mübarize aparan kafirin qelbinde şekk-şübhe edilmeyen haqq kimi göstermez. Eger bele etmeseydi, haqq batilden seçilmezdi.» 794.İmam Sadiq (e):«Qelb heç vaxt haqqın batil ve batilin haqq olmasına yeqinlik tapmaz.» ioooooop 45 Nifret 237.Allahın en çox nifret etdiyi kesler 795.Allahın Peyğemberi (s):«Allah zinakar qocaya, zalım varlıya, lovğa yoxsula ve heyasız dilençiye nifret edir. Hemçinin bağışlayıb minnet qoyanı mükafatsız qoyacaq.Yalançı ve üzlü tekebbürlüye nifret edir.» 796.Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala dünyaya elmi olub, axirete nadan olan her bir kese nifret edir.» 797.Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala bazarlarda dözümsüzlük eden, gece ölü kimi düşen, gündüz uzunqulaq kimi olan, dünya işinden xeberdar, axirete ise nadan olan kobud heqire nifret edir.» 798.Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala evinde hücuma meruz qalıb vuruşmayan kese nifret edir.» 799.İmam Eli (e):«Eyb ve nöqsan sifetlerden pak olan Allah günahdan qorxmayan heyasız adama nifret edir.» 800.İmam Eli (e):«Allahın Peyğemberi (s) buyurardı: Allah qardaşlarına üzünü turşudan kese nifret edir.» 801.İmam Baqir (e):«Allah, pis ağızlı söyüş söyene nifret edir.» 238.Allah yanında en menfur şexs 802.Allahın Peyğemberi (s):«Allah yanında üç nefer hamıdan menfurdur: Axşam heç namaz qılmamasına baxmayaraq gündüz çox yatan kes, çox yeyen ve yemek yeyen zaman Allahın adını çekmeyen ve (qurtarandan sonra) Ona şükr etmeyen kes ve sebeb olmadan çox gülen kes.» 803.Allahın Peyğemberi (s):«Allahın yanında insanların en menfuru üç neferdir: Heremde (Mekkede) yolunu azan, İslamda cahiliyyet dövrünün adetini qoymaq isteyen ve haqsız yere birini öldürmek üçün onu teqib eden.» 804.Allahın Peyğemberi (s):«Allah yanında sizin en menfurunuz xeberçilik edenleriniz, qardaşlar arasında ayrılıq salanlarınız ve günahsız şexslerde sehv ve xeta axtaranlarınızdır.» 805.Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taalanın yanında yaradılmışların en menfuru memurların görüşüne geden alimdir.» 806.Allahın Peyğemberi (s):«Qiyamet günü menim yanımda sizin en menfurunuz ve mene en yad olanınız çox danışan, boşboğaz ve «mütefeyhiq» keslerdir.» Dediler:«Ey Allahın Peyğemberi, «mütefeyhiq» kimlerdir?» Buyurdu:«Tekebbürlüler.» 807.İmam Eli (e):«Allah yanında en menfur kes başqalarının dalınca pis sözler danışaraq qeybet eden kesdir.» 808.İmam Eli (e):«Eyb ve nöqsan sifetlerden pak olan Allahın yanında bendelerin en menfuru bütün derdi-qemi qarınqululuq ve şehvetperestlik olan kesdir.» 809.İmam Eli (e):«Allah-taalanın yanında yaradılmışların en menfuru nadan şexsdir.» 810.İmam Eli (e):«Allahın yanında Onun yaratdıqlarının en menfuru o kesdir ki, ordan-burdan elm toplayar, amma fitne zülmetlerinde qeflete düçar olar, sülh ve sakitliyin meziyyetlerini görmez, özü kimileri onu alim adlandırar halbuki, tam bir gününü bele elme hesr etmeyib.» 811.İmam Eli (e):«Eyb ve nöqsan sifetlerden pak olan Allahın yanında bendelerin en menfuru zor işleden alimdir.» 812.İmam Baqir (e):«Musa (e) dedi:«Perverdigara, bendelerinden Senin yanında en menfuru kimdir?» Buyurdu:«Gece ölü kimi düşüb gündüz bekar olan!» 813.İmam Sadiq (e):«Allahın yaratdıqlarının en menfuru camaatın dilinden qorxduğu bendedir.» 239.Allah yanında menfur olan işler 814.Allahın Peyğemberi (s):«Allah yanında her şeyden menfur dolu qarındır.» 815.İmam Baqir (e):«Allahın Peyğemberi (s) Cebraile dedi:«Allah-taalanın yanında hara daha menfurdur?» Cebrail buyurdu:«Bazarlar. Ve bazar ehlinin en menfuru bazara hamıdan tez gedib hamıdan gec çıxan şexsdir.» 816.İmam Sadiq (e):«Allah çox yatmağa ve çox bekar olmağa nifret edir.» 817.İmam Sadiq (e):«Allah üç şeye nifret edir:«Gece oyaq olmadan gündüz yatmağa, sebebsiz gülmeye ve tox halda yemek yemeye.» 818.İmam Sadiq (e):«Xes’emden bir kişi Peyğemberin (s) yanına gelib dedi:«Allah-taalanın yanında hansı emel daha menfurdur?» Peyğember buyurdu:«Allaha şerik qoşmaq.» Kişi dedi:«Daha ne?» Buyurdu:«Qohumlarla elaqeni kesmek.» Kişi dedi:«Sonra ne?» Peyğember buyurdu:«Pis işe emr ederek yaxşı emelden çekindirmek.» 819.İmam Rza (e):«Allah hay-küye, malı bada vermeye ve çox ağız açmağa nifret edir.» 240.Nifret ve düşmençilik 820.Allahın Peyğemberi (s):«Keçmiş ümmetlerin xesteliyi – düşmençilik ve hesed size sirayet edib.» 821.İmam Sadiq (e):«Üç şey – ikiüzlülük, zülmkarlıq ve xudpesendlik nifret ve düşmençiliye sebeb olur.» ioooooop 46 Zülm, zorakılıq ve itaetsizlik 241. Zülm, zorakılıq ve itaetsizlik Quran: «Ele ki, Allah onları xilas etdi, yer üzünde haqsız yere zülm, zorakılıq ve itaetsizlik etmelerini görersen. Ey insanlar! Bu zülm, zorakılıq ve itaetsizlik sizin öz ziyanınızadır, (siz) dünya heyatının xeyri(ni isteyirsiniz). Dünya heyatında bir faydalanma, lezzet vardır. Sonra sizin dönüşünüz Bize teref olacaqdır. Daha sonra sizi etdiklerinizden xeberdar edeceyik.» «Ve (Allah) zinadan, çirkin (emel)lerden ve zülm, zorakılıq ve itaetsizlikden çekindirir. Size öyüd verir ki, belke öyüd qebul eden oldunuz.» 822.Allahın Peyğemberi (s):«Zorakılığın cezası insanı diger çirkin işlerin hamısından tez yaxalayır.» 823.İmam Eli (e):«İtaetsizlik ve tecavüzkarlıq qılıncı çeken şexs hemin qılıncla öldürüler.» 824.İmam Eli (e):«Zorakılıq nemeti aradan aparır.» 825.İmam Eli (e):«İteatsizlik viran ve mehve sebeb olur.» 826.İmam Eli (e):«Zorakılıq ve itaetsizlikden çekin. Çünki zorakılıq (insanı) çox tez torpağa serer ve zarakılıq işledeni ibrete çevirer.» 827.İmam Eli (e):«İtaetsizlik itaetsizleri oda teref çekir.» 828.İmam Sadiq (e):«Diqqetli ol, ağzından heç vaxt, hetta özünün ve qohumlarının qüdreti ile öyünsen bele, zorakı söz çıxmasın.» 242.Zorakı ve itaet etmeyen şexs 829.İmam Sadiq (e) «kim itaetsizlik etmeden ve heddi aşmadan mecbur olsa» ayesinin tefsirinde buyurmuşdur:«İtaetsiz, imamına qarşı qiyam etmiş şexsdir.» 243.İtaet etmeyen yağı müselmanlarla vuruşmaq Quran: «Eger möminlerden iki deste bir-biri ile vuruşsa, onları barışdırın. Eger onların biri digerine qarşı heddi aşaraq tecavüzkarlıq etse, heddi aşanla Allahın emrine qayıdana kimi vuruşun. Belelikle, eger (Allahın emrine qayıtsa) onların aralarında edaletli sülh berqerar edin ve edaletli olun ki, Allah edaletlileri sevir.» Hedis: 830.İmam Eli (e):«Döyüş iki cürdür: Müşriklerle döyüş. Onlar müselman olmayınca ve ya xarlıqla cizye vermeyince buraxılmırlar. Bir de haqq yoldan dönmüşlerle döyüş. Allahın emrine qayıdana ve ona tabe olana ve ya öldürülene kimi onların qarşısında durmaq lazımdır.» 831.İmam Eli (e):«İtaetsizlik ehli ve yağılarla müşriklerle olan kimi tam şiddetle vuruşmaq, onlara qarşı qible ehlinin (müselmanların) bütün imkan ve bacarığından istifade etmek ve ele keçiren zaman onları müşrikler kimi esir götürmek lazımdır.» 244.Müselmanların imamı ile aşkarcasına düşmençilik eden şexsin öldürülmesinin caiz olması 832.İmam Sadiq (e) «Nasibi»ler baresinde buyurmuşdur:«Eger sizden bir neferin onların eli ile öldürülmesinden qorxmasaydım, çünki sizin bir neferiniz onların min neferinden yaxşıdır, onları öldürmeyinizi emr ederdim.Lakin bu işin icazesi imama hevale edilib.» 833.İmam Rza (e):«Teqiyye edilmeli yerde qatil ve ya yağıdan başqa heç bir kafiri öldürmek caiz deyil. Bele olan halda eger canın tehlükeye düşmese, onu (qatil ve ya yağını) öldüre bilersen.» ioooooop 47 Ağlamaq 245.Allah qorxusundan ağlamaq Quran: «Rehman Allahın ayeleri onlara oxunan zaman ağlayaraq secdeye düşürdüler.» «Onlar üzüqoylu düşüb ağlayırlar ve itaetkarlıqları artır.» Hedis: 834.Allahın Peyğemberi (s):«Xoş o üzün halına ki, etdiyi ve heç kesin xeberi olmayan günahına göre Allah qorxusundan ağlayan halda Allah ona baxır.» 835.Allahın Peyğemberi (s) «Vida hecci»nin xütbesinde buyurmuşdur: «Kimin gözü Allah qorxusundan yaş tökse, onun göz yaşının her bir damcısı üçün emel terezisine Ühüd dağı boyda mükafat qoyarlar.» 836.Allahın Peyğemberi (s):«Allahın erşinin kölgesinden başqa ayrı bir kölgenin olmayacağı gün yeddi nefer Onun erşinin kölgesinde olar: …………. ve gizlinde Allah-taalanı xatırlayan ve Allah qorxusundan gözlerinden yaş axan şexs.» 837.Allahın Peyğemberi (s):«Kimin gözünden Allah qorxusundan bir milçek boyda yaş çıxsa, Allah «böyük qorxu» gününde onu qorxusuz eder.» 838.İmam Eli (e):«Gözlerin ağlaması ve qelblerin qorxması adı uca olan Allahın rehminin nişanesidir. Bu ikisini özünüzde tapan zaman dua etmeyi qenimet bilin.» 839.İmam Eli (e):«Allah qorxusundan ağlamaq rehmetin açarıdır». 840.İmam Eli (e):«Allah qorxusundan ağlamaq qelbi nuranileşdirir ve günaha adet etmekden qoruyur.» 841.İmam Seccad (e):«Heç bir damcı Allah yanında bu iki damcıdan – Allah yolunda tökülmüş qan damcısından ve gece yarısı Allaha göre tökülen göz yaşı damcısından eziz deyil.» 842.İmam Baqir (e):«Qiyamet günü üç gözden – Allah yolunda gece yatmamış gözden, Allah qorxusundan ağlamış gözden ve Allahın haram buyurduqlarına baxmamış gözden başqa bütün gözler ağlayacaq.» 843.İmam Sadiq (e):«Eger ağlamağın gelmirse de, özünü ağlamağa vur. Eger gözünden milçeyin başı boyda yaş çıxsa, xoş halına!» 844.İmam Sadiq (e):«Göz yaşlarından başqa her bir şeyin ölçü ve çekisi var. Çünki bir damcı göz yaşı alov deryasını söndürür. Eger göz öz yaşında batsa, hemin üze heç bir yoxsulluq ve heqirlik tozu qonmaz. Eger göz yaşları axsa, Allah hemin üzü oda haram eder. Eger ağlayan bir ümmetin arasında ağlasa, hemin ümmetin hamısına rehm olunar.» 246.Gözün (yaşının) quruması 845.Allahın Peyğemberi (s):«Bedbextliyin elametlerinden biri gözün (yaşının) qurumasıdır.» 846.İmam Eli (e):«Göz yaşları yalnız qelbin daşlığı sebebinden quruyur ve qelbler yalnız günahların çoxluğundan daşlaşır.» ioooooop 48 Şeher 247.Pak şeher Qur’an: «Pak şeher ve bağışlayan Rebb.» «Onlar ile bereket verdiyimiz abadlıqlar arasında bir-birine birleşik abadlıqlar ve onlarda melum yol müeyyenleşdirmişik. Odur ki, geceleri ve gündüzleri hemin şeher ve kendlerde qorxusuz gezib dolanın.» Hemçinin müraciet et: Enbiya 71, 81; Muminun 50; Qeses 29, 30; Naziat 16; Beled 1, 2; Tin 1-3. 248.Böyük şeherlerde yaşayın 847.İmam Eli (e) Haris Hemdaniye yazdığı mektubda buyurmuşdur:«Böyük şeherlerde meskunlaş. Çünki onlar müselmanların bir yere toplaşdıqları mekandır. İnsanları nadan ve kobud olan yerlerden uzaqlaş.» 249.Şeherlerin en yaxşısı 848.İmam Eli (e):«Senin üçün bir şeher digerinden üstün deyil. Şeherlerin en yaxşısı seni öz çiyinlerinde aparandır (rifah ve asayiş ile yaşadığın şeherdir).» 250.Bütün şeherlerin ehalisinin zeruri ehtiyacı 849.İmam Sadiq (e):«Bütün şeherlerin ehalisinin öz dünya ve axiret işlerinde müraciet etmeleri üçün üç şeye ehtiyacı var ve eger hemin şeylere malik olmasalar nadanlıq ve intizamsızlığa düçar olacaqlar: savadlı ve teqvalı feqihe, yaxşı ve itaet edilen başçı ve hakime, mahir ve etibarlı hekime.» ioooooop 49 Belağet 251.Belağet 850.İmam Eli (e):«Belağet odur ki, danışılması selist, başa düşülmesi ise asan olsun.» 851.İmam Eli (e):«Belağet odur ki, cavab vermekde kütlük etmeyesen, meqsedini çatdırasan ve söz oxun hedefden yayınmasın.» 852.İmam Eli (e):«Bezen belağetde yalnız müxteser söylemek ile kifayetlenilir.» 853.İmam Sadiq (e):«Belağet dilin itiliyi ve çoxlu boşboğazlıq etmekle deyil, eksine, belağet – menanı çatdırmaq ve düzgün delil-sübut getirmekdir.» 854.İmam Sadiq (e):«Belağet üç şeyde – nezerde tutulan menaya yaxınlaşmaqda, artıq sözlerden uzaqlaşmaqda, az ve qısa ifadelerle çox mena çatdırmaqdadır.» 252.En belağetli söz 855.İmam Eli (e):«En belağetli söz meqsedi rahatlıqla çatdıran ve müxteserliyi gözel olan sözdür.» 856.İmam Eli (e):«En gözel kelam gözel quruluşla zinetlenmiş ve hem alimin, hem de avamın başa düşdüyü kelamdır.» 253.Belağetlilik ve söz oynatmaq 857.Allahın Peyğemberi (s):«Allah inek kimi öz dili ile oynayan (söz oynadan) belağetli şexse nifret edir.» ioooooop 50 Tebliğat 254.Tebliğatın ehemiyyeti Qur’an: «Möminlerin hamısının (cihada) getmeleri reva ve caiz deyil. Bes ne üçün her tayfadan bir deste getmir ki, (başqa bir deste) derin elm elde etmek üçün (qalsın,) tayfaları onların yanına qayıtdığı zaman onları (Allahın ezabı ile) qorxutsun. Belke, onlar (Allahın ezabından) çekinsinler.» Hedis: 858.Allahın Peyğemberi (s):«Agah olun, men bu sözü tekrar edirem:«Bilin! Namaz qılın, zekat verin, emr be meruf (yaxşı işlere de‘vet edin) ve nehy ez münker edin (pis işlerden çekindirin). Bilin ki, emr be meruf ve nehy ez münkerin esası onun menim sözümle neticelenmesidir. Onu burada olmayana çatdırın, hemin şexse onu qebul etmesini emr edin ve ona qarşı çıxmaqdan çekindirin. Çünki o, Allah terefinden olan bir gösterişdir.» 859.Allahın Peyğemberi (s):«Ey Eli! Eger Allah senin elinle bir insanı hidayet etse, bu senin üçün güneşin üzerine işıq saçdığı her bir şeyden daha yaxşıdır.» 860.Allahın Peyğemberi (s):«Allahı camaata sevdirin ki, Allah da sizi sevsin.» 861.Allahın Peyğemberi (s):«Kimin eli ile bir nefer İslamı qebul etse,Cennet ona vacib olacaqdır.» 862.Allahın Peyğemberi (s):«Doğru yola de‘vet eden her bir kese, ona tabe olanların mükafatlarından bir şey azaldılmadan, onların mükafatlarının misli verilecekdir.» 863.Allahın Peyğemberi (s):«Ümmetimin en yaxşısı bendeleri Allah-taalaya teref de‘vet eden ve onları Onunla dostlaşdırandır.» 864.Şerif ibn Sabiq Tiflisi Hemmad Semderiden neql edir ki, İmam Sadiqe (e) dedim:«Men müşriklerin şeherlerine gedirem. Bezi dostlarım deyirler:«Eger orada ölseniz mehşerde onlarla birlikde olacaqsınız?» Hemmad deyir:«İmam Sadiq (e) mene buyurdu:«Ey Hemmad, orada olanda bizim meselemizi (imametimizi) xatırlayır ve (camaatı) ona teref de‘vet edirsen?» Hemmad deyir: Dedim: «Beli.» İmam Sadiq (e) buyurdu:«Bu şeherlerde – İslam şeherlerinde – olanda nece bizim meselemizi xatırlayır ve ona de‘vet edirsen?» Hemmad deyir: Dedim:«Xeyr!» İmam mene buyurdu:«Eger sen orada (müşriklerin şeherlerinde) ölsen tekbaşına bir ümmet kimi mehşere geleceksen ve senin nurun senden qabaqda hereket edecek.» 255.Tebliğatçıya vacib olan şeyler 1.Derin dini elm 865.Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taalanın dinine yalnız onun bütün cehetlerinden xeberdar olan şexs kömek eder.» 2.Ehli-Beytin kelamına esaslanmaq 866.Ebdüssalam ibn Saleh Herevi:«İmam Rzanın (e) bele buyurduğunu eşitdim ki: Allah bizim işimizi dirçelden bendeye rehmet etsin! Dedim:«Sizin işinizi nece dirçeltsin? İmam buyurdu:«Bizim elmimizi öyrenib camaata öyretsin. Eger insanlar bizim kelamlarımızın gözelliyini bilseydiler, bize tabe olar, arxamızca gelerdiler.» 3.İxlas (niyyet saflığı) Qur’an: «Men bunun (risaletin tebliğinin) müqabilinde sizden heç bir muzd istemirem. Menim muzdum yalnız alemlerin Rebbinin öhdesinedir.» Hedis: 867.Allahın Peyğemberi (s):«Allah xütbe oxumuş her bir bendeden onun hemin xütbede meqsedinin ne olmasını soruşacaq.» 4.Şücaet «O kesler ki, Allahın tapşırıqlarını çatdırırlar, Ondan qorxurlar ve Allahdan başqa heç kesden qorxmurlar. Allah hesab çekmeye kifayetdir.» 868.Allahın Peyğemberi (s):«Haqqı de ve Allah yolunda heç bir qınayanın töhmetinden qorxma.» 869.Allahın Peyğemberi (s):«Mebada camaatdan qorxmaq sizlerden haqqı görmüş ve ya şahid olmuş kesin haqqı demesine mane olsun. Çünki haqqı demek ve ya «böyük işi» (axireti) xatırlamaq ne ölümü yaxınlaşdırır, ne de ruzini uzaqlaşdırır.» 5.Doğruluq 870.Misbahuş-şeriet kitabında İmam Sadiqin (e) bele buyurması neql olunub ki:«En gözel öyüd sözün, doğruluğun serheddini ve emelin, ixlasın hüdudlarını aşmamasıdır.» 871.Emr ibn ebu Miqdam:«İmam Baqir (e) ilk defe onun hüzuruna daxil olarken mene bele buyurdu:«Danışmamışdan qabaq doğruluğu öyrenin.» 6.Mülayimlik 872.Allahın Peyğemberi (s):«Asanlaşdırın çetinleşdirmeyin, rahatlaşdırın nifret yaratmayın!» 873.Allahın Peyğemberi (s):«Risaletin tebliğine memur olunduğum kimi camaatla mülayim olmağa da emr olunmuşam.» 874.İmam Sadiq (e) Ömer ibn Henzeleye xitab ederek buyurmuşdur:«Ey Ömer, bizim şielerimizin çiyinlerine (ağır) yük qoymayın ve onlarla mülayim davranın. Çünki insanlar onların çiyinlerine qoyulanları götürmürler.» 7.Nesihet Qur’an: «Rebbimin risalet ve tapşırıqlarını size çatdırıram. Men sizin üçün inanılmış bir nesihetçiyem.» Hedis: 875.İmam Eli (e) Hezret Peyğemberin feziletlerini beyan ederken buyurmuşdur:«(Allah) onu sergerdanlıqda azdıqları ve fitnede qerq olduqları bir zamanda gönderdi…..Peyğember (s) nesihet vermeyi son heddine çatdırdı ve doğru yolda hereket etdi ve (camaatı) hikmet ve gözel öyüdlere de‘vet etdi.» 8.Qelb ile dilin bir olması 876.İmam Eli (e) o Hezrete mexsus hikmetlerde buyurmuşdur:«Söz qelbden gelende qelbe yatar, dilden çıxanda ise qulaqlardan o terefe keçmez.» 9.Emel ile tebliğ 877.İmam Sadiq (e):«Camaatı dilinizden ayrı şeyle yaxşılığa de‘vet edin ki, sizde çalışqanlıq, doğruluq ve pehrizkarlıq görsünler.» 878.İmam Sadiq (e):«Allah rehmet etsin o qövme ki, çıraq ve nur (hidayet) menbeyidirler ve insanları emelleri ve var gücleri ile bize teref de‘vet edirler.» 51 Sınaq 256.Sınaq Qur’an: «Biz sizi xeyir ve şerle sınağa çekerik.» Hedis: 879.İmam Sadiq (e):«Baş veren her bir çetinlik ve rahatlıqda Allahın meqsedi yalnız eta etmek ve sınağa çekmekdir.» 880.İmam Sadiq (e):«Allahın emr ve qadağalarında baş veren her bir çetinlik ve rahatlıqda Allah terefinden mütleq bir sınaq ve hökm vardır.» 257.Sınağa çekmeyin felsefesi Qur’an: «…Allahın sizin sinelerinizde (qelblerinizde) olanı sınaması ve sinelerinizde olanı pak ve xalis etmesi üçündür. Allah sinelerin sirlerinden agahdır.» «Elbette, içerinizdeki mücahidleri ve sebr edenleri ayırd edib bilmek üçün sizi sınayacaq ve sizin xeberlerinizi (sizin barenizdeki xeberleri) yoxlayaraq araşdıracağıq.» «Hansınızın yaxşı emel sahibi olduğunu sınamaq üçün ölümü ve heyatı yaradan Odur!» Hedis: 881.İmam Eli (e):«Allah-taala insanların batinini aşkar etdi. Allah onların gizli sirlerinden ve örtülü batinlerinden xebersiz deyildi. Lakin, (bunu) onların hansının yaxşı işler görmelerini sınamaq üçün etdi. (Bele etdi ki,) savab (yaxşı emelin) mükafat(ı) ve ezab (pis emelin) ceza(sı) olsun!» 882.İmam Eli (e):«İmtahan ve sınaq her ne qeder böyük olsa, savab ve mükafat da bir o qeder çox olar. Meger eyb ve nöqsan sifetlerden pak ve uzaq olan Allahın keçmişdekileri, Ademin (s) zamanından bu dünyanın insanlarının son neferine kimi (hamını) heç bir ziyan ve xeyir getirmeyen, görmeyen ve eşitmeyen daşlarla sınamasını ve hemin daşları insanlar üçün berqerar etdiyi özünün möhterem evine çevirdiyini görmürsünüzmi...?! Allah, bendelerini müxtelif çetinliklerle sınayır, müxtelif zehmet ve çalışqanlıqlarla bendeliye vadar edir, cürbecür xoşagelmez şeylerle imtahana çekir ki, onların qelbinden tekebbürü çıxarsın, onları tevazökar etsin ve bunu öz lütf ve bexşişine teref açılmış qapılar ve efv ederek bağışlaması üçün vasiteler etsin.» 883.İmam Eli (e):«Heqiqeten siz bir-birinize qarışacaq ve (sonra) xelbirden keçirileceksiniz ki, aşağıda olan üze çıxsın ve yuxarıda olan alta getsin, geride qalanlar qabağa keçsinler ve qabağa keçenler geride qalsınlar.» 884.İmam Eli (e):«Servet ve rifaha sevinme ve yoxsulluq ve çetinliye göre kederlenme. Çünki qızıl od ile eriyerek saflaşır, mömin ise bela ve çetinlikle!» 258.Möminin sınağının çetinliyi Qur’an: «(Siz mö’minler,) sizden evvel köçmüş keslerin başlarına gelenler hele sizin başınıza gelmemiş Cennete daxil olacağınızı güman edirsiniz?! Onlara ziyanlar deydi, sarsıntı ve narahatçılıq keçirdiler, o yere kimi ki, Allahın elçisi ve onunla birge olan möminler «Allahın kömeyi ve yardımı ne vaxt yetişecek?» deyirdiler. (Dedik:) «Bilin, Allahın kömeyi heqiqeten yaxındır» Hedis: 885.İmam Eli (e):«Bela perhizkar mömine yağışın (yağış suyunun tepenin başından) yerin alçaq hisselerine çatmasından da tez çatır.» 886.İmam Sadiq (e):«İnsanların en çox bela çetinliyine düçar olanı peyğemberlerdir. Peyğemberlerden sonra onların canişin ve davamçıları ve daha sonra sıra ile kim daha yaxındırsa daha çox!» 887.İmam Sadiq (e) «mömin cüzam, ala ve bu kimi xesteliklere tutularmı?» sualının cavabında buyurmuşdur:«Meger bela möminden başqası üçün yazılıb?!» 259.Pis emellerin insanın bela ile qarşılaşmasındakı rolu Qur’an: «Size üz veren her bir müsibet öz ellerinizle qazandıqlarınızın ucbatındandır ve (Allah) onların çoxundan keçir.» Hedis: 888.Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala Eyyuba dedi:«Menim yanımda, sene bela gelmesine sebeb olan günahının ne olmasını bilirsen? Eyyub dedi:«Xeyr.» Allah-taala buyurdu:«Senin Fir’onun yanına gederek onunla iki kelme yumşaq ve mülayim danışmağın.» 260.Belaya düçar olmayan şexs Allahın qezebine gelib 889.Allahın Peyğemberi (s):«Allah cism ve malına bela gelmeyen şeytansifetli şexse nifret edir.» 890.İmam Seccad (e):«Men insanın dünyada sağlam olmasını ve ona heç bir müsibetin gelmemesini sevmirem.» 261.Bela nemeti 891.Allahın Peyğemberi (s):«Ana öz övladını süd ile qidalandırdığı kimi Allah da öz mömin bendesini bela ve çetinlikle qidalandırır.» 892.Allahın Peyğemberi (s):«Allah bir qövmün xeyir ve yaxşılığını isteyende onları belaya düçar eder.» 893.İmam Baqir (e):«Evin kişisi seferden hediyye getirmekle ailesine nevaziş gösterdiyi kimi Allah da mömini bela ve çetinlikle nevaziş edir. Hekim xesteni (pehriz yazıb bezi yemeklerden) çekindirdiyi kimi, Allah da mömini dünyadan çekindirir.» 894.İmam Kazim (e):«Siz belanı nemet, asayiş ve rifahı ise müsibet hesab etmeyince esla mömin olmazsınız. Çünki bela ve çetinliye sebr etmek asayiş ve rahatlıq içerisinde qefletde olmaqdan daha deyerli ve üstündür.» 895.İmam Eskeri (e):«Ele bir çetinlik ve bela yoxdur ki, Allah terefinden onu bir nemet ehate etmemiş olsun.» 262.Bela ve qeflet yuxusundan oyanmaq Qur’an: «Biz Fir’onun adamlarını qıtlıq, quraqlıq ve mehsul çatışmazlığına düçar etdik ki, belke düşünüb ibret alsınlar.» Hedis: 896.İmam Eli (e) istisqa namazı qılmağa gederken buyurmuşdur:«Allahın bendeleri günah ve pis emellerle meşğul olan zaman Allah onları mehsul qıtlığı, bereketin kesilmesi ve xeyir xezinelerinin qapılarının bağlanmasına düçar edir ki, tövbe eden tövbe etsin, günahkar günahdan el götürsün, öyüd alan öyüd alsın ve (günahdan) çekindirilen el saxlasın.» 897.İmam Sadiq (e):«Ola bilmez ki, mömin qırx geceni arxada qoysun, amma öyüd alması üçün onu qemlendiren bir hadise ile qarşılaşmasın.» 898.İmam Sadiq (e):«Allah bir bendenin xeyrini isteyende hemin bende bir günah ederse, bu günahın ardınca onu belaya düçar eder ki, istiğfar etmeyi onun yadına salsın. Allah bir bende üçün şer isteyende ise hemin bende günah ederse, günahının ardınca ona nemet eta eder ki, istiğfar etmeyi onun yadından çıxarsın ve o, günahını davam etdirsin. Bu, Allahın kelamıdır:«Onları tedricen özlerinin de bilmedikleri yerden yaxalayarıq.» Yeni günah eden zaman onlara nemet vermek vasitesi ile yaxalayarıq.» 263.Bela vasitesi ile günahların temizlenmesi 899.İmam Eli (e):«Şükr olsun Allaha ki, bizim ardıcıllarımızın bela ve çetinliye düçar olmalarını dünyada onların günahlarının temizlenme amili edib ki, hemin bela ve çetinlikler vasitesi ile itaetleri sağlam qalsın ve onun mükafatına layiq olsunlar.» 900.İmam Eli (e):«Allah-taala bu dünyada cezalandırdığı mömin bendeni Qiyamet günü bir daha cezalandırmaqdan daha helim, daha ulu, sexavetli ve daha kerametlidir (yeni Allah-taala bu sifetlere malik olduğu üçün hemin bendeni Qiyametde bir daha cezalandırmaz).» 901.İmam Baqir (e):«Allah-taala bir bendeye hörmet etmek isteyende hemin bendenin günahları olsa onu xesteliye düçar eder. Eger bele etmese, yoxsulluq ve ehtiyaca düçar eder ve eger bunu da etmese canını alan zaman onu çetinliye salar. Amma bir bendeni xar ve hörmetsiz etmek istese ve onun Allahın yanında yaxşı işleri olmuş olsa ona sağlam can verer. Eger bele etmese onun yaşayışını rahat ve rifah içerisinde eder ve eger bunu da etmese ölümü onun üçün asanlaşdırar.» 264.Bela eyb ve nöqsan sifetlerden pak ve uzaq olan Allahın mehebbetinin nişanesidir 902.el-Kafi:«Sudeyr imam Sadiqin (e) hüzurunda idi. Hezret buyurdu:«Allah bir bendeni sevende onu belaya qerq eder. Ey Sudeyr! Hem biz hem de siz gece-gündüzümüzü bela ile keçiririk.» 903.İmam Sadiq (e):«Allah-taala bir qövm ve ya bendeni seven zaman onun başına bela yağışı yağdırır. Belelikle, onlar bir beladan çıxmamış diger bir belaya düçar olarlar.» 265.Bela iman miqdarında olar 904.İmam Baqir (e):«Bendenin imanı ne qeder artsa onun yaşayışı daha da ağırlaşar ve çetinleşer.» 905.İmam Baqir (e):«İnsan Allaha olan mehebbetinin miqdarında belaya düçar olar.» 906.İmam Sadiq (e):«Elinin (e) kitabında deyilir: Heqiqeten mömin yaxşı işlerinin miqdarında belaya düçar olar. Buna göre de kimin dini düzgün ve emeli gözeldirse belası daha ağırdır. Çünki Allah-taala dünyanı möminin mükafatı ve kafirin cezası teyin etmeyib. Kimin dini süst ve emeli zeifdirse belası azdır.» 907.İmam Kazim (e):«Mömin terezinin iki gözü kimidir ki, imanı ne qeder artsa, belası da çoxalar ve nehayet günahdan pak etek ile Allah-taala ile görüşer.» 266.Bendenin bela ile çatdığı meqamlar 908.İmam Sadiq (e):«Heqiqeten Cennetde bir derece var ki, ona (dünyada) bedeni belaya düçar olmuş bende istisna olmaqla, heç bir bende çatmaz.» 909.İmam Sadiq (e):«Bendenin Allah yanında bir meqam ve derecesi var ki, ona bu iki yoldan – var-dövletinin elinden çıxması ve ya cismine bir bela gelmesinden başqa heç ne ile çata bilmez.» 267.Möminin belaya düçar olması onun öz xeyrinedir 910.İmam Sadiq (e):«Allahın Musaya (e) gönderdiyi vehylerden birinde bele buyrulur ki: Ele bir mexluq yaratmamışam ki, o Menim dergahımda mömin bendemden eziz olsun. Onu belaya düçar ediremse, (bu) onun üçün daha yaxşı ve daha xeyirli olduğuna göredir. Ona can sağlığı bexş ediremse, (demeli bu) onun üçün daha yaxşıdır. Onun elinden alıb mehrum ediremse, bu onun üçün daha yaxşıdır. Men, neyin bendemi islah ederek düzeltmesini daha yaxşı bilirem. Buna göre de gerek menim belama sebrli, nemetlerime şükr eden ve hökmlerime razı olsun ki, onu özümün en doğru bendelerimin sırasında yazım.» 268.Bendelerin en çetin sınaqları 911.İmam Eli (e):«Allah heç kesi ona möhlet vermek kimi bir şeyle sınamayıb.» 912.İmam Eli (e):«Yoxsulluq beladır. Yoxsulluqdan daha pisi bedenin xeste olmasıdır. Ondan da pisi qelbin (me‘nevi baxımdan) xeste olmasıdır.» 913.İmam Sadiq (e):«Allah, bendeleri malını bağışlamaqdan çetin bir şeyle sınamayıb.» 914.İmam Sadiq (e):«Üç şey var ki, kim onlardan birine düçar olsa ölümü arzulasın: Bir-birinin ardınca gelen yoxsulluq, rüsvayçı mehrumluq ve qalib gelmiş düşmen.» 269.Çetinlikden sonra asanlıq 915.İmam Eli (e):« Belanın sonunda açılış (işlerin düyünlerinin açılması) hasil olur.» 916.İmam Sadiq (e):« Bela üstünden bela gelen zaman beladan qurtuluş hasil olar.» 270.Bela zamanı dua etmek Qur’an: «O kesler ki, başlarına bir müsibet gelen zaman «biz Allahınıq ve Ona teref qayıdacağıq» deyerler.» 917.İmam Eli (e):«Her bir çetinlik ve müşkül zamanı «Uca ve böyük Allahdan başqa bir güc ve qüdret yoxdur» de. (Bele deyende) hemin çetinlik aradan qalxır.» 918.İmam Rza (e):«Atamı yuxuda gördüm ve o buyurdu:«Oğul! Çetinlik içerisinde olan zaman «ya Rauf, ya Rehim» cümlesini çox de. Yuxuda gördüyün aşkarda gördüyün kimidir (yeni bu dediklerimi yuxu sanma, aşkar kimi qebul et).» 271.Belaya düçar olmuş şexsi gören zaman dua etmek 919.Allahın Peyğemberi (s):«Belaya düçar olmuş insanları gören zaman Allaha şükr edin, amma ele yox ki onlar eşitsinler.Çünki (eger eşitseler) narahat olarlar.» 920.İmam Baqir (e):«Belaya düçar olmuş adam görende onun eşitmediyi şekilde üç defe de: Şükr ve hemd olsun O Allaha ki, meni senin düçar olduğun belaya düçar etmeyib. Eger isteseydi meni de bele ede bilerdi.» (İmam sonra) buyurdu:« Kim bu cümleni dese heç vaxt hemin belaya düçar olmaz.»  52 Böhtan 272.Böhtan Qur’an: «Mömin kişileri ve qadınları etmedikleri bir işden ötrü incidenler, şübhesiz ki, üzerlerine böhtan ve açıq-aydın bir günah götürmüşler.» Hemçinin müraciet et: İsra 36; Nur 12-15; Hucurat 12 Hedis: 921.Allahın Peyğemberi (s):«Kim mömin kişiye ve ya qadına böhtan atsa, yaxud onun baresinde onda olmayan şeyi dese, Allah Qiyamet günü onu hemin şexs baresindeki sözünü geri götürene kimi bir od tepenin üstünde saxlayar.» 922.İmam Eli (e):«Böhtan atmaq kimi heyasızlıq ve abırsızlıq yoxdur.» 923. İmam Eli (e):«Günahsız adama böhtan atmaq semadan da böyükdür.» 924.İmam Seccad (e):«Kim camaatda olan eyb baresinde danışsa, camaat onda olmayan eybi ona aid eder.» 925.İmam Sadiq (e) müdriklerin birinden neql ederek buyurmuşdur:«Günahsız adama böhtan atmaq möhkem dağlardan da ağırdır.»  53 Mübahile 273.Mübahile Qur’an: «Sene gönderilen bilikden sonra kim onun baresinde (İsa (e) haqqında) seninle mübahise etse, de: Gelin biz de oğlanlarımızı siz de oğlanlarınızı, biz de qadınlarımızı siz de qadınlarınızı, biz de özümüzü siz, de özünüzü çağıraq. Sonra (Allaha) yalvarıb yalançılara Allahın Lenet etmesini dileyek.» Hedis: 926.İmam Sadiq (e) Ebulabbasa mübahile baresinde bele buyurmuşdur: «Ovcunu onun ovcuna qoyub deyirsen:«Allahım! Eger filankes haqqı inkar, yaxud batili iqrar edirse onu sema belasına ve ya öz terefinden olan bir ezaba düçar et. Ona yetmiş defe nifrin ve qarğış et.» 927.İmam Sadiq (e):«Necran xaçperestleri öz başçı, canişin ve….. ile Peyğemberin (s) yanına gelib dediler:«Bizi neye de‘vet edirsen?» Peyğember buyurdu:«Allahdan başqa bir tanrının olmamasına, menim Allahın elçisi olmağıma ve İsanın Allahın yeyib-içen ve ifrazat xaric olan…. yaradılmış bir bendesi olmasına şehadet vermeye…….Buna göre de menimle mübahile edin! Eger men doğru danışanamsa Lenet ve nifrin sizi tutacaq ve eger yalançı olsam Lenet ve nifrin meni tutacaq.» Dediler:«Edaletli qerardır. Sonra mübahile üçün vaxt teyin etdiler.» Onlar evlerine qayıdandan sonra böyükleri dedi:«Eger o, mübahileye öz qövmü ile gelse onunla mübahile ederik. Çünki eger bele olsa, o, peyğember deyil. Amma mübahileye yalnız ailesi ile gelse onunla mübahile etmerik. Çünki eger ailesini tehlükeye atırsa demeli doğrudan da düz deyir. Seher açılandan sonra Peyğemberin (s) yanına geldiler. Gördüler ki, Emirel-möminin, Fatime, Hesen ve Hüseyn onun yanındadırlar. Onlar qorxdular ve Peyğembere (s) dediler:«Seninle razılaşırıq, bizi mübahile etmekde üzürlü bil.» Belelikle, Allahın Peyğemberi (s) cizye esasında onlarla razılaşdı ve onlar dağılışıb getdiler.» ioooooop 54 Bey‘et 274.Bey’et Qur’an: «Sene bey‘et edenler şübhesiz ki, Allaha bey‘et edirler. Allahın (qüdret) eli onların ellerinin üstündedir. Kim (bey’eti) pozsa, ancaq öz eleyhine pozmuşdur. Kim Allah ile bağladığı bey’ete vefalı olsa, tezlikle Allah ona böyük bir mükafat verer.» «Allahla ehd bağladığınız zaman ona vefalı olun ve andlarınızı möhkemlendirdikden sonra onları pozmayın.» Hedis: 928.Eli ibn İbrahim:«Heqiqeten Allah möminlerden razı oldu» ayesi «rizvan» (razılıq) bey’eti baresinde nazil oldu ve bey’et edenlerle şert kesdi ki, Peyğemberin işlerine irad tutmasın ve onun emrlerinden boyun qaçırmasınlar. Allah-taala «rizvan» (bey’eti) ayesi nazil olduqdan sonra buyurdu:«Seninle bey‘et edenler…..» 929.Seleme ibn el-Ekve «Hüdeybiyye günü Peyğemberle hansı işe göre bey’et etdiniz?» sualının cavabında deyib:«Ölüme göre!» 275.Qadınların bey’eti Qur’an: «Ya Peyğember! Mömin qadınlar Allaha heç bir şerik qoşmayacaqları, oğurluq ve zina etmeyecekleri, övladlarını öldürmeyecekleri, özge kişilerden olan uşaqlarını yalandan erlerine isnad etmeyecekleri ve heç bir yaxşı, beyenilen işde senin eleyhine çıxmayacaqları barede sene bey’et etmek üçün yanına geldikleri zaman onların bey’etini qebul et ve Allahdan onların bağışlanmasını dile. Heqiqeten Allah bağışlayan ve rehm edendir.» Hedis: 930.İmam Cavad (e):«Allahın Peyğemberinin qadınlarla bey’eti bele idi ki, o Hezret elini içinde su olan bir qabın içine qoyub sonra çıxarardı ve qadınlar Allaha olan imanlarını (dilde) iqrar ve aşkar etmekle, Onun peyğemberini tesdiqlemekle ellerini hemin qabın içine salardılar.» 276.Bey’eti pozmaq 931.Allahın Peyğemberi (s):«Allah üç neferle danışmayacaq …. (Onlardan biri de) öz imam ve rehberi ile dünyevi meqsedler üçün bey’et eden şexs. Eger (imamı onun) isteyini yerine yetirse ehdine vefa edir, yerine yetirmese ise el çekir.» 932.İmam Eli (e):«Heqiqeten Berzex aleminde Hesine adında bir şeher var. Menden hemin şeherde ne olmasını soruşmaq istemirsiniz?» Dediler:«Ey Emirel-möminin, o şeherde ne var?» Buyurdu:«Bey’etlerini pozanların elleri!» 933.İmam Rza (e):«Bey’etini pozan şexs pis hadiseden amanda deyil.» 277.Müselmanların imam Eli ile bey’eti 934.İmam Eli (e):«Camaat! Siz menden evvelkilerle bey’et olunduğu kimi menimle de bey’et etdiniz. İnsanlar bey’et edenden qabaq azad ve ixtiyar sahibidirler. (Amma bey’et etdikden sonra mene tabe olmaq mecburiyyetindedirler.)» 935.İmam Eli (e) «Telhe ve Zübeyr ile ne üçün vuruşurdun?» sualının cavabında buyurmuşdur:«Çünki menimle olan bey’eti pozdular ve mene tabe olan möminleri öldürdüler.» 936.İmam Eli (e):«Mene bey’et etmek üçün gölmeçenin etrafına toplaşan susuz develer kimi şövqle etrafıma toplaşdınız.»  55 Ticaret 278.Ticaret Qur’an: «Ey iman getirenler! Qarşılıqlı razılıqla edilen ticaret istisna olmaqla bir-birinizin mallarını haqsız yere yemeyin ve bir-birinizi öldürmeyin. Heqiqeten Allah size qarşı merhemetlidir.» Hedis: 937.İmam Eli (e):«Ticaret işleri ile meşğul olun ki, ticaret sizi başqalarının malından ehtiyacsız edir. Allah-taala düz olan peşe sahibini sevir.» 938.İmam Sadiq (e):«Ticaret etmek ağlı artırar.» 279.Ticaret etmemek 939.İmam Sadiq (e):«Ticaret etmemek ağlı zeifledir.» 940.İmam Sadiq (e) geyim alveri ile meşğul olan Meaz ibn Kesir «menim özüme göre servetim var ve bazardan çıxmaq qerarına gelmişem» dedikde buyurmuşdur: «Bele olan halda nezerin etibardan düşecek ve heç bir işde senden kömek istenilmeyecek.» 280.Ticaretin qayda ve şertleri 941.Allahın Peyğemberi (s):«Alver eden şexs beş işden - selemden, and içmekden, malın eybini gizletmekden, satanda teriflemekden ve alanda pislemekden çekinmeli, eks teqdirde (deyilenleri etmeyeceyi teqdirde) alveri terk etmelidir.» 942.İmam Eli (e):«Qorxaq tacir ruziden mehrum qalar, cesaretli tacirin ruzisi olar.» 943.İmam Eli (e):«Ey tacirler! Ticaretin hökmlerini öyrenin sonra ticaret edin! Ticaretin hökmlerini öyrenin sonra ticaret edin! Ticaretin hökmlerini öyrenin sonra ticaret edin!» 944.İmam Eli (e):«Ey tacirler! Qazanc ve işe başlamamışdan Allahdan xeyir dileyin, alverde sade olmaqla Allahdan bereket axtarın, alıcılara yaxınlaşın, helimlik zineti ile bezenin, and içmekden çekinin, yalan demekden uzaqlaşın, zülm etmek ve haqsızlıqdan qorxun, mezlumlarla insaf ve edaletli davranın, selemin etrafına fırlanmayın «ve ölçü ve çekini kamil edin, camaatın haqqından bir şey kesmeyin ve yer üzünde fesad töreden olaraq dolaşmayın.» 945.İmam Sadiq (e):«Ticaret etmek isteyen her bir şexs öz dininin hökmlerini öyrenmelidir ki, halalı haramdan seçe bilsin. Öz dininin hökmlerini öyrenmeden ticaret eden şexs şübheler (halal –haramlığı melum olmayan) bataqlığına yuvarlanar.» 946.İmam Sadiq (e):«Bir-biri ile alver eden iki müselmandan biri peşman olub işin pozulmasını isteyen zaman qarşı teref onun xahişini qebul etse, Allah Qiyamet günü onun sehv ve xetalarından keçer.» 281.Çekide aldatmaq qadağandır Qur’an: «Vay halına çekide ve ölçüde aldadanların! O keslerin ki, özleri xalqdan bir şey alan zaman onu tam ölçüb alar, xalq üçün ölçdükde ve ya çekdikde ise onu eskilderler.» Hemçinin müraciet et:En’am 152;Hud 84, 85; Şuera 181-183; er-Rehman 7-9 Hedis: 947.Allahın Peyğemberi (s):«Çekende (müşterinin xeyrine) ağır çekin.» 948.İmam Sadiq (e):«Terezi müşterinin xeyrine ağır olmayınca müşterinin haqqı ödenilmeyecekdir.» 282.Tacirlerin sedeqe vermeye teşviq edilmesi 949.Allahın Peyğemberi (s):«Ey tacirler! Alver zamanı Şeytan ve günah yanınızdadır. Odur ki, alış-verişinizi sedeqe ile qarışdırın.» 283.Alış-verişde asanlıq yaratmaq 950.Allahın Peyğemberi (s):«Allah rehm etsin o bendeye ki, alış-verişde, borcun verilmesi ve alınmasında asanlıq yaradır.» 951.İmam Eli (e) mal satan bir kişiye tövsiye ederek buyurmuşdur: «Allahın Peyğemberinin (s) bele buyurmasını eşitdim: Güzeşt ve asanlıq yaratmağın özü bir növ menfeetdir.» 284.Çene vurmaq 952.Allahın Peyğemberi (s):«Ey Eli! Dörd şeyde çene vurma: «Qurbanlığın, kefenin ve qulun alınmasında ve Mekke seferinin kirayesinde.» 953.İmam Baqir (e):«Müşteri ile çene vur. Çünki çox pul verse de çene vurmaq rahatlıq ve xatircemliye sebeb olur. Alış-verişde ziyana uğrayan ne terife layiqdir, ne de mükafata!» 285.Çene vuranla çene vurmayan arasında ferq qoymamaq 954.İmam Sadiq (e) malının üstüne müeyyen bir qiymet qoyub onu çene vurmayan müşteriye hemin qiymete, malı hemin qiymete almaq istemeyen buna göre de çene vuran müşteriye ise malı artıran şexs baresinde buyurmuşdur:«Eger her ikisine ve üçüncü bir şexse (satanda) malı artırsa eybi yoxdur. Amma hemin miqdar malı o qiymete almaqdan imtina ederek çene vuran şexse bele edir, çene vurmayana etmeyirse, men bu cür işi beyenmirem.Elbette, malın hamısını bir yerde topdan satsa bu istisnadır.» 286.Möminin möminden qazanc götürmesi 955.İmam Sadiq (e):«Möminin möminden qazanc götürmesi selemdir, bu istisna ile ki, malı yüz dirhemden artıq qiymete almış olsa, bu halda hemin malın qiymetinin üstüne gündelik yemeyin miqdarı qeder artır. Yaxud da (mömin möminden aldığı malı) ticaret etmek üçün almış olsun ki, onda onlardan qazanc götürmek olar. Amma (her halda) bir-birinizle mülayim ve mehriban davranın.» 956.İmam Sadiq (e) möminin möminden qazanc götürmesinin selem olması baresindeki revayetle bağlı buyurmuşdur:«Bu haqqın hakim olduğu ve biz ehl-beytin Qaim imamı qiyam eden zaman üçündür. Bu gün ise (hemin işi görmeyin) eybi yoxdur.» 287.Yaramaz ve pis emelli tacirler 957.Allahın Peyğemberi (s):«Tacirler yaramaz adamlardırlar.» (Peyğembere) dediler:«Ey Allahın Peyğemberi, meger Allah alış-verişi halal etmeyib?» Buyurdu:«Beli, amma bu tayfa alver eden zaman yalan danışır ve and içmekle günah edir.» 958.Kenzül-ummal:«İmam Eli (e) bazara geler ve öz yerinde dayanıb buyurardı:«Salam olsun size ey bazar ehli! Allahdan qorxun ve and içmeyin! Çünki and içmek malı rövneqlendirir ve bereketi aradan aparır. Düz alıb düz vereni istisna olmaqla, tacirler yaramaz adamlardır!» 288.Tacirin doğru danışmağı 959.Allahın Peyğemberi (s):«Doğru danışan ve doğru emel sahibi olan müselman tacir Qiyametde şehidlerle bir yerde olar.» 960.Allahın Peyğemberi (s):«Doğru danışan tacir Qiyametde erşin kölgesinin altında olacaqdır.» 961.Allahın Peyğemberi (s):«Allah üç nefer(in üzün)e baxmayacaq: «……öz malını yalandan terifleyene.» 289.And içmekle malı teriflemek 962.İmam Eli (e):«Ey dellallar! Az and için! Çünki bu iş malın satılmasına sebeb olsa da,(heqiqi) xeyir ve menfeeti aradan aparar.» 963.İmam Sadiq (e):«Allah-taala malını and içmekle satan şexse nifret eder.» 290.Axiret ticareti Qur’an: «Ey iman getirenler! Size ele bir ticaret yolu gösterimmi ki, o sizi şiddetli ezabdan xilas etsin? (O bundan ibaretdir:) Allaha ve Onun Peyğemberine iman getirin ve Allah yolunda mal ve canınızla cihad edin. Eger bilseniz, bu sizin üçün daha xeyirlidir.» Hedis: 964.Allahın Peyğemberi (s):«Gözün gören ve qelbine yatan her bir şeyi Allaha göre kenara qoy. Budur axiret ticareti. Çünki Allah buyurub:«Sizde olan tükener, Allah dergahında olan ise ebedidir.» 965.Allahın Peyğemberi (s):«Dünya taciri özünü ve malını tehlükeye atır, axiret taciri ise qazanc ve menfeet götürür. Onun ilk qazancı nefsi, ondan sonra ise uca Cennet!» 966.İmam Eli (e):«Saleh emel kimi ticaret, savab kimi qazanc yoxdur.» 967.İmam Eli (e):«En çox qazancı dünyanı verib axireti alan şexs elde edib.» 968.İmam Eli (e):«Kim özünü Cennetden başqa bir qiymete satsa derdi-sere düşüb.» 969.İmam Eli (e):«Kim Allaha itaeti öz malı etse, ticaret etmeden qazanclar ona teref geler.» 291.Ticaret mömini Allahı zikr etmekden ve yada salmaqdan yayındırmır Qur’an: «O kesler ki, ne ticaret, ne alış veriş onları Allahı zikr etmekden, namaz qılmaqdan ve zekat vermekden yayındırmaz. Onlar qelblerin ve gözlerin haldan-hala düşeceyi bir günden qorxarlar.» Hedis: 970.Fiqhur-Rza (e) kitabında:«Qazanc ve ticaretle meşğul iken namazın vaxtı çatan zaman alverin seni namazdan saxlamasın. Çünki Allah bezilerini bu cür vesf ederek terifleyib:«O kesler ki,….. yayındırmaz» Onlar tacir olublar. Amma namazın vaxtı çatan kimi qazanc ve alverden el çekerek namaza durardılar. Onların muzd ve mükafatı ticaret etmeyib namaz qılanlardan çox idi.» 292.Ticaret ve din 971.İmam Eli (e):«Dinini öz dükanı etmiş şexsin dininden payı, ele hemin yediyidir.» 972.İmam Eli (e):«Axiret emeli ile dünya (malı) axtaran şexs öz meqsedinden daha da uzaqlaşar.»  56 Tövbe 293.Tövbe Qur’an: «Bendelerinin tövbesini qebul eden, günahları bağışlayan ve sizin ne etdiyinizi bilen Odur.» 973.Allahın Peyğemberi (s):«Tövbe keçmişde olanların üstünü örtür.» 974.Allahın Peyğemberi (s):«Günahından tövbe etmiş şexs günah etmemiş şexs kimidir.» 975.İmam Eli (e):«Tövbe günahları temizleyer ve qelbi yuyar.» 294.Tövbe edenin meqamı Qur’an «Allah tövbe edenleri ve pak olanları sevir.» Hedis: 976.Allahın Peyğemberi (s):«Allah yanında tövbe etmiş mömin kişi ve mömin qadından sevimli heç ne yoxdur.» 977.Allahın Peyğemberi (s):«Adem övladının hamısı sehv ve xeta edir, xeta edenlerin en yaxşısı tövbe edenlerdir.» 978.Allahın Peyğemberi (s):«Heqiqeten Allahın öz bendesinin tövbe etmesinden sevinci uşağı olmayanın uşağı olduqda, bir şey itiren kesin itirdiyini tapdıqda ve susuz şexsin su tapan zaman duyduğu sevincden çoxdur.» 295.Tövbe edenler Qur’an: «Tövbe, ibadet ve şükr-sena edenler, oruc tutanlar, ruku ve secde edenler….» Hedis: 979.Allahın Peyğemberi (s):«Tövbe etmiş şexsin dörd nişanesi var: emeli yalnız Allaha göre xalisleşdirmek, batili terk etmek, haqqa bağlılıq ve yaxşılığa herislik.» 980.İmam Eli (e) tövbe edenlerin vesfinde buyurmuşdur:«Günah ağaclarını göz ve qelblerinin qabağında basdırıblar ve onları peşmançılıq suyu ile suvarıblar. Bu ağaclar onlara salamatlıq barı verib ve arxasınca razılıq ve keramet getirib.» 981.İmam Seccad (e) münacatlarının birinde: «Bizi o keslerden et ki, …… nefsi isteklerin od perdesini tövbe yaşı tökmekle kesibler ve nadanlıq qablarını heyat suyunun zülalı ile yuyublar.» 296.Tövbenin qebul olunması Qur’an: «Bendelerinin tövbesini qebul eden, günahları bağışlayan….Odur» Hedis: 982.İmam Eli (e): «Tövbe (etmek uğuru) verilmiş şexs onun qebul edilmesinden mehrum edilmez ve istiğfar (etmek uğuru) verilmiş şexs ise bağışlanmaqdan mehrum qalmaz!» 297.Tövbe ne vaxt qebul edilir? Qur’an: «Günah işler görmekde davam ederek ölüm yetişen anda «men indi tövbe etdim» deyenlerin ve kafir olaraq ölenlerin tövbesi qebul olunmaz.» Hedis: 983.Allahın Peyğemberi (s):«Kim (ezabı) müşahide etmemişden qabaq tövbe etse, Allah onun tövbesini qebul eder.» 984.İmam Baqir (e) eli ile boğazına işare ederek buyurmuşdur:«Can bura çatanda alim ve bilenin tövbesi (tövbe etmeye bir yolu) yoxdur, amma nadanın var.» 985.İmam Rza (e) «Allah-taala ne üçün Fir’onu iman getirmesine ve Onun birliyini iqrar etmesine baxmayaraq suda batırdı?» sualının cavabında buyurmuşdur:«Çünki o ezabı müşahide eden zaman iman getirdi, ezabı müşahide eden zaman iman getirmek ise qebul edilmez.» 298.Peşman olmaq bir növ tövbedir 986.Allahın Peyğemberi (s):«Peşmançılıq tövbedir.» 987.İmam Eli (e):«Günahdan peşman olmaq istiğfardır.» 988.İmam Eli (e):«Qelbin peşman olması günahın üstünü örter.» 299.Semimi etiraf Qur’an: «Diger bir deste günahını etiraf etdi ki, onlar yaxşı bir emel ile pis bir emeli bir-birine qarışdırmışlar. Ola biler ki, Allah onların tövbelerini qebul etsin.» Hedis: 989.İmam Eli (e):«Öz günahını etiraf eden günahkar, öz emeli ile öyünen itaetkardan daha yaxışıdır.» 990.İmam Baqir (e):«Vallah, günahı etiraf eden şexsden başqa heç kes ondan qurtulmaz.» 991.İmam Baqir (e):«Vallah, Allah-taala insanlardan yalnız iki şey – nemetlerini daha da artırmaq üçün onlara göre şükr etmelerini ve günahlarını bağışlamaq üçün günahlarını e‘tiraf etmelerini isteyib.» 300.Tövbenin sütunları Qur’an: «Her kes zülmünden sonra tövbe etse ve özünü düzeltse Allah onun tövbesini qebul eder. Heqiqeten Allah bağışlayan ve rehm edendir.» «Şübhesiz ki, Men tövbe edib iman getireni ve yaxşı işler görüb sonra doğru yolu tutanı çox bağışlayanam.» Hedis: 992.İmam Eli (e):«Tövbe dörd sütun - qelbde peşmançılıq (keçirmek), dil ile bağışlanma istemek, beden üzvleri ile emel etmek ve (günaha) qayıtmamaq qerarı üzerinde dayanmışdır.» 993.el-Kafi:«Nex’e tayfasının böyüklerinden biri olan Veheb ibn Ebdi Rebbih deyir:«İmam Baqire (e) dedim:«Men Heccacın zamanından indiye kimi vali olmuşam, menim tövbem qebul olar?» Hezret susdu. Men sözümü bir de tekrar etdim. Hezret buyurdu:«Xeyr, yalnız bu istisna ile (tövben qebul ola biler) ki, her bir haqq sahibinin haqqını özüne qaytarasan.» 301.Tövbenin növleri 994.Allahın Peyğemberi (s):«Her bir günah üçün (ona uyğun) bir (terzde) tövbe et, gizli günah üçün gizli tövbe ve aşkar günah üçün aşkar tövbe!» 302.Semimi ve xalis niyyetle tövbe Qur’an: «Ey iman getirenler! Allaha semimi-qelbden ve xalis niyyetle tövbe edin.» Hedis: 995.Allahın Peyğemberi (s):«Semimi-qelbden ve xalis niyyetle edilmiş tövbe etdiyin günahdan peşman olmağın, Allahdan bağışlanma dilemeyin ve bir de heç vaxt ona qayıtmamağındır.» 996.İmam Hadi (e) semimi-qelbden edilmiş xalis tövbe baresindeki sualın cavabında buyurmuşdur:«Semimi ve xalis tövbe batinin zahir kimi ve (hetta) ondan da yaxşı olmasıdır.» 303.Tövbeni texire salmaq, gecikdirmek 997.İmam Eli (e):«Günah eden zaman tövbe ile onun mehvine teles. 998.İmam Eli (e):«Tövbe işini sabaha saxlayan kes ölümün hücumu ile çox böyük tehlüke qarşısındadır.» 999.İmam Cavad (e):«Tövbeni texire salmaq aldanmaq ve qefletdir, bu gün-sabah etmek ise çaşqınlıq ve meettelçilik!» 304.Tövbeden daha asan… 1000.İsa Mesih (e):«Camaata borclu olmayan kes, borclu olub borcunu vaxtında qaytaran kesden de daha rahat ve qemi azdır. Hemçinin günah etmeyen kes, günah edib hetta semimi qelbden xalis tövbe eden ve Allaha teref qayıdandan daha rahat ve xatircemdir.» 1001.İmam Eli (e):«Günah etmemek tövbe(nin qebul olunmasını) istemekden daha asandır.» 305.Allah-taalanın tövbe eden şexsin eyblerinin üstünü örtmesi 1002.İmam Eli (e):«Kim (Allaha teref) qayıtsa Allah da ona (teref) qayıdar ve onun beden üzvlerine ve yerin her bir parçasına onun abrını qorumaq, eyblerinin üstünü örtmek ve emelleri qoruyan meleklerin onun baresinde yazdıqları günahların onların yadlarından çıxarılması emr ediler.» 306.Pis emellerin yaxşı emellere çevrilmesi Qur’an: «Ancaq tövbe edib iman getiren ve yaxşı işler görenlerden başqa! Allah onların pis emellerini yaxşı emellere çevirer. Allah bağışlayan ve rehm edendir.» Hedis: 1003.İmam Sadiq (e):«Allah-taala Davud peyğembere (ela nebiyyina ve alihi ve eleyhis-selam) vehy etdi ki:«Ey Davud! Mömin bendem günah etse ve sonra hemin günahdan üz döndererek tövbe etse ve onu xatırlayan zaman Menden heya etse onu bağışlayar, hemin günahı emelleri qoruyub saxlayan meleklerin yadından çıxarar ve onu yaxşılığa çevirerem. Menim bu işden heç bir çekineceyim yoxdur. Çünki Men mehribanların en mehribanıyam.» 307.Allahın evezine hökm çıxarmaq 1004.Allahın Peyğemberi (s):«Ümmetimden vay o keslere ki, Allahın evezine hökm çıxarırlar. O kesler ki deyirler:«Filankes Cennetlikdir, filanikes Cehennemlik.» 1005.Allahın Peyğemberi (s):«Günlerin birinde bir kişi dedi:«Vallah, Allah filankesi bağışlamayacaq.» Onda Allah-taala buyurdu:«Bu kimdir ki, Menim filankesi bağışlamayacağıma and içir? Men hemin şexsi bağışladım ve ikincinin (saleh) emelini «Allah filankesi bağışlamayacaq» dediyine göre batil ve puç etdim.»  57 Töhmet 308.Töhmet 1006.İmam Sadiq (e):«Mömin öz (mömin) qardaşına töhmet vuran zaman iman onun qelbinde duz suda eridiyi kimi eriyer.» 1007.İmam Sadiq (e):«Kim öz din qardaşına töhmet vursa, onların arasında hörmet qalmaz.» 309.Töhmete sebeb olan yerlere getmek qadağandır 1008.Allahın Peyğemberi (s):«Töhmete en layiqli şexs töhmetli adamlarla yoldaşlıq eden kesdir.» 1009.İmam Eli (e):«Töhmete sebeb olan ve baresinde pis gümanlar edilen meclisler(e getmek)den çekin. Çünki pis dost öz yoldaşını aldadır.» 1010.İmam Eli (e):«Töhmete sebeb olan yerlerde dayanan kes onun baresinde pis gümana düşen şexsi mezemmet etmemeli, qınamamalıdır.» 1011.İmam Eli (e):«Pis yerlere get-gel eden şexs pis güman ve töhmete meruz qalar.»  58 Savab 310.Savab 1012.İmam Eli (e):«Senin emelinin savabı emelin özünden üstündür.» 1013.İmam Eli (e):«Axiretin savab ve mükafatı dünyanın eziyyet ve çetinliklerini yaddan çıxarır.» 1014.İmam Eli (e):«Eyb ve nöqsan sifetlerden pak ve uzaq olan Allah bendelerini öz qezeb ve ezabından saxlamaq ve öz Cennetine teref sövq etmek meqsedi ile Ona itaet edenler üçün savab ve mükafat, Ona itaetsizlik edenler üçün ise ceza müeyyenleşdirdi.» 1015.İmam Eli (e):«Emelin savabı onun eziyyet ve zehmeti qederdir.» 311.En böyük savab 1016.İmam Eli (e):«En böyük savab insafın savabıdır.» 1017.İmam Eli (e):«Cihadın savabı en üstün savabdır.» 1018.İmam Eli (e):«İki şeyin – efv etmek ve edaletin savabının- ölçülmesi ve çekilmesi qeyri mümkündür.» 312.»Filan işin savabı var» eşiden kes 1019.İmam Baqir (e):«Kim Allahın (hansısa) bir emelin yerine yetirilmesine savab vermesini eşitse ve o savabı elde etmek üçün hemin işi yerine yetirse, hedis o eşitdiyi kimi olmasa da, ona hemin savab verilecekdir.»  59 İnqilab 313.Şerqde Mehdinin zühurundan qabaq İslam inqilabının olması 1020.İmam Eli (e):«Şerqde camaat qiyam edecek ve Mehdinin hakimiyyetine şerait yaradacaq.» 1021.Abdullah:«Peyğemberin yanında oturmuşduq ve Qureyşden olan bir neçe genc oradan keçdi. Peyğemberin rengi deyişdi. Dedik:«Ey Allahın Peyğemberi! Biz hemişe sizin üzünüzde xoşagelmez ve narahatedici bir hal görürük.» Buyurdu:«Biz ele bir aileyik ki, Allah bizim üçün dünyanın yerine axireti seçib. Menden sonra menim bu Ehli-Beytim bela, diderginlik ve sürgüne düçar olacaq, o vaxta kimi ki, burdan – eli ile şerqe işare etdi – bir qövm qara bayraqlarla qiyam edecek. Onlar haqqı teleb ederler, amma haqq, onlara verilmez. Onlar bir daha haqqı teleb ederler, amma yene de onlara vermezler. Sonra döyüş ve müqavimete el atarlar ve nehayet onların istediklerini vererler. Amma onlar onu menim Ehli-Beytimden dünyanı azğınlıq ve edaletsizlikle dolduğu kimi edaletle dolduran bir kişiye verene kimi qebul etmezler. Kim hemin qövmü görse hetta qarın üzerinde sürünmekle olsa bele onlara birleşsin.» 314.Ecemlerin inqilabda rolu 1022.Allahın Peyğemberi (s) (ereblere xitab ederek) farslar baresinde buyurmuşdur:«Siz Qur’anın nazil olmasının üstünde onlarla vuruşdunuz. Dünya sona çatmamış, onlar da Qur’anın te’vili üstünde sizinle vuruşarlar.» 1023.Allahın Peyğemberi (s):«Mütleq emr be meruf ve nehy ez münker edin. Yoxsa Allah ecemi sizin üstünüze gönderecek. Onlar sizin boyunlarınızı vuracaq, qenimetlerinizi yeyecek ve qorxmaz şirler olacaqlar.» 1024.İmam Eli (e):«Sanki ecemi Kufe mescidinde çadır qurmuş ve Qur’anı camaata nazil olduğu kimi öyreden görürem.» 315.Qum şeherinden inqilab 1025.İmam Sadiq (e):«Ele bir dövr gelecek ki, Qum şeheri ve onun ehalisi diger insanlara delil olacaq. Hemin dövr bizim Qaimimizin (e) qeybe çekilmesinden Onun zühuruna kimi olacaq dövrdür. Eger bele olmasaydı yer öz ehlini udardı. Melekler belaları Qum şeherinden ve onun ehalisinden uzaqlaşdıracaqlar. Hansı zalım onlar barede pis fikre düşse, zalımları mehv eden onu mehv edecek.» 1026.İmam Sadiq (e) Effan Besriye buyurmuşdur:«Bilirsen, ne üçün «Qum» deyibler?» (Effan deyir ki,) Erz etdim:«Allah, onun Peyğemberi ve siz daha yaxşı bilirsiniz.» Buyurdu:«Qumu ona göre Qum adlandırıblar ki, oranın ehalisi Mehemmed Ehli-Beytinin Qaiminin (salavatullah eleyh) etrafına toplaşacaq, onunla birge qiyam edecek ve onun yolunda müqavimet gösterib kömeyine çatacaq.» 1027.İmam Kazim (e):«Qum ehalisinden bir kişi insanları haqqa de‘vet edecek ve onun etrafına demir parçaları tek insanlar toplaşacaq. Tufanlardan titremeyecek, vuruşmaqdan usanmayacaq ve qorxu-hürkü bilmeyecekler. Onlar Allaha tevekkül ederler ve (gözel) aqibet de perhizkarlarındır.» 1028.Biharul-envar:«Şielerden biri deyir:«İmam Sadiqin (e) yanında oturmuşduq ve o Hezret «onlardan birincisinin vaxtı gelende üstlerine bendelerimizden bir deste güclü cengaverler gönderdik. Onlar hetta evlerinin içinde bele vuruşdular ve bu ved artıq yerine yetirildi» ayesini oxudu. Dedik:«Sene feda olaq, bunlar kimlerdir?» Üç defe buyurdu:«And olsun Allaha, onlar Qum ehlidirler!»  60 Cebr (Alın yazısı) 316.Cebrin sehv olması 1029.İmam Eli (e) cebrin sehv olması barede buyurmuşdur:«Eger bele olsaydı, onda savab ve ceza, (yaxşı işler görmeye) emr (etmek) ve (pis işlerden) çekindirmek ve çirkin emellerden çekindirmek ebes işe çevrilerdi. Ved ve tehdid menasını itirer, pis emel sahibi qınanmaz ve xeyir emel sahibi teşviq edilmezdi. Hetta, yaxşı emel sahibi mezemmete bed emel sahibinden, çirkin emel sahibi ise savab ve mükafata yaxşı emel sahibinden daha layiq olardı. Cebr eqidesi bütperestlerin ve Rehman olan Allahın düşmenlerinin sözüdür.» 1030.İmam Sadiq (e):«Sebebine göre bendeni qınaya bildiyin her bir şey onun öz işi, bendeni sebebine göre qınaya bilmediyin her şey Allahın işidir. Allah-taala bendesine:«Ne üçün itaetsizlik etdin? Ne üçün günah etdin? Ne üçün şerab içdin? Ne üçün zina etdin?» buyurur.Demeli bunlar bendenin işidir. Lakin Allah bendeye «Ne üçün xestelendin? Ne üçün boyun qısadır? Ne üçün derin ağdır? Ne üçün derin qaradır?» demir. Çünki bu işler Allah-taalanın işleridir.» 1031.İmam Kazim (e):«Günahlar baresinde yalnız üç ferziyye mövcuddur: Onlar ya Allah terefindendir (Elbette, bu bele deyil). Bele olan halda, Allaha bendeni etmediyi şeye göre ezab vermek yaraşmaz. Yaxud, hem Allah ve hem de bendenin – her ikisinin terefindendir (Elbette, bele de deyil). Bu halda da, güclü şerikin zeif şerikine zülm etmesi reva deyil. Yaxud da bendenin özü terefindendir (Elbette, bu beledir). Bele olduqda, Allah onu bağışlasa öz böyüklük ve comerdliyine göre bağışlamış, ceza verse bendenin öz günahına göre cezalandırmışdır.» 317.Ne cebr, ne de tefviz! 1032.İmam Baqir ve imam Sadiq (e):«Allah yaratdıqlarına qarşı o qeder mehribandır ki, onları günah işlere mecbur edib, sonra onlara buna göre ezab vermez. Hemçinin, Allah o qeder qüdretlidir ki, Onun bir şeyi istemesi ve hemin şeyin olmaması qeyri-mümkündür.» Revayeti neql eden deyir: O Hezretden soruşdular:«Meger cebr ve qeder (ixtiyar ile tefviz) arasında üçüncü bir derece var?» Buyurdu:«Beli! Yerle göy arasındakı fezadan da geniş olan bir derece!» 1033.İmam Sadiq (e) Müfezzel ibn Ömer terefinden neql olunan bir revayetde buyurur:«Ne cebrdir, ne tefviz, bunların ikisinin arasında olan bir işdir.» Soruşdum:«Bu iki işin arasındakı iş nedir?» Buyurdu:«Meselen, sen günah eden bir kişini görürsen ve onu hemin işden çekindirirsen. Ancaq, hemin şexs bunu qebul etmir, sen onu özbaşına buraxırsan ve hemin günahı edir. Demeli, senin yasaqlarını saymadığına göre onu özbaşına buraxdığın üçün ona günah etmeyi emr etdiyini demek olmaz!» 318.Allah yaxşılıqlara daha çox layiqdir 1034.İmam Rza (e):«Allah-taala buyurdu:«Ey Adem övladı! Sen Menim isteyimle isteyir, vacib etdiklerimi Menim nemetlerimle Menim üçün yerine yetirir, Menim qüdretimle Mene qarşı itaetsizlik ve günah etmeye qadir olursan. Men seni eşiden ve gören yaratdım. Men yaxşı işlerine senden daha layiqem ve sen pisliklere daha çox layiqsen.» 319.Cebriler ve Qederiler 1035.İmam Sadiq (e):«Kim Allahın öz bendelerini günah işlere mecbur etmesini ve ya onların boynuna güclerinden artıq vezife qoymasını düşünse, belesinin kesdiyinden yemeyin, şehadetini qebul etmeyin, arxasında namaz qılmayın ve zekatdan ona bir şey vermeyin.»  61 Qeddarlıq 320.Qeddarlığın pislenilmesi ve qeddarların sifeti 1036.Allahın Peyğemberi (s):«La ilahe illellah» demekden boyun qaçıran her kes haqqa qarşı çıxan qeddardır.» 1037.Allahın Peyğemberi (s):«Qiyametde qeddarlar ve tekebbürlüler mehşere qarışqa şeklinde gelecekler ve Allah yanında xar, deyersiz olduqları üçün camaat onları tapdayıb ezecek.» 1038.İmam Eli (e):«Zorba tebietli adamın emeli pak ve öyünmeli deyil.» 1039.İmam Eli (e):«Menimle zorba adamlarla danışılan kimi danışmayın ve menden tez esebleşen hakimlerden çekinilen kimi çekinmeyin. Menimle süni reftar etmeyin.» 1040.İmam Sadiq (e):«Qiyamet günü Allaha en uzaq insanlar qeddarlar olacaq.» 321.Qeddarların aqibetlerinin pis olması 1041.İmam Eli (e):«Kim qeddarlıq etse sındırılar.» 1042.İmam Eli (e):«Kim qeddarlıq etse Allah onu xar edib alçaldar.» 1043.İmam Eli (e):«Allahın bendelerine qarşı qeddarlıqdan çekin. Çünki, Allah qeddarlıq yolunu tutan her kesi sındırar.»  62 Qorxaqlıq 322.Qorxaqlıq 1044.İmam Eli (e):«Qorxaqlıq çatışmazlıqdır.» 1045.İmam Eli (e):«Qorxaqlıq, herislik ve simiclik eyb ve nöqsan kimi sifetlerden pak, uzaq olan Allaha qarşı bedgümanlıqdan yaranan pis xisletlerdir.» 1046.İmam Eli (e):«Qorxaqlıqdan uzaq olun ki, o, ar ve nöqsandır.» 1047.İmam Eli (e):«Çox qorxaq olmaq ruhun acizliyi ve yeqinin süstlüyündendir.» 1048.İmam Hesen (e) «qorxaqlıq nedir?» sualının cavabında: «Dosta qarşı cesaretli olmaq ve düşmenin qabağından qaçmaq.» 323.Qorxaq ve müharibe 1049.Allahın Peyğemberi (s): «Qorxağın iki ecr ve savabı var.» 1050.İmam Eli (e):«Tez qaçacağına göre qorxağın müharibeye getmesi reva deyil. Eksine, ne ile vuruşmaq istemesine baxmalı ve onu başqasının ixtiyarına vermelidir. Bele olan halda hemin döyüşçünün ecr ve savabı qeder savab qazanar ve onun (döyüşçünün) ecrinden de heç ne azaldılmaz.»  63 Mübahise 324.Pislenilmiş mübahise Qur’an: «İnsanların bezisi heç bir elmi olmadan Allah barede mübahise edir ve inadkar şeytana tabe olur.» «Allahın ayeleri barede yalnız kafirler mübahise ederler. Odur ki, onların şeherlerde gezib-dolaşması seni aldatmasın.» Hemçinin müraciet et: Ali-İmran 66; E’raf 71; Enfal 6; Kehf 54, 56; Meryem 97; Hecc 8, 9, 68; Furqan 50; Şura 35; Zuxruf 57. Hedis: 1051.Allahın Peyğemberi (s):«Mübahise ve höcetleşmeye arxalananlardan başqa heç bir qövm yolunu azmadı.» 1052.İmam Eli (e):«Mübahise etmekden çekinin. Çünki, mübahise (insana) şekk ve tereddüd getirer.» 325.Gözel ve beyenilen mübahise Qur’an: «İnsanları hikmetle, gözel öyüd-nesihetle Rebbinin yoluna de‘vet et, onlarla en gözel şekilde mübahise et. Heqiqeten, Rebbin yolundan azanları da, doğru yolda olanları da daha yaxşı tanıyandır.» Hedis: 1053.Allahın Peyğemberi (s):«Bizik, Allahın dininde mübahise edenler!» 1054.İmam Eskeri (e):«İmam Sadiqin (e) hüzurunda söz dinde mübahise etmek, Peyğemberin (s) ve me‘sum imamların (e) (müselmanları) bu işden çekindirmelerinden düşür. Hezreti Sadiq (e):«Mübahise etmek bütünlükle pislenilmeyib, gözel olmayan üsulla mübahise etmek qınanıb.» 64 Tecrübe 326.Tecrübe 1055.İmam Eli (e):«Tecrübeler qazanılan elmlerdir.» 1056.İmam Elinin (e) eziz oğluna tövsiyyesinden: «Qelbin daşlaşmamış ve fikrin (başqa şeylere) meşğul olmamış sene edeb öyretmeye başladım ki, möhkem düşüncenle tecrübe edenlerin axtarıb sınaqdan keçirdikleri şeye üz tutasan ve belelikle, de, axtarmağın eziyyeti senin üzerinden götürülsün ve tecrübe etmekden azad olasan.» 1057.İmam Eli (e):«İşleri tecrübeden çıxarmayan aldanar.» 1058.İmam Eli (e):«Kim düzgün tecrübe öyrense ölüm-itimlerden salamat çıxar, tecrübelerden ehtiyacsız olmağa çalışansa işlerin sonunu görmez.» 1059.İmam Eli (e):«İnsanın edeblendirilmesi ve tenbehi üçün tecrübeler kifayet eder.» 1060.İmam Eli (e):«İnsanın fikir ve düşüncesi onun tecrübesi qederdir.» 1061.İmam Sadiq (e):« …..Tecrübesi az olan özbaşına şexs heç vaxt heç yerde rehberliye tamah salmamalıdır.» 327.Tecrübe ve ağıl 1062.İmam Eli (e):«Ağıl elm ve tecrübe ile artan şüurdur.» 1063. İmam Eli (e):«Ağıl tecrübeleri yığıb qorumaqdır.»  65 Dözümsüzlük edib feryad qoparmaq 328.Dözümsüzlük edib feryad qoparmaqdan çekindirmek Qur’an: «Heqiqeten insan çox sebrsiz ve dözümsüz yaradılmışdır. Ona bir pislik üz verende dözümsüzlük ederek feryad qoparar. Ona bir xeyir nesib olduqda ise xesislik eder.» Hedis: 1064.Allahın Peyğemberi (s):«Allah iki sese- müsibet vaxtı qoparılan vay-şiven, şadlıq zamanı ise çal-çağıra- nifret edir:« 1065.İmam Eli (e):«Dözümsüzlük edib feryad qoparmaqdan çekin. Çünki, o ümidi keser, işi zeifleder ve qem-qüsse getirer. Bil ki, iki çıxış yolu var: Ya çetinliyin çaresi var ve onun çaresini tapmaq lazımdır, ya da ki, çaresi yoxdur ve onda da, sebr etmek lazımdır.» 1066.İmam Eli (e):«Dözümsüzlük ederek feryad qoparmağa sebrle qalib gelin. Çünki, dözümsüzlük ederek feryad qoparmaq ecri aradan aparar ve müsibeti daha da böyüder.» 1067.İmam Elinin (e) Süffeyn döyüşünde ölenlere göre qadınların feryad ve şiven qoparmalarını eşiderken buyurduqlarından:«Qadınlarınız eşitdiyim bu ağlaşma sesi ile sizlere hakim olub? Ne üçün onların bu nale ve feryadlarının qarşısını almırsınız?» 1068.İmam Baqir (e):«Dözümsüzlüyün en pisi vay-şiven etmek, başa ve sineye vurmaq, saçı yolmaqdır. Ağı deyen şexs sebrliliyi terk etmişdir.» 1069.İmam Kazim (e):«Müsibet sebr eden üçün bir, dözümsüzlük eden üçün ise ikidir.»  66 Evez 329.Evez Qur’an: «Göylerde ve yerde olanların hamısı Allahındır ki, O, pislik edenlere emellerinin cezasını versin, yaxşılıq edenleri ise en gözel mükafatla mükafatlandırsın.» Hedis: 1070.İmam Eli (e):«Her bir insan etdiyini görecek ve emelinin evezini alacaqdır.» 330.Yaxşı emel sahiblerinin mükafatı «O, en yetkin dövrüne çatdıqda ona hikmet ve elm verdik. Biz yaxşı işler görenleri bele mükafatlandırırıq.» «Biz ona xitab etdik:Ey İbrahim, sen yuxunu gerçekleşdirdin. Biz yaxşı işler görenleri bele mükafatlandırırıq.» 331.Günahkarların cezası Qur’an: «Her kes Menim öyüd-nesihetimden üz dönderse güzeranı çetinleşer………Biz heddi aşanları ve Rebbinin ayelerine iman getirmeyenleri de bele cezalandırırıq. Axiret ezabı ise şübhesiz ki, daha şiddetli ve daha davamlıdır.» «Heqiqeten, buzova perestiş etmiş kesler tezlikle öz Rebbinin qezebine düçar olacaq ve dünya heyatında zelil ve xar olacaqlar. Biz yalan uyduranları bele cezalandırırıq.» «Onların altlarında Cehennem odundan yataq ve başlarının üstünde (ele hemin oddan) örtükler vardır. Biz zalımları bele cezalandırırıq.» 67 Arayıb axtarmaq 332.Camaatın eyblerini arayıb-axtarmaq qadağandır Qur’an: «Ey iman getirenler! Zenn ve gümanların çoxundan çekinin. Çünki gümanların bezisi günahdır. (Bir-birinizin eybini, sirrini) Arayıb-axtarmayın, bir-birinizin qeybetini etmeyin. Meger sizden kimse ölmüş qardaşının etini yemeye razı olarmı?! Hemin işe ikrahla baxdınız. Allahdan qorxun. Heqiqeten Allah tövbeleri qebul eden ve mehribandır.» Hedis: 1071.Allahın Peyğemberi (s):«Zenn ve gümandan uzaq olun. Çünki, güman en yalan sözdür. Camaatın sözlerine qulaq asmayın ve onların nöqsanlarını arayıb-axtarmayın.» 1072.Allahın Peyğemberi (s):«Mene camaatın qelbini yarıb ve onların batinlerini açmaq emr olunmayıb.» 1073.Allahın Peyğemberi (s):«Müselmanların sehv ve xetalarını axtarmayın. Çünki, kim qardaşının xetalarını arayıb-axtarsa, Allah hemin şexsin sehv ve xetalarını axtarar. Allah da, eyblerini aradığı kimseni hetta, öz evinin içinde olsa bele rüsvay eder.» 1074.Allahın Peyğemberi (s):«Exlaqsız qadından kimlerin onunla pozğun iş görmesini soruşmayın. Çünki, belesi rahatlıqla pozğunluq etdiyi kimi günahsız müselmanı da rahatlıqla bednam eder.» 1075.İmam Sadiq (e):«İnsanların dinini teftiş edib araşdırma ki, dostsuz qalarsan!» 1076.Saur el-Kendi:«Ömer ibn Xettab Medinede gece gezintisine çıxmışdı. Evlerin birinden bir kişinin mahnı oxuduğunu eşitdi. Evin hasarına çıxıb dedi:«Ey Allahın düşmeni! Ele bilirsen, Allah sen günahkarın (eyblerinin) üstünü örtecek?!» Hemin kişi dedi:«Ey möminlerin rehberi! Sen de menim baremde artıq danışma! Eger men bir günah etmişemse, sen üç günah töretmisen: Allah-Taala «(eybleri) arayıb axtarmamağı» buyursa da, sen araşdırırsan. Hemçinin buyurub ki, «evlere qapılardan daxil olun», amma sen hasarın üstüne çıxmısan. Allah-taala «Başqalarının evlerine sahiblerinden icaze almadan ve onlara salam vermeden girmemeyi» buyursa da, sen menim evime icazesiz daxil olmusan.» Ömer dedi:«Eger seni bağışlasam bu işlerden el çekersenmi?» Hemin kişi dedi:«Beli.» Ömer onu bağışladı ve menzilinden çıxıb onu rahat buraxdı.» 333.Müharibe zamanı casusluğun reva olması 1077.İmam Rza (e):«Allahın Peyğemberi (s) qoşun göndererken onun başçısı haqda pis gümanda olanda, özünün inandığı adamlardan birini casus kimi onunla birge göndererdi.» 334.Casusun hökmü 1078.İmam Sadiq (e):«Casus ve xeberçini ele keçirdikde öldürmek lazımdır.» 335.Zahir esasında hökm çıxarılan meqamlar 1079.İmam Sadiq (e):«İnsanlar gerek beş halda: qeyyumluq, evlilik, irs, heyvanın kesilmesi ve şahid durmaqda zahiri hökme emel etsinler. Eger şexsin zahiri düz ve inanmağa esas veren olsa, onun şahid durması caizdir ve batini araşdırılmamalıdır.»  68 Meclis 336.Meclislerin en şereflisi 1080.Allahın Peyğemberi (s):«Her şeyin şeref ve hörmeti var, oturuşların en şereflisi ise üzü qibleye olanıdır.» 1081.İmam Sadiq (e):«Allahın Peyğemberi (s) çox vaxt üzü qibleye oturardı.» 337.Meclisde riayet olunmalı şey Qur’an: «Ey iman getirenler! Size «meclislerde yer verın» deyildiyi zaman yer verın ki, Allah da size genişlik versin. «Qalxın» deyilende de qalxın!» Hedis: 1082.Allahın Peyğemberi (s):«Oturduğun yerde heyasızlıq ve edebsizlik etme ki, bunun neticesinde camaat senin pis exlaqından qaçmalı olsun. Yanında biri oturan zamansa başqası ile pıçıldaşma.» 1083.İmam Eli (e) Peyğemberi (s) vesf ederken buyurmuşdur: «Heç vaxt görmedik ki, o Hezret yanında oturanın qarşısında ayaqlarını uzatsın.» 1084.İmam Baqir (e):«Sizlerden biri qardaşının evine geden zaman ev sahibinin dediyi yerde otursun. Çünki, ev sahibi öz evinin quruluşunu qonaqdan daha yaxşı bilir.» 1085.İmam Sadiq (e):«Peyğember (s) bir eve gedende meclisin en aşağı yerinde oturardı.» 338.Meclisin başı 1086.İmam Eli (e):«Meclisin başında yalnız üç xislete malik olan şexs – sual soruşulanda cavab veren, başqaları danışa bilmeyende danışa bilen ve meclisdekilerin xeyrine olan fikir söyleyen oturmalıdır. Bu xisletlere malik olmayan ve meclisin başında oturan şexs axmaqdır.» 1087.İmam Eli (e):«Meclisin en yuxarı yerine telesme. Çünki, yuxarı çekildiyın yer, aşağı endirildiyin yerden daha yaxşıdır.» 339.İştirak edilmesi qadağan olunmuş meclisler Qur’an: «Kitabda size nazil etmişdir ki, Allahın ayelerinin inkar edildiyini ve onlara istehza olunduğunu eşitdikde onlar başqa bir söhbete başlamayana qeder onlarla bir yerde eyleşmeyin.» Hedis: 1088.İmam Eli (e):«Şerab içilen süfrede oturmayın. Çünki, bende ölümünün ne vaxt çatacağını bilmir.» 1089.İmam Eli (e):«Keçidlerde oturmaqdan çekin!» 1090.İmam Eli (e):«Allaha ve axiret gününe imanı olan şexs şübhe yaradan yerde durmamalıdır.» 1091.İmam Sadiq (e) «kitabda size nazil etmişdir ki…..» ayesi baresinde buyurduqlarından: «Meqsed budur ki, kimse haqqı inkar ve tekzib edib, imamlar barede pis sözler danışsa, (ve ele ki, bunu eşitdiniz) kim olmasından asılı olmayaraq onun yanından dur ve onunla oturma.» 1092.İmam Sadiq (e):«Möminin Allaha qarşı günah ve itaetsizlik edildiyi ve onun bu veziyyeti deyişdire bilmediyi meclisde oturması reva deyil.» 340.Meclisler emanetdir 1093.Allahın Peyğemberi (s):«Meclisler emanetdir ve qardaşının sirrini faş etmek xeyanetdir. Bu işden çekin ve yaxın qohumlarla eyleşmekden (qohumluq tesübkeşliyinden) uzaq ol.» 341.Allah zikr olunan meclislerde iştiraka teşviq 1094.Allahın Peyğemberi (s):«Cennet bağlarında gezişin.» Dediler:«Ey Allahın Peyğemberi! Cennetin bağları nedir?» Buyurdu:«Allahın zikr olunduğu meclisler.» 1095.Allahın Peyğemberi (s):«Meclisler üç qismdir: xeyri çox olan, sağlam ve ölü. Xeyri çox olan meclis Allahın zikr olunduğu meclisdir. Sağlam meclis sakit meclisdir. Ölü meclis ise onda batil işlerin görüldüyü meclisdir.» 1096.İmam Eli (e):«Allah zikr olunan meclislerde iştirak et!» 1097.İmam Sadiqin (e) Fuzeyle buyurduqlarından: «Bir-birinizle oturub söhbet edirsiniz?» Dedim: «Beli, sene feda olum.» Buyurdu:«Men o meclisleri sevirem. Ey Fuzeyl! Bizim işimizi diri saxlayın. Bizim işimizi dirçeldene Allahın rehmeti olsun! Ey Fuzeyl! Her kim bizi yada salıb xatırlasa ve ya kimin yanında xatırlansaq ve onun gözünden milçeyin qanadı boyda yaş çıxsa Allahın Peyğemberi (s) onun günahlarını hetta denizin köpüklerinden çox olsa bele bağışlar.» 342.Meclisden duranda Allahı zikr etmeye teşviq 1098.Allahın Peyğemberi (s):«Oturmağın keffaresi «Allahım! Sen pak ve qüsursuzsan! Hemd-sena Sene mexsusdur! Senden başqa bir tanrı yoxdur! Ey menim Rebbim, bağışla ve efv et meni!» demekdir.» 1099.İmam Sadiq (e):«Peyğember meclisden qalxan zaman, hetta orada az oturmuş olsaydı bele iyirmi beş defe istiğfar edib Allahdan bağışlanmasını dilerdi.»  69 Yoldaşlıq 343.Kiminle yoldaşlıq edek? 1100.Loğman (e):«Oğul! Alimlerle otur-dur ve onlarla diz-dize otur! Çünki, Allah yere göyün yağması ile heyat bexş etdiyi kimi qelbleri de hikmet nuru ile dirildir.» 1101.Allahın Peyğemberi (s):«İsanın (e) hevarileri dediler:« Ey Allahın ruhu! Kiminle yoldaşlıq edek?» Buyurdu:«Ele insanla yoldaşlıq edin ki, onu görmek Allahı yadınıza salsın, söhbeti elminizi artırsın ve emeli sizi axirete heveslendirsin.» 1102.Allahın Peyğemberi (s):«Yalnız alimlerin hüzurunda oturun ki, onlar sizi beş şeyden beş şeye –şekk ve tereddüdden eminliye, riyakarlıqdan saf niyyete, dünyaya reğbetden dünyadan qaçmağa, tekebbürden tevazökarlığa ve hiylegerlikden xeyirxahlığa- de‘vet ederler.» 1103.Allahın Peyğemberi (s):«Yoxsul tebietli olun ve yoxsulları sevin, onlarla oturun ve onlara kömek edin. Varlılarla yoldaşlıqdan çekinin, onlara rehm edin ve mallarından gözünüzü çekin.» 1104.İmam Eli (e):«Alimlerle otur ki, elmin artsın, terbiye ve edebin gözelleşsin, ruhun paklaşsın.» 1105.İmam Eli (e):«Müdriklere yoldaş ol ki, ağlın kamilleşsin, ruhun ucalsın ve nadanlıq senden köçüb getsin.» 1106.İmam Eli (e):«Yoxsullarla otur ki, (Allaha) şükr etmeyin artsın.» 1107.İmam Seccad (e):«Pak insanlarla oturub-durmaq düzlük ve temizliye de‘vetdir.» 344.Yoldaşın haqqı 1108.İmam Seccad (e):«Oturub-durduğun yoldaşının haqqı: onunla mülayim ve mehriban olmağın, danışan zaman onunla insafla davranmağın, yerinden yalnız onun icazesi ile durmağın, senin yanında başqa birisi oturanda senin icazen olmadan durub gede bilmesi, xetalarını unutmağın, yaxşılıqlarını yadda saxlamağın ve ona yalnız xeyirli ve yaxşı şeyleri demeyindir.» 345.Nalayiq yoldaşlar 1109.Allahın Peyğemberi (s):«Üç şexsle yoldaşlıq etmek qelbi öldürer: nanecible yoldaşlıq etmek, qadınlarla söhbetleşmek ve varlılarla oturub-durmaq.» 1110.Allahın Peyğemberi (s):«Ölülerle yoldaşlıq etmekden çekinin.» Dediler:«Ey Allahın Peyğemberi, hemin ölüler kimlerdir?» Buyurdu:«Var-dövleti onu mest eden varlı.» 1111.İmam Eli (e):«Nefsinin isteklerinin ardınca gedenlerle yoldaşlıq etmek imanın unudulması ve şeytanın (insanın yanında) hazır olmasına sebeb olar.» 1112.İmam Sadiq (e):«Bidet yaradanlarla dostluq ve yoldaşlıq etmeyin ki, camaatın gözünde siz de onlardan biri olarsınız.» 1113.İmam Sadiq (e):«Hökmdarlar ve dünyaperestlerle yoldaşlıq etmekden çekinin. Bu iş sizin dininizi aradan aparar, nifaq ve ikiüzlülük getirer. Bu, ağır ve dermanı olmayan bir derddir. Hemçinin, daşqelblilik yaradar ve tevazökarlığı aradan aparar. Öz taylarınızla ve (cemiyyetde) orta tebeqeden olan insanlarla yoldaşlıq edin ki, cevahir me‘denlerini onların arasında taparsınız.»  70 Camaat 346.Allahın eli camaatladır 1114.Allahın Peyğemberi (s):«Ey insanlar! Birliye, bütövlüye üz tutun ve parçalanmaqdan çekinin.» 1115.Allahın Peyğemberi (s):«Allahın eli toplumun başı üzerindedir. Toplumdan bir nefer ayrılanda şeytan onu canavar sürüden ayrılmış qoyunu oğurladığı kimi oğurlayar.» 1116.Allahın Peyğemberi (s):«Allahın eli camaatladır.» 1117.Allahın Peyğemberi (s):«Camaat ve birlik rehmet, tefriqe ve parçalanma ise ezabdır.» 347.Camaatın menası 1118.Allahın Peyğemberi (s) («Senin ümmetinin camaatı nedir?» sualının cavabında): «Hetta on nefer olmuş olsalar bele, haqq olanlar» 1119.İmam Eli (e) («Sünne, bidet, camaat ve tefriqe»nin menası barede sualın cavabında): «And olsun Allaha, sünne hemin Mehemmedin sünnesi, bidet ona zidd olan şeydir. And olsun Allaha, camaat hetta az olsalar bele haqq ehli ile birlikde olmaq, tefriqe ise hetta çox olsalar bele batil ehli ile elbir olmaqdır.»  71 Cüme 348.Cüme günü Qur’an: «And olsun şehadet verene ve şehadet verilene.» Hedis: 1120.Allahın Peyğemberi (s):«Cüme günü günlerin ağasıdır ve o Allah-taalanın yanında Qurban ve Fitr gününden de hörmetlidir.» 1121.İmam Eli (e):«Her cüme günü öz aile üzvlerinize bir az teze meyve nübar edin ki, cümenin gelmesinden sevinsinler.» 1122.İmam Baqir (e):« Hem xeyir, hem de şer cüme günü ikiqat artar.» 1123.İmam Baqir (e):«Cüme günü sedeqe(nin savabı) ikiqat artar. Çünki, cüme günü diger günlerden üstündür. 1124.İmam Sadiq (e) (hemin ayenin tefsirinden): «Şehadet veren cüme günü, şehadet verilen ise Erefe günüdür.» 349.Cüme qüsulu 1125.Allahın Peyğemberi (s):«Ey Eli! İnsanlar her yeddi günden bir özlerini yumalıdır. Buna göre de, hetta onun suyunu tedarük görmek üçün gününün yemeyini satıb ac qalmalı olsan bele her cüme qüsl et! Çünki, cüme qüslundan üstün olan bir müsteheb emel yoxdur.»  72 Gözellik 350.Allah gözeldir ve gözelliyi sevir Qur’an: «De: Allahın öz bendeleri üçün yaratdığı zineti ve temiz ruzileri kim haram buyurmuşdur? De: Bunlar, dünyada iman getiren üçündür, Qiyamet gününde ise yalnız möminlere mexsusdur.» Hedis: 1126.Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala gözeldir ve gözelliyi sevir. Nemetinin nişanesini bendesinde görmeyi de sevir. O, yoxsulluğa ve özünü yoxsul göstermeye nifret edir.» 1127.Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala möminin öz qardaşlarının yanına seliqeli ve bezenmiş halda getmesini sevir.» 1128.Allahın Peyğemberi (s):«Sizin her biriniz bığ ve burnunun tükünü bir az qısaltmalı ve özüne baxmalıdır. Çünki, bu işler gözelliyi daha da artırır.» 1129.İmam Sadiq (e):«Gözel paltar geyin. Çünki Allah gözeldir ve gözelliyi sevir. Amma, gerek halaldan olsun.» 351.Gözel üz 1130.Allahın Peyğemberi (s):«Gözelliyin belası qürurdur.» 1131.Allahın Peyğemberi (s):«Mömin kişiye verilmiş en yaxşı şey gözel exlaqdır. İnsana verilmiş en pis şey ise gözel üzde pis qelbin olmasıdır.» 1132.Allahın Peyğemberi (s):«Xeyir ve yaxşılığı üzü gözel olanlarda axtarın. Çünki,onların etdikleri gözellikde daha gözeldir.» 1133.İmam Eli (e):«Möminin üzünün gözelliyi Allahın ona olan hüsn-reğbetindendir.» 352.Saça deyer vermek 1134.Allahın Peyğemberi (s):«Gözel saç ilahi örtükdür. Buna göre, de onu qiymetlendirin.» 1135.Allahın Peyğemberi (s):«Saçını uzadan ona yaxşı qulluq etmelidir, eks halda onu qısaltsın.» 353.Batini gözellik 1136.Allahın Peyğemberi (s):«Gözellik dildedir.» 1137.Allahın Peyğemberi (s):«Ağıldan gözel gözellik yoxdur.» 1138.Allahın Peyğemberi (s):«Sağlamlıqdan gözel paltar yoxdur.» 1139.İmam Eli (e):«Allah-taala qadının çöhresini (ve gözelliyini) onun üzünde, kişinin çöhresini (ve gözelliyini) ise onun dilinde qoyub.» 1140.İmam Eskeri (e):«Üzün gözelliyi zahirin gözelliyi, ağlın gözelliyi ise batinin gözelliyidir.»  73 Cenabet 354.Cenabet Qur’an: «Ey iman getirenler! Namaza durduğunuz zaman üzünüzü ve ellerinizi dirsekleriniz de daxil olmaqla yuyun, başınızı ve ayaqlarınızı topuqlarınıza qeder mesh edin. Eger cünub olsanız (cinsi elaqede olmuşsunuzsa,) özünüzü pak edin.» Hedis: 1141.İmam Eli (e):«Müselman cünub halında yatmaz ve yatağına yalnız pak geder. Eger su tapmasa torpaqla teyemmüm etsin.» 1142.İmam Baqir (e):«Cenabetli şexs bir şey yemek ve içmek istese el-üzünü yusun, ağzını su ile yaxalasın, sonra yeyib-içsin.»  74 Ordu 355.Ordu 1143.İmam Elinin (e) Malik Eşteri Misire hakim teyin etdiyi fermanından: «Ordu Allahın izni ile xalqın qalası, valilerin zineti, dinin qüdret ve izzet menbeyi, emin-amanlıq vasitesidir. Xalq yalnız ordu mövcud olduqda öz ayağı üste dayanar.» 1144.İmam Elinin (e) hemin fermanından: «Seninçün ordu başçılarının en seçilmişi o şexs olmalıdır ki, başqalarına el tutsun, özlerini ve qoyub geldikleri ailelerini yaxşı temin etmeleri, neticede hamılıqla cihadda ve düşmenle mübarizede yekdil olmaları üçün elinde olanı onlara versin. Çünki, senin onlarla mehriban olmağın onların qelblerini sene qarşı mehriban eder..…Onların arzularını yerine yetir, onları hemişe terifleyerek qiymetlendir, çetinlik çekenlerin zehmetlerini qeyd et. Yaxşı işlerini çox xatırlamaq Allahın isteyi ile igidlerini qaldıracaq ve iradesi süst olan qorxaqları teşviq edecekdir.» 1145.İmam Eli (e):«Öz ordusuna kömek etmekden el çeken şexs düşmenlerine kömek edib.» 1146.İmam Eli (e):«Ordunun belası başçılara itaetsizlikdir.» 356.Allahın orduları Qur’an: «Göylerdeki ve yerdeki ordular Allaha mexsusdur. Allah bilen ve hikmet sahibidir.» «Rebbinin ordularını özünden başqası bilmez.» «Eger siz Peyğembere kömek etmirsinizse, ona mütleq Allah kömek etmişdir……O vaxt Allah ona bir rahatlıq nazil etmiş, onu sizin görmediyiniz ordularla güclendirmişdi.» 75 Cennet 357. Cennet Qur’an: «Rebbiniz terefinden bağışlanmanıza, genişliyi semalar ve yer qeder olan ve teqvalılar üçün hazırlanmış Cennete telesin.» Hedis: 1147.İmam Eli (e):«Bilin! Men Cennet kimi ele bir yer görmedim ki, onu axtaran yuxuya dalsın ve Cehennem kimisini de görmedim ki, ondan qaçan yuxuya gedib uyusun.» 1148. İmam Eli (e):«Cennet en üstün meramdır.» 1149. İmam Eli (e):«Cennet emin-amanlıq ve rahatlıq sarayıdır.» 358. Sizin canlarınızın Cennetden başqa qiymeti yoxdur. Qur’an: «Heqiqeten, Allah-taala möminlerin canlarını ve mallarını (satın) aldı ki, (evezinde) onlara Cennet nesib olsun.» Hedis: 1150. İmam Eli (e):«Heqiqeten sizin canlarınızın qiymeti (deyeri) Cennetden başqa bir şey deyil: Onu Cennetden başqa heç neye satmayın.» 359. Cennetin qiymeti 1151. İmam Eli (e):«Cennetin qiymeti saleh ve yaxşı emeldir» 1152. İmam Eli (e):«Cennetin qiymeti qelbden dünya mehebbetini silmekdir.» 1153. İmam Sadiq (e):«Cennetin qiymeti «la ilahe illallah» sözüdür.» 360. Cennete daxil olmağın şertleri. Qur’an: «Eger mömin olan her bir kişi ve ya qadın saleh emeller yerine yetirse, Cennete daxil olacaq ve onlara xurmanın çerdeyi qeder de zülm edilmeyecek.» «Bu hemin Cennetdir ki, onu teqvalı bendelerimize miras vereceyik.» Hedis: 1154. Allahın Peyğemberi (s):«Ümmetim daha çox iki şeye göre Cennete daxil olacaq: ilahi teqva ve gözel exlaq.» 1155. Allahın Peyğemberi (s):«Üç şey var ki, onlarla Allahın dergahına geden kes istediyi qapıdan Cennete daxil olacaq: gözel exlaqı olan, gizlinde ve aşkarda Allahdan qorxan, haqq onun terefinde olsa bele mübahiseni terk eden şexs.» 1156. Allahın Peyğemberi (s):«Her biriniz Cennete daxil olmaq isteyirmi?» Erz etdiler: «Beli, ey Allahın Resulu.» Peyğember buyurdu:«Arzularınızı qısaldın, ölüm anını gözlerinizin önüne getirin ve Allahdan Allaha layiq olduğu kimi heya edin.» 1157. Allahın Peyğemberi (s):«Kim devenin iki sağımı arasındakı vaxt qeder olsa bele Allah yolunda cihad ederse, Cennete daxil olar.» 1158. İmam Sadiq (e):«Üç emel var ki, her kes onlardan birini yerine yetirse Allah-taala Cenneti ona vacib eder: kasıb vaxtında ehsan etmek, hamı ile gözel reftar etmek, insaflı olmaq.» 361. Cennet çetinliklerle bürünübdür. Qur’an: «Ele düşünürsünüz ki, Allah-taala sizin aranızdan cihad eden ve dözümlü olanları melum etmemiş Cennete daxil olacaqsınız?» Hedis: 1159. İmam Eli (e):«Cennet çetinlikler ve mehrumiyyetlerle qazanılır.» 1160. İman Bağır (e):«Cennet çetinlikler ve sebrle ehate olunub. Dünyada çetinliklere sebr eden Cennete daxil olar. Cehennem lezzetler ve nefsin isteklerinin ehatesindedir, lezzetlerin ve nefsin isteklerinin ardınca geden Cehenneme geder.» 1161. İmam Rza (e):«Cenneti isteyen ve eyni halda çetinliklere sebr etmeyen her kes sözsüz ki, özünü ele salmışdır.» 362. Cennet onlara vacib olan kesler. 1162. Peyğember (s):«Kim mene dilini ve şehvetini saxlamağı zemanet vererse, men ona Cenneti zemanet vererem.» 1163. Allahın Peyğemberi (s):«Menim üçün altı şeyi öhdenize alın, sizin Cennete daxil olmağınızı öhdeme götürüm. Yalan danışmayın, vedinize xilaf çıxmayın, size emin olana xeyanet etmeyin, gözlerinizi (harama) baxmaqdan çekindirin, şehvetinizi cilovlayın, ellerinizi ve dillerinizi saxlayın.» 363. Cennet onlara haram olan kesler. Qur’an: «Heqiqeten, Allaha şerik qoşana Allah-taala Cenneti haram etmişdir ve onun yeri Cehennemdir.» Hedis: 1164. Allahın Peyğemberi (s):«Üç şexse Cennet haramdır: (Allaha) minnet qoyana, qeybet edene, şerab içene.» 1165. Allahın Peyğemberi (s):«Hiyleger ve xeyanetkar Cennete daxil olmaz.» 1166. Allahın Peyğemberi (s):«Xalqa rehber olan kimse xalqa xeyanet edib hiyle işlederse Allah-taala Cenneti ona haram eder» . 364. Cennetin qapıları. Qur’an: «Qapıları onların üzüne açıq olan ebedi Cennetler.» Hedis: 1167. Allahın Peyğemberi (s):«Heqiqeten, Cennetin qapıları qılıncların kölgesindedir.» 1168. İmam Eli (e):«Cennetin sekkiz qapısı var; bir qapısından peyğemberler ve siddiqler (haqq sözü danışanlar), digerinden şehidler ve emeli saleh insanlar daxil olacaq. Diger beş qapıdan ise bizim şieler ve bizi sevenler, qalan bir qapıdan Allahın vahidliyine şehadet veren ve qelblerinde biz Ehli-Beyte qarşı zerre qeder düşmençiliyi olmayan müselmanlar Cennete keçecekler.» 365. Cennetin dereceleri. Qur’an: «Onun yanına imanla gelen ve xeyir emeller görenler ali derecelere sahibdir.» Hedis: 1169. Allahın Peyğemberi (s):«Cennetde ele bir derece ve meqam var ki, ona yalnız edaletli rehber, qohumları ile çox elaqe saxlayan (sileyi-rehm eden) ve sebrli böyük aile sahibi yetişecek.» 1170. İmam Eli (e) Cenneti vesf ederek buyurub : «Cennetin bir-birinden üstün dereceleri ve bir-birinden ferqlenen menzilleri var.» 1171. İmam Eli (e):«Bizim şielerin menzilleri Cennet ehline sizin semada gördüyünüz ulduzlar kimi görünecek.» 1172. İmam Seccad (e):«Hemişe Qur‘an oxu, çünki, Allah-taala Cenneti yaratdı ve Qur‘anın ayeleri qeder ona dereceler verdi. Her kim Qur‘an oxuyarsa, Qur‘an ona deyer:«Oxu ve yuxarı qalx.» Bu şexsler Cennete daxil olanda yalnız peyğemberler ve siddiqler onlardan ali mertebede olar.» 1173. İmam Sadiq (e):«Cennet ehlinden (imkan cehetden) en aşağı seviyyede olan şexsin veziyyeti eledir ki, eger bütün insanlar ve cinler onun qonağı olub, süfresinden yeyib-içseler verdiyi teamdan heç ne azalmaz.» 366. Cennete daxil olan birinci şexs. 1174. Allahın Peyğemberi (s):«Allahın yaratdıqlarından Cennete hamıdan evvel daxil olanlar yoxsullardır.» 1175. Allahın Peyğemberi (s):«Cennete daxil olan birinci şexs şehid ve öz Rebbine yaxşı (ixlasla) ibadet eden kimsedir.» 1176. Allahın Peyğemberi (s):«Cennete daxil olan ilk dörd nefer men, sen, Hesen ve Hüseyndir.» 1177. İmam Baqir (e):«Cennet ehli arasında Cennete birinci daxil olanlar xeyir emel sahibleridır.» 367. Cennet ehli. 1178. Allahın Peyğemberi (s):«Size Cennet ehlinden xeber verimmi? (Cennet ehli hemen) Meğlubiyyete uğrayan acizlerdir.» 1179. Allahın Peyğemberi (s):«Cennet ehlinin bedenlerinin tükü az, üzleri tüksüz ve gözlerine sürme çekilmişdir. Cavanlıqları heç vaxt aradan getmir, paltarları heç vaxt köhnelmir.» 1180. İmam Eli (e):«Heqiqeten, her bir sakit tebietli, vüqarlı ve xoş xasiyyetli mömin Cennet ehlidir.» 368. Cennetin geniş olması. 1181. Allahın Peyğemberi (s):«Deve öz sahibinden qaçdığı kimi, Allahın itaetinden qaçanlardan başqa, hamınız Cennete daxil olacaqsınız.» 1182. İmam Seccad (e):«Ey bizim şielerimiz, Cennet gec, ya tez mütleq size nesib olacaq, amma onun derecelerine yetişmek üçün bir-birinizle yarışın.»  76 Divanelik 369. Divaneliyin növleri. 1183. Allahın Peyğemberi (s):«Genclik divaneliyin bir budağıdır.» 1184. İmam Eli (e):«Esebilik divaneliyin bir növüdür, çünki esebi adam peşman olar. Eger peşman olmursa divaneliyi yerindedir.» 1185. İmam Sadiq (e):«Verilen sualların hamısına cavab veren şexs divanedir.» 370. Heqiqi divane. 1186. Mişkatul-Envar kitabından:«Peyğember (s) bir ruhi xestenin yanından keçerken soruşur:«Ona ne olub?» Dediler ki, divanedir. Peyğember (s):«Xeyr! Ona müsibet üz verib, divane dünyanı axiretden üstün tutandır.» 1187. Hemin kitabdan:«Peyğember (s) sehabelerle oturmuşdu ve bir kişi onların yanından keçib getdi. Sehabelerden biri dedi:«Bu kişi divanedir» Hezret (s) buyurdu: «Xeyr, ona müsibet üz veribdir. Divane, öz gencliyini Allahdan qeyrisine itaetde heder eden kişi ve ya qadındır.» 1188. Cabir ibn Ebdullah Ensari:«Peyğember (s) epilepsiyaya tutulmuş bir kişi ile qarşılaşdıqda… buyurdu:«Bu divane deyil. Size heqiqi divaneden xeber verimmi?»… Buyurdu:«Heqiqi divane tekebbürle yol geden ve özünden razı halda çiyinlerini terpedendir, (qürur ve tekebbüre işaredir). O divane, bu ise xestedir.» 77 Cihad (1) Kiçik cihad. (Cihadi esğer) 371. Cihad. Qur’an: «Ey Peyğember! Kafirler ve münafiqlerle cihad et. Onlara qarşı amansız ol. Onların yeri Cehennemdir ve nece de pis aqibetdir.» «De: «Eger sizin atalarınız ve övladlarınız…. sizinçün Allahdan, peyğemberinden ve Allah yolunda cihad etmekden daha ezizdirse, onda Allahın emri gelinceye qeder lengiyin. Allah fasiqleri doğru yola yöneltmez.» Hedis: 1189. Allahın Peyğemberi (s):«Cihad etmeyen ve ya cihad arzusunda olmadan bu dünyadan köçen şexs müeyyen menada münafiq hökmünde ölmüşdür.» 1190. Mustedrikul-vesail kitabından:«Bir kişi Allaha ibadet etmek üçün dağa çıxır, ailesi ise onu peyğemberin (s) yanına getirir. Peyğember bu işi ona qadağan edib buyurur:«Eger müselman cihad meydanında bir gün sebr ederse, bu onunçün qırx il ibadetden daha yaxşıdır.» 1191. İmam Eli (e):«Cihad Allah-taalanın özünün mexsus övliyaları üçün açdığı Cennet qapılarından biridir. Cihad teqva libası, Allahın möhkem zirehi ve Onun yenilmez qalxanıdır.» 1192. İmam Eli (e):«Cihad dinin sütunu ve xoşbext insanların işıqlı yoludur.» 1193. İmam Eli (e):«Allah-taala cihadı vacib etdi. Ona ezemet verib qelebe remzi ve özüne yaver etdi. Allaha and olsun, dünyanın ve dinin işi cihaddan başqa heç bir şeyle düzelmez.» 1194. İmam Eli (e):«Cihad İslamdan sonra en şerefli emeldir. Cihad dinin davamlılığının mayasıdır. Cihadın izzet ve güc-qüdret getirmekle yanaşı böyük ecri de var. Cihad yürüş etmekdir. Onda yaxşılıqlar ve savab da var, şehadete çatdıqdan sonra gelen Cennet müjdesi de.» 1195. İmam Sadiq (e):«Cihad vacib emellerden sonra en üstün işdir.» 372. Mücahid Qur’an: «Heç bir eziyyet ve zerer çekmeden cihaddan boyun qaçıran möminler, Allah yolunda cihad edenlerle beraber deyiller.» Hedis: 1196. Allahın Peyğemberi (s):«Bütün bendelerin emelleri Allah yolunda (cihad eden) mücahidlerin yanında dimdiyinde deryadan bir qeder su götüren qaranquşa benzer.» 1197. Allahın Peyğemberi (s):«Qılınclar Cennetin açarlarıdır.» 1198. İmam Eli (e):«Semanın qapıları mücahidlerin üzüne açıqdır.» 373. Mücahidlere kömek etmek ve onları incitmeyin mezemmeti. 1199. Allahın Peyğemberi (s):«Döyüşçünü bir iyne ve ya sapla techiz eden şexsin Allah-taala keçmiş ve gelecek günahlarını bağışlar.» 1200. Allahın Peyğemberi (s):«Döyüşçünün mektubunu menzil başına çatdıran her kes bir qulu azad etmiş insan ve döyüşçünün cihadının «savab» qapısında onun şeriki mislindedir.» 1201. Allahın Peyğemberi (s):«Allah yolunda cihad eden mücahidleri incitmeyin. Çünki, Allah-taala peyğemberlere göre qezeblendiyi kimi, onlara göre de qezeblener. Peyğemberlerin dualarını qebul etdiyi kimi onların da dualarını qebul eder.» 374. El, dil ve qelble cihad emri vermek. 1202. Allahın Peyğemberi (s):«Kişinin beline sarılmış qılıncla qıldığı namaz, qılıncsız qıldığı namazdan yeddi yüz defe üstündür.» 1203. İmam Eli (e):«Allah yolunda ellerinizle cihad edin. Eger bunu bacarmasanız, dillerinizle cihad edin. Bunu da bacarmasınız qelblerinizle cihad edin.» 1204. İmam Eli (e):«Sizi Allaha and verirem! Sizi Allaha and verirem, mallarınız, canlarınız ve dillerinizle Allah yolunda cihad edin.» 375. Cihadı terk etmek. 1205. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala cihadı terk eden şexsin nefsine (canına) zillet libası geyindirer, heyatına yoxsulluğ getirer ve dinini yox eder. Allah-taala ümmetimin izzetini ve qüdretini atların nalları altında ve nizelerin ucunda qerar vermişdir.» 376. Cihadın növleri. 1206. İmam Eli (e):«Cihad dörd hisseye bölünür: emr be meruf (yaxşı işlere de‘vet); nehy ez munker (pis işlerden çekindirmek); döyüş meydanında metanetli ve dözümlü olmaq; günah edenlerle mübarize aparmaq.» 377. Serhedlerin mühafizesi. Qur’an: «Ey peyğember! Kafirlerle ve münafiqlerle cihad et ve onlarla sert davran. Onların yeri Cehennemdir ve bu nece de pis aqibetdir.» «Ey iman getirenler! Sebrli olun ve başqalarını sebrli olmağa çağırın, döyüşlerde müqavimet, şücaet gösterin ve Allahdan qorxun ki, belke nicat tapasınız.» Hedis: 1207. Allahın Peyğemberi (s):«Allah yolunda bir gün serheddi qorumaq, dünyadan ve onda olan bütün şeylerden yaxşıdır.» 1208. Allahın Peyğemberi (s):«Ölümden sonra her bir emel öz sahibini terk eder, yalnız Allah yolunda serheddi qoruyan kimsenin emelinden başqa. Onun emeli böyüyer ve Qiyamet gününedek ruzisi veriler.» 378. Keşik çekmeyin fezileti. 1209. Allahın Peyğemberi (s):«Allah yolunda bir gece keşik çekmek min gece-gündüz geceleri ibadet ve gündüzleri oruc tutmaqla keçirmekden üstündür.» 1210. Allahın Peyğemberi (s):«İki göz Cehennem odu görmeyecek: Allah xofundan ağlayan göz ve Allah yolunda gece vaxtı keşik çeken göz.» 78 Cihad (2) Böyük cihad. Cihadi-ekber 379. Cihadın növleri. 1211. İmam Hüseyn(e) «Cihad peyğember sünnesidir, yoxsa Allahın vacibatı?» sualına cavabında: «Cihad dörd növdür. Onların ikisi (ilahi) ferz (vacib), biri yalnız (ilahi) ferzle (vacible birge) olan sünne, digeri ise (yalnız) sünnedir. Vacib olan iki cihad bunlardır: 1) İnsanın öz nefsinin Allaha qarşı itaetsizliyini cilovlamaq üçün nefsi ile cihadı. Bu en böyük cihaddır. 2) Sizinle hemserhed olan kafirlerle cihaddır. Bu da ferzdir. 3) Vacible birge emel olunan sünnet–bütün ümmete vacib olan düşmen ile cihaddır. Ümmet bu cihadı terk etse onlara ezab nazil olar ve bu ezab bütün ümmeti bürüyer. Hemin bu cihad imam üçün sünnedir, yeni, imam yalnız ümmetle birge düşmene qarşı cihad eder. 4) Yalnız sünne olan cihad, Peyğemberin (s) sünnesini berpa ve heyatda tetbiq ederek qoruyub saxlamaqdır. Bu yolda sey göstermek en yaxşı emeldir, çünki Peyğemberin (s) sünnesini diriltmek demekdir. Peyğember (s) buyurmuşdur ki, sünnesi ve yaxşılıq qanununu berqerar eden şexsin mükafatını o Hezretin (s) özü verecekdir. Bu sünneye emel edenlerin özlerinin savabından heç bir şey eskilmeyeceyi halda hemin şexs Qiyamet gününedek bu sünneye emel edenlerin savabından faydalanacaq.» 1212. İmam Eli (e):«Qadının cihadı erine yaxşı qulluq etmekdir.» 380. Nefs ile cihada heveslendirmek 1213. Allahın Peyğemberi (s):«Mücahid – Allaha xatir öz nefsi ile cihad edendir.» 1214. İmam Eli (e):«Nefse qarşı cihad Cennetin mehriyyesidir.» 1215. İmam Eli (e):«Nefsi isteklerin baş qaldıranda nefsini cilovla ve şübheler yaranarken nefsini Allahın kitabına teref yönelt.» 1216. İmam Kazim (e):«Nefsin isteklerinden özünü çekindirmek üçün nefsinle mübarize apar. Çünki, nefsinle mübarize düşmeninle mübarize qeder sene vacibdir.» 381. Böyük cihad (cihadi-ekber). 1217. İmam Eli (e):«Peyğember (s) qoşunu müharibeye gönderir. Qoşun müharibeden qayıdanda o Hezret (s) :«Xoş geldin deyirem, cihadi-esğeri (kiçik cihadı) yerine yetirenlere. Ancaq, böyük cihad hele de onların öhdesinde qalmaqdadır.» Erz edirler:«Ey Allahın Resulu, böyük cihad nedir?» Hezret (s) buyurdu:«Nefse qarşı cihaddır.» İmam (e):«En üstün cihad, insanın iki yanının ortasında gizlenmiş nefsi ile cihaddır.» 1218. İmam Eli (e):«En üstün cihad nefsani isteklerle mübarize ve nefsi dünya lezzetlerinden çekindirmekdir.» 1219. İmam Baqir (e):«Cihad kimi (böyük) fezilet, nefsin isteklerile mübarize kimi cihad yoxdur.» 382. Nefsle mübarizenin üsulu. 1220. İmam Eli (e):«İnsan öz düşmeni ile mübarize apardığı kimi, sen de öz nefsinle mübarize apar ve reqib öz reqibine qalib geldiyi tek, sen de öz nefsine qalib gel. Çünki, insanların en güclüsü öz nefsine qalib gelenidir.» 1221. İmam Eli (e):«Nefsinizle amansız döyüşerek onun cilovunu öz elinize alın.» 383. Mübarizenin semeresi. 1222. Allahın Peyğemberi (s):«Mübarize ile pis adetlere qalib gelmek olar.» 1223. Allahın Peyğemberi (s):«Öz nefsani isteklerinizle mübarize aparın ki, qelblerinizi hikmet bürüsün.» 1224. Allahın Peyğemberi (s):«Az yemek ve içmekle öz nefsinizle cihada çıxın ki, melekler başlarınız üzerine kölge salsın ve şeytan sizden qaçsın.» 1225. İmam Eli (e):«Öz nefsi isteklerinle döyüş, qezebine üstün gel ve nefsin paklaşana qeder özünün pis adetlerine qarşı çıx ki, eqlin kamala yetişsin ve Rebbinin mükafatından tam faydalana bilesen.» 1226. İmam Eli (e):«Nefsle döyüş ve nefsi saxlamaq dereceleri (menevi meqamları) yükselder, yaxşılıqları ikiqat artırar.» 1227. İmam Eli (e):«Nefs mübarize ile islah olunar.» 79 Cihad (3) 384. Allaha itaetde çalışqanlıq. 1228. İmam Eli (e):«Hemişe çalışqan, zehmetkeş ve hazır olun.» 1229. İmam Eli (e):«Allahın itaetine yalnız sey göstermek ve var gücü ile çalışmaqla nail olmaq olar.» 1230. İmam Sadiq (e):«Bilin ki, Allahla bendeler arasında, onların (bendelerin) itaetinden başqa heç şey, ne müqerreb (Allah dergahına yaxın olan) melek, ne de mürsel peyğember vasite ola bilmez. Buna göre, Allaha itaet etmeye çalışın.» 385. En çalışqan insanlar 1231. Allahın Peyğemberi (s):«En çalışqan insanlar günahları terk eden insanlardır.» 1232. Allahın Peyğemberi (s):«En üstün cihad budur ki, insan sübhü heç kese zülm etmemek niyyeti ile açsın.» 1233. İmam Baqir (e) «Men emelimde zeif bir insanam, az namaz qılıb oruc tutsam da, çalışıram ki, ancaq halal yemek yeyim ve yalnız halalımla (cinsi) yaxınlıq edim» deyen şexsin cavabında buyurub: «Qarnını ve ayıb yerini qorumaqdan üstün cihad ne ola biler?!»  80 Nadanlıq 386. Nadanlıq. 1234. İmam Eli (e):«Nadanlıq en böyük derddir.» 1235. İmam Eli (e):«Nadanlıq dirilerin ölümü ve bedbextliyin ebediyyetidir.» 1236. İmam Eli (e):«Nadanlıq her şeyi puç eder.» 1237. İmam Eli (e):«Nadanlıq bütün pisliklerin köküdür.» 1238. İmam Eli (e):«Herislik, qarınqululuq ve simiclik cahilliyin neticesidir.» 1239. İmam Eskeri (e):«Nadanlıq insanın düşmenidir.» 387. Nadan. 1240. Allahın Peyğemberi (s):«Allaha itaetsizlik eden kes, xoşsifet ve menseb sahibi olsa bele, nadandır.» 1241. Allahın Peyğemberi (s):«Nadanın xüsusiyyetleri bunlardır: Onunla münasibetde olan her insana zülm eder, elinin altında olanlara el qaldırar, özünden yüksekde olanlara qarşı itaetsizlik eder, düşünmeden söz danışar.» 1242. İmam Eli (e):«Nadanın öz eyb ve nöqsanından xeberi olmaz, xeyrini isteyenin nesihetini ise qebul etmez.» 1243. İmam Eli (e):«Nadan zahiren diri olsa da, ölüdür.» 1244. İmam Eli (e):«Nadan öz nefsi isteklerine ve batil düşüncelerine aldanan kimsedir.» 1245. İmam Eli (e):«Ele bir cahil tapmazsan ki, öz işlerinde ifrata, ya yüngüllüye varmasın.» 1246. İmam Eli (e):«Heqiqeten, nadan o kesdir ki, nefsi istekleri onu özüne qul etmişdir.» 1247. İmam Eli (e):«Nadan öz nefsinin quludur.» 1248. İmam Eli (e):«Nadanın işi ziyana, elmi ise azğınlığa sebeb olar.» 1249. İmam Eli (e):«Nadan, melumatı olmadığı bir şeyde özünü alim hesab edendir. O, her meselede öz re‘yi ve nezeri ile kifayetlener. Daim alimlerden uzaq gezer, onların eybinden danışar ve onlara irad tutar. Öz eleyhdarlarının sehv yolda olduqlarını düşüner ve başa düşmediyi şeyi batil hesab eder. Qarşısına çıxan bir metlebden anlayışı olmayanda onu inkar eder, yalan hesab eder ve öz nadanlığı ucbatından deyer:«Men bele bir şey tanımıram ve güman etmirem ki, bele bir şey ola biler. Haradadır hemin şey?» Öz nezerine ve reyine arxalanar, halbuki öz nadanlığından xeberi yoxdur! Nadanlığına göre daim öz cahilliyinden behrelenerek, haqqı inkar eder. Nadanlıqdan sefil qalaraq bilik qazanmaq evezine tekebbür gösterer.» 1250. İmam Sadiq (e):«Nadanın xasiyyetlerinden biri de budur ki, metlebe axıradek qulaq asmamış cavab verer, öz hemsöhbetinin meqsedini başa düşmemiş ona e‘tirazını bildirer ve (metlebi) derk etmemiş hökm verer.» 1251. İmam Hadi (e):«Nadan öz dilinin esiridir.» 388. En nadan insan. 1252. İmam Eli (e):«En nadan insan odur ki, bir yaltaq ona gözel terifler söyleyerek, pisi yaxşı ve xeyirxahı düşmen kimi qeleme veren zaman onun sözlerine aldana.» 1253. İmam Eli (e):«Nadanlığın zirvesi insanın öz nadanlığı ile fexr etmesidir.» 1254. İmam Eli (e):«En böyük nadanlıq insanın öz meqam ve şeninden agah olmamasıdır.» 389. Nadanlıq üçün bu yeter 1255. İmam Eli (e):«Ona qadağan edilmiş işi yerine yetirmesi insana nadanlıq üçün kifayetdir.» 1256. İmam Eli (e):«Senin nadanlığın üçün öz biliyinle fexr etmeyin yeter.» 1257. İmam Eli (e):«İnsanın nadanlığından ötrü öz hedd ve imkanını bilmemesi bes eder.» 1258. İmam Eli (e):«Her bildiyin şeyi danışma, bu nadanlığın nişanesidir.» 1259. İmam Sadiq (e):«Alimlik üçün Allahdan qorxmağın kifayet eder, nadanlıq üçünse Allahın ezabından qafil olmağın kifayet eder.» 390. Nadanlığın menası. 1260. Allahın Peyğemberi (s):«Her bildiyin şeyi beyan etmek nadanlıqdandır.» 1261. İmam Eli (e):«Dünyadan gördüyün bu qeder eziyyetlere reğmen qelbini dünyaya bağlamağın nadanlıqdır.» 1262. İmam Eli (e):«Mümkün olmayan bir şeyi arzulamaq nadanlıqdır.» 1263. İmam Hesen (e) nadanlığın izahı haqda atasının sualına cavabında buyurub: «Nadanlıq, yetişmemiş fürsetin üstüne cummaq ve cavab vermekden imtina etmekdir.» 1264. İmam Sadiq (e):«Nadanlıq üç şeydedir: dostu deyişmekde, delil-sübut olmadan e‘tiraz etmekde, ehemiyyetsiz şeyler barede sorğu ve araşdırmaqda.» 1265. İmam Eskeri (e):«Teeccüblenmeden gülmek nadanlığın nişanesidir.» 391. İnsan bilmediyi şeyin düşmenidir 1266. İmam Eli (e):«İnsanlar bilmedikleri şeyin düşmenidir.» 1267. İmam Eli (e):«Her bir kes bilmediyi şeyi pisleyer.» 1268. İmam Eli (e):«Men dörd söz söyledim ve Allah-taala aye nazil etmekle menim sözlerimi tesdiq etdi… Dedim ki, «insan bilmediyi şeyin düşmenidir.» Allah-taala bu ayeni nazil etdi:«Elmleri çatmadığı şeyi yalan sanarlar.» 1269. İmam Eli (e):«Bilmediyiniz şeye düşmen kesilmeyin, çünki elmin ekseriyyeti sizin bilmediyiniz şeylerdedir.» 81 Cehennem Qur’an: «Heqiqeten Cehennem puşquda dayanıb ve (itaetden) boyun qaçıranların yeridir.» Hedis: 1270. İmam Eli (e):«Cehennem odunun kükreyen alovundan, yandırıb-yaxan heraretinden ve daim tezelenen ezabından qorxun.» 1271. İmam Eli (e) (Cehennemi tesvir ederken): «Ele bir alovdur ki, qaynayıb coşan şöleleri berk sancar, yandıran dilleri qezebli, sönmeyi gec ve uzaqdır, alovlu herareti her şeyi bürüyür ve qorxusu dehşetesalandır.» 393. Cehennem alovunun odunu. Qur’an: «Bu işi göre bilmeseniz – heç vaxt da göre bilmezsiniz- qorxun, kafirler üçün hazırlanmış, odunu insanlar ve daşlar olan Cehennem ateşinden.» «Ancaq, haqqdan uzaq olanlar Cehennemin odunu olacaqlar» 394. Cehennem zencirleri ve qandalları. Qur’an: «Onu tutun ve zencirleyin, sonra Cehennem ateşine aparın. Onu yetmiş zire uzunluğu olan zencire çekin.» Hedis: 1272. İmam Sadiq (e) (Cebrayılın (e) Allahın Peyğemberine (s) söylediklerinden): «Eger yetmiş zire uzunluğunda olan bu zencirin bir helqesi yer üzüne qoyulsa, dünya onun istiliyinden eriyer.» 395. Cehennem ehlinin libasları 1273. İmam Sadiq (e): («Cebrayılın (e) Allahın Peyğemberine(s) söylediklerinden): «Eger Cehennem ehlinin libaslarından birini göyle yer arasında assalar, dünya ehalisinin hamısı onun iyinden öler.» 396. Cehennem ehlinin yemeyi Qur’an: «Cehennem ehlinin zeriden (quru tikan) başqa yemeyi yoxdur. Bu yemek ne kökeldir, ne de aclığı aradan aparır.» «Hemin gün onun orada heç bir dostu olmayacaq. Onun yemeyi Cehennem ehlinin çirkinden başqa bir şey deyil.» Hedis: 1274. Allahın Peyğemberi (s):«Eger Cehennem ehlinin çirkinden bir vedre dünyanın şerqine tökseler, onun tesirinden dünyanın qerbinde olanların beyinleri qaynamağa başlayar.» 1275. İmam Sadiq (e): (Cebrayılın (e) Allahın Peyğemberine (s) söylediklerinden): «Eger zerin (quru tikan) bir damcısı dünya ehalisinin içmeli suyuna düşse bütün insanlar onun iyinden öler.» 397. Cehennem ehlinin içdikleri şeyler. Qur’an: «Ve orada zeqqum (qaynar su) içeceksiniz. Teşne develer içen kimi.» Hedis: 1276. İmam Eli (e):«Zeqqum ve quru tikan Cehennem ehlinin qarnında qaynayan su kimi qaynamağa başlayanda onlar su isteyerler. Bu zaman onlara ğessaq (Cehennem ehlinin bedeninden axan çirk ve qan) ve sedid (çirk ve irin) vererler. Onlar eziyyetle onu qurtum-qurtum içerler ve her terefden ölüm onları haqlayar, amma ölmezler.» 398. Cehenneme birinci daxil olan şexs 1277. Peyğember (s):«Cehenneme birinci daxil olan edaletle hökm çıxarmayan qüdretli hökmdar, servetinin haqqını (xümsu, zekatı) ödemeyen var-dövlet sahibi, tekebbürlü yoxsul olar.» 399. En az ezab çeken Cehennem ehli. 1278. Allahın Peyğemberi (s):«Ezabı en az olan Cehennem ehlinin ayaqlarında alovdan ayaqqabı olar ve onun heraretinden beyinleri qaynayar.» 400. En şiddetli ezab çeken Cehennem ehli. 1279. Allahın Peyğemberi (s):«Qiyamet günü en şiddetli ezabı dadacaq kes, elminden fayda görmeyen alimdir.» 1280. Allahın Peyğemberi (s):«Qiyamet günü en şiddetli ezabı dadan şexs peyğember qatili, ya peyğemberin eli ile öldürülen, xalqı (haqq) yolundan azdıran rehber ve heykelteraş olacaq.» 1281. İmam Eli (e):«En şiddetli ceza, yaxşılığın müqabilinde pislik eden şexse çatacaq.» 1282. İmam Eli (e):«Qiyamet günü en şiddetli ezabı Allahın qezavü- qederine qezeblenen ve narazılıq eden şexs görecek.» 401. Tekebbürlülerin deresi. 1283. İmam Sadiq (e):«Cehennemde tekebbürlüler üçün bir dere var, onun adına «seqer» deyerler. Hemin dere istiliyin şiddetinden Allaha şikayet edir ve bir qeder nefes almaq üçün izn isteyir. Dere nefes alan kimi, Cehennemi alov bürüyür.» 402. Cehennemde ebedi qalanlar. 1284. İmam Kazim (e):«Allah-taala kafirler, münkirler (Allahın varlığını inkar edenler), yolunu azanlar ve müşriklerden başqa heç kesi ebedi odda saxlamayacaq. Böyük günahlardan çekinen möminler, kiçik günahlarına göre sorğu-sual olunmayacaqlar.» 403. Cehennemden çıxarılan kesler. 1285. Allahın Peyğemberi (s):«Qelbinde zerre qeder imanı olan kes Cehennem odundan çıxarılacaq.» 1286. İmam Baqir (e):«İnsanların bir qismi Cehennem odunda yanar ve eriyenden (saflaşandan) sonra şefaet onların dadına yetişer.» 404. Cehennemde ebedi qalmağın sebebi. 1287. İmam Sadiq (e):«Cehennem ehlinin Cehennemde ebedi qalmasının sebebi budur ki, dünyada ebedi qalacaqları halda daim Allaha itaetsizlik edeceklerini niyyet etmişdiler. Cennet ehlinin Cennetde ebedi qalmasının sebebi ise dünyada ebedi qalsalar hemişe Allahın itaetinde olacaqlarını niyyet etmeleridir. Belelikle, her iki tayfanın ebediliyi onların niyyetine göredir.» Hemin vaxt Hezret (e) bu ayeni oxudu:«De ki, her kes öz şakilesine uyğun emel edir» Buyurdu:«Yeni, öz niyyetine uyğun.» 82 Cavab 405. Cavab. 1288. İmam Eli (e): Cavablar qarışıq ve çox olarsa, doğru cavab gizli qalar.» 1289. İmam Eli (e):«Bezen dilli dilaverler de cavab vermekde aciz qalarlar.» 1290. İmam Eli (e):«Cavab vermekde telesen şexs, doğru cavabı tapmaz.» 1291. İmam Eli (e):«Doğru cavab fezilet ve elmin nişanelerindendir.» 1292. İmam Eli (e):«Tündmezaclığı kenara qoy, sebebini fikirleş, özünü boş ve menasız sözlerden saxla ki, xetalardan amanda qalasan.» 1293. İmam Eli (e):«Cahilin müqabilinde sebr ve temkin göstersen, şübhesiz ki, ona en yaxşı cavabı vermiş olarsan.» 1294. İmam Eli (e):«Çox sözler var ki, onların cavabı sükutdur.» 1295. İmam Sadiq (e):«Her suala cavab veren şexs ağılsızdır.»  83 Sexavet 406. Sexavet. 1296. İmam Eli (e):«Elde etdiyin her şeyi bexşiş et ki, hörmetin olsun.» 1297. İmam Eli (e):«Sexavet insanı eleyhdarlarına da sevdirer, simiclik ise hetta, övladlarında da ona qarşı nifret oyadar.» 1298. İmam Eli (e):«Sexavet alicenablıqdan ireli gelir.» 1299. İmam Eli (e):«Sexavet esl başucalığıdır.» 1300. İmam Hüseyn (e):«Sexavetli olan ağa olar.» 407. En böyük sexavet 1301. Allahın Peyğemberi (s):«En sexavetli insan öz canını ve malını Allah yolunda bexş edendir.» 1302. İmam Eli (e):«En böyük sexavet yoxsul vaxtı bexşiş etmekdir.» 1303. İmam Hüseyn (e):«En sexavetli insan, ona ümid beslemeyene bexşiş edendir.» 408. Sexavetli insanın xüsusiyyeti. 1304. İmam Sadiq (e):«Sexavetli insanın üç xüsusiyyeti var: Varlı ve kasıb vaxtında öz malından bexşiş eder, musteheqqe (yeni, şeriet baxımından yardım düşen şexse) bexşiş eder ve yaxşılığının müqabilinde ona edilen teşekkürü bexşiş etdiyi şeyden daha üstün ve qiymetli biler.» 84 Qonşu 409. Yaxşı qonşuluq. Qur’an: «Allaha ibadet edin ve Ona şerik qoşmayın. Atanıza, ananıza, qohumlarınıza, yetimlere, binevalara, yaxın ve uzaq qonşularınıza ve ünsiyyetde olduğunuz adamlara yaxşılıq edin.» Hedis: 1305.Allahın Peyğemberi (s):«Qonşuya hörmet, anaya hörmet kimidir.» 1306. İmam Elinin (e) dünyasını deyişerken buyurduqlarından: «Sizi Allaha and verirem. Sizi Allaha and verirem qonşularınızla mehriban olun. Onlarla mehriban olmağınız Peyğemberinizin (s) tövsiyyesidir. O Hezret (s) qonşular barede o qeder tövsiye edirdi ki, ele güman etdik ki, onları varis teyin edecek.» 1307. İmam Sadiq (e):«Yaxşı qonşuluq evleri abad, ömürleri uzun eder.» 1308. İmam Kazim (e):«Yaxşı qonşuluq, qonşuya eziyyet vermemek deyil. Eslinde, yaxşı qonşuluq qonşunun verdiyi eziyyetin müqabilinde sebr etmekdir.» 410. Qonşuya eziyyet vermek. 1309. Allahın Peyğemberi (s):«Allaha ve Qiyamet gününe iman getiren her bir şexs qonşusuna eziyyet vermez.» 1310. İmam Rza (e):«Qonşusu özünü onun şerrinden amanda hiss etmeyen kimse bizden deyil.» 411. Qonşunun hal-ehvalı ile maraqlanmaq. 1311. İmam Eli (e): «Qonşunun hal-ehvalı ile maraqlanmaq yaxşı qonşuluğun elametlerindendir.» 1312. İmam Baqir (e): «Allahın Peyğemberi (s) buyurub:«Qonşusu ac olduğu halda gece tox qarınla yatan kes, mene iman getirmemişdir.» Hemçinin buyurub:«Aralarında ac olduğu halda geceni sehere çıxan her bir abadlığın ehalisine Allah-taala Qiyamet günü rehmet nezeri ile baxmayacaq.» 412. Qonşunun haqqı 1313. Allahın Peyğemberinin (s) qonşunun haqqı baresinde buyurduqlarından: «Eger qonşu senden kömek istese kömek et, borc istese borc ver, sene ehtiyacı olsa ehtiyacını aradan götür. Başına bir müsibet gelibse ona ürek-direk ver, könlünü al, bir xeyir işi olanda onu tebrik edib gözaydınlığı ver, xestelense ona baş çek, halı ile maraqlan, dünyadan köçende defninde iştirak et. Evini onun evinden hündür tikme ki, ona teref gelen hava axınının qarşısını alasan,amma özü icaze vererse eybi yoxdur. Meyve alanda onun üçün hediyye gönder, eger bunu etmesen, meyveni evine gizli apar. Öz övladının eline meyve verib bayıra çıxarma ki, qonşunun övladı onun elinde meyveni görüb narahat olar. Qazanda bişirdiyin xöreyin iyi ve tüstüsü ile qonşunu narahat etme, eger bunu bacarmasan, onda yemekden bir qeder ona gönder.» 413. Qonşuluğun serhedleri. 1314. İmam Eli (e):«Mescidin herimi (hüdudları) 40 ziredir, menzilden her dörd terefe 40 ev de qonşu sayılır.»  85 Mehebbet 414. Dostluq bir növ qohumluqdur. 1315. İmam Eli (e):«Dostluq qazanılan qohumluqdur.» 1316. İmam Eli (e):«Qohumluğun dostluğa daha çox ehtiyacı var, neinki dostluğun qohumluğa.» 415. Dostluq yaradan sebebler. 1317. İmam Eli (e):«Üç xasiyyet dostluğu çekib getirer: gözel exlaq, mehribanlıq ve tevazökarlıq.» 1318. İmam Sadiq (e):«Üç şey dostluq yaradar; dindarlıq, tevazökarlıq ve sexavet.» 416. Dostluğa layiq olmayanlar. Qur’an: «Allaha ve Qiyamet gününe inanan ele bir camaat tapmazsan ki, Allaha ve Onun peyğemberine qarşı çıxanlara mehebbet beslesin. Herçend, bu müxalifler onların ataları, ya övladları ve ya qardaşları ve yaxud hemqebileleri olsalar bele. Onlardır, Allah-taalanın qelblerinde iman (heqiqetin) hekk etdiyi.» Hedis: 1319. İmam Eli (e):«Avam insanın dostluğu dağılan buluda ve sehrada gözden iten ilğıma benzer.» 1320. İmam Eli (e):«Bedemel insanların dostluq ipleri, her bir başqa dostluqdan daha tez qırılar.» 1321. İmam Eli (e):«Mebada, Allahın düşmenleri ile dostluq edesen, ya da qelbini Allahın dostlarından qeyrisine bağlayasan. Çünki, Qiyamet günü her kes sevdiyi insanlarla birge mehşer ayağına çekilecek.» 417. Mehebbet tanımağın qarşısını alar. 1322. Allahın Peyğemberi (s):«Bir şeye mehebbetin seni kor ve kar eder.» 1323. İmam Eli (e):«Aşiqin gözü meşuqun eyblerini görmeye kor, qulağı onun pislikleri barede eşitmeye kardır.» 418. Mehebbetin nişanesi. 1324. İmam Eli (e):«Seni seven kes, (seni) pisliklerden çekindirer.» 1325. İmam Eli (e):«Her kesin sevdiyi şey onun dilinin ezberi olar.» 419. Möminlerin Allaha böyük mehebbeti Qur’an: «De: Eger sizin atalarınız, oğullarınız, qardaşlarınız, zövceleriniz, qohum-eqrebanız, qazandığınız mal-dövletiniz, kasadlığından qorxduğunuz ticaret ve xoşunuza gelen evleriniz size Allahdan, Onun Peyğemberinden ve Allah yolunda cihad etmekden daha ezizdirse, onda Allahın emrini gözleyin. Allah fasiqleri doğru yola yöneltmez.» «Bezi insanlar (bezilerini) Allaha tay bilir ve onları Allahı sevdikleri qeder sevirler. Amma möminler Allahı daha çox sevirler. Zülm edenler Allahın ezabını görende bütün güc-qüdretin yalnız Allaha mexsus olduğunu ve her an Allahın ezabının çox ağır olduğunu derk edirler.» Hedis: 1326. İmam Hüseyn (e) duada: «Ey Allahım, Senden başqa bir kimseni sevmesinler deye Öz dostlarının qelbinden başqalarının mehebbetini çıxaran Sensen, … Seni itiren neyi tapmışdır? Seni tapan neyi itirmişdir? Senin evezine başqası ile razı olan zerer edib uduzmuşdur.» 1327. İmam Sadiq (e):«İnsanın Allaha olan imanı yalnız o zaman xalis olar ki, Allahı özünden, ata-anasından, övladından, zövcesinden, malından ve bütün camaatdan daha çox sevsin.» 1328. İmam Sadiq (e):«Qelb–Allahın heremidir. Allahın hereminde Allahdan qeyrisine yer verme.» 1329 İmam Sadiq (e): «(Allaha) Mehebbet (Allahdan olan) qorxudan üstündür.» 420. İlahi mehebbetin amilleri. 1330. «İrşadul qulub»:Merac hedisinde neql olunur ki, «Ey Mehemmed! Mene göre biri-birine mehebbet besleyenlerin Menim mehebbetime haqları var. Mene göre öz aralarında mehriban olanların Menim mehebbetime haqları var. Mene göre biri-biri ile elaqe yaradanların Menim mehebbetime haqları var. Mene tevekkül edenlerin menim mehebbetime haqları var. Menim mehebbetimin ne bir nişanesi, ne sonu, ne heddi var. Onlar üçün bir nişane ucaltsam, bir nişane de endirerem.» 1331. İmam Sadiq (e):«Allah-taala buyurmuşdur:«Bendem Menim mehebbetimi onun üçün vacib etdiyim emeller qeder heç bir diger sevimli vasite ile qazana bilmez.» 1332. İmam Sadiq (e):«Mömin dünyadan kenar duran zaman ali meqama yükseler, Allah mehebbetinin şirinliyini dadar ve dünyaperestlerin nezerinde divane kimi tanınar. Halbuki, Allah mehebbetinin şirinliyi onların (möminlerin) vücudu ile qarışmışdır ve buna göre qelblerini Allahdan başqa heç bir şeye bağlamamışlar.» 421. Allahın sevdiyi bendeler Qur’an: «Heqiqeten, Allah yaxşı emel sahiblerini sevir.» «Heqiqeten, Allah tövbe edenleri ve pak olanları sever.» «Beli, kim ehdine vefalı olsa ve Allahdan qorxsa... Heqiqeten, Allah teqvalıları (Allahdan qorxanları) sever.» «Heqiqeten, Allah dözümlüleri sever.» «Heqiqeten, Allah tevekkül edenleri sever.» «Allah-taala edaletli olanları sever.» «Heqiqeten, Allah-taala qurğuşunla hörülmüş divar kimi sıraya düzülerek Allah yolunda cihad eden kesleri sever.» Hedis: 1333. Allahın Peyğemberi (s):«Allah heyalı, temkinli, namuslu ve iradeli insanı sever.» 1334. İmam Seccad (e):«Allah her bir kederli qelbi ve her şükr eden bendeni sever.» 1335. İmam Baqir (e):«Allah-taala diline pis sözler getirmeden camaatla zarafat eden, tovhid eqidesinde olan, sebri öz vücudunun zinetine çeviren ve namaz qılmaqla fexr eden kimseni sever.» 422. Allahın sevmediyi kesler Qur’an: «Sizinle müharibe eden keslerle, siz Allah yolunda müharibe edin, amma (Allahın qoyduğu) heddi aşmayın. Allah heddini aşanları sevmez.» «Allah fesad töredenleri sevmez.» «Heqiqeten, Allah israf edenleri sevmez.» «Heqiqeten, Allah tekebbürlüleri sevmez.» 423. Allahın en çox sevdiyi insanlar 1336. Allahın Peyğemberi (s):«Allahın en sevimli bendeleri insanlar üçün daha xeyirli olanlar ve Allahın haqqını yerine yetirmeye daha çox çalışanlar, hemişe xeyir işler görmek ve yaxşılıq etmek isteyenlerdir.» 1337. İmam Sadiq (e):«Allahın en çox sevdiyi insan doğru danışan, namazında ve Allahın ona vacib etdiyi emellerde diqqetli olan ve emaneti sahibine qaytarandır.» 424. Allah mehebbetinin nişaneleri. Qur’an: «(Ey Peyğember) De: Eger Allahı sevirsinizse mene tabe olun ki, Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın. Allah bağışlayan ve mehribandır.» Hedis: 1338. İmam Eli (e):«Allah-taala bendeni seven zaman ibadet mehebbetini onun qelbine salar.» 1339. İmam Sadiq (e):«Allahın mehebbetini hiss etdiyinden sevinen bende gerek Allahın emrine itaet etsin ve bize tabe olsun. Meger Allahın öz Peyğemberine «De: Eger Allahı sevirsinizse, mene tabe olun ki, Allah da sizi sevsin ve…» buyurduğunu eşitmemisen?» 425. Allah yanında bendenin meqamının meyarı 1340. İmam Sadiq (e):«Allah yanında öz meqamını bilmek isteyen kes, Allahın onun yanında meqamına baxsın. Çünki, bendenin Allah yanında meqamı, Allahın bendenin qelbinde olan meqamı qederdir.» 426. İnsanda ilahi mehebbetin nişanesi 1341. Allahın Peyğemberi (s):«İnsanda Allah mehebbetinin nişanesi daim Allahı zikr etmek isteyi ve Allaha mehebbetin olmamasının elameti Allahı zikr etmekden xoşu gelmemesidir.» 1342. İmam Sadiq (e):«Allah-taala Musa peyğembere (s) vehy nazil etdi: Gece düşdükde ibadetimden qafil olub yuxuya geden kes, eger Meni sevdiyini güman ederse, yalan söylemişdir. Meger aşiq öz sevgilisi ile bir xelvete çekilmek istemezmi?!» 427. En ali meqam 1343. Allahın Peyğemberi (s):«Bendem vacib buyurulanları yerine yetirmek qeder heç bir diger sevimli vasitelerle Menim mehebbetimi qazana bilmez. Bendem müsteheb emeller vasitesile Menim mehebbetime o derecede zemin yaradar ki, menim mehbubuma çevriler. Ele ki, onu sevdim dönüb onun eşiden qulağı, gören gözü, danışan dili, qüvvetli eli ve yeriyen ayağı olaram. Meni çağıran zaman ona cavab verer, Menden ne istese ona bexşiş ederem.» 428. Allah mehebbeti ile dünya mehebbetinin bir yere sığmaması 1344. Allahın Peyğemberi (s):«Dünya mehebbeti ile Allah mehebbeti heç vaxt bir qelbde cem ola bilmez.» 1345. İmam Sadiq (e):«And olsun Allaha, dünyanı seven ve bizden (Ehli-Beytden) qeyrisinin mehebbetine qelbinde yer veren kes, Allahı sevmemişdir.» 429. Allah mehebbetinin yaranmasına heveslendirmek 1346. Allahın Peyğemberi (s): «Allah-taala Davuda (s.e) buyurdu:«Meni sev ve xelq etdiklerime Meni sevdir.» Davud (e) erz etdi:«Ey Rebbim! Men ki, Seni sevirem, amma yaratdıqlarına Seni nece sevdirim». Buyurdu:«Onlara bexş etdiyim nemetleri yadlarına sal. Yaxşılıqlarımı yadlarına salsan Meni severler.» 430. Allaha xatir sevmek 1347. Allahın Peyğemberi (s):«İşlerin en yaxşısı Allaha xatir dost ve Allaha xatir düşmen olmaqdır.» 1348. Allahın Peyğemberi (s) öz sehabelerinden birine buyurmuşdur: «Ey Allahın bendesi! Allaha xatir sev ve Allaha xatir nifret besle, Allaha xatir dostluq et ve Allaha xatir düşmençilik et. Çünki, Allahın mehebbetini bunlardan qeyri vasitelerle qazanmaq mümkün deyil. İnsan bele etmese, ne qeder çox namaz qılıb oruc tutsa da, imanın lezzetini dada bilmez. Bu gün insanların bir-biri ile dostluğu, qardaşlığı daha çox dünyaya göredir. Dünya namine dostluq, dünyaya göre de düşmençilik edirler.» 1349. İmam Sadiq (e):«İki mömin bir-birile gürüşende onların (mömin) qardaşına daha çox mehebbet besleyeni daha üstündür.» 1350. İmam Sadiq (e):«Dine xatir dostluq ve düşmençilik etmeyenin dini yoxdur.» 1351. İmam Cavad (e):«Allah-taala peyğemberlerinden birine vehy etdi:«Dünya mehebbetini qelbinden silmeyin tezlikle sene rahatlıq getirer ve qelbini Mene bağlamağın seni Menim yanımda eziz eder. Ancaq, mene xatir bir kesle düşmençilik edib Mene xatir bir kesle dostluq etmisenmi?.» 431. Peyğemberi (s) ve onun Ehli-Beytini (e) sevmek 1352. Allahın Peyğemberi (s):«Meni özünden, Ehli-Beytimi (e) öz ailesinden, övladlarımı öz övladlarından, menim canımı öz canından daha çox seven kesden başqa heç bir bendenin imanı yoxdur.» 1353. Allahın Peyğemberi (s):«Allahı, size bexş etdiyi nemetlere xatir sevin. Meni Allaha xatir ve menim Ehli-Beytimi (e) mene xatir sevin». 1354. Allahın Peyğemberi (s):«Meni ve Ehli-Beytimi (e) seven kes, gerek Allahın birinci nemetine göre şükr etsin.» Erz etdiler:«Birinci nemet nedir?» Buyurdu:«Pak mövlud (halalzadelik). Bizi, dünyaya pak gelenlerden (halalzadelerden) başqa kimse sevmez.» 1355. «Ed-Deevat» kitabından:«Bir gün günorta vaxtı Haris Hemadani Emirel-mömininin (e) yanına gelir. Hezret (e) soruşur:«Seni bura ne getirmişdir?» Haris deyir:«And olsun Allaha, meni bura sene olan mehebbet getirmişdir.» Hezret (e) :«Eger doğru deyirsense meni üç yerde mütleq göreceksen:Ruhun bedeninden çıxan zaman, sirat körpüsünde ve kövser hovuzunun kenarında.» 1356. İmam Baqir (e) «möhkem bir ipden tutmuşdur» ayesi barede buyurub:«Möhkem ip biz Ehli-Beytin (e) mehebbetidir.» 432. Ehli-Beyte (e) mehebbetin şerti 1357. İmam Baqir (e):«Allaha and olsun, Allah terefinden bize beraet yoxdur, Allahla bizim aramızda qohumluq yoxdur. Bizim Allaha qarşı bir höccetimiz yoxdur ve itaetden başqa, Allaha heç bir diger vasite ile yaxınlaşmırıq. Buna göre, sizlerden kim Allaha itaet ederse, bizim imametimizin ona xeyri olar ve kim Allahın itaetinden boyun qaçırarsa, imametimizin ona xeyri olmaz. Vay olsun sizlere, aldanmayın! Vay olsun sizlere, aldanmayın!» 433. Bela imametle birlikdedir 1358. İmam Eli (e):«Eger dağ meni sevse ovulub dağılar.» 1359. «Emaliye Tusi»:«Bir kişi İmam Baqirin (e) yanına gelib dedi:«Allaha and olsun, men, siz Ehli-Beyti (e) sevirem». Hezret (e) buyurdu:«Onda, beladan qorunmaq üçün eynine bir libas geyin. Çünki, Allaha and olsun, bela ve çetinlik bize ve bizim ardıcıllarımıza teref derede axan selden daha süretle hereket eder. Bela bizden (Ehli-Beytden) başlayıb sonra size yetişer ve rahatlıq da bizden başlayar, sonra size çatar.» 434. İnsan sevdiyi kesle birgedir 1360.Allahın Peyğemberi (s):«İnsan sevdiyi kesle bir yerdedir.» 1361. «Kenzul Ummal»:«Bir kişi Allahın Resulundan (s) Qiyamet baresinde soruşdu. Hezret (s) buyurdu:«O gün üçün ne hazırlıq görmüsen?» Erz etdi:«Allaha ve Onun Resuluna mehebbetden başqa ele bir ehemiyyetli şey hazırlamamışam.» Hezret (s) buyurdu:«Bes, sen sevdiyin kesle birlikdesen?»  86 Hebs 436. Hebslerine icaze verilenler. 1362. İmam Eli (e):«Fasiq (günah eden) alimleri, savadsız hekimleri ve kiraye haqqı ödemeyen kirayeçileri hebs etmek İmama vacibdir.» 1363. İmam Eli (e):«Qadın mürted olarsa öldürülmez, ömürlük hebse mehkum olunar.» 1364. «Üsuli Kafi» kitabından:«Emirel-möminin (e) üç neferden başqa heç kesi zindana layiq bilmemişdir: yetimin malını yeyen ve ya onun malını qesb eden kişi, yaxud emanete xeyanet eden.» 436. Zemanet olunmuş gelib çıxanedek zaminin hebsi 1365. İmam Sadiq (e):«Başqasının canına zamin duran kişini Emirel-mömininin (e) yanına getirirler. Hezret (e) onu hebs edir ve buyurur:«Dostunu (zamin durduğun kesi) tapıb bura getir.» 437. Ömürlük hebse mehkum olunanlar 1366. İmam Baqir (e): -Bir kişi bir nefere başqasını qetle yetirmeyi emr edir ve o, hemin şexsi qetle yetirir. Hezret (e) bunların hökmü olaraq buyurur- «Qatil öldürülmeli, qetle emr veren ölenedek zindanda qalmalıdır.» 1367. İmam Sadiq (e):«Üç neferden başqa heç kes, ömürlük hebse mehkum olunmaz: birisini başqası terefinden öldürülenedek tutub-saxlayan şexs; mürted olan (öz dininden dönen) qadın, eli ve ayağı kesilmiş oğru.» 438. Heddi icra etdikden (ceza verdikden) sonra hebsde saxlamaq ve heqiqetin aydınlaşması 1368. İmam Eli (e):«İmam kimese ceza verdikden sonra onu hebs ederse, bu zülm olar.» 1369. İmam Eli (e):«Heqiqeti bildikden sonra hebs etmek zülmdür.» 439. Mehbusun hüquqları 1370. «Deaimul İslam»: «İmam Eli (e) her cüme günü mehbuslarla görüşerdi. Cezası olanı cezalandırar, cezası olmayanı azad ederdi.» 1371. İmam Sadiq (e):«İmam, borcunu ödemediyine göre hebse düşmuş mehbusları cüme ve bayram günleri namaz qılmaq, görüşmek üçün bir neçe memurun nezareti altında hebsxanadan kenara buraxmalı, namaz ve görüş qurtardıqdan sonra onları yeniden hebsxanaya qaytarmalıdır.» 440. Müttehimin hebsi 1372. İmam Eli (e):«Qetlde ittiham olunmaqdan başqa, heç bir ittiham üçün hebs yoxdur.» 1373. Behz ibn Hekim babasından neql edir: «Allahın Peyğemberi (s) ittiham olunan bir şexsi hebs etmişdir.»  87 Hicab 441. Hicab. Qur’an: «Ey Peyğember! Öz zövcelerine, qızlarına ve möminlerin zövcelerine de ki, örtüklerle örtünsünler. Bu onların (iffetli, abırlı kimi) tanınması ve (başqaları terefinden) eziyyet verilmemesi üçün daha münasibdir. Allah bağışlayan ve mehribandır.» Hedis: 1374. İmam Elinin (e) oğlu Hesene (e) buyurduqlarından: «Gözleri namehremleri görmesin deye, qadınları perde arxasında saxla. Çünki, ne qeder çox perde arxasında qalsalar, sene ve onlara bir o qeder yaxşıdır. Onların kenara çıxması emin olmadığın kişileri onların olduğu yere getirmeyinden daha pis deyil. Eger bacarsan ele et ki, onlar senden başqa heç bir kişi tanımasınlar.» 1375. İmam Eli (e):«Buludlu ve yağışlı bir günde peyğemberle Beqi qebristanlığında oturmuşduq, Oradan ulağa minmiş bir qadın keçerken birden ulağın ayağı calaya düşdü ve qadın yıxıldı. Peyğember (s) derhal üzünü yana çevirdi. Orada olan sehabeler erz etdiler:«Ey Allahın Resulu! O qadının (çadrasının altında) şalvarı var.» Peyğember (s) üç defe buyurdu:«Ey Allahım! Şalvar geyinen qadınları bağışla. Ey insanlar, şalvar geyinin ki, şalvar sizi en çox örten paltardır ve qadınlarınızı kenara çıxan zaman şalvarla qoruyun.» 1376. İmam Eli (e):«Qadının qorunması onu daha şad, gözelliyini daha davamlı eder.»  88 Hecc 442. Hecc. Qur’an: «Allah-taala bu evin ziyaretini Hecce getmeye qüdreti olan şexslere vacib etmişdir.» Camaatı Hecce çağır ki, piyada ya develerin üstünde uzaq yerlerden senin yanına gelsinler.» Hedis: 1377. İmam Elinin (e) dünyadan köçerken etdiyi vesiyyetinden: «Sizi Allaha and verirem! Sizi Allaha and verirem! Rebbinizin evinin haqqına riayet edin. Ne qeder ki, sağsınız Hecci nezerinizden çıxarmayın. Eger Hecc terk olunarsa, sizlere möhlet verilmeyecek.» 1378. İmam Eli (e:«Hecc her bir zeifin cihadıdır.» 1379. İmam Eli (e):«Hecc yolunda xerclenen bir dirhem (onun savabı) min dirheme beraberdir.» 1380. İmam Eli (e):«Hecc ve ümre zevvarı Allahın qonağıdır ve Allah ona bağışlanmağı hediyye eder.» 443. Heccin felsefesi 1381. İmam Eli (e):«Allah-taala insanların qiblesi olan öz evinin ziyaretini size vacib etdi. Onlar (suya daxil olan) heyvanlar tek oraya daxil olar ve (öz yuvalarına qayıdan) göyerçinler kimi oraya üz tutarlar. Allah-taala o evi xalq üçün Öz ezemeti qarşısında itaet, Öz qüdretine ve izzetinin e‘tirafının nişanesi etmişdir.» 1382. İmam Seccad (e):«Hecc ve ümreni yerine yetirin ki, bedenleriniz sağlam olsun, ruziniz artsın, imanınız güclensin, xalqın ve öz evinizin xercini temin ede bilesiniz.» 1383. İmam Baqır (e):«Hecc qelblere rahatlıq bexş eder.» 1384.İmam Sadiq (e):«Allah-taala bu evin vasitesile öz yaratdıqlarını ibadete vadar etmişdir ki, orada olmaları ile onların itaetini sınağa çeksin. Buna güre, onları öz hereminin ehtiramını saxlamağa ve onu ziyaret etmeye heveslendirmiş, oranı peyğemberler mekanı, namaz qılanların qiblesi etmişdir. Bu ev, Allahın Cennet ve razılığın bir budağı, sonu bağışlanmaq olan, kamal temeli üzerinde qurulan ve ezemetin merkezi olan bir yoldur.» 1385. İmam Sadiq (e):«Allah yanında can atılan yer qeder eziz bir mekan yoxdur. Çünki, orada her bir tekebbürlü ve itaetden boyun qaçıran xar ve zelil olar.» 1386.İmam Rza (e):«Hecc neye göre emr olunmuşdur?» soruşulduqda cavabında deyilmelidir:«Bunun sebebi Allaha yaxınlaşmaq ve ondan (nemetlerin) artımını istemek, elece de, dini meselelerden agah olmaq ve İmamların (e.s.) xeberlerini her terefe, her yana çatdırmaqdır.» 444. Hecc yoxsulluğu aradan götürer 1387. Allahın Peyğemberi (s):«Hecc yoxsulluğu aradan götürer.» 1388. İmam Sadiq (e):«Her kim üç defe Hecci yerine yetirerse heç vaxt yoxsulluğun üzünü görmez» . 1389. İmam Sadiq (e):«Bu evin davamlı ziyareti qeder tez var-dövlet getiren ve yoxsulluğu aradan götüren, ikinci bir şey görmedim» . 1390. İmam Sadiq (e)- «Men, her il özümü Hecce getmeye ve ya ailemden bir neferi öz xercimle Hecce göndermeye hazırlamışam» deye müraciet eden İshaq ibn Emmara- «Bu qerarında ciddisen?» deye soruşdu. İshaq erz edir:«Beli.» İmam buyurur:«Bu işi görsen, var-dövletinin artacağına emin ol ve sene imkanlı olmağın müjdesini verirem.» 445. Hecci tamamlayan ve kamilleşdiren şey Qur’an: «Hecci ve ümreni Allah üçün kamil yerine yetirin» Hedis: 1391. İmam Eli (e):«Allahın evinin ziyaretine getseniz, Allahın Peyğemberini (s) ziyaret etmekle heccinizi kamala yetirin ki, Peyğemberin (s) ziyaretini terk etmek, ona zülm etmek demekdir. Size bu iş emr olunmuşdur ve öz heccinizi ziyareti, haqqı Allah terefinden size lazım buyurulmuş qebirleri ziyaret etmekle Heccinizi kamala çatdırın ve bu qebirlerin yanında Allahdan ruzi dileyin» 1392. İmam Baqir (e):«Hecc, imam ile görüşmekle kamala yeter.» 1393. İmam Baqir (e):«Xalqa, gelib bu qebrlerin etrafına dolanmağa, sonra yanımıza gelib bize olan mehebbet ve vilayetlerini, bize havadar olduqlarını bildirmeye emr olunmuşdur.» 446. Hecci terk etmeyin aqibeti 1394. Allahın Peyğemberi (s):«Eger bir şexs, ölüm gelib onu haqlayanadek müxtelif behanelerle Heccden boyun qaçırarsa, Qiyamet günü Allah-taala onu yehudi ya xristian kimi dirilder.» 1395. İmam Eli (e):«Dünyevi çetinliye, ehtiyaca göre hecci terk edenin ehtiyacı ve çetinliyi hacıları görenedek (yeni hacılar Heccden qayıdana qeder) aradan getmez.» 447. Hecce son qoymaq Qur’an: «Allah-taala Kebeni, Beytul-Haramı (hörmetli evi) insanlar üçün (me‘nevi ve maddi) dayaq ve penah yeri etdi.» 1396. İmam Sadiq (e)- Ebdürrehman adlı bir nefer «Bezi adamlar deyirler ki, eger bir defe Hecce geden şexs (tekrar olaraq Hecce getmeyin evezine) sedeqe verse, ya qohumlarına baş çekib, kömek etse bu daha yaxşı iş görmüş olar.» deye erz etdikde- «Yalan deyirler. Eger xalq bu cür etse, Allahın evi boş qalar. Heqiqeten Allah-taala bu evi insanların işlerinin (me‘nevi ve maddi) dayağı ve penahı etmişdir.»- deye buyurmuşdur.» 448. Heqiqi Hacı azdır 1397. Ebdürrehman ibn Kesir:«İmam Sadiqle (e) Hecce getmişdik. Yoldan keçende, o Hezret (e) bir dağa qalxıb yükseklikden camaata baxdı ve buyurdu:«Ne çox hay-küy, ne az hacı var!» 449. Heccin qaydası Qur’an: «Heccin müeyyen ayları vardır. Bu aylarda Hecci yerine yetiren kes (bilsin ki) Hecc esnasında bir yatağa baş qoymaq, günah ve münaqişe etmek olmaz.» Hedis: 1398. İmam Baqir (e):«Bu evi ziyaret eden kesde üç xislet olmasa ziyaretin heç bir deyeri yoxdur: Günahlardan çekindiren Allah xofu, qezebini cilovlayan helmi (temkinliyi), yol ve söhbet yoldaşı ile mehriban reftarı» 450. Ehram bağlamaq qaydası 1399. Allahın Peyğemberi (s):«Haram pulla Hecce geden şexs «Lebbeyk Allahumme lebbeyk» deyende Allah-taala ona buyurar «la lebbeyke ve la seedeyke» (Heccin özüne qalsın.) 1400. İmam Sadiq (e):«Hecc iki növdür: Allaha xatir hecc ve camaata xatir hecc. Allaha xatir hecci yerine yetirene Allah-taala Cenneti mükafat verer, camaata xatir hecce gedenin Qiyamet günü mükafatı ve savabı hemin camaatın öhdesine olar» 1401. Malik ibn Enes:«Bir il İmam Sadiqle (e) Hecce getmişdik. O Hezretin (e) atı ehram bağlanan yerde dayananda, Hezret (e) her ne qeder «lebbeyk» demeye çalışsa da, sanki sesi boğazında qurumuşdu ve az qalırdı atından yere yıxılsın. Erz etdim:«Ey Allahın Peyğemberinin (s) oğlu «lebbeyk» de. Gerek deyesen.» Buyurdu:«Ey Ebu Amirin oğlu! Allahın cavabımda «le lebbeyke ve la seedeyke» deyeceyinden qorxduğum halda nece cüret edib, «lebbeyk Allahumme lebbeyk deyim?» 1402. İmam Rza (e):«Xalqa ehram bağlamaq Allahın heremine ve emin-amanlıq sahesine daxil olmamışdan qabaq qelblerinde xuşu (mütilik) halının yaranması, qelbin dünya işlerinden, onun zinetlerinden ve lezzetlerinden temizlenmesinden ötrü emr olunmuşdur. Bu halda onlar ciddi ve çalışqan, meqsedleri Allaha qovuşmaq olmalı ve bütün vücudları ile Ona üz tutmalıdırlar.» 451. Hecc yolunda ölen şexsin savabı 1403. İmam Sadiq (e):«Kimse Mekke yolunda ve ya qayıdarken vefat ederse, Qiyamet günü «böyük qorxudan» amanda olacaq.» 1404. İmam Sadiq (e):«Ehram halında ölen şexsi Allah-taala «lebbeyk» deyen halda dirilder.» 452. Qeybe çekilmiş İmamın (e.f.) Hecc merasiminde olması 1405. İmam Sadiq (e):«Xalq öz İmamını (e.f.) itirer. O Hezret (e.f.) ise Hecc merasiminde olar ve xalqı görer, lakin onlar o Hezreti (e.f.) görmezler.»  89 Höccet 453. Höccet Qur’an: «Biz heç bir xalqa Peyğember göndermemiş, onlara ezab vermerik.» «Her helak olan delille helak olsun ve her sağ qalan delille sağ qalsın deye» Hedis: 1406. İmam Eli (e):«Höccet sahibi olan qüvve, qüdrete sahib qüvveden daha böyükdür.» 1407. İmam Eli (e):«Doğru danışanın delil-sübutu güclü olar.» 1408. İmam Baqir (e) «Allahın bendeler üzerinde olan höcceti» barede suala cavabında: «Höccet budur ki, (insanlar) bildikleri şeyi desinler ve bilmedikleri şeyler haqda fikir söylemekden çekinsinler.» 1409. İmam Sadiq (e):«Allah-taala insanlara bexş etdiyi ve tanıtdırdığı şeylerin vasitesile onlara höcceti beyan etmişdir.» 1410. İmam Sadiq (e):«Şekk ve güman esasında iş görenin işi puç ve hederdir. Çünki, Allahın höcceti aydın-aşkardır.» 453. Aydın höccet Allaha mexsusdur Qur’an: «Ey Peyğember! De ki, aydın höccet Allaha mexsusdur. Eger istese hamınızı doğru yola yönelderdi.» Hedis: 1411. İmam Sadiq (e) -»De, aydın höccet Allaha mexsusdur» ayesinin şehrinde:«Allah-taala Qiyamet günü bendeye buyurar:«Ey menim bendem! Sen bilirdinmi?» Eger «Beli» deye cavab verse Allah-taala ona buyurar:«Bildiyin şeye emel etdinmi? «Bilmirdim» deye cavab verse Allah buyurar:«Bes niye öyrenmedin ki, bilesen ve emel edesen?» O (bende) öz cavabını alar ve mehkum olunar. Budur, qeti ve aydın höccet.» 1412. İmam Sadiq (e):«Allahın höcceti yaradılmışlardan evvel olub, yaradılanlarla birgedir ve mexluqatdan sonra da olacaqdır.» 455. En qeti ve en aydın höccet Qur’an: «Müjde veren ve (ezabla) qorxudan peyğemberleri gönderdik ki, sonra xalqın Allaha qarşı bir behane yeri qalmasın, Allah yenilmez ve hikmetlidir.» Hedis: 1413. İmam Eli (e):«Ey insanlar! Uca Allahın yer üzünde peyğemberimiz Mehemmedden (s) daha möhkem höcceti ve kitabı Qur‘andan daha aydın hikmeti yoxdur.» 1414. İmam Eli (e):«Allah-taalanın yer üzünde kitabından daha aydın ve qeti höcceti, hikmeti yoxdur.»  90 Hedis 456. Hedis 1415. Allahın Peyğemberi (s):«Ümmetime sünnenin berpa olunması ve bidetin çat verib dağılmasına sebeb olan hedis söyleyen kese Cennet nesib olar.» 1416. İmam Baqir (e):«Heqiqeten, bizim hedis ve kelamlarımız qelbleri dirilder» 1417. İmam Baqir (e):«Doğru danışan şexsden bir hedis öyrenmeyin, senin üçün bütün dünyadan yaxşıdır.» 1418. İmam Sadiq (e):«Xalqın bizim (Ehli-Beytin) yanımızda olan meqam ve yerini bizden revayet etdikleri hedislerin qederinden bilin.» 457. Müheddis (Hedis neql eden) 1419. «Emali Seduq»:«Peyğember (s) üç defe buyurdu:«Ey Allahım! Menim canişinlerimi bağışla!» Erz etdiler:«Ey Allahın Resulu! Senin canişinlerin kimlerdir?» Buyurdu:«Onlar, menim hedis ve sünnemi tebliğ edenler, onları menim ümmetime öyredenlerdir.» 1420. İmam Sadiq (e):«Hedis revayet eden ve dinde feqih, melumatlı olan şexs dinden agah olmayan ve hedis söylemeyen min abidden yaxşıdır.» 458. Qırx hedis ezberleyenin savabı 1421. Allahın Peyğemberi (s):«Ümmetimin dini üçün faydalı olan qırx hedis ezberleyen şexs Allah-taala Qiyamet günü qebirden fegih ve alim kimi qaldırar» 459. Hedisi derk etmek 1422. İmam Eli (e):«Size hedisi derk etmeyi tövsiye edirem, revayet etmeyi yox!» 1423. İmam Eli (e):«Ağılsızların meqsedi (revayeti) neql etmek, alimlerin meqsedi ise onu derk etmekdir.» 1424. İmam Sadiq (e):«Senin bir hedisi derk etmeyin, min hedisi (derk etmeden) neql etmeyinden yaxşıdır» 460. Allahın Peyğemberi (s) barede yalan söylemekden çekindirmek 1425. Allahın Peyğemberi (s):«Menim baremde bilerekden yalan danışanın yeri oddur.» 1426. Allahın Peyğemberi (s):«Kimsenin demediyim sözü menim adıma çıxması en böyük günahlardandır.» 461. Yalan olması melum olmayan sözü sanmaqdan çekindirmek 1427. Allahın peyğemberi (s):«Menden bir hedis eşidib onu inkar eden şexsden Qiyamet günü haqqımı teleb edeceyem. Buna göre, menim baremde menasını bilmediyiniz bir hedis eşitdiyiniz zaman deyin:«Allah daha yaxşı bilir.» 462. Hedisin doğruluğu ve Qur’anla uyğunluğu 1428. Allahın Peyğemberi (s):«Menim hedisimi Allahın kitabı ile tutuşdurun. Eger ona uyğun olarsa, hemin hedis mendendir ve onu men söylemişem.» 1429. İmam Sadiq (e):«Qur‘ana uyğun olmayan her bir hedis batildir.» 463. Hedisin doğruluğu ve fitrete uyğunluğu. 1430. İmam Baqir (e):«Eger Ali Mehemmedden (Allahın salamı onlara olsun) size bir hedis çatan zaman qelbleriniz yumşalarsa ve ona qarşı doğmalıq hissi keçirersinizse, hemin hedisi qebul edin. Eger hedis qelblerinizi hürkütse ve könlünüze yad olsa, onu Allaha, peyğembere ve Mehemmed (e) neslinden olan bir alime tapşırın.» 464. Hedisin doğruluğu ve haqqa uyğunluğu 1431. Allahın Peyğemberi (s):«Menden size çatan her bir hedis, eger haqqa uyğun olarsa, onu men demişem ve eger haqqa uyğun gelmese, onu men dememişem. Çünki, men heç vaxt haqqdan qeyri bir söz danışmıram.» 465. Hedisin menasını neql etmeyin caiz olması 1432. Allahın Peyğemberi (s):«Menasını düzgün çatdırırsa hedisin sözlerinin yerini deyişmeyin eybi yoxdur.» 1433. Mehemmed ibn Müslim:«İmam Sadiqe (e) erz etdim:«Sizden bir hedis eşidirem ve onu (sözlerini) azaldır ve artırıram.» Hezret (e) buyurdu:«Menasını (doğru) çatdırdığın halda, eybi yoxdur.» 466. Hedisin neqlinde neye riayet olnumalıdır 1434. Allahın Peyğemberi (s):«Ümmetime, menim hedislerimden yalnız onların idrakı qebul ede bildiyini söyleyin.» 1435. İmam Eli (e):«İsteyirsizmi ki, Allah ve Onun peyğemberi yalançı sayılmasın?!» Onda camaatın başa düşdüyü hedisleri söyleyin ve onlara derk ede bilmedikleri, inkar etdikleri şeyleri söylemekden çekinin. (Eks halda, hedisi inkar edecekler ve onun inkarı Allahı, peyğemberi ve imamı yalançı hesab etmek kimidir)» 467. Bezi hedisleri derk etmek ve onlara tab getirmeyin çetinliyi 1436. İmam Sadiq (e):«Heqiqeten, bizim hedisimiz çetin ve çox ağırdır. Ona, müqerreb melekden, mursel peyğemberden, Allah-taala qelbini imanla sınamış bendeden ve alınmaz şeherden başqa heç kes tab getire bilmez» Emr deyir:«Hedisin revayetçisi Şueybe dedim:«Ey Ebel-Hesen, «alınmaz şeherin» menası nedir? Dedi:«Men de imam Sadiqden (e) bunu soruşduqda Hezret (e) «O, geniş ve deyanetli qelbdir» deye buyurdu.» 468. Qur’an ile sünnenin ehateliliyi 1437. Ebu Usame:«İmam Sadiqin (e) xidmetinde idim. Müğeyriyyeden de bir kişi orada idi. O, İmamdan (e) sünne haqda soruşdu. İmam (e) buyurdu:«İnsanların ehtiyacı olduğu ele bir şey yoxdur ki, onun baresinde Allah ve peyğemberi terefinden bir sünne (gösteriş) verilmesin. Eger bele olmasaydı Allah-taala getirdiyi höccetlerle bize höccetleri teqdim etmezdi. Müğeyriyyeden olan kişi soruşdu:«Allah-taala bize höcceti ne ile göstermişdir?» İmam Sadiq (e) buyurdu:«Allah-taala buyurduğu «Bu gün sizin dininizi sizin üçün kamil etdim ve size olan nemetimi tamamladım» sözlerile.» 469. Müteşabih hedisler 1438. İmam Rza (e):«Qur‘anda olduğu kimi bizim xeberlerde de (hedislerde) möhkem ve müteşabih hedisler vardır. Bizim müteşabih xeberlerimizi onun möhkemlerine uyğunlaşdırın ve onun möhkemlerine diqqet yetirmeden, müteşabihlere tabe olmayın ki, yolunuzu azarsınız.» 91 Heddler 470. Her şeyin heddi var 1439. İmam Baqir (e):«Allah-taala her şeye bir hedd ve serhedd, serheddi göstermek üçün ise bir nişane qoymuşdur. Bu heddi (serheddi) keçen şexs üçün ceza (hedd) teyin etmişdir.» 471. Hüdud ve cezaların uzaqlaşdırılması 1440. Allahın peyğemberi (s):«Bacardığınız qeder hedd ve ceza tetbiqini müselmanlardan uzaqlaşdırın. Eger müselman üçün bir çıxış ve sığınacaq yeri tapsanız, onu azad buraxın. Çünki, imamın bağışlamaqda sehve yol vermesi, sehven cezalandırmağından daha yaxşıdır» 1441. Allahın Peyğemberi (s):«Cezaları şübhelerle uzaqlaşdırın.» (yeni, şexsin cinayetkar olmasında tereddüd, şübhe yarandıqda cezanı (heddi) icra etmekden çekinin.)» 472. Cezaların icra olunması 1442. Allahın Peyğemberi (s):«İlahi cezalardan birini (bir heddi) icra etmek, ilahi memleketlere 40 gece yağış yağmasından daha yaxşıdır.» 1443. Allahın Peyğemberi (s):«Yer üzünde bir (ilahi) cezanın heyata keçirilmesi 60 il ibadetden daha pakdır.» 1444. İmam Sadiq (s):«Öz tayfa ve qebilesinin adlı-sanlı neslinden olan bir qadını oğurluq etdiyine göre Peyğemberin yanına getirdiler. Allahın Peyğemberi (s) emr verdi ki, onun elini kessinlen. Qureyşden bir deste adam Peyğemberin yanına gelib erz etdi:«Ey Allahın Resulu! Kiçik bir xetaya göre, onun kimi böyük nesilden olan bir qadının elini kesirsen?» Buyurdu:«Beli. Sizin ata-babalarınız bele işlere göre mehv oldular. Onlar cezanı ve hüdudu yalnız çaresizlere qarşı tetbiq edirdiler. Öz güclüleri ve kübarlarıyla heç bir işleri yox idi. Buna göre de, mehv oldular.» 473. Cezada ne vasiteçilik, ne zemanet , ne de and qebul olunar 1445. Allahın Peyğemberi (s):«Öz vasiteçiliyi ile ilahi cezanın icra olunmasına mane olan kes, vasiteçiliyini geri götürene qeder hemişe Allahın qezebi altında olacaq.» 1446. Allahın Peyğemberi (s):«Cezalandırmada (hedde) ne vasiteçilik, ne zemanet ve ne de, and qebul olunur.» 1447. İmam Eli (e):«Cezanın heç bir növünde zemanet yoxdur.» 1448. «Müstedrekül-vesail»:«İmam Sadiq (e) atasından, ata-babasından, Peyğemberden (s) neql edir ki, o Hezret cezalandırmada (hüdudda) şefaleti qadağan etmişdir. İmam (e) buyurur:«Her kes ilahi cezalardan birinin icra olunmaması üçün vasiteçilik etse ve cezaların leğv olunmasına çalışsa, Allah-taala Qiyamet günü ona ezab verer.» 474. Cezanın texire salmağın qadağan olması 1449. İmam Baqir (e):«Bir kişinin zina etdiyi barede üç nefer şehadet verdi. Emirel-möminin (e) buyurdu:«Dördüncü şahid haradadır?» Dediler:«İndi gelir» Hezret (e) buyurdu:«Bu üç nefere hedd vurun (cezalandırın). Çünki, ceza bir an da olsun, texire salınmamalıdır.» 475. Heddi aşmağın qadağan olması Qur’an: «Bunlar Allahın hüdudlarıdır. Onları aşmayın. Allahın hüdudlarından kenara çıxanlar, Elbette, zalımlardır.» 1410. Hedis: 1450. Allahın Peyğemberi (s):«(Qiyamet günü) Hökmünde bir şallaq az ceza (hedd) teyin eden hakimi getirerler. O deyer:«Ey Allahım! Senin bendelerine üreyim yandığı üçün bele etmişem». Allah-taala ona buyurar:«Meger sen onlara Menden daha üreyi yanansan?» Bu vaxt emr veriler ki, onu oda atsınlar. Sonra bir şallaq çox vuranı getirerler. O da deyer:«Onları günahlardan çekindirmek üçün bir şallaq çox vurmuşam. Onun da oda atılmasına emr veriler.» 1451. İmam Baqir (e):«Emirel-möminin (e) Qembere emr etdi ki, bir kişiye şallaq (hedde) vursun. Qember esebinden üç şallaq çox vurur. Eli (e) Qembere üç şallaq vurmaqla onu qisas edir.» 476. Günahın paklanmasında cezanın icrasının rolu 1452. Allahın Peyğemberi (s):«Günah eden şexse, hemin günahın cezası tetbiq olunarsa, bu onun keffaresidir.» 1453. İmam Eli (e):«Allah-taala bu dünyada mömin bendeye ceza vererse, Qiyamet günü onu yeniden cezalandırmaqdan daha rehimli ve daha böyükdür.» 477. Cezalandırılmış şexsi tehqir etmeyin qadağan olması 1454. «Tenbihul-xevatir»:«Allahın Peyğemberi (s) bir zinakar kişini daşqalaq etdi.» Bir nefer öz dostuna dedi:«O, it kimi öldü.» Allahın Peyğemberi (s) hemin bu iki neferle murdar bir leşin yanından keçende onlara buyurdu:«Dişlerinizle bu leşden bir tike qoparın.» Erz etdiler:«Ey Allahın Resulu! Allahın salamı olsun sene, leşi dişimize götürek?» Buyurdu:«Qardaşınızdan qopardığınız tike bu leşden daha üfunetlidir» 1455. Ebdürrehman ibn Ebi Leyla:«Eli (e) bir kişiye ceza (hedd) tetbiq etdi. Xalq hemin şexse tehqiramiz sözler deyib Lenetlemeye başladı. Eli (e) buyurdu:«O, öz günahına göre daha sorğu-sual olunmayacaq.» 478. Cezalandırılmış (şallaq vurulmuş) şexs üçüncü defe qetle yetirilmelidir 1456. İmam Kazim (e):«Böyük günah etdiklerine göre iki defe cezalandırılmış (şallaq vurulmuş) şexsler üçüncü defe öldürülmelidir» 479. Tezir 1457. Hemmad ibn Osman:«İmam Sadiqden (e) tezir barede soruşdum. Buyurdu:«Hedden bir qeder azdır.» Erz etdim:«Seksen şallaqdan azdır?» Buyurdu:«Qulun cezası (hedd) olan qırx şallaqdan azdır.» Erz etdim:«Ne qederdir?» Buyurdu:«O hakimin nezerinden asılıdır, şexsin teqsirini (cinayeti) ve bedeninin qüdretini nezere almalıdır.» 1458. İmam Sadiq (e) -»Tezirin heddi ne qederdir?» sualının cavabında- «On şallaqdan, iyirmi şallağa qeder.»  92 Müharibe 480. Müharibe. 1459. İmam Eli (e):«Çox müharibe var ki, faydası sülhden daha çoxdur.» 1460.İmam Eli (e):«Mübahise ve ziddiyyet müharibe yaradar.» 1461. İmam Eli (e):«İnadkarlıq müharibelerin menşeyidir.» 1462. İmam Hüseyn (e):«Bilin ki, müharibenin şerri tez gelen, tamahı pis ve nifret doğurandır. Özünü müharibeye hazırlayan, onun silah-sursatını tedarük gören kes, müharibe başlamamış öz bedenini onun yaraları ile incitmese müharibede qalib gelmişdir. Amma, elverişli fürset ve müharibe zamanı yetişmemiş, hemçinin özünün herbi qüdretinden xebersiz müharibeye başlayan kes, ordusuna heç bir fayda vermez ve özünü de helak eder.» 481. Düşmene qefilden hücum etmek. 1463. İmam Eli (e):«Bax! Men gece ve gündüz, aşkarda ve gizlinde sizi bu xalq ile müharibeye çağıraraq dedim:«Onlar size hücum etmemiş, siz onların üzerine hemle edin. Çünki, Allaha and olsun, heç bir xalqla onların öz torpaqlarının içerilerinde ele bir müharibe olmayıb ki, onlar bu müharibede xar olmasınlar.» 482. Müharibeye başlamazdan evvel neye riayet etmek lazımdır 1464. Allahın peyğemberi (s) buyurur:«Xalqla yaxşı reftar edin ve onlara fürset verin. Haqqa de‘vet etmemiş onlara hücum çekmeyin. Çünki, yer üzünün şeherler ve çadırlarında yaşayan insanlarını menim yanıma müselman (kimi) getirmeyinizi qadın ve övladlarını (esir kimi) tutub yanıma getirib kişilerini öldürmeyinizden daha çox xoşlayıram.» 1465. İmam Eli (e) Siffeyn döyüşünde buyurmuşdur:«Allaha and olsun, müharibeni bir gün de olsun texire salmağım, yalnız onların mene qoşulmaları, menim vasitemle hidayet olmaları ve sayemde rahatlıq tapmalarına ümid etdiyim üçün olmuşdur.Bu, mene onları, yollarını azmış halda öldürmekden daha xoşdur.» 483. Ordunun keşfiyyatçıları 1466. İmam Eli (e) Ziyad ibni Nezre tapşırığında buyurur:«Bil ki, keşfiyyatçılar ordunun gözü, keşfiyyatçıların gözü ise onların gözetçileridir. Öz veteninin serhedlerini aşıb düşmenine yaxınlaşan zaman derhal her terefe – derelere, meşelere, puşqu yerlerine ve her güşeye – gözetçiler qoy ki, düşmen size pusqu qurub qefilden hücum etmesin.» 484. Herbi telimler 1467.Allahın Peyğemberi(s):«Elçileri ve girovları öldürmeyin.» 1468.İmam Eli (e):«Zirehlileri ön cergede, zirehsizleri ise arxa cergelerde yerleşdirin. Dişlerinizi bir-birine sıxın, bu (düşmenin) qılıncla başdan vurduğu zerbesinin tesirini azaldar. Nizelerin etrafında eyilib-düzelin. Bele etseniz nizelerin qabağını daha yaxşı boşalda bilersiniz. Gözlerinizi aşağı salın ki, bu qelblerinize daha çox qüvve ve rahatlıq bexş eder. Seslerinizi çıxarmayın ki, bu qorxu ve zeifliyin aradan getmesine daha çox tesir eder.» 1469. İmam Eli (e):«Düşmen döyüşe başlamamış onunla vuruşmayın. Çünki, hemd olsun Allaha ki, sizin höccetiniz var. Onlara müharibeni başlamağa fürset vermeyiniz ise, sizin onlara qarşı başqa bir höccetinizdir. Eger Allahın izni ile düşmen meğlub olarsa, qacanları öldürmeyin. Esirlere beden xesareti yetirmeyin, qadınları eziyyetle ve incitmekle tehrik etmeyin.» 1470. İmam Eli (e):«Allahın Peyğemberi (s) müşriklerin şeherlerini zeherlemeyi qadağan etmişdir.» 1471. İmam Seccad (e) buyurur:«Eger yerimeye gücü olmayan kimseni esir götürmüsense ve aparmağa bir vasiten yoxdursa, onu öldürmeyib azad burax. Çünki, İmamın onun baresinde hökmünü bilmirsen.» 485. Müharibe hiyledir 1472. Allahın Peyğemberi (s):«Fikrine gelen her şeyi de, çünki müharibe hiyledir.» 486. Müharibeden qaçmağın qadağan olması Qur‘an: «Döyüş sursatları üçün geri qayıdanlardan ve başqa bir desteye kömeye gedenlerden başqa, düşmene arxa çevirenler Allahın qezebine gelerler. Onların yeri nece de pis yer olan Cehennemdir.» Hedis: 1473. «İmam Eli (e) Siffeyn müharibesinde öz sehabelerine xitaben buyurur:«Dalbadal yürüş edin ve qaçmaqdan heya edin, çünki döyüş meydanından qaçmaq gelecek nesillere ve gelecek dövrlere ebedi qalan rüsvayçılıqdır. Könül razılığı ile vuruşun, şad ve rahat ruhiyye ile ölüme doğru addım atın» . 1474. İmam Sadiq (e):«Müharibede iki kişinin qadağından qaçanın işi, qaçmaq hesab olunar. Eger müharibede üç neferin qabağından qaçarsa, bu qaçmaq sayılmaz.» 1475. İmam Rza (e):«Allah-taala cihad meydanından qaçmağı haram etmişdir. Çünki, bu dinin zeiflemesine, peyğemberler ve edaletli rehberlere (e) hörmetsizliye sebeb olar.» 487. Müharibede müxtelif növ silahlardan istifade etmek Qur‘an: «Onların müqabilinde bacardığınız qeder qüvve toplayın.» Hedis: 1476. Hefs ibn Ğiyas: «İmam Sadiqden (e) soruşdum:«Ehalisi müharibe eden şeherde müselman qadın, uşaq, qoca, esirler ve tacirler olduğu halda ora su buraxıb od vurmaq ve ya ehalisini öldürmek meqsedi ile onu mancanağa tutmaq olarmı?» Hezret (e) buyurur:«Onlara qarşı bu işleri görmek lazımdır ve hemin şexslerin (müselmanların) olmasına göre müharibe eden şeherin ehalisinden el çekmek olmaz. Onlara göre müselmanların boynunda ne bir diye var, ne de keffare.» 488. Deniz qüvveleri 1477. Allahın Peyğemberi (s):«Deniz döyüşlerinde şehid olanlar Allah yanında yerüstü müharibe şehidlerinden üstündürler.» 489. Qadınların müharibede iştirakı 1478. İmam Baqir (e), yaxud İmam Sadiq (e):«Allahın Resulu (s) yaralıları müalice etmek üçün qadınları da özü ile müharibeye apardı. Qenimetden onlar arasında heç bir şey bölüşdürmese de, onlara bexşişler verdi.»  93 Müharib 490. Müharib Qur‘an: «Allah ve Onun Resulu ile müharibe edenlerin, yer üzünde fesad töretmeye çalışanların cezası öldürülmek ya dar ağacından asılmaq, ya elleri ve ayaqları biri soldan, biri de sağdan kesilmek, yaxud da öz vetenlerinden sürgün olunmaqdır.» Hedis: 1479. Allahın Peyğemberi (s):«Başqalarının üzerine qılınc çekenin qanı hederdir.» 1480. İmam Eli (e):«Oğru müharibi (yeni, elinde silah oğurluqla meşğul olan kesi) öldür ve narahat olma, onun qanı menim boynumadır.» 1481. «Deaimul-İslam»:«Emirel-mömininin yanına bir müharib getirdiler. O Hezret (e) müharibi diri-diri dar ağacından asmağı emr etdi. Bunun üçün üzü qibleye bir (dar) ağacı qurdu ve hemin müharibi arxası ağaca, üzü ise camaata ve qibleye teref dar ağacından asdı. Onun cesedi üç gün dar ağacından asılı qaldı. Üç günden sonra onu aşağı salmağı emr etdi ve namazını qılıb defn etdi.» 1482. İmam Baqir (e):«Gece vaxtı özü ile silah gezdiren kes müharibdir, yalnız heç bir şekk-şübhe yeri olmayan şexsden başqa.» 1483. İmam Sadiq (e) müharibin sürgun olunması barede sualın cavabında buyurub: «Şeherden sürgün ediler.Emirel-möminin (e) iki kişini Kufeden başqa yere sürgün etdi.»  94 Azadlıq ve azadelik 1484. İmam Sadiq (e):«Her kesde bu beş xisletden biri olmasa, onda çox xeyir-bereket olmaz: vefa, tedbirlilik, abır-heya, xoş xasiyyet, evvelki dörd xisleti özünde birleşdiren azadelik.» 492. Bütün insanlar azaddır 1485. İmam Eli (e) :«Ey insanlar! Ademden ne bir qul törenib, ne de bir keniz. Bütün insanlar azaddır.» 1486. İmam Eli (e):«Başqalarına qul olma, Allah-taala seni azad yaradıb.» 1487. İmam Sadiq (e):«Azade her bir halda azadedir. Ona bela ve çetinlik üz veren zaman sebr eder. Eger başına müsibetler yağsa da, esirliye düşse de, meğlub olsa da, rahatlığını elden verib çetinliye, yoxsulluğa düçar olsa da bütün bunların heç biri onu sındırmaz. Emin Siddiq Yusif kimi! (Allahın salamı ona olsun). Onu qul da etdiler, meğlub da oldu, esir de götürüldü, amma bunların heç biri onun azadeliyine xelel yetirmedi.» 493. Azad insanın xasiyyeti 1488. İmam Eli (e): «Gülerüzlülük azede insanın xisletidir.» 1489. İmam Eli (e): «Heya ve iffet imanın xisletlerindendir. Bunun ikisi de azadelerin tebieti ve yaxşı insanların xasiyyetidir.» 1490. İmam Eli (e): «Qane olan qul azaddır, tamahkar azad ise qul.»  95 Herislik 494. Herislik 1491. İmam Eli (e) (Herislik nedir?-sualının cavabında) «Çoxu elden vermekle azı elde etmek.» 1492. İmam Eli (e): «Herislik ebedi eziyyetdir.» 1493. İmam Eli (e): «Herislik merdliye leke getirer.» 1494. İmam Eli (e): «Herislik derdin miniyidir.» 495. Heris 1495.İmam Eli (e) – «Hansı zelillik daha pisdir? – sualına cavab olaraq buyurur:«Dünyaya herislik.» 1496. İmam Eli (e) :«Heris esaretin buxovlarından heç vaxt xilas ola bilmeyen çaresiz bir esirdir.» 1497. İmam Eli (e):«Ruzi bölünmüşdür, heris ise mehrumdur.» 1498. İmam Eli (e):«Heris bütün dünyaya malik olsa bele möhtacdır.» 1499. İmam Eli (e): «Heris olan kimse özünü bedbextlik ve eziyyet uçurumuna atmışdır.» 1500. İmam Eli (e): «Heris qane olmaz.» 1501. İmam Eli (e): «Herislik ruzini artırmaz, eksine meqamı ve qedir-qiymeti yere vurar.» 1502. İmam Hüseyn (e): «Ne iffet ruziye mane olar, ne de herislik ruzini artırar. Çünki ruzi bölünmüşdür ve mütleq eceldir. Herislik etmek ise günah istemekdir.» 1503. İmam Baqir (e): «Dünya herisi olan kimsenin hekayeti barama (ipek) qurdunun hekayetidir. Öz üzerine ne qeder çox ipek toxuyursa, bir o qeder onun pileden çıxmaq imkanı azalar ve neticede qem-qüsseden öler.» 1504. İmam Sadiq (e):«Emirel-möminin (e) buyururdu:«Ey Adem övladı! Eger dünyadan, sene kifayet etdiyi qederini istesen, dünyanın en azı bir şeyi sene bes eder. Ancaq kifayet etdiyinden çoxunu istesen, bütün dünya da sene bes etmez.» 496. Herisliyin kökü 1505. Allahın Peyğemberi (s):«Ey Eli! Bil ki, qorxaqlığın, simiclik ve herisliyin tebieti birdir ve onların kökü (Allaha) bedgüman olmaqdır.» 1506. İmam Eli (e):«Heqiqeten, Adem övladı ona qadağan olunmuş şeye herisdir.» 1507. İmam Eli (e):«Çox herisliyin ve xesisliyin bünövresi Allaha şekk ve az etimad etmek üzerinde qurulmuşdur.» 1508. İmam Eli (e):«Çox herislik gözüdoymazlıqdan ve dinin zeifliyinden ireli gelir.»  96 Haram 497. Haramlardan çekinmek 1509. İmam Eli (e):«Eger keramet ve alicenablıq isteyirsense, haramlardan uzaqlaş.» 1510. İmam Eli (e):«En gözel exlaqi xüsusiyyet haramlardan çekinmekdir.» 1511. İmam Eli (e):«Eger Allah-taala nalayiq işleri qadağan etmeseydi, bele ağıllı insan yene de onlardan çekinmeliydi.» 498. Haram yemek 1512. Allahın Peyğemberi (s):«Haram yeyerek ibadet etmek qumun ve ya başqa sözle desek, suyun üzerinde bina tikmeye benzeyir.» 1513. Allahın peyğemberi (s):«Bir tike haramdan imtina etmek Allaha iki min riret müstehebb namaz qılmaqdan daha xoş gelir.» 1514. İmam Baqir (e):«İnsan haram mal elde ederse, ne onun hecci, ne ümresi, ne de sileyi-rehmi qebul olunmaz, hetta onun evlenmeyine ve aile heyatına da pis te‘sir gösterer.» 1515. İmam Sadiq (e) «etdikleri emelleri araşdıracağıq ve hamısını toz zerreleri kimi küleye sovuracağıq» ayesi haqda buyurur:«Allaha and olsun, onların emelleri Misir ketanından ağ olsa da, haramla üz-üze gelende ondan imtina etmezdiler.» 499. Haram iş görmeye imkanı olduğu halda onu terk edenin savabı 1516. Peyğember (s):«Haram qadın ve ya keniz ile yaxınlıq etmek imkanı yaranan zaman Allah qorxusundan bu işden çekinene Allah-taala Cehennem odunu haram eder, (Qiyamet günü) böyük qorxudan amanda saxlayar ve Cennete daxil eder.» 1517. Allahın Peyğemberi (s) :«Haram bir iş görmeye imkanı olan şexs yalnız Allahdan qorxduğuna göre bu işden imtina ederse, evezinde Allah-taala ona axiretden evvel, ele bu dünyada daha yaxşısını bexş eder.» 1518. İmam Kazim (e):«Süffe ehli Peyğemberin (s) qonağı idiler. Onlar öz ev-eşiklerini terk edib Medineye hicret etmişdiler. Allahın Peyğemberi (s) dörd yüz nefer olan hemin kişileri mescidin heyetinde yerleşdirmişdi. O Hezret (s) her seher ve axşam onların yanına gedib salam verirdi. Bir gün onların yanına gelende görür ki, biri ayaqqabısını yamayır, digeri paltarına yamaq vurur, bir destesi de paltarlarının bitini temizleyir. Allahın Resulu (s) her gün onlara bir müd xurma verirdi. Onların arasından bir kişi qalxıb erz etdi:«Ey Allahın Resulu! Bize verdiyin xurma medemizi yandırdı». Allahın Peyğemberi (s) buyurdu:«Bilin ki, eger dünyanı size yedizdire bilseydim, bu işi görerdim. Amma menden sonra sizlerden sağ qalanlar seher ve axşam doyunca yemek yeyecekler. Her biriniz seher bir köynek, axşam başqasını geyinecek ve evlerinizi Kebe evi kimi ucaldıb, bezeyeceksiniz». Bir kişi qalxıb dedi:«Ey Allahın Resulu! Men bele günün arzusundayam! O gün ne vaxt gelecek?» Buyurdu:«Sizin bu gününüz hemin zamandan daha yaxşıdır. Eger siz qarınlarınızı halalla doldursanız, çox güman ki, onu haramla da doldurarsınız.» .  97 Peşe 500. Peşe 1519. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala mömin, öz peşesinin ustası olan ve işleyen bendeni sevir.» 1520. «El-xisal»:«Allahın Resulu (s) bir kimseye baxanda ve ondan xoşu gelende buyurardı:«Peşesi de varmı?» Eger «xeyr» deseydiler buyurardı:«Gözümden düşdü» Erz ederdiler:«Niye, ey Allahın Resulu?» Buyurardı:«Eger möminin bir peşesi ve meşğuliyyeti olmazsa öz dinini dolanışıq vasitesine çevirecek» . 1521. İmam Eli (e):«Ticaretle meşğul olun ki, sizi xalqın malından ehtiyacsız eder ve Allah-taala peşekar, işinde düz olan bendeni sever» . 1522. «Müstedrekul-Vesail»:«İmam Sadiq (e) sehabelerin birinden peşesi baresinde soruşdu. Sehabe erz etdi ki, «sene feda olum, men ticaretden kenara çekilmişem». Buyurdu:«Niye?» Erz etdi:«Bu işin baş vermesini (sizin hökumetinizin qurulmasını) gözleyirem.» 0 Hezret (e) buyurdu:«Bu sizden gözlenilmeyen bir hereketdir, (çünki) servetiniz elden gedir. Ticaretden el çekme, Allahın fezilet ve bereketini axtar, dükanını aç, mallarını doldur, işini genişlendir ve Allahdan ruzi iste.» 501.Allahın hizbi Qur’an: « Allah, Onun peyğemberi ve möminlerle dostluq eden kes bilsin ki, Allahın hizbi qalibdir.» Hedis: 1523. İmam Eli (e):«Allahın qalib hizbinden olmaq isteyirsenmi? Böyük Allahdan qorx ve bütün işlerini yaxşı gör. Çünki, Allah-taala teqvalılar ve emeli saleh insanlarla birgedir.» 1524. İmam Sadiq (e):«Biz ve bizim şieler Allahın hizbiyik, Allahın hizbi ise qalibdir.» 502. Şeytanın hizbi Qur’an: «Şeytan onlara qalib gelmiş ve Allahın adını yadlarından çıxarmışdır. Onlar şeytanın hizbindendir. Bilin ki, şeytanın hizbi ziyana uğrayanlardır.» Hedis: 1525. İmam Eli (e):«Ey insanlar! Bütün fitne-fesadlar yalnız sizin öz nefsani isteklerinize tabe olmağınızdan başlayır… Eger haqq xalis ve yekdil olsaydı heç bir ixtilaf meydana gelmezdi. Amma bir az haqqdan ve bir ovuc da batilden götürülüb bir-biri ile qarışdırılıb. Şeytan burada öz dostlarına qalib gelir. Ancaq, Allahın ehsan ve lütfü evvelceden hallarına şamil olanlar nicat taparlar.» 1526. İmam Elinin (e) münafiqleri tesvir etdiyi xütbesinden:«Onlar şeytan destesi ve Cehennem alovunun şölesidir. Onlar şeytanın qoşunudur. Bilin ki, şeytana tabe olanlar meğlublar ve ziyana uğrayanlardır.»  98 Uzaqgörenlik 503. Uzaqgörenlik 1527. İmam Eli (e):«Uzaqgörenlik zireklikdir.» 1528. İmam Eli (e):«Uzaqgören şexs ehtiyatlı, uzaqgörenliyi terk eden ise qorxusuz olar.» 1529. İmam Sadiq (e):«Uzaqgörenlik gümanın çırağıdır.» 504. Neticeni düşünmek 1530. İmam Eli (e):«Kim sonunu düşünmeden işe başlayarsa, özünü çetinliklerin tehlükesine atar.» 1531. İmam Eli (e):«İşe başlamamış (neticeni) düşünmek, seni peşmançılıqdan amanda saxlar.» 1532. İmam Eli (e):«İnsanların en ağıllısı, onların aqibeti en çox düşünenidir.» 505. Uzaqgörenlik ve qerar qebulu 1533. İmam Eli (e):«Qelebe uzaqgörenlik ve güclü irade ile qazanılar.» 1534. İmam Eli (e):«Uzaqgörenlik olmayan ezm ve qerarda xeyir yoxdur.» 506. Uzaqgörenliyin izahı 1535. İmam Eli (e):«Uzaqgörenlik aqibeti düşünmek ve müdriklerle meslehetleşmekdir.» 1536. İmam Eli (e):«Uzaqgörenliyin kökü, şübhe yarananda dayanmaqdır.» 1537. İmam Eli (e):«Sınamamış e‘timad etmek, uzaqgörenliye ziddir.» 507. Uzaqgören 1538. İmam Eli (e):«Uzaqgören şexs odur ki, dünyanın aldadıcı menzeresi onu axiret namine çalışmaqdan çekindirmesin.» 1539. İmam Eli (e):«Uzaqgören şexs özüne yaxşı dost seçer. Çünki, insana öz dostu ile qiymet verilir.» 1540. İmam Eli (e):«Uzaqgören şexs odur ki, nemet ve var-dövlet onu axiret üçün çalışmaqdan saxlamasın.» 1541. İmam Eli (e) :«Uzaqgören şexs odur ki, qezebin şö‘leleri şaxe qalxanda ceza vermeyi te‘xire salsın ve ilkin fürsetde yaxşılığın evezini (yaxşılıqla) ödemeye telessin.» 507. En uzaqgören insan 1542. Allahın Peyğemberi (s):«En uzaqgören insan, hamıdan çox öz qezebine qalib gelendir.» 1543. Allahın Peyğemberi (s): «Sizin aranızda en zireyiniz ölümü başqalarından daha çox yad eden ve en uzaqgöreniniz ona daha çox hazır olanınızdır.» 1544. İmam Eli (e): «Sizin en uzaqgöreniniz en teqvalınızdır.»  99 Qem 509. Qem 1545. Mesih (e) :«Çox qemli olanın bedeni xeste olar.» 1546. İmam Eli (e):«Qem-keder qocalığın yarısıdır.» 1547. İmam Eli (e):«Qem bedeni erider.» 1548. İmam Sadiq (e):«Xestelikler bedenin naxoşluğu olduğu kimi, qem-qüsseler de qelbin naxoşluğudur.» 510. Qem getiren amiller 1549. Allahın Peyğemberi (s):«Gözü xalqın elinde olan kesin qem-qüssesi uzun ve teessüfü çox olar.» 1550. Allahın Peyğemberi (s):«Ne çoxdur özünden sonra uzun qem-qüsse qoyan bir anlıq keçici istek ve lezzetler.» 1551. İmam Eli (e):«Kim ziyan vurmaq qüdreti olmadığı şexse qezeblense, qemi uzun ve özüne ezab vermiş olar.» 1552. İmam Eli (e):«Hesed çeken şexs qeder mezluma daha çox oxşayan zalım görmedim. Onun canı yorğun, qelbi narahat ve qem-qüssesi daimidir.» 1553. İmam Eli (e):«Emelinde sehlenkarlıq eden qem-qüsseye düçar olar.» 1554. İmam Eli (e):«Hövselesizlik etmekden çekin ki, o ümüdü keser, emeli zeifleder ve qem getirer.» 511. Qem-qüsseni aparan amiller Qur’an: «Bilin ki, Allahın dostlarına qorxu yoxdur ve onlar qemli olmazlar.» Hedis: 1555. Allahın Peyğemberi (s): «Allah öz hikmet ve lütfüne esasen rahatlığı ve şadlığı yeqinlik ve razılıqda, qem-qüsseni şekkde ve (Allahdan) narazı olmaqda qerar verdi.» 1556. Allahın Peyğemberi (s):«Ey insanlar! Dünya qem sarayıdır, şadlıq sarayı deyil. Çetinlik sarayıdır, rahatlıq sarayı deyil. Belelikle, onu tanıyan şexs ümidle şad ve çetinlikle qemgin olmaz.» 1557. Allahın Peyğemberi (s):«La hövle ve la qüvvete illa billah» cümlesi doxsan doqquz derde şefadır ki, onların en sadesi qem-qüssedir.» 1558. İbni Abbas: «Allahın Resulunun (s) sözünden sonra, heç bir sözden Eli ibn Ebutalibin (e) mene yazdığı mektub qeder behrelenmedim. O mene yazmışdı: (Allaha hemd etdikden sonra buyurdu) «İnsan, çata bilmediyi bir şeye çatmadığına göre qemlenir ve çatması mümkün olmayan bir şeye çatdığına göre sevinir. Öz axiretinden bir şeye çatanda şad ol ve öz axiretinden bir şeyi elden vermeyine qemlen. Öz dünyandan bir şeye yetişende sevinme ve ondan bir şeyi itirmeyine kederlenme. Öz qem-qüssenden, ölümden sonra üçün istifade et. Vesselam.» 1559. İmam Eli (e): «Yeqinlik qem-qüsseni nece de gözel yox edir.» 1560. İmam Eli (e): «Paltarları yumaq qem-qüsseni aparar.» 1561. İmam Sadiq (e):«Eger her şey qezavü-qedere bağlıdırsa, onda qem-qüsse neye lazım?» 1562. İmam Sadiq (e):«Peyğemberlerden biri Allahın dergahına qem-qüsseden şikayet etdi. Allahdan ona emr geldi ki, üzüm yesin.» 1563. İmam Sadiq (e):«Her kes özünde qem-qüsse hiss etse ve bunun sebebini bilmese başını yusun.» 512. Zahiren delili olmayan şadlıq ve qüssenin sebebi 1564. Ebu Besir:«Şielerden biri ile İmam Sadiqin (e) yanına geldik. O Hezrete (e) erz etdim:«Sene feda olum, ey Allah Resulunun övladı! Men (bezen) sebebini bilmeden qemgin ve qüsseli oluram! İmam Sadiq (e) buyurdu:«O qem ve şadlıq bizden size yetişir. Eger bize bir qüsse ve ya şadlıq üz vererse size de çatar. Çünki, biz (Ehli-Beyt) ve sizler Allahın nurundanıq.» 1565. «Biharul-envar» kitabından:«Revayet edirler ki, Alimden (e) soruşdular:«Bir nefer sebebini bilmeden qemgin olur? Buyurdu:«Eger ona qem yetişse bilsin ki, qardaşının qem-qüssesi var. Elece de, sebebsiz yere şad olsa da bu cürdür. Buna göre, qardaşların haqlarını yerine yetirmekde Allahdan kömek dileyirik.» 513. Beyenilen qem-qüsse 1566. Allahın Peyğemberi (s) :«Allah-taalaya uzun qem-qüsse kimi (Allahın beyendiyi) bir şeyle ibadet olunmayıb.» 1567. İmam Seccad (e) :«Allah-taala qemli qelbleri sever.» 1568. İmam Sadiq (e) :«Mömin seherini, axşamını qem-qüsse ile keçirer ve bundan başqa onun üçün xeyirli, meslehetli bir şey yoxdur.» 1569. İmam Sadiq (e) :«Bizden ötrü narahatlıq keçiren ve bize yetişen zülme göre qemli olan kimsenin nefes çekmeyi (Allaha) tesbih ve bize göre qemlenmeyi ibadetdir.»  100 Hesab-kitab 514. Hesab-kitab 1570. Allahın Peyğemberi (s) :«Agah olun! İndi siz ele bir günde yaşayırsınız ki, emel vaxtıdır ve burada hesab-kitab yoxdur. Tezlikle ele bir güne çatacaqsınız ki, orada her şeyin hesabı sorulacaq ve emel olmayacaq.» 1571. İmam Eli (e) :«Haqq-hesaba yetişmek cezadan evveldir, mükafat ise haqq-hesabdan sonra.» 515. Nefsin sorğu-sualına heveslendirmek Qur’an: «Ey iman getirenler! Allahdan qorxun ve her kes öz sabahı üçün ne hazırladığına baxsın. Allahdan qorxun ki, Allah etdikleriniz emellerden agahdır.» Hedis: 1572. Allahın Peyğemberi (s) :«Sizden haqq-hesab soruşulmamış nefsinizden haqq-hesab çekin, sizleri (emellerinizi) ölçmemişden evvel öz nefsinizi tereziye qoyun ve o böyük haqq-hesab gününe hazırlaşın.» 1573. İmam Eli (e) :«Öz nefslerinizi hesab-kitabla (ipile) bağlayın ve ona (nefse) qarşı çıxmaqla cilovunu öz elinize keçirin.» 1574. İmam Seccad (e) :«Ey Adem övladı! Özün-özüne vaiz olduğun ve öz nefsinin sorğu-sual etdiyin vaxta qeder hemişe xeyir-bereket içinde yaşayacaqsan.» 1575. İmam Kazim (e) :«Her gün öz nefsinin hesabına yetişmeyen kes bizden deyil. Her kes baxsın, eger yaxşı bir emel edibse, ondan daha çoxunu emel etmek üçün Allahdan uğur dilesin ve buna göre Allaha şükr etsin. Eger bir pis iş görübse, Allahdan bağışlanmağını istesin ve tövbe etsin.» 516. Nefsi sorğu-sual etmeyin semeresi 1576. İmam Eli (e) :«Öz nefsini sorğu-sual eden şexs öz eyblerinden agah olar, günahlarını başa düşer, (yaxşılıq etmekle) onların evezini ödeyer ve eyblerini aradan götürer.» 1577. İmam Eli (e) :«Öz nefsinin hesabına yetişen şexs menfeet götürer, amma ondan (nefsinden) qafil olan ziyana uğrayar ve her kes qorxarsa, amanda qalar.» 1578. İmam Eli (e) :«Öz nefsinin hesabına yetişen şexs xoşbext olar.» 517. İnsandan soruşulan ilk şey 1579. Allahın Peyğemberi (s):«Bendeden soruşulacaq ilk şey biz Ehli-Beytin mehebbeti olacaq.» 1580. İmam Sadiq (e) :«Bende Allah-taala qarşısında dayanan zaman ondan soruşulacaq birinci sual vacib namazlar, vacib zekat, vacib oruc, vacib hecc ve biz Ehli-Beytin vilayeti barede olacaq. Eger bizim vilayetimiz ve mehebbetimizi e‘tiraf ederek bu dünyadan gederse namazı, orucu, zekatı ve hecci qebul olunacaq.» 518. Baresinde sorğu-sual olmayacaq şey 1581. Allahın Peyğemberi (s):«Qiyamet günü, Allah yolunda serf olunan nemetlerden başqa her bir nemet barede sorğu-sual olacaq.» 1582. İmam Eli (e) :«Her kes, xörek yeyen vaxt Allahın adını çekerse, heç vaxt o teamın nemeti barede sorğu-sual olunmayacaq.» 1583. İmam Baqir (e) :«Bende üç şey barede sorğu-suala çekilmeyecek: özünün örtünmeyi üçün istifade etdiyi bir tike parça, aclığını aradan götürmek üçün yediyi bir tike çörek ve onu isti-soyuqdan qoruyan ev.» 519. Baresinde sorğu-sual olunacaq şey 1584. Allahın Peyğemberi (s) :«Qiyamet günü bende dörd şey barede sorğu-sual olunmayınca öz yerinden bir addım bele terpenmeyecek: ömrünü neye serf etmeyi barede, cavanlığını hansı yolda başa vurması haqda, malını hansı yolla qazanması ve hansı yolda xerclediyi ve biz Ehli-Beytin mehebbeti barede.» 1585. İmam Sadiq (e): - «O gün nemet barede sorğu-sual edileceksiniz» ayesi haqda- «Bu ümmet Allah-taalanın ona bexş etdiyi Allahın Resulunun vücudu (s) ve sonra onun Ehli-Beytinin (e) vücudunun nemeti barede sorğu-sual olunacaq.» 520. Qiyamet gününün hesabını asanlaşdıran şey 1586. Allahın Peyğemberi (s) :«Sene verilen her bir şeye qenaet et ki, seninle haqq-hesab olunanda işin asan olsun.» 1587. Allahın Peyğemberi (s) :«Exlaqını gözel et ki, Allah-taala senin hesabını yüngül etsin.» 1588. İmam Sadiq (e) :«Sileyi rehm Qiyamet gününün hesabını asanlaşdırar.» Sonra bu ayeni oxudu:«O kesler ki, Allah-taala birleşmeyine emr verdiyi şeyleri birleşdirir, öz Rebblerinden qorxur ve (Qiyamet gününde) hesabın çetinliyinden üreklerinde xof vardır.» 521. İnsan kütleleri haqq-hesab gününde 1589. İmam Eli (e) :«Qiyamet günü camaat bir neçe desteye bölüner:«Onların bezileri qısa müddetde haqq-hesab olunar ve şad halda öz ailelerinin yanına qayıdarlar. Bezileri (vücudlarında) dünyavi çirkabdan heç bir şey olmadığına göre haqq-hesab olunmadan Cennete daxil olar. Burda dünya çirkabına bulaşan orada haqq-hesaba çekilecek. Bezileri de xurma çerdeyinin arxasının çalası ve xurma ile çerdeyi arasında olan nazik qabıq barede (yeni, emellerinin en xırda cüziyyatı xüsusunda) sorğu-sual olunacaq ve şö‘lelenen ezab alovuna düşecekler.» 522. Haqq-hesabın çetin ve sert olması 1590. İmam Sadiq (e) «Hesab gününün çetinliyinden qorxurlar» ayesi barede buyurub:«Yaxşılıq ve pisliklerinin deqiq, herterefli hesabı aparılacaq.» 523. Hesabları asan olan kesler Qur’an: «Emel namesi sağ eline verilen kesin hesabı asan olacaqdır.» Hedis: 1591. İmam Baqir (e):«Allahın Resulu (s) buyurdu:«Haqq-hesabı aparılan şexs ezab çekecek.» Bir nefer o Hezrete (s) erz etdi:«Ey Allahın Resulu! Bes, Allah-taalanın bu sözü nece olsun:«….haqq-hesabları asan olacaq.» Allahın Peyğemberi (s) buyurdu: «Bu teqdim etmek ve vereqlemekdir.» (Sorğu-sual deyil.) 524. Sorğu-sual olunmadan Cennete gedenler Qur’an: «De! Ey iman getiren bendeler! Öz Rebbinizden qorxun. Bu dünyada yaxşılıq eden kesler üçün yaxşı mükafat vardır. Allahın yeri genişdir. Sebr edenlerin mükafatı hesabsız ve bütünlükle verilecek» Hedis: 1592. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala buyurur:«Ey Menim yolumda vuruşan ve Menim yolumda öldürülen, eziyyet çeken ve Menim yolumda cihad eden bendelerim, Cennete daxil olun.» Sonra onlar ezab görmeden ve sorğu-sualsız Cennete daxil olarlar.» 1593. İmam Seccad (e) :«Allah-taala Qiyamet günü bütün insanları toplayanda carçının sesi eşidilecek:«Hanı sebr edenler, sorğu-sualsız hamılıqla Cennete daxil olsunlar… «Melekler onlara deyerler:«Siz kimsiniz?» Deyerler:«Sebr edenlerik.» Melekler soruşarlar:«Siz neye sebr etmisiniz.» Cavab vererler: «Allaha itaet yolunda ve günahlardan çekinmekde sebr etmişik.» 1594. İmam Seccad (e):«Allah-taala Qiyamet günü bütün insanları birinciden axırıncı neferedek bir yerde cem etdiyi zaman carçı qalxıb hamının eşide bileceyi sesle qışqırar: «Hanı, Allaha xatir mehebbet besleyenler?» Bu vaxt camaatın içinden bir deste insan ayağa qalxar. Onlara deyiler:«Sorğu-sualsız Cennete daxil olun.» 1595. İmam Sadiq (e) :«Qiyamet günü xalqın içinden bir deste insan qalxıb Cennetin qapısına gelecek ve qapını döyecek. Onlardan soruşacaqlar. «Siz kimsiniz?» Deyecekler:«Biz yoxsullarıq.» Deyilecek:«Sorğu-sual olmamış cennete daxil olmaq isteyirsiniz?» Cavab vererler:«Bize bir şey vermişdiniz ki, onun baresinde de sorğu-sual edesiniz?» Sonra Allah-taala buyurar:«Doğru deyirler, Cennete daxil olun.» 1596. İmam Sadiq (e):«Allahın Resulu (s) buyurdu:«Emel nameleri açılan ve tereziler qurulan zaman bela görenler üçün tereziler qurulmaz ve emel nameleri açılmaz.» Sonra bu ayeni oxudu:«Heqiqeten, sebr edenlerin mükafatı bütünlükle verilecek…» 525. Sorğu-sual olunmadan Cehenneme daxil olanlar 1597. Allahın Peyğemberi (s) :«Allah-taala yalnız Allaha şerik qoşanlardan bütün insanlarla hesab çekecek. Qiyamet günü onların sorğu-sual olunmadan Cehenneme atılmaları emr olunacaq.» 1598. Allahın Peyğemberi (s):«Altı deste, altı xasiyyete göre sorğu-sualsız Cehenneme gedecek.» Erz olundu:«Ey Allahın Resulu! Allahın salamı olsun sene, onlar kimlerdir?» Buyurdu:«Emirler (rehberler) zülm etdiklerine göre, erebler (qebile ve nesil) teessübkeşliyine göre, mülkedarlar tekebbüre göre, tacirler xeyanete göre, kendliler cahilliye göre ve alimler paxıllıqlarına göre.» 1599. İmam Sadiq (e) :«Üç neferi Allah-taala sorğu-sualsız Cehenneme aparacaq:Yolunu azmış ve zalım rehberi, yalan danışan taciri ve zinakar qocanı.»  101 Paxıllıq 526. Paxıllıq Qur’an: «Paxılın hesed çeken zaman şerrinden ve zererinden (Allaha penah aparıram).» Hedis: 1600. Allahın Peyğemberi (s) :«Allah-taala Musa ibn İmrana (e) buyurmuşdur:«Heqiqeten, paxıl olan şexs menim nemetlerimden narahat ve bendelerim üçün böldüyüm qismete e‘tiraz edendir.» 1601. İmam Eli (e) :«Paxıllıq ruhun zindanıdır.» 1602. İmam Eli (e) :«Paxıllıq en pis xestelikdir.» 1603. İmam Eli (e) :«Paxıllıq alçaqlıqların başıdır.» 1604. İmam Eli (e) :«Aferin paxıllığa! Ne edaletli peşedir! Hamıdan evvel öz sahibini öldürer.» 1605. İmam Eli(e):«Paxıllığın semeresi dünya ve axiretde bedbextlikdir.» 1606. İmam Eli (e) :«Paxıl paxıllığını çekdiyi şexsin nemetini itirmesini özü üçün nemet biler.» 1607.İmam Eli (e) :«Mezluma paxıl qeder benzeyen zalım görmedim. Onun canı yorğun, qelbi narahat ve qemi daimidir.» 1608. İmam Eli (e) :«Paxılın (öz paxıllığından) çekdiyi ona besdir.» 1609. İmam Eli (e) :«Paxıl çox tessüflener ve günahları ikiqat artar.» 1610. İmam Eli (e) :«Paxıl ağalıq etmez.» 527. Her bir dövletlinin paxıllığını çekerler 1611. Allahın Peyğemberi (s):«Öz ehtiyaclarınızı ödemekde mexfilikden kömek alın, çünki, her bir nemet sahibine hesed apararlar.» 528. Paxıllıq ve iman. 1612. İmam Baqir (e) :«Alov odunu yediyi kimi, paxıllıq da imanı yeyer.» 1613. İmam Sadiq (e) : «Bir-birinize paxıllıq etmekden çekinin, çünki, küfrün kökü paxıllıqdır.» 529. Paxılın nişanesi. 1614. İmam Sadiq (e) :«Loğman öz oğluna dedi: Paxılın üç nişanesi var: Adamın dalınca qeybet eder, üz-üze olanda yaltaqlanar ve başqalarının çetinliklerine şad olar.»  102 Hesret 530. En çox hesret çeken insan Qur’an: «Onları işin (artıq) başa çatdığı ve yeniden qefletde ve imansız olacaqları hesret günü ile qorxut.» «… heç kes demesin ki, çox teessüf, Allahın işinde sehlenkar ve mesxere edenlerden olmuşam.» «….zalımın ellerini dişleyerek:«ey kaş, men de peyğemberin getdiyi yolla gedeydim.» deyeceyi gün…» Hedis: 1615. Allahın Peyğemberi (s):«Qiyamet günü hamıdan çox peşman olan öz axiretini başqasının dünyası üçün satmış kimsedir.» 1616. İmam Eli (e):«Qiyamet günü en derin teessüf reva bilinmeyen (haram) yolla mal toplayıb başqasına miras qoyub geden ve varisin de hemin malı sübhan olan Allahın yolunda mesref etdiyine göre Cennete daxil olan, özü ise Cehenneme düşen kişinin teessüfüdür.» 1617. İmam Sadiq (e) :«Qiyamet günü en çox teessüflenecek insan (dünyada) edaletden danışan, özü ise başqaları ile edaletle reftar etmeyendir.»  103 Yaxşılıq 531. Yaxşılıq 1618. Allahın Peyğemberi (s) :«Yaxşılığı qelbin nuru, üzün zineti ve işin qüvvesi, günahı ise qelbin qarası, işin zeifliyi ve üzün eybecerliyi gördüm.» 532. Yaxşılıqların defelerle artması. Qur’an: «Her kes bir yaxşı iş görerse, ona on defe artıq mükafat vererler. Her kes bir pis iş görerse, o qeder de ceza görer ve onlara zülm olunmaz.» Hedis: 1619. İmam Seccad (e) :«Vay o kesin halına ki, onun birleri onlarına qalib gele.» İmamın (e) meqsedi budur ki, pislik bir defe kimi, yaxşılıq ise onqat hesablanır.» 1620. İmam Sadiq (e) :«Mömin bir yaxşı iş görerse, Allah-taala onun her yaxşı emelini yeddi yüz defe artırar ve bu Allah-taalanın kelamıdır ki, «Allah-taala istediyi kes üçün artırar.»  104 Yaxşılıq etmek 533. Yaxşılıq etmek Qur’an: «Heqiqeten, Allah-taala edaletli olmağı, yaxşılığı, qohum-eqrebaya bexşiş vermeyi emr ve çirkinlikleri, pislik ve zülmü qadağan edir. O, size nesihet verir ki, belke nesihet alasınız.» Hedis: 1621. Allahın Peyğemberi (s) :«Qelblerin xemiri onlara yaxşılıq eden kese mehebbet ve pislik edene qarşı düşmençilik ve nifretle yoğrulmuşdur.» 1622. İmam Eli (e):«Yaxşılıq etmek senin işin olsun ki, bu en yaxşı ekin ve en xeyir getiren maldır.» 1623. İmam Eli (e) :«Bendelere yaxşılıq etmek o biri dünya üçün ne gözel azuqedir.» 1624. İmam Eli (e) :«Zekat yaxşılıq etmeyin qelebesidir.» 1625. İmam Eli (e) :«Çox yaxşılıq eden kesi dostları ve qardaşları severler.» 1626. İmam Eli (e) :«Yaxşılıq etmekle qelbler ele alınar.» 534. Pislik edene yaxşılıq etmek 1627. Allahın Peyğemberi (s) :«Sene pislik edene yaxşılıq et.» 1628. İmam Eli (e) :«Senin öz düşmen ve bedxahlarına yaxşılıq etmeyin onlara pislik etmeyinden daha te‘sirlidir ve onların islah olunmasına sebeb olar.» 535. Yaxşılığın izahı 1629. «Nurus-Segeleyn» kitabında «O kes ki, üzünü ixlasla Allaha teref tuta ve ehsan ede…» ayesi haqda revayet olunur ki, Peyğemberden (s) yaxşılıq ve ehsan baresinde soruşduqda buyurub:«Ehsan budur ki, Allaha sanki onu görürmüş kimi ibadet edesen. Çünki, sen Onu görmürsense de, O, seni görür.» 536. Yaxşılıq eden kes özüne yaxşılıq etmişdir Qur’an: «Eger yaxşılıq etseniz, özünüze yaxşılıq edirsiniz, eger pislik etseniz, özünüze pislik edirsiniz.» Hedis: 1630. İmam Eli (e) :«Eger yaxşılıq etsen, özüne hörmet qoyub özüne yaxşılıq etmisen, eger pislik etsen özünü xar etmiş, özüne zerer yetirmisen.» 537. Müşriklerin yaxşılıqlarının neticesi. 1631. Salman ibn Amir Zebbi:«Erz etdim:«Ey Allahın Resulu! Atam qonaqperver ve qonşucanlı, ehdine vefalı ve çetinliklerde el tutan olub. Bunların ona xeyri varmı? Allahın Peyğemberi (s) soruşdu:«O müşrik olaraq öldu?» Erz etdim:«Beli.» Buyurdu:«Bunların ona bir xeyri olmaz. Ancaq, bu işlere göre ondan sonra qalan övlad ve neveleri heç vaxt çetinlik, zelillik ve möhtaclıq görmeyecekler.»  105 Hafize 538. Hafize 1632. İmam Sadiq (e) (Mufezzelin hedisinde): «Heç düşünmüsenmi ki, insanın bütün bu xüsusiyyetler arasında tekce hafize qüvvesi olmasaydı onun halı ve güzeranı nece olardı? Eger (insan) öz xeyirli ve zererli işlerini, alacaqlarını ve vereceklerini, göreceklerini ve eşideceklerini hafizesinde saxlamasaydı, onun işlerinde, heyatında ve tecrübelerinde nece qarışıqlıq yaranardı… Eger bir yolu defelerle getseydi, yene de onu itirerdi. Ömrü boyu ders oxusaydı, heç bir elmi yadda saxlaya bilmez, bir dine e‘tiqad etmez, bir tecrübeden behrelenmezdi. Olub-keçenlerden bir ibret götürmez, ümumiyyetle birdefelik insanlıqdan çıxmağa layiq olardı.» 539. Uşaq yaşlarından ezberlemek 1633. Allahın Peyğemberi (s): «…Uşaqlıqda öyrenenin misalı daşa hekk olunan yazıya, yaşlı vaxtı öyrenenin hekayeti su üzerinde yazı yazanın hekayetine benzer.» 540. Hafizeni artıran şeyler. 1634. Allahın Peyğemberi (s): «Üç şey unutqanlığı aradan götürer ve hafizeni artırar: Qur‘an oxumaq, dişleri fırçalamaq ve oruc tutmaq.»  106 Kin beslemek 541. Kin beslemek 1635. İmam Eli (e) : «Kin beslemek eyblerin en pisidir» 1636. İmam Eli (e) : «Kin qezeb getirer.» 1637. İmam Eli (e) : «Kin beslemek, paxıl adamların xisletidir.» 1638. İmam Eli (e) : «Kin beslemek ele bir oddur ki, (ona) qalib gelmekden başqa heç bir şeyle söndürülmez.» 1639. İmam Eli (e) : «Kin beslemek fitne ve narahatlıqların sebebidir.» 1640. İmam Eli (e) : «Kinli adamın canı ezabda ve qemi ikiqat çoxdur.» 1641. İmam Eli (e) : «Kin saxlayan dostluğa sadiq deyil.» 1642. İmam Hadi (e) : «Mezemmet ve gileylenmek qelbde kin saxlamaqdan daha yaxşıdır.» 1643. İmam Eskeri (e) : «En az rahatlığı olan insan, kin besleyen şexsdir.» 542. Kin möminin qelbinde çox qalmaz 1644. İmam Sadiq (e): «Kin möminin qelbinde oturaq halda olduğu vaxtacan qalar, ele ki ayağa qalxdı, kin de onun qelbinden galxar.»  107 Tehqir 543. Xalqı xar hesab etmeyin qadağan olunması 1645. Loğman (e) övladına xitaben: «Oğlum! Heç kesi köhne libas geydiyine göre xar hesab etme, çünki, senin ve onun da Rebbi birdir.» 1646. Allahın Peyğemberi (s) : Sizlerden heç kim Allahın bendelerinden kimseni xar ve deyersiz saymamalıdır. Çünki onlardan hansı birinin Allahın dostu ve velisi olduğunu bilmirsiniz.» 1647. İmam Sadiq (e) : «Her kes yoxsul mömini tehqir etse, bu tehqirden el çekenedek Allah-taala hemin şexsi daim xar eder ve onu özüne düşmen biler.» 544. Mömine qarşı tehqirden çekindirmek 1648. Allahın Peyğemberi (s) : «Her kes mömin qadın ve kişini yoxsulluğa yaxud da malının azlığına göre xar ve tehqir ederse, Allah-taala Qiyamet günü onu camaat arasında nümayiş ve sonra da rüsvay eder.» 1649. Allahın Peyğemberi (s) :«Heç bir müselmanı alçaldıb tehqir etme. Çünki onların en kiçiyi de Allah yanında böyükdür.» 1650. Allahın Peyğemberi (s):«Adem övladının pis olması üçün öz müselman qardaşını alçaltması kifayet eder.» 1651. İmam Sadiq (e) :«Allah-taala buyurur:«Her kes Menim dostlarımdan birini xar hesab ederse, menimle müharibeye hazırlaşmışdır ve Men öz dostlarımın kömeyine en tez çatanam.»  108 Haqq 545. Haqq Qur’an: «Biz haqqı batilin başına çırparıq ki, onu para-para etsin. Batil mehv olub aradan gedendir. Allaha aid etdiyiniz şeylere göre vay olsun sizlere.» Hedis: 1652. İmam Eli (e) :«Haqq en güclü dayaqdır.» 1653. İmam Eli (e) :«Agah olun! Haqq sahiblerinin, onları minerek cilovlarını öz ellerine aldığı ram olunmuş miniklerdir. Sonra bu minikler öz suvarilerini sakitce ve temkinle geniş bir kölgeliye çatdırdılar.» 1654. İmam Eli (e) :«Her kes haqqdan qeyri bir izzet axtararsa zillete düşer ve kim haqqa inadkarlıq ederse xar olar.» 1655. İmam Eli (e) :«Haqqa qarşı çıxan ele bir batil yoxdur ki, haqq ona qalib gelmesin. Allah-taala da buyurmuşdur ki, «eslinde haqqı batilin başına çırparıq ki, onu para-para etsin…» 1656. İmam Sadiq (e) :«İzzet ve hörmet odur ki, haqqla üz-üze gelende onun qarşısında baş eyesen.» 546. Haqqın ağırlığı Qur’an: «Biz sizin üçün haqqı getirdik, amma çoxunuz haqqı xoşlamırsınız.» Hedis: 1657. İmam Eli (e) :«Heqiqeten, haqq ağır, amma safdır. Batilse yüngül ve asan olsa da, öldürendir.» 1658. İmam Baqir (e):«Atam Eli ibn Hüseynin (e) vefat anı çatanda, meni bağrına basıb buyurdu:«Oğlum! Men indi sene atamın dünyadan köçerken mene etdiyi tövsiyyeni tövsiyye edirem. Atam hemin şeylerin de ona öz atasının tövsiyye etdiyini buyurmuşdur:«Oğlum, herçend acı olsa da, haqqa sebr et.» 547. Özüne ziyan olsa da haqqı demeyin gerekliliyi 1659. Allahın Peyğemberi (s) :«En teqvali insan onun xeyrine ve ya ziyanına olmasından asılı olmayaraq haqqı deyendir.» 1660. İmam Eli(e):«Hezret Resulun (s) qılınclarından birinin desteyinde bele yazılmışdır:«Haqqı de, herçend özüne qarşı olsa da.» 1661. İmam Eli(e):«Allah yanında en üstün insan odur ki, haqq onunçün zererli ve qüsseli, batilse menfeetli ve artımlı olsa da, haqqa emel etmeyi batile emel etmekden çox sevsin.» 1662. İmam Kazim (e) :«Senin mehvine sebeb olsa da haqqı de. Çünki, senin nicatın ondadır… ve batilden imtina et, herçend senin nicatın onda olsa bele. Çünki, (eslinde) senin mehvin ondadır» 548. Şad ve qezebli halda haqqı demek 1663. Allahın Peyğemberi (s) :«Ehey! Mebada kimse haqqı bile ve xalqın qorxusundan onu demeye. Bilin ki, en üstün cihad zalım ve yolunu azmış rehberin qarşısında deyilen haqq sözüdür.» 1664. İmam Elinin (e) oğlu Hüseyne (e) tövsiyyelerinden:«Sene dövletli ve yoxsul vaxtında Allahdan qorxmağı, şad ve qezebli olanda da haqqı demeyi tövsiye edirem.» 549. Haqqı qebul etmek 1665. Allahın Peyğemberi (s) :«Haqqı sene getiren her bir kesden- ister kiçik olsun, isterse de böyük senin düşmenin olmuş olsa bele, qebul et. Batili de kiçik ve böyüklüyünden asılı olmayaraq her kim demiş olsa da özüne qaytar, herçend dostun olmuş olsa bele.» 550. Haqqı tanımağın meyarı 1666. İmam Eli (e) :«Haqq şexsiyyetlerle tanınmır. Haqqın özünü tanı ki, onun yolçularını da tanıyasan.» 551. Haqq ikitereflidir 1667. İmam Eli (e):«Haqqın dairesi tesvirde ve sözde en geniş şey, amma emelde dairelerin en darısqalıdır. Heç kimse, onun da üzerinde kiminse haqqı olmasa, haqqa sahib deyil. Onun üzerinde de onun başqası üzerinde haqqı olanından qeyri bir haqq yoxdur. Eger kimsenin haqqa sahib olması, ancaq onun üzerinde heç bir haqq olmaması lazım olsaydı, bu yalnız Pak olan Allah olardı.» 1668. İmam Eli (e) :«Bir kesin haqqına riayet ve hörmet olunması, haqqın ona tetbiqine mane olmaz.»  109 Hüquq 552. Allah-taalanın haqqı 1669. Allahın Peyğemberi(s) :«Allah-taalanın (hemd olsun Onun izzeti-celalına) haqqı bendelerin yerine yetire bileceklerinden daha böyükdür. Allahın nemetleri bendelerin saya bileceklerinden daha çoxdur. Lakin, siz öz gece-gündüzünüzü tövbe ile açın.» 1670. İmam Eli (e): «Pak ve müqeddes Allahın bendeler üzerinde qoyduğu haqqı bendelerin Ona itaet etmesidir. Bunun müqabilindese fezl ve lütfü ile onlar üçün öz mükafatını defelerle artırmağı onların haqqı etmişdir.» 553.İnsanların hüququnu üstün tutmaq 1671. İmam Eli (e): «Pak ve müqeddes Allah insanların haqqını öz haqqından üstün tutmuşdur. Bele ki, her kes Allah bendelerinin hüququna riayet ederse, bu Allahın hüququna riayet etmekle neticelener.» 554. En mühüm hüquq 1672. İmam Eli (e): «Allah-taalanın vacib buyurduğu hüquqların arasında en mühüm hüquq, rehberin xalq üzerinde ve xalqın rehber üzerinde olan haqqıdır.» 555. Qardaşların hüququ 1673. İmam Baqir (e): «Möminin mömin üzerinde olan haqqı budur ki, onu doyuzdursun, çılpaq eynini geyindirsin, qem-qüssesini dağıtsın, borcunu ödesin ve ölümünden sonra zövcesine ve övladlarına himayedarlıq etsin.» 1674. İmam Sadiq (e): «Öz dinini deyerli bilen şexs öz qardaşlarının hüququnu da deyerli biler. Allahın dinini yüngül sayan, öz qardaşlarına da ehemiyyet vermez.» 1675. İmam Sadiq (e) :«Allah-taalaya möminin haqqını yerine yetirmekden daha üstün bir şeyle ibadet olunmayıb.» 1676. İmam Sadiq (e): «Möminin mömin üzerinde yeddi haqqı var. Allah-taala bu haqları mömine vacib etmişdir. Bunların baresinde möminden sorğu-sual edecekdir: mömin mömini öz gözünde böyük tutmalı, qelbinde onu sevmeli, öz malı, pulu ile ona kömek etmeli, özü üçün beyendiyini onun üçün de beyenmeli, onun qeybetini haram bilmeli, xeste vaxtında ona baş çekmeli, defninde iştirak etmeli ve ölümünden sonra onu yalnız yaxşı xatirelerle yad etmelidir.» 1677. İmam Sadiq (e) möminin haqqı barede sualın cavabında buyurub: «Möminin mömin üzerinde yetmiş haqqı var, men sene yalnız yeddi haqqı söyleyirem: O ac olduğu halda sen doyunca yeme, o çılpaq olduğu halda sen geyinme, ona yol gösteren ol.…» 1678. İmam Sadiq (e)- möminin mömin üzerinde olan haqlarını beyan ederken: «Hemin haqların en kiçiyi budur ki, özün üçün istediyini onun üçün de isteyesen ve özüne reva bilmediyini ona da reva bilmeyesen.» 1679. İmam Esgeri (e): «Qardaşlarının hüquqları ile daha yaxından tanış olan ve onlara riayet etmeye daha çox çalışan şexs Allah yanında daha hörmetlidir.»  110 Möhtekirlik 556. Möhtekirlik 1680. Allahın Peyğemberi (s) :«Xeyanetkarlardan başqa heç kes möhtekirlik etmez.» 1681. Allahın Peyğemberi (s) :«Günahkardan başqa kimse möhtekirliye el atmaz.» 1682. İmam Eli (e): «Möhtekirlik mehrumiyyete sebeb olar.» 1683. İmam Eli (e): «Möhtekirlik yaramaz adamların xasiyyetidir.» 1684. İmam Eli (e): «Möhtekirlik alçaqlıqdır.» 1685. İmam Eli (e): «Möhtekirlik eziyyet miniyidir.» 1686.İmam Eli (e): «Möhtekirlik üçün özünü eziyyete atmaq sefehlerin xisletlerindendir.» 1687. İmam Elinin (e) Malik Eşteri Misire vali teyin etdiyi fermanından: «Bütün bunlarla yanaşı bil ki, onların çoxu- tacirler ve senetkarlar- alverde heddinden artıq amansızdırlar ve xoşagelmez xesislikleri var. Onlar daha çox xeyir götürmek meqsedile möhtekirlik eder ve onlara öz istedikleri kimi baha qiymet qoyarlar. Bu da xalq kütlesi üçün zererli, rehberler üçünse eyb ve rüsvayçılıqdır. Buna göre, möhtekirliyin qarşısını al, çünki Allahın Resulu (s) onu qadağan etmişdir.» 1688. İmam Eli (e): «Xalqa ziyan getiren ve qiymetleri qaldıran her hansı möhtekirlikde xeyir-bereket yoxdur.» 1689. İmam Sadiq (e) : «Allah-taala (buğda...) denenin nemeti ile öz bendelerine yaxşılıq etdi ve biti onun belasına çevirdi. Eger bele olmasaydı, başçılar onu da qızıl-gümüş kimi toplayardılar.» 557 Möhtekir 1690. Allahın Peyğemberi (s): «Möhtekir Allahın rehmetinden uzaqdır.» 1691. Allahın Peyğemberi (s): «Bizim bazarda möhtekirliye el atan, Allahın kitabını inkar eden kimidir.» 1692. Allahın Peyğemberi (s): « Möhtekir nece de pis bendedir! Eger Allah-taala qiymetleri aşağı salarsa o, qemlener ve eger qiymetleri qaldırarsa şadlanar.» 1693. Allahın Peyğemberi (s): «Möhtekirlerle adam öldürenler Cehennemde bir cergede ve bir derecededirler.» 1694. Allahın Peyğemberi (s): «Her kes qida mehsulunu bahalaşma ümidi ile qırx gün saxlasa Allahdan bezar olmuşdur ve Allah da ondan bezardır.» 1695. Allahın Peyğemberi (s): «Her kes qida mehsulunu alıb müselmanlara baha qiymete satmaq üçün qırx gün saxlasa ve qırx günden sonra satıb onun bütün gelirini sedeqe verse de, onun günahının keffaresi olmayacaq.» 1696. İmam Eli (e) : «Möhtekir öz nemetinden mehrumdur.» 1697. İmam Eli (e): «Xesis möhtekir elesi üçün (varise) yığır ki, ona teşekkür etmeyecek ve elesine (axiretde Allaha teref) doğru gedir ki, onun üzrünü qebul etmeyecek.»  111 Hikmet 558 Hikmet Qur’an: «(Allah) İstediyi şexse hikmet bexş eder. Kime hikmet bexş olunubsa, ona çoxlu xeyir verilmişdir ve ağıl sahiblerinden başqa heç kes nesihet qebul etmez.» 1698. Mesih (e): «Heqiqeten hikmet her bir qelbin işığıdır.» 1699. Loğmanın (e) oğluna nesihetlerinden: «Oğlum! Hikmet öyren ki, hörmetli olasan! Çünki hikmet dine yönelder, qulu azad insanların müqabilinde şerafetli, yoxsulu dövletlilerden daha uca eder, kiçiyi böyükden qabağa salar.» 1700. Allahın Peyğemberi (s): «Möminin bir hikmetli söz eşitmeyi, bir ilin ibadetinden üstündür.» 1701. Allahın Peyğemberi (s): «Hikmet sahibi peyğemberliye yaxındır.» 1702.İmam Eli (e):«Hikmet – müdriklerin gülzarı ve aqillerin seyrengahıdır.» 1703. İmam Eli (e): «Hikmet – qelbde biten ve dilde bar veren bir ağacdır.» 1704. İmam Eli (e): «Her kes hikmetine göre tanınarsa, gözler ona vüqarlı ve ezemetli nezerlerle baxar.» 559. Hikmet möminin itirdiyidir 1705. İmam Eli (e): «Hikmet möminin itirdiyidir, onu müşrikin yanında olsa bele axtarın! Çünki siz ona daha layiqsiniz ve daha çox haqqınız çatır.» 1706. İmam Eli (e): «Hikmet möminin itirdiyidir.Onu münafiqlerden de olsa öyrenin.» 560. Hikmet sahibine yaraşmayan işler 1707. İmam Eli (e): «Öz ehtiyacını hikmetli olmayan şexse bildiren hikmet sahibi deyil.» 1708. İmam Eli (e): «Bir şexsle yaxşı reftar etmekden başqa çaresi olmayan onunla yaxşı davranmasa, hikmetde heç bir payı olmaz.» 561. Hikmetin izahı 1709. İmam Eli (e): «Hikmetin ilk addımı lezzetleri terk etmek, son addımı ise fani olan her bir şeyi özüne düşmen bilmekdir.» 1710. İmam Eli (e): «Özünden yuxarıda olan şexsle münaqişe etmemeyin ve tabeçiliyinde olan şexsi zelil saymamağın, gücün çatmadığı işe baş qoşmamağın, dilin üreyinin, sözün emelinin eksine olmamağı, bilmediyin şey barede danışmamağın, iş sene teref üz tutan zaman onu terk etmemeyin ve senden üz dönderen zaman ardınca getmeyin hikmetdendir.» 1711. İmam Baqirin (e) Ebu Besirin «Her kese hikmet verilerse....»ayesi haqda sualına cavabından:Hikmet dedikde meqsed Allahın emrine itaet etmek ve imamı tanımaqdır.» 1712. İmam Sadiq (e): «Heqiqeten, hikmet dini tanımaqdan ve derk etmekden ibaretdir. Sizlerden kim dinde feqih ve derrakeli olarsa, o hikmet sahibidir.» 1713. İmam Kazim (e): «Loğmana dediler: «Senin hikmetinin özeyi nedir?» Dedi: «Bildiyim şey barede soruşmaram ve mene aid olmayan şey üçün özümü zehmete salmaram.» 562. Hikmetin esası 1714. Allahın Peyğemberi (s): «Hikmetin esası Allahdan qorxmaqdır.» 1715. Allahın Peyğemberi (s): «Sözlerin en yaxşısı Allahı yad etmek ve hikmetin esası Allaha itaetdir.» 1716. Allahın Peyğemberi (s): «Yaxşı reftar etmek hikmetin zirvesidir.» 1717. İmam Eli (e):«Haqqa bağlılıq ve haqqa yoldaş olan kese itaet etmek hikmetin esasıdır.» 563. Hikmet getiren şeyler 1718. İmam Eli (e): «Şehvetine ve nefsi isteklerine qalib gelen, hikmetin kamillik derecesine çatacaq.» 1719. İmam Eli (e): «Hikmet günahdan çekinmekden başqa heç bir yolla elde olunmaz.» 1720. İmam Sadiq (e): «Her kes dünyaya arxa çevirse, Allah onun qelbinde hikmeti möhkemleder ve dilini onunla dillendirer.» 564. Hikmet elde etmeye mane olanlar 1721. Allahın Peyğemberi (s): «Me‘de boş olan vaxt qelb hikmeti qebul eder. Me‘de dolu olanda qelb hikmeti çöle atar.» 1722. İmam Eli (e): «Şehvetle hikmet bir yere sığmaz» 1723. İmam Sadiq (e): «Qezeb hikmet sahibinin qelbini korlar. Öz qezebine nezaret ede bilmeyen şexs, öz ağlına da nezaret ede bilmez.» 1724. İmam Kazim (e): «Heqiqeten, ekin daş üzerinde deyil, yumşaq torpaqda emele geler. Hikmet de beledir, tevazökar qelblerde abad olar, özündenrazı ve tekebbürlü qelbde ise yetişmez. Çünki Allah tevazökarlığı ağıl üçün bir vasite qoyub.» 1725. İmam Hadi (e): «Hikmet, fesadlı canlarda tesirli ve faydalı olmaz.» 565. Hikmetin neticesi 1726. İmam Eli(e): «Her kimin qelbinde hikmet yer taparsa ibretgötüren olar.» 1727. İmam Sadiq (e): «Hikmetin baresinde çox düşünmek ağlı semereli eder.» 566. Hikmeti qorumaq 1728. İmam Eli (e): «Müdrikler hikmeti ehli olmayanların ixtiyarına verende onu pozdular.» 1729. İmam Kazim (e):«Hikmeti nadanların ixtiyarına vermeyin ki, ona zülm etmiş olarsınız. Hikmeti hikmet ehlinden de esirgemeyin ki, ona da zülm etmiş olarsınız.» 112 And içmek 567. Pak ve müqeddes Allaha and içmeyin qadağan olunması Qur’an: «Yaxşılıq etmekden, teqvalı olmaqdan, xalq arasında barışıq yaratmaqdan kenar durmanız üçün Allahı öz and yerinize çevirmeyin. Allah eşiden ve bilendir.» Hedis: 1730. İmam Sadiq (e):«Allaha, doğru da olsa, yalan da olsa and içmeyin. Çünki Allah-taala buyurmuşdur:«Allahı öz andlarınıza vasite etmeyin.» 568. Yalan and içmeden çekinmek 1731. «Sevabul-emal» kitabından:«Allah-taala buyurmuşdur:«Men öz rehmetimi yalandan and içen şexse şamil etmerem.» 1732. Allahın Peyğemberi(s):«Yalandan and içmekden çekinin. Çünki bu iş evleri sakinsiz qoyar.» 1733. İmam Sadiq (e):«Her kes yalan olduğunu bildiyi halda and içse Allaha qarşı müharibeye qalxmışdır.» 1734. İmam Sadiq (e):«Mecburen yalandan and içmek özünden sonra qalan övladlara yoxsulluq getirer.» 569. Zalıma and içdirmeyin yolu 1735. İmam Eli (e) :«Zalıma and içdirmek isteyende, ona «Men Allahın qüvvet ve qüdretinden uzaq olum» dedizdirerek and içirdin. Çünki eger yalandan buna and içmiş olsa çox tez bir zamanda öz cezasına çatar. Ancaq, «And olsun Allaha, Ondan başqa Allah yoxdur» dese Allah ceza vermeye telesmez. Çünki Allah-taalanı vahidliyi ile medh etmişdir.» 113 Halal 570. Halal Qur’an: «Senden hansı şeylerin halal olduğunu soruşurlar. De ki, size pak şeyler halal olunmuşdur.» «Ey insanlar! Yer üzünde halal ve pak olan şeylerden yeyin ve şeytanın ardınca getmeyin. O, sizin açıq-aşkar düşmeninizdir.» Hedis: 1736. İmam Eli (e):«Sene halaldan istifade etmeyi, ailene yaxşılıq etmeyi ve bütün hallarda Allahı yad etmeyi tövsiye edirem.» 571. Halal malı elde etmeyin çetinliyi 1737. İmam Sadiq (e):«Qılınc vurmaq halal mal elde etmekden asandır.» 572. Möminin öz razılığı olmadan onun malından istifade etmek halal deyil 1738. Allahın Peyğemberi (s) :«Heç kese, qardaşının razılığı olmadan onun malından heç ne halal deyil.»  114 Dözümlülük 573. Dözümlülük 1739. Allahın Peyğemberi (s) :«Dözümlü insan peyğemberliye yaxındır.» 1740. İmam Eli (e):«Dözümlülük ağlın kamilliyidir.» 1741. İmam Eli (e):«Dözümlülük möminin işinin nizama düşmesinin sebebidir.» 1742. İmam Eli (e):«Kişinin gözelliyi onun dözümlülüyü ile ölçülür.» 1743. İmam Eli (e):«Eger dözümlü deyilsense de, özünü dözümlü kimi göster. Çünki özünü başqa insanlara benzedib, sonunda onlardan birine çevrilmeyen çox az adam tapılar.» 1744. İmam Eli (e):«Dözümlü o kesdir ki, öz qardaşlarına qarşı dözümlü olsun.» 1745. İmam Rza (e):«İnsan dözümlü olmayınca, abid olmaz.» 574. Dözüm getiren şeyler 1746. İmam Eli (e):«Ağlın artması ile dözümlülük de artar.» 1747. İmam Eli (e):«Sene dözümlü olmağı tövsiye edirem, çünki o, elmin semeresidir.» 1748. İmam Eli (e):«Dözümlülükle vüqar yüksek ezm ve iradeden doğulmuş iki ekizdir.» 575.Dözümlülüyün semereleri 1749. İmam Eli (e) :«Dözümlü olan, ağalıq eder.» 1750. İmam Eli(e):«Düşmenine qarşı dözüm gösteren, ona qalib geler» 1751. İmam Eli (e) :«Dözümlü şexsin bu xasiyyetinden götürdüyü ilk behre, nadanın müqabilinde xalqın onun kömeyine gelmesidir.» 1752. İmam Eli (e):«Qezebin şiddetli vaxtında dözüm göstermek, insanı Allahın qezebinden amanda saxlar.» 1753. İmam Sadiq (e) :«Kömeklik üçün dözümlülük kifayet eder.» 576. Dözümlülüyün izahı 1754. İmam Hesen (e) (dözümlülüyün menası haqda sualın cavabında): «Dözümlülük qezebi boğmaq ve nefsi saxlamaqdır.» 577. Qezebli olanda dözümlülük 1755. Loğman (e) :«Dözümlü şexs qezebli vaxtından qeyri bir halda tanınmaz.» 1756. İmam Eli (e) – en dözümlü şexs barede sualın cavabında :«Qezeblenmeyen kimsedir.» 1757. İmam Seccad (e) :«Menim o insandan xoşum gelir ki, qezeblendiyi vaxtı sebr onu haqlasın.»  115 Axmaqlıq 578. Axmaqlıq 1758. İmam Eli (e) :«Axmaqlıq, en pis xestelikdir.» 1759. İmam Eli (e) :«En pis yoxsulluq axmaqlıqdır.» 1760. İmam Eli (e) :«Axmağın özü özüne vurduğu ziyanı, düşmen öz düşmenine vurmaz.» 579. Axmağın sifetleri 1761. Mesih (e) «Axmaq kimdir?» sualının cavabında: «İnadkar, özündenrazı, bütün feziletlerin özünde olduğunu zenn eden, heç kesi özünden üstün bilmeyen, bütün hüquqların onunçün olduğunu düşünen ve başqalarının onun üzerinde olan heç bir haqqını tanımayandır. Bu ele axmaqlıqdır ki, onun derdine heç bir elac yoxdur.» 1762. İmam Eli (e) :«Kim başqalarının eyblerini görüb onları yaramaz hesab edir, sonra ise hemin eyibleri özünde beyenirse, heqiqi axmaq odur.» 1763. İmam Eli (e) :«Kişinin axmaqlığı üç şeyden tanınar: menasız (sözler) danışmaqdan, ondan soruşulmayan suala cavab vermekden ve işlerinde qorxmazlıq ve cesaretden.» 1764. İmam Eli (e) :«Axmağın nişanelerinden biri budur ki, her an bir renge düşer.» 1765. İmam Eli (e):«Xalqın senin üçün dedikleri her bir şeyi redd etmeye çalışma. Axmaqlığı göstermekçün ele bu kifayetdir.» 580. Axmaqla yoldaşlıq etmek 1766. İmam Seccadın (e) öz alicenab oğlu Hezret Baqire (e) tövsiyyelerinden: «Oğlum! Axmaqla oturub-durmaqdan ve ya yoldaşlıq etmekden çekin, ondan uzaqlaş ve onunla hemsöhbet olma. Çünki ağılsız adam ister yanında olsun, isterse de başqa yerde, alçaq ve şexsiyyetsizdir. Söhbete başlasa axmaqlığı onu rüsvay eder ve ne vaxt sakit qalsa, bu onun söz danışmaq qüdretinin olmamasına göre olar. Eger bir iş görerse onu xarab eder, öhdesine bir mesuliyyet götürse onu yarıtmaz. Ne öz elmi onun dadına yeter, ne de başqalarının biliyi ona fayda verer. Onun xeyrini isteyen insanın sözüne qulaq asmaz. Onunla oturub duranın elinden rahatlığı olmaz, anası ölümünü isteyer. Zövcesi onu itirmeyi, qonşusu qonşuluqdan getmesini ve yoldaşı onunla yoldaşlıqdan xilas olmasını arzulayar. Eger meclisin en kiçik şexsi olsa, özünden yüksek şexsleri eziyyete salar. Meclisin en böyük şexsi olarsa tabeliyinde olanları fesada ve pozğunluğa çeker.» 1767. İmam Sadiq (e) :«Her kes axmaqla dostluq etmekden uzaqlaşmasa, tezlikle onun exlaqını ve xasiyyetini özüne götürer.» 571. En axmaq insan 1768. İmam Eli (e):«En axmaq insan özünü hamıdan ağıllı bilendir.» 1769. İmam Eli (e) :«En ağılsız insan odur ki, yaxşılıq etmeden (eyni halda) teşekkür gözlesin, pislik ederek (evezinde) yaxşı mükafat umsun.» 1770. İmam Eli (e) :«En axmaq insan odur ki, özünde de olduğu halda başqaların eybini yaramaz hesab edir.» 582. Axmağın cavabı 1771. İmam Eli (e) :«Axmağın müqabilinde susmaq, ona cavab vermekden yaxşıdır.»  116 Hamam 573. Hamam 1772. İmam Eli (e):«Hamam ne gözel saraydır: (Cehennemdeki) Odu yada salar ve çirki (bedenden) aparar.» 1773. İmam Seccad (e) :«Üç şey insanı kökelder, üç şey ise arıqladar. Kökelden üç şey bunlardır: hamama çox getmek, xoş etir iylemek ve yumşaq paltar geymek. Arıqladan üç şeyse budur: çox yumurta, balıq ve yetişmemiş xurma yemek.» 1774. İmam Sadiq (e):«Üç şey bedeni korlayar ve çox öldürücü tesir gösterer:«Axşamdan qalmış bozbaşı yemek, tox qarına hamama getmek ve yaşlı qadınlarla cinsi elaqede olmaq.» 1775. İmam Sadiq (e) :«Me‘dende az bir şey olanda hamama get ki, heraret onu aşağı yatırsın. Bu senin bedeninin qüvvetlenmesi üçün daha yaxşıdır. Tox qarına da hamama getme.» 1776. İmam Kazim (e):«Bir günden bir hamama getmek insanı kökelder. Her gün hamama getmek ise böyreklerin yağını erider.»  117 Ehtiyac 584. Ehtiyac 1777. İmam Eli (e) :«Her kime yaxşılıq etsen onun ağası olarsan. Her kime ehtiyac elini uzatsan onun esiri olarsan. Her kesden ehtiyacsız olsan onunla hemtay olarsan.» 1778. İmam Eli (e): «Her kese ehtiyacın olsa, onun yanında xar olarsan.» 585. Ehtiyacların ödenilmesi 1779. Allahın Peyğemberi (s) :«Öz qardaşına kömek etmek ve xeyir vermek üçün çalışan şexse Allah yolunda mübarize edenlerin savabı yazılacaq.» 1780. Allahın Peyğemberi (s):«Öz mömin qardaşının bir ehtiyacını ödeyen kes, bütün ömrünü Allaha ibadetle keçiren bende kimidir.» 1781.İmam Sadiq (e):«Her kes Allah rizasına öz müselman qardaşının ehtiyacını ödemek üçün çalışarsa, Allah-taala ona min-min xeyir emelin savabını yazar.» 1782. İmam Sadiq (e) :«Her kes öz mömin, müselman qardaşının ehtiyacını aradan götürmeye se‘y göstererse, qardaşının ehtiyacının fikrinde olduğu vaxtadek Allah-taala onun öz ehtiyacının götürülmesini lütf eder.» 1783. İmam Sadiq (e):«Allah-taala buyurmuşdur:Camaat menim ailemdir. Onlardan menim yanımda en sevimlileri camaatla daha mehriban olanları ve onların ehtiyaclarının ödenilmesi namine daha çox çalışanlarıdır.» 1784. İmam Sadiq (e) :«Öz qardaşının ehtiyacını aradan götürmek yolunda addım atan kimse Sefa ile Merva arasında se‘y eden şexs kimidir.» 1785. İmam Sadiq (e) :«Her kes öz mömin qardaşının bir ehtiyacını ödeyerse, Allah-taala Qiyamet günü onun yüz min ehtiyacını ödeyer ki, onların da birincisi Cennetdir.» 1786. İmam Sadiq (e):«Möminin ehtiyacını ödemek, her birine yüz min (dirhem, ya dinar) xerclediyin iyirmi heccden Allah yanında daha sevimlidir.» 586. Qardaşının ehtiyacını ödemekden imtina eden 1787. İmam Baqir (e):«Bir müselman başqa bir müselmanla görüşmek ve ya bir hacet istemek üçün onun menziline getse ve ondan içeri daxil olmaq üçün izn istese, o da evde olduğu halda çöle çıxmasa, onlar bir-biri ile görüşen vaxtadek ev sahibi daim Allahın Leneti altında olar.» 1788. İmam Sadiq (e):«Her kese mömin qardaşı yoxsul vaxtında öz ehtiyacını söylese ve o özü, yaxud da başqasının vasitesile onun ehtiyacını ödeye bileceyi halda bu işi görmese Allah-taala Qiyamet günü onu elleri boynunun arxasında bağlı halda qebirden qaldırar ve bendelerin sorğu-sualını qurtaranadek hemin veziyyetde saxlar.» 1789. İmam Sadiq (e):«Bizim qardaşlardan biri ehtiyac elini şielerden birine teref uzatsa, o da kömek etmeye qadir olduğu halda öz kömeyini esirgese, Allah-taala onu bizim düşmenlerimizden birinin ehtiyacını ödemeye mübtela eder ve bu sebebden de Qiyamet günü ezaba düçar olar.» 1790. İmam Sadiq (e):«Her bir mömin, möhtac mömin qardaşını özünün malından mehrum ederse, Allaha and olsun ki, Cennet yemeyinin lezzetini dadmaz ve möhürlenmiş xalis (Cennet) şerabı nuş etmez.» 587. Ehtiyacları ödemeye telesmek 1791. İmam Seccad (e):«Her kes öz ehtiyac elini mene teref uzadan zaman, onun ehtiyacını ve çetinliyini aradan götürmeye teleserem. Çünki qorxuram iş işden keçe ve menim kömeyimin artıq ona heç bir faydası olmaya.» 588. Dilek dilemeyin qaydaları 1792. İmam Eli (e):«Allahım! Meni, xelq etdiklerinden pis adamların heç birine möhtac etme! Eger meni möhtac edirsense, onlardan en xoşxasiyyetli ve en sexavetlisi, menim ehtiyacımı şirin dille ve mene daha az minnet qoymaqla aradan götürene, möhtac et!» 1793. İmam Seccad (e) onun hüzurunda «Allahım! Meni öz bendelerine möhtac etme!» deye erz eden şexse buyurdu: «Bele deyil, çünki insanlar bir-birine möhtacdırlar. Sen bele de: Allahım! Meni yaratdıqların arasında pis adamlara möhtac etme!» 1794. İmam Baqir (e):«Teze varlanmışa möhtac olan kimsenin hekayeti, efi ilanın ağzında olan bir dirhemin hekayetidir. Hem senin ona ehtiyacın var, hem de efi ilandan seni tehlüke gözleyir.»  118 Ehtiyat 589. Öz dinin üçün ehtiyat et 1795. İmam Eli (e):«Senin qardaşın, senin dinindir. Bele ise, bacardığın qeder, öz dininden muğayat ol.» 1796. İmam Sadiq (e):«Öz dininde uzaqgören ve ehtiyatlı ol.» 1797. İmam Sadiq (e):«Senin üçün mümkün olan bütün işlerde ehtiyatlı ol.»  119 Heyat 590. Heyat 1798. İmam Eli (e):«Bilin ki, heyatdan başqa, ele bir şey yoxdur ki, sahibi ondan doyub yorulmasın. Çünki ölümde öz rahatlığını görmür.» 591. Su ve heyat Qur’an: «Her bir canlını sudan yaratdıq.» Hedis: 1799. İmam Sadiq (e):«Suyun dadı heyatdır.» 592. Heyatdan daha yaxşı olanlar 1800. İmam Eskeri (e):«Heyatdan daha yaxşısı odur ki, onu elden veren zaman öz heyatından bezesen. Ölümden daha pisi odur ki, ona meruz qalanda ölümü arzulayasan.» 593. Heqiqi heyat 1801. İmam Eli (e):«Dindarlıqdan başqa heyat, eminliyi elden vermekden başqa ölüm yoxdur.» 1802. İmam Eli (e) :«Tovhid (tekallahlılıq) cana heyat bexş edendir.»  120 Heyvanat alemi 594. Heyvanların hüququ 1803. «Biharul-envar» kitabından:«Allahın Resulu (s) dizinde sarıq ve belinde yük olan bir dişi deveni görüb soruşur:«Bu devenin sahibi hardadır? Ona deyin ki, Qiyamet günü bu devenin ondan öz haqqını teleb etmeyine hazırlaşsın.» 1804. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala mehribanlıq göstermeyi sevir ve onu yerine yetirmeye kömek eder. Bele ise, arıq heyvanları mindiyiniz zaman onları öz menzillerine getirin. Quru ve otsuz torpaqdan tez keçib-gedin ve yaşıllıq, otluq olarsa heyvanları buraxın ki, orada istirahet etsinler.» 1805. Allahın Peyğemberi (s):«Sağlam heyvanlara minin ve onları sağlam saxlayın. Küçelerde, bazarlarda onlardan öz xütbeleriniz ve söhbetleriniz üçün kürsü kimi istifade etmeyin. Ne çoxdur, öz suvarisinden daha xeyirli olan ve Allah-taalanı daha çox yad eden minikler.» 1806. Allahın Peyğemberi (s):«Heyvanın öz sahibi üzerinde altı haqqı vardır: onun belinden düşen zaman ona ot versin, suyun yanından keçende onu suvarsın, sebebsiz yere onu vurmasın, gücünden artıq yüklemesin, qüvvesi çatmadığı mesefede yola aparmasın, heddinden artıq müddetde onun belinde qalmasın.» 1807. Allahın Peyğemberi (s):«Heyvanların üzünden vurmayın, çünki onlar Allaha hemd ve tesbih deyirler.» 1808. Allahın Peyğemberi (s):«Exlaqsız qadın su quyusu başında hüren ve az qala susuzluqdan ölen bir it görür. Bu qadın ayaqqabısını sıxarır, üz örtüyünü açıb ayaqqabını ona bağlayır ve quyudan it üçün su çıxarır. Bu emele göre Allah-taala onun günahlarını bağışlayır.» 1809. Allahın Peyğemberi (s):«Her bir heyvan – ister quş olsun, ya qeyrisi eger haqsız yere öldürülerse, Qiyamet gunu öz qatilinden şikayet edecek.» 1810. Allahın Peyğemberi (s):«Her kes sebebsiz yere bir serçeni öldürse, hemin serçe Qiyamet günü Allah dergahına onun elinden nale çekib deyecek:«Ey menim Rebbim! Filankes meni istifade üçün deyil, sebebsiz yere öldürdü.» 1811. Allahın Peyğemberi (s):«Eger heyvanlara etdiyiniz zülmler bağışlanarsa, günahlarınızın ekseriyyeti bağışlanmışdır.» 1812. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taalanın senin ixtiyarına verdiyi bu dilsiz-ağızsız heyvana göre Allahdan qorxmursan? Bu dilsiz heyvan onu ac saxlamağından ve eziyyet vermeyinden mene şikayet etdi.» 1813. Allahın Peyğemberi (s):«Heyvanı müsle edene (diri-diri heyvanın qulağını, dilini ve burnunu kesmek) Allah Lenet etsin.» 1814. İbn Abbas neql edir:«Allahın Resulu (s) eziyyet veren heyvandan başqa, her bir canlını öldürmeyi qadağan etmişdir.» 1815. İmam Sadiq (e):«Bir qadın pişiyi susuzluqdan ölenedek bağlı saxladığına göre ezaba meruz qaldı.»  121 Heya 595. Heya 1816. İmam Eli (e):«Heya her gözelliye ve yaxşılığa çatmaq üçün vasitedir.» 1817. İmam Eli (e):«Heya bütün yaxşılıqların açarıdır.» 1818. İmam Eli (e):«İnsanların en ağıllısı onların en heyalısıdır.» 1819. İmam Eli (e) :«Heya pisliye mane olar.» 1820. İmam Eli (e):«Heya iffetliliyin sebebidir.» 596. Heya ve iman 1821. Allahın Peyğemberi (s):«Her dinin öz tebieti vardır, İslamın tebieti de heyadır.» 1822. İmam Sadiq (e) :«Heyası olmayanın imanı yoxdur.» 597. Heyanın qınanıldığı hallar 1823. Allahın Peyğemberi (s):«Heya iki növdür: eqlden doğan heya ve ağılsızlıqdan töreyen heya. Eqlin heyası elmdir, axmaqlığın heyası ise cahillik.» 1824. İmam Eli (e):«Utancaqlıq mehrumiyyete yaxındır.» 1825. İmam Eli (e):«Utancaqlıq ruzinin yolunda maneedir.» 1826. İmam Eli (e):«Kim haqqı demeye utanırsa axmaqdır.» 598. Heyasızlığın neticesi 1827. Allahın Peyğemberi (s):«Peyğemberlerin (e) misallarından xalq arasında bu sözden başqa bir şey qalmayıb:Heyan olmasa, istediyin her işi et.» 1828. İmam Eli (e):«Xalqdan heya etmeyen kes, Sübhan olan Allahdan da heya etmez.» 1829. Allahın Peyğemberi (s):«Allahdan öz yaxşı qonşularından heya etdiyin kimi heya et. Çünki Allahdan heya etmek eminliyi artırar.» 1830. Allahın Peyğemberi (s):«Her biriniz gece ve gündüz sizin kenarınızda olan iki mehriban qonşudan heya etdiyiniz kimi, özünüzle birge olan iki melekden de heya etmelisiniz.» 1831. İmam Kazim (e):«Aşkarda insanlardan heya etdiyiniz kimi, gizlinde de Allahdan heya edin.» 600. Heyanın zirvesi 1832. İmam Eli (e):«Heyanın zirvesi, insanın özü- özünden heya etmesidir.»  122 Aqibet 601. Aqibet 1833. Allahın Peyğemberi (s):«Mömin hemişe aqibetinin pis olmasının qorxusu içindedir. Ruhu bedeninden çıxana ve ölüm meleyi qarşısında zahir olan anadek Allahın razılığına, bağışlanmasına qovuşduğuna eminliyi olmur.» 1834. Allahın Peyğemberi (s):«Be‘zen insan uzun müddet Cennet ehlinin işini yerine yetirir, amma axırı Cehennem ehlinin aqibeti olur.» 1835. Allahın Peyğemberi (s):«Kimsenin işinin aqibeti size melum olmayınca, ondan (yaxşı emellerinden) heyrete gelmeyin. Çünki insan ömrünün böyük hissesini, ya bir müddetini yaxşı işler görmekle keçirir ve bu halda dünyadan köçerse Cennete getmiş olar. Ancaq, (görürsen) insan birden deyişir ve nalayiq işler görmeye başlayır.» 602. Yaxşı sonluğun sebebleri 1836. İmam Eli (e):«Allah-taalanın seni pis aqibetden qorumasını isteyirsense, bil ki, sene yetişen her xeyir Allahın lütfünden ve uğurundandır. Sene yetişen her pisliye göre ise (bil ki,) Allah sene möhlet ve fürset vermişdir. Onun sene qarşı olan sebr ve güzeştinden qorx.» 1837. İmam Sadiq (e) bir nefere xitaben: «Eger emelinin xeyirli sonluqla başa çatmasını ve ölüm anında en yaxşı emellerinle dünyadan köçmeyini isteyirsense, Allahın haqqını qoru. Bele ki, Onun verdiyi nemetleri günah yolda xercleme, sene qarşı gösterdiyi sebre göre qürurlanıb, qafil olma. Bizi (Ehli-Beyti) yaxşı sözlerle yad eden, ya bizim mehebbetimizden danışan bir kes görende, ona hörmet et.»  123 Xidmet etmek 603. Xidmet etmek 1838. Allahın Peyğemberi (s):«Bir deste müselmana xidmet eden her müselmana Allah-taala Cennetde onların sayı qeder xidmetçi verer.» 1839. Allahın Peyğemberi (s):«Möminin mömin qardaşına xidmet etmeyi ele bir meqamdır ki, fezilet ve savabı onun mislinden (yeni, qarşılıqlı xidmetinden) başqa heç bir şeyle elde olunmaz.» 1840. İmam Sadiq (e):«Möminler bir-birinin xidmetçileridir.» (Cemil deyir) Erz etdim:«Nece bir-birlerinin xidmetçileri olurlar?» Buyurdu:«Bir-birilerine xeyir verirler.» 1841. İmam Sadiq (e):«Qardaşına xidmet et! Amma eger seni mecburi xidmete ve biyara götürse, ona xidmet etme.»  124 Xevaric 604. Mariginler Qur’an: «De:Size emellerinde en çox ziyana uğrayan insanları tanıtdırımmı? Onlar yaxşı iş gördüklerini güman etdikleri halda, dünyadakı se‘yleri puç olan kimselerdir.» Hedis: 1842. «Kenzul-Ummal» kitabından:«Allahın Peyğemberi (s) Hüneyn (müharibesi) günü qızıl külçeleri bölürdü. Yoldan bir kişi gelib dedi:«Ey Mehemmed, edaletli ol! Allahın Peyğemberi (s) buyurdu:«Vay olsun sene! Eger men edaletli deyilemse, bes onda edaletli kimdir? (Yaxud buyurdu:) Menden sonra edaleti kimde tapacaqsınız?» Bu vaxt buyurdu:«Tezlikle buna benzer insanlar gelecekler. Onlar Allahın kitabına düşmen olduqları halda onu teleb edecekler. Allahın kitabını oxuyarlar, amma (oxuduqları) hülqumlarından aşağı getmez. Başları qırxıq olar. Onlar baş qaldıran zaman boyunlarını vurun.» 1843. İmam Eli (e) (Bir nefer yuxarıda xatırlanan ayeni o Hezretin (e) hüzurunda oxuyanda buyurdu):«Xevaric bu keslerdendir.» 1844. İmam Eli (e):«Allahın Resulundan (s) eşitdim ki, axirez-zamanda azyaşlı, quşbeyin bir camaat baş qaldırar. Sözlerin en yaxşılarını danışar, sizden çox namaz qılarlar, Qur‘an oxuyarlar. Amma, onların imanı hülqumlarından aşağı getmez. Ox kamandan çıxan kimi onlar da dinden çıxacaqlar. Onları öldürün.» 605. Xevaric öldürülenden sonra 1845. İmam Eli (e) xevaricin cenazelerinin yanından keçerken buyurdu: «Vay sizin halınıza, sizi aldadan size çox ziyan vurdu.» Erz etdiler:«Ey Emirel-möminin! Onları kim aldatdı? Buyurdu:«Yoldan azdıran şeytan ve pisliye emr eden nefs xam arzularla onları aldatdı. Günah meydanını onlar üçün genişlendirdi, onlara qelebe vedesi verdi ve bu vaxt onları alovun ağuşuna atdı.» 1846. «Nehcül-Belağe» kitabından:«Xevaric öldürülenden sonra Emirel-möminine (e) erz etdiler:«Ey Emirel-möminin! Bu camaatın hamısı mehv oldu?.» Hezret buyurdu:«Heç vaxt, Allaha and olsun, onlar kişilerin belinde ve qadınların rehmlerindeki nütfelerdir. Onlardan bir budaq biten kimi kesiler ve bu, onlardan bir deste yolkesen ve oğru törenib qalanadek davam edecek.» 1847. İmam Eli (e):«Ey insanlar! Men fitnenin gözünü çıxartdım ve bunu onun (fitnenin) zülmet qaranlığı her yeri bürüdüyü, quduzluğu ve şiddeti son hedde çatdığı ve menden başqa onun qarşısını almağa heç kesin cesareti çatmadığı bir vaxt etdim.» 606. İmamın özünden sonra xevaricin öldürülmesini qadağan etmesi 1848. İmam Eli (e):«Menden sonra xevaricle döyüşmeyin (onları öldürmeyin). Çünki haqqı teleb eden ve ona çatmayan, batil axtaran ve onu elde eden kimi deyildir.»  125 Ziyankarlıq 607. Ziyankarlar 1849. Allahın Peyğemberi (s):«Ziyankar öz axiretini abad etmekden qafil olan kesdir.» 1850. Allahın Peyğemberi (s):«Ömrünü dünyanı qazanmağa serf eden kes, bu ticaretde ziyan etmiş ve uğuru elden vermişdir.» 608. Dünya ve axiretde ziyana uğrayanlar Qur’an: «İnsanların arasında eleleri var ki, Allaha tereddüdle ibadet edirler. Eger ona bir xeyir yetişerse qelbi ondan rahatlıq tapar, eger qarşıya bir imtahan çıxarsa ondan üz dönderer (ve deyişer). Dünya ve axiretde ziyana uğrayarlar ve bu hemin açıq-aşkar ziyandır.» Hedis: 1851. İmam Eli (e) «Kimin bedbextliyi daha çoxdur?» sualına cavabından: «Dünyanı dünyaya xatir terk eden ve buna göre dünyanı da elden veren, axiretine de ziyan vuran kişi. Bir de özünü göstermek üçün ibadet eden, çalışan ve oruc tutan kişi. Dünyanın xetrine dünya lezzetlerinden mehrum olub ve özüne eziyyet vermiş bu şexs, eger bunları Allaha xatir etseydi, Allahın mükafatına layiq olardı.» 609. En çox ziyana uğrayanlar Qur’an: «De: Size (emellerinde) en çox ziyana uğrayan insanlardan xeber verimmi? Onlar yaxşı iş gördüklerini güman etdikleri halda, dünyadakı se‘yleri hedere gedenlerdir.» Hedis: 1852.İmam Eli (e):«Ticaretde en çox ziyana uğrayan ve se‘ylerinde hamıdan uğursuz kimse odur ki, öz bedenini (dünya) malı axtarmaq üçün taqetden sala ve taleyin müqedderatı onun üzüne gülmeye, o da peşmançılıq ve hesretle dünyadan köçerek onun yükü ile axirete üz tuta» 126 Xuşu (tevazökarlıq) 610. Tevazökarlıq Qur’an: «Meger möminler üçün öz qelblerini Allahı yad etmekle xuşu (tevazö) halına salmalarının vaxtı gelib çatmamışdırmı?» Hedis: 1853. «İrşadul-Qulub» kitabından:«Merac hedisinde Allah-taaladan neql olunur ki, yalnız Meni tanıyan ve Menim qarşımda xuşu eden bendelerimin qarşısında bütün eşyalar tevazökar olarlar.» 1854. İmam Eli (e):«Tevazökarlıq dua üçün nece de gözel kömekçidir.» 1855. İmam Seccad (e): duada buyurur: «Ey Allahım! Qane olmayan nefsden, doymaq bilmeyen qarından, yumşaq ve tevazökar olmayan qelbden Sene penah getirirem.» 611. Tevezökarların sifetleri 1856. Allahın Peyğemberi (s):«Tevazökar insanın dörd elameti var: gizlinde ve aşkarda Allahdan qorxmaq, yaxşı işler görmek, Qiyamet gününü fikirleşmek ve Allahla münacat etmek.» 1857. İmam Eli (e):«Qelbi xuşu halında olanın beden üzvleri de xuşu halında olar.»  127 Xütbe 612. Xütbe Qur’an: «Onun hökmranlığını möhkemlendirdik, ona hikmet ve fesahetli nitq qabiliyyeti bexş etdik.» Hedis: 1858. Sed ibn İbrahim atasından neql edir: «İki defe minberden xütbe söyleyen kes İbrahim (e) olub. Bu rumluların Lut peyğemberi (e) esir götürdükleri vaxt olub ve İbrahim (e) onlarla müharibe ederek o Hezreti onların elinden almışdır.» 1859. Cabir:«Allahın Peyğemberi (s) xütbe söyleyende qoşunu düşmen hemlesinin tehlükesinden agah eden qarovul esger kimi gözleri qızarar, sesi ucalar ve qezebi kükreyerdi.» 1860. Ebu Umame:«Peyğember (e) ordu başçısını müharibeye gönderende buyurardı: Xütbeni qısa ve sözünü az et.» 1861. Emmar ibn Yasir:«Allahın Peyğemberi (s) bize xütbelerimizi müxteser söylemeyi emr etmişdir.» 1862. Cabir ibn Semuret Sevaiyyi:«Allahın Resulu (s) cüme günleri moizeni çox uzatmaz, qısa sözlerle beyan ederdi.»  128 Xett ve xettatlıq 613. Xett ve xettatlıq Qur’an: «Sen Qur‘andan qabaq heç bir kitab oxumamışdın ve öz xettinle heç bir kitab yazmamışdın. Eger bele olsaydı, batil ehli şekke düşerdi.» Hedis: 1863. Allahın Peyğemberi (s):«Mürekkebqabına liğe (sap) qoy, qelemi itile, (Bismillahir rehmanir rehimde) «ba» herfini çek, «sin»i açıq yaz, «mim»i eyri yazma, Allahı gözel yaz. Er-rehmanı bir qeder uzat, er-rehimi yaxşı yaz.» 1864. Allahın Peyğemberi (s) «Yaxud elmden bir nişane» ayesi barede:«Burada meqsed xettdir.» 1865. Eta ibn Yessar:«Peyğemberden (s) xett barede soruşdular. Buyurdu:«Onu bir peyğember telim etdi ve sehabeleri öyrendiler.» 1866. İmam Eli (e):«Xett elin dilidir.» 1867. İmam Eli (e) öz katibi Ubeydulla ibn Ebirafiye xitaben :«Öz mürekkebqabına liqa (sap) qoy, qeleminin ucunu uzununa itile, xettler arasında fasile saxla ve herfleri bir-birine yaxın yaz. Bele yazsan xettin gözel olar.» 1868. İmam Eli (e):«Qeleminin ucunu yar, leleyini qalın et ve onu sağ terefden kes ki, xettin qeşeng olsun.»  129 İxlas 614. İxlas Qur’an: «(Şeytan) Dedi:Senin izzetine and olsun ki, onların arasından Senin seçilmiş ve ixlasla ibadet eden bendelerinden başqa hamısını azdıracam…» Hedis: 1869. İmam Eli (e):«İxlas dinin en yekun derecesidir.» 1870. İmam Eli (e):«İxlas (Allaha) yaxın olan keslerin ibadetidir.» 1871. İmam Eli (e) :«İxlas ibadetin ölçü ve me‘yarıdır.» 1872. İmam Eli (e) :«İxlas imanın zirvesidir.» 1873. İmam Eli (e):«Nicat ve xilas ixlasdadır.» 1874. İmam Eli (e) :«Xoş o kesin halına ki, emeli ve elmi, dostluğu ve düşmençiliyi, götürmeyi ve qoymağı, nitqi ve sükutu, emeli ve danışığı yalnız Allah üçün ola.» 615. İxlasın çetin olması 1875. İmam Eli (e):«Emeli xalisleşdirmek emelin özünü yerine yetirmekden çetin, emel edenler üçünse niyyeti fesaddan ve qarışıqdan temizlemek uzunmüddetli cihaddan daha ağırdır.» 1876. İmam Seccad (e):«Emel xalisleşenedek onda sabitqedem olmaq emelin özünden çetindir.» 616. İşin az, amma ixlasla olmasının kifayet etmesi 1877. «el-Kafi» kitabından: Allah-taalanın Musaya (e) kelamlarından:«Ey Musa! Mene xatir görülen her bir işin azı çox, Menden qeyrisi üçün yerine yetirilen işin çoxu azdır.» 1878. Allahın Peyğemberi (s) :«Qelbini xalis et, az iş sene kifayet eder.» 130 Müxlis 1879. Allahın Peyğemberi (s) :«Yalnız öz elmine emel edenlerinden başqa alimlerin hamısı mehv olar. Yalnız ixlasla emel edenlerden başqa, emel edenlerin de hamısı mehv olar. İxlasla emel edenlerin özü de tehlükededirler.» 1880. İmam Sadiq (e) Müfezzel ibni Salehe: «Heqiqeten, Allahın ixlasla emel eden bendeleri vardır, Allah da öz xalis ecr ve mükafatından onlara bexş eder. Bunlar Qiyamet günü emel defterleri boş (yazısız) olan keslerdir. Onlar Allah qarşısında dayananda Allah-taala o emel defterlerini onlarla Özü arasında olan sirle doldurar» (Revayetçi deyir) Erz etdim:«Ey menim ağam, bu niye beledir (yeni, emel defterleri ağ ve yazısızdır)?» Buyurdu:«Çünki Allah-taala onların şenini Özü ile onların arasında olan elaqesini mühafizeçi meleklerin xeberdar olmalarından daha uca etmişdir.» 1881. Cebrayıl (e) Peyğemberin (s) ixlas barede sualının cavabında buyurub:«Muxlis, o kesdir ki, özü bir şeyi elde etmeyince insanlardan heç ne istemesin, hemin şeyi elde edende razı olsun ve o şeyden yanında bir qeder qalmış olsa başqalarına bexş etsin. Çünki mexluqdan bir şey istemeyen, Allah üçün bendeliyini e‘tiraf etmişdir. Öz meqsedine çatıb razı olanda, Allahdan razı olmuşdur ve Allah-taala da ondan razıdır. Özüne qalan şeyden Allaha xatir bexş edende öz Rebbine e‘timad mertebesine yetişmişdir.» 618. Emellerin qebul olunmasında ixlasın rolu 1882. Allahın Peyğemberi (s):«Bir iş görende onu yalnız Allah üçün gör. Çünki O, bendelerin yalnız xalis emellerini qebul edir.» 1883. İmam Sadiq (e) :«Allah-taala buyurmuşdur:Men en yaxşı şerikem. Öz emelinde mene şerik getiren kimsenin, yalnız xalis menim üçün olanlardan başqa heç bir emelini qebul etmerem.» 131 Xalis din Qur’an: «De:Mene Allaha ibadet ve dini xalis Onunçün etmek emr olunmuşdur. Mene ilk müselman olmaq buyurulmuşdur.» Hedis: 1884. Allahın Peyğemberi (s):«Haramlardan uzaqlaşmaq ixlasın kamilliyidir.» 1885. İmam Sadiq (e):«Kim ixlasla «Le ilehe illellah» dese Cennete geder ve onun ixlası bundan ibaretdir ki, «Le ilehe illellah» onu Allahın haram etdikleri şeylerden çekindirsin.» 620. İxlasın heqiqeti 1886. Allahın Peyğemberi (s):«Her haqqın heqiqeti var. Bende de, Allah üçün etdiyi emelin müqabilinde teriflenib öyülmemesini istemeyenedek ixlasın heqiqetine yetişmeyecek.» 1887. İmam Eli (e):«Xalis ibadet, insanın öz Rebbinden başqa bir kimseye ümid beslememesi ve öz günahından başqa heç neden qorxmamasıdır.» 1888. İmam Sadiq (e):«Xalis emel odur ki, onu etdiyine göre Allahdan başqa bir kesin seni teriflemesini istemeyesen.» 621. İxlas getiren şey 1889. İmam Eli (e):«İxlasın sebebi eminlikdir.» 1890. İmam Eli (e) : «(Yaranış ve axiret haqda) Elmin meyvesi emelin ixlasla görülmesidir.» 1891. İmam Eli (e):«Arzularını azalt, emellerin xalis olar.» 1892. İmam Eli (e):«İxlasın kökü, xalqın elinde olanlardan gözünü çekmekdir.» 622. İxlasın neticeleri 1893. Allahın Peyğemberi (s):«Eger bende qırx sübh Allaha ixlasla ibadet ederse, hikmet çeşmeleri onun qelbinden diline axar.» 1894. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala buyurur:Bendemin qelbine baxıb, Mene ixlasla ve Menim razılığımı qazanmaq üçün ibadet etdiyini görende onun işlerinin nizamını ve tedbirini öz öhdeme götürerem.» 1895. İmam Eli (e):«Niyyetini xalis eden kes alçaqlıqdan uzaq olar.» 1896. İmam Sadiq (e):«Bütün eşyalar möminin müqabilinde tevazökarlıq eder ve onun heybetinden qorxar.» Sonra buyurdu:«Eger Allah üçün ixlasla iş görerse, Allah-taala her şeyi, hetta yerin gemirici ve yırtıcı heyvanlarını, havadakı quşları ondan qorxudar.»  132 İxtilaf 623. İnsanlar vahid ümmet olublar Qur’an: «İnsanlar yalnız vahid bir ümmet idiler. Sonra aralarına ixtilaf düşdü. Eger bundan evvel senin Rebbin terefinden bir söz (vede) gelmeseydi, ixtilafda olduqları şey haqda hökm verilmişdi.» Hedis: 1897.İmam Baqir (e):«Nuhdan qabaq insanlar ilahi fitret esasında bir (vahid) ümmet idiler, ne hidayet olurdular, ne de yolunu azanlardan idiler. Sonra, Allah-taala Peyğemberleri gönderdi.» 624. İxtilafları kenara qoymağa heveslendirmek Qur’an: «Hamılıqla Allahın ipinden yapışın, bir-birinizden ayrılmayın. Allahın size bexş etdiyi nemetleri yada salın ki, bir zaman siz düşmen olarken O, qelblerinizi bir-birinize mehriban etdi ve Onun bu nemetine göre qardaş oldunuz.» 1898. Allahın Peyğemberi (s) :«Öz peyğemberinden sonra, ixtilafa düçar olan ele bir ümmet olmadı ki, onların batile uğrayanları haqq terefdarlarına qalib gelmesin.» 1899. İmam Eli (e):«Cemiyyetin ekseriyyeti ile birge olun. Çünki Allahın eli camaatladır. Bir-birinizden ayrılmayın ki, sürüden ayrı düşen qoyun canavara yem olduğu kimi insanlardan ayrı düşen de şeytana yem olar.» 1900. İmam Eli (e):«Allaha and olsun, zennimce, bu camaat tezlikle size qalib gelecek. Çünki onlar öz batil eqidelerinde hemrey ve bir-biri ile müttefiqdir. Sizse, öz haqq eqidenizde tefriqeye ve parçalanmaya düçar olmusunuz.» 1901. İmam Eli (e):«Heç vaxt bir-birine zidd iki de‘vet olmayıb ki, onlardan ( hemin iki de‘vetden) biri azğınlığa teref olmasın.» 625. «Ümmetin ixtilafı rehmetdir» kelamının menası 1902. Meani-exbar kitabından:«Ebdulmömin Ensari İmam Sadiqe (e) erz etdi:«Bir deste insan revayet edir ki, Allahın Peyğemberi (s) buyurub:«Menim ümmetimin ixtilafı rehmetdir.» İmam (e) buyurdu: «Doğru deyirler» (Ebdulmömin deyir) Ezr etdim:«Eger onların ixtilafı rehmetdirse, onda onların vehdeti ezabdır?» Hezret buyurdu:«Bu hedisin menası senin ve onların başa düşdüyü kimi deyil. Eslinde peyğember Allahın bu «Niye onların her bir destesinden müeyyen sayda camaat köçmür…» kelamını nezerde tutmuşdur. Allah onlara emr etdi ki, her yerden Peyğemberin (s) yanına gelib ders alsınlar, sonra öz xalqlarının yanına qayıtsınlar ve öz biliklerini onlara öyretsinler. Peyğemberin (s) meqsedi ixtilaf dedikde dinde olan ixtilaf ve parçalanma deyil, onların öz şeherlerinden geliş-gedişidir. Çünki din vahiddir.» 626. Camaat ve ayrılığın menası 1903. İmam Sadiq (e):«Peyğemberden (s) ümmetinin camaatı barede soruşduqda buyurdu:«Menim ümmetimin camaatı, herçend onlar az olsalar da, haqq terefdarlarıdır.» 627. Tefriqe ve ayrılığın sebebi 1904. İmam Eli (e):«Siz bir-birinizin din qardaşısınız, sizin aranızda ayrılıq salanın batini çirkin ve exlaqi pisdir. Buna göre, bir-birinizin yükünü götürmür, xeyirxahlıq etmir ve bir-birinize sexavetli deyilsiniz, bexşişler vermirsiniz ve mehebbet beslemirsiniz.» 1905. İmam Eli (e):«Eger cahil sükut etmeyi seçseydi, insanlar ixtilafa düçar olmazdı.»  133 Yaradılış 628. Yaradılışın menşeyi 1906. Allahın Peyğemberi (s) :«Her şey sudan yaradılmışdır.» 1907. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala dünyanın semasını ram edilmiş dalğadan yaratmışdır.» 1908. Hebbeye Oreni:«Günlerin birinde Hezret Elinin (e) bele and içdiyini eşitdim:«And olsun semanı tüstüden Yaradana.» 629. Subhan olan Allahın ilk mexluqu 1909. Allahın Peyğemberi (s) :«Allahın yaratdığı ilk şey qelemdir. Sonra ona emr verdi ve qelem yaranmalı olan her bir şeyi yazdı.» 1910. Allahın Peyğemberi (s):«Allah her şeyden evvel eqli yaratdı.» 1911. Allahın Peyğemberi (s):«Allah her şeyden evvel menim nurumu yaratdı.» 1912. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taalanın yaratdığı ilk varlıq bizim ruhlarımız olub. Sonra onlara özünün tövhidini ve terifini söyletdirdi, daha sonra melekleri yaratdı.» 1913. Biharul-envar:«İmam Eliden (e) Allahın yaratdığı ilk mexluq haqda soruşduqda buyurdu:«Nuru yaratmışdır.» 1914. İmam Baqir (e):«Allah-taalanın birinci yaratdığı ve sonradan bütün varlıqların menşeyi olan şey su olub.» 630. Alemin yaradılışı Qur’an: «Meger kafirler düşünmürlermi ki, semalar ve yer bir-birine bağlı idi, biz onları açdıq ve her bir canlını sudan yaratdıq. Göresen, bundan sonra da iman getirmeyeceklermi?» 1915. İmam Eli (e):«Eşyaları ezeli bir maddeden ve ebedi nümunelerden yaratmadı. Eslinde yaratdığını yaratdı, hüdudları (ölçülerini) teyin etdi, suret verdiyine, suret verdi ve suretlerini en gözel şekilde yaratdı.» 1916. İmam Baqir (e):«Allah-taala varlıqları yaratdı, amma hansısa bir şeyden yox. Kim dese ki, Allah-taala varlıqları (hansısa bir) şeyden yaratdı, o, kafirdir.» 631. Gözlerimizden gizli olan alemin temterağı ve ezemeti 1917. İmam Eli (e):«Ey Pak olan Allah! Senin yaratdıqlarından gördüklerim nece de ezemetli ve temteraqlıdır! Her bir böyük, Senin qüdretin müqabilinde nece de kiçikdir! Senin melekutundan gördüklerimiz nece de vahimelidir! Bizim gördüklerimiz Senin göze görünmeyen qüdret ve seltenetinin müqabilinde nece de kiçikdir!» 1918. İmam Baqir (e):«Belke ele fikirleşirsen ki, Allah-taala tekce bu alemi yaratmış ve sizden başqa bir beşer xelq etmemişdir? And olsun Allaha, O, min-min alem ve min-min Adem yaratmışdır ki, sen o alemlerin ve Ademlerin en sonuncususan.»  134 Yaradan 632. Ağlın ehtimal olunan zererin qarşısını almağa çağırışı 1919. İmam Sadiq (e) yaradılış ve axireti inkar eden Ebdülkerim ibn Ebilavcaya: «Eger heqiqet sen dediyin kimidirse –Elbette, ki, bele deyil- biz de ve sen de nicat tapmışıq. Eger biz dediyimiz heqiqetdirse, -Elbette, bu ele heqiqetin özüdür- biz nicat tapmışıq, amma sen helak olmusan.» Ebdülkerim üzünü yoldaşlarına tutub dedi:«Qelbimde bir yanğı ve qüsse yaranıb, meni aparın.» Yoldaşları onu götürüb apardılar ve Ebdulkerim dünyasını deyişdi.» 633. Allahın vücudunun isbatı 1-Allahı fitret yolu ile tanımaq. Qur’an: «Tekallahlılıqla dine üz tut! Bu ilahi fitretdir ki, Allah insanları onun esasında yaratmışdır» Hedis: 1920. Allahın Peyğemberi (s):«Dünyaya gelen her körpe fitret esasında doğulur. Yeni bilir ki, onu yaradan Allahdır. Allahın «eger onlardan soruşsan semaları ve yeri yaradan kimdir, derhal deyerler: Allah» kelamının menası da budur.» 1921. İmam Eskeri (e) «Bişmillahir rehmanir rehimi» tefsir ederken: «Ehtiyaclar ve çetinlikler zamanı her mexluqun ümidi Allahdan başqa her şeyden kesilende ve bütün sebeblerden, vasitelerden eli üzülende Ona teref üz çevirer.» 2-Sebeb ve netice qanunu. Qur’an: «Meger, onlar heç bir yaradıcı olmadan yaranmışlar, ya özleri özlerini yaradırlar? Ya semaları ve yeri yaradıblar? Xeyr, eslinde onlar yeqine yetişmeyibler. 1922. «Et-Tövhid»: «Şam alimlerinden biri İmam Baqirden (e) soruşur:«Bes eşyanı bir şeyden ve heç bir şeyden yaratdı? Hezret buyurdu:«Eşyanı yaratdı, amma özünden qabaq mövcud olan şeyden yox. Eger şeyi bir şeyden yaratmış olsaydı, heç vaxt onunla eşyanın arasında ayrılıq olmazdı, hemişe bu şey Allahla birge olmuş olardı. Halbuki, Allah var idi ve onunla birge heç bir şey yox idi.» 1923. İmam Sadiqin (e) ebu Şakir Deysaninin «senin Yaradanının olmasına delilin nedir?» sualına cavabından: «Özümün iki haldan xaric olmadığımı müeyyen etmişem: ya men özüm-özümü yaratmışam, ya başqa birisi meni yaratmışdır. Eger men özümü yaratmışamsa iki haldan xaric deyilem: Ya men olmuşam ve sonra özümü yaratmışam, yaxud da, olmamışam ve sonra özümü yaratmışam. Eger, evvel olmuş ve sonra özümü yaratmışamsa, bu halda yaradılışa ehtiyacım yoxdur. Eger olmamışamsa, özün de bilirsen ki, olmayan şey bir şeyi yaratmaz. Belelikle, üçüncü mena isbat olunur, yeni meni yaradan var. O da hemen alemlerin Rebbi olan Allahdır.» Ebu Şakir cavab vermeye söz tapmayıb ayağa qalxdı.» 3-Varlığın nişaneleri. 1924. «Nehcül-Belağenin şerhi»:«Emirel-möminin (e) gece namazından sonra bu cümleni çox işlederdi:«Şehadet verirem ki, semalar, yer ve onların arasında olanlar senin vücuduna delalet eden nişaneler ve de‘vet etdiyin şeye şehadet veren şahidlerdir. Senin höccetini beyan ve Rebbiliyine şahidlik eden her bir şey Senin nemetlerinin eserlerinin nişanı ve Senin özüne delalet eden tedbirinin elametleridir.» 1925. İmam Eli (e):«Ey, xilqet baxımından heç bir kem- kesiri olmayan, her cehetden münasib qaranlıq betnlerde ve iç-içe perdelerde vücuda gelib mühafize olunan insan! Senin yaradılışın gilin şiresinden başladı… Sonra bu mekandan evveller görmedyin ve menfeetini elde etmeyin yolunu bilmediyin bir mühite çıxarıldın. Ananın döşlerinden süd emmeye kim seni yöneltdi? Ehtiyac vaxtı teleb ve istek yerlerini kim sene öyretdi?» 1926. İmam Baqir (e): «Bu dünyada kor olan kes, axiretde de kordur» ayesi barede: «Bir kesi ki, semaların ve yerin yaradılışı, gece ve gündüzün deyişmesi, güneşle ayın fırlanması ve diger heyretamiz nişaneler bütün bunların arxasında çox böyük bir iş olması heqiqetine yöneltmeye, «axiretde de kordur.» Buyurdu:«Yeni, görmediyi şeyi müşahide etmekde kordur ve yolu daha çox azmışdır.» 1927. İmam Sadiq (e):«Eger qapının iki tayının birinin üzerinde bir halqa olduğunu görende, o halqanın boş ve menasız yere qoyulduğunumu zenn edersen? Xeyir. Şübhesiz ki, onun (halqanın) diger bir tayı ile cütleşib, bağlanması üçün hazırlandığını derk edersen. Buna göre, onun ikinci tayını hazırlayırsan ki, onların cem olmasından bir menfeet hasil olsun. Erkek heyvanın mövcudluğu da beledir. Sanki, o dişi ferd üçün hazırlanmış cütün bir tayıdır. Belelikle, erkekle dişi bir-biri ile cütleşirler, çünki neslin davamiyyeti ve qalması bundan asılıdır. Qırılsın, ümidsiz ve bedbext olsunlar (maddiperest) felsefe iddiaçıları. Onların qelblerinin gözü nece bu heyretamiz alemi görmür, hetta, bu alemde olan müdrikliyin, elm ve meqsedin vucudunu inkar edirler?» 1928. İmam Sadiq (e):«Ey Müfezzel! İnsanın vucudunda qoyulmuş yemek ve yatmaq kimi işler baresinde düşün… eger insan beden rahatlığı ve qüvvesinin berpası üçün telabatını (yalnız zehni suretde) düşünerek (yeni orqanizmin öz telebatı olmadan) yuxuya getmeli olsaydı, bu işde o qeder ağır terpenib tenbellik ederdi ki, neticede iş gelib onun bedeninin taqetden düşüb, mehv olmasına çatardı.» 4-Qerarların pozulması ve iradelerin sındırılması. 1929. «Biharul-Envar»:«İmam Eliden (e)soruşdular ki, Yaradanın varlığını sübut etmek üçün delil nedir?» Buyurdu:«Üç şey: halların deyişmesi, beden ezalarının teqetden düşmesi, istek ve arzuların pozulması.» 1930. İmam Sadiq (e) «Allahını ne ile tanıdın?» sualının cavabında: «Qerarların qarışıb dolaşmasından, arzu ve isteklerin pozulmasından. Qerara geldim, qerarım dolaşığa düşüb heyata keçmedi ve irade gösterdim, iradem pozulub aradan getdi.» 634. Tebiet ve yaradılışın ona aid olunması 1931. İmam Sadiq (e): -Müfezzelin «Ey menim ağam! Bezileri deyirler ki, yaradılış tebietin işidir» sözünün cavabında- «Onlardan soruş ki, bu tebietin elmi ve bele işleri görmeye qüdreti var, ya yox? Eger deseler ki, beli, elmi ve qüdreti var, bele olan suretde Yaradanı sübut etmek üçün onlara ne mane olur (niye bele xüsusiyyetleri olan Yaradanın mövcudluğunu tesdiq etmirler)? Çünki tebiet Onun terefinden düzelib-nizamlanıb ve Onun mexluqudur. Eger deseler ki, tebiet bu işleri kor-korane, heç bir xeberi ve meqsedi olmadan yerine yetirir, onda Onun işlerinde bir nizam ve hikmet göründüyünden (tebietin) bu emelin hikmetli bir Yaradanın işi olması melum olar. Onların tebiet adlandırdığı şey, Allahın yaradılışda ve varlıq aleminde icra etdiyi hemen qanundur.»  135 Exlaq 635.Gözel exlaq 1932. Allahın Peyğemberi (e):«İslam gözel exlaqdır.» 1933. Allahın Peyğemberi (s):«Gözel exlaq dinin yarısıdır.» 1934. İmam Eli (e):«Gözel exlaq möminin kitabının serlövhesidir.» 1935. İmam Eli (e):«Gözel xasiyyet bütün yaxşılıqların menşeyidir.» 1936. İmam Sadiq (e):«Gözel exlaqdan lezzetli heyat yoxdur.» 636. Gözel exlaqın semereleri 1937. Allahın Peyğemberi (s):«Bende, herçend ibadetde zeif olsa da, özünün gözel exlaqı ile axiretde böyük derecelere ve ali meqamlara çatar.» 1938. Allahın Peyğemberi (s):«Heqiqeten, xoşxasiyyet insan gündüzler oruc tutan ve geceler ibadet eden kesin savabına sahibdir.» 1939. Allahın Peyğemberi (s):«Emeller terezisinde gözel exlaqdan ağır bir şey yoxdur.» 1940. Allahın Peyğemberi (s):«Sizlerden mene en sevimli ve Qiyamet günü en yaxın olan şexs en xoşxasiyyetliniz ve en çox tevazökar olanınızdır.» 1941. Allahın Peyğemberi (s):«Exlaqı daha gözel olan möminin imanı daha kamildir.» 637. Gözel exlaqın menası 1942. İmam Eli (e):«Gözel exlaq üç şeydedir: haram işlerden uzaqlaşmaqda, halal dalınca getmekde, ailenin asayişini ve rifahını temin etmekde.» 1943. İmam Eli (e):«Salam vermek gözel exlaqdan ireli gelir.» 1944. İmam Sadiq (e) -hedd ve gözel exlaqın menası barede verilen sualın cavabında: «Gözel exlaqlı insan yumşaq xasiyyetli, mehriban, danışığında saf ve edebli olan, qardası ile mehriban reftar eden kesdir.» 638. Ali exlaqi sifetler 1945. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala gözel xasiyyetleri sever ve alçaq xasiyyetlerden xoşlanmaz.» 1946. İmam Eli (e):«Size, exlaqi kerametleri kesb etmeyi tövsiye edirem. Çünki onlar yükseliş ve başıucalığın menşeyidir. Pis xasiyyetlerden uzaqlaşın, Çünki onlar şerefli insanları alçaq eder, ezemet ve alicenablığı aradan götürer.» 1947. İmam Eli (e):«Exlaqi kerametleri elde etmek yolunda ciddi ve sabitqedem olun.» 639. Exlaqi kerametlerin izahı. 1948. Allahın Peyğemberi (s):«Heqiqeten, men exlaqi kerametleri kamilliye çatdırmaq üçün gönderilmişem.» 1949. İmam Sadiq (e):«Allah-taala öz peyğemberine (s) exlaqi kerametleri ile imtiyaz verdi. Belelikle, siz de özünüzü imtahan edin. Eger bu xoş xasiyyetlerden sizde varsa, Allaha şükr edin ve bu kerametlerin artmasını dileyin.» Sonra onlardan onunu saydı: eminlik, qenaet, sebr, şükr, dözümlülük, xoş xasiyyet, sexavet, qeyret, şücaet, merdlik.» 1950. İmam Sadiq (e) -exlaqi kerametler barede: «Sene zülm eden kese güzeşte getmek. Seninle elaqeni kesen şexsle elaqeni berpa etmek. Senden bir şeyi esirgeyene bexşiş etmek. Haqqı danışmaq, herçend sene zidd olsa da.»« 640. En gözel exlaqi kerametler. 1951. İmam Eli (e):«En gözel exlaqi keramet isardır.» 1952. İmam Eli (e):«En yaxşı exlaqi keramet güclünün (intiqam almaqdan) güzeşte getmesi ve özünün ehtiyacı olan şexsin bexşiş vermesidir.» 1953. İmam Eli (e):«En üstün keramet ve sexavet, nemeti (bir kese) tamamlamaqdır.» 641. Gözel exlaqın neticeleri 1954. Allahın Peyğemberi(s):«Gözel exlaq dostluq ipini möhkemleder.» 1955. İmam Eli (e):«Exlaqını gözel et ki, Allah senin hesabını asan etsin.» 1956. İmam Sadiq (e):«Gözel exlaq ruzini artırar.» 1957. İmam Sadiq (e):«Yaxşılıq etmek ve gözel exlaq evleri abad, ömürleri uzun eder.» 1958. İmam Sadiq (e):«Güneş buzu eriden kimi, gözel exlaq da günahları erider.» 642. Pis exlaq 1959. Allahın Peyğemberi (s):«Pis exlaq, bağışlanmayan günahdır.» 1960. Allahın Peyğemberi(s):«Heqiqeten, bende özünün pis exlaqına göre Cehennemin en aşağı derecesine ener.» 1961. «Biharul-envar»:«Peyğembere (s) erz etdiler:«Filan qadın gündüzleri oruc tutur, geceler ibadet edir, amma bedreftardır. Qonşularına (acı) dili ile eziyyet verir.» Hezret buyurdu:«Onda bir xeyir yoxdur, o, Cehennemlikdir.» 1962. İmam Eli (e):«Pis exlaq ruzinin azalmasına ve ruhun işgenceye meruz qalmasına sebebdir.» 1963. İmam Sadiq (e):«Sirke balı xarab etdiyi kimi, pis exlaq da emeli xarab eder.» 643. Pis exlaqın aqibeti 1964. İmam Eli (e):«Pis exlaq sahibinin ailesi onun elinden sıxıntıya düşüb bezar olar.» 1965. İmam Eli (e):«Hövselesiz (ve tündxasiyyet) olanın rahatlığı az olar.» 1966. İmam Eli (e):«Exlaqı pis olanın ruzisi az olar.» 1967. İmam Sadiq (e) :«Et, et getirer. Kim qırx gün et yemese, exlaqı pis olar.» 644. En üstün exlaq 1968. İmam Eli (e):«En çox ehtirama layiq olan xasiyyet sexavet, faydası daha ehateli olan xasiyyet ise edaletdir.» 1969. İmam Eli (e):«En şerafetli xasiyyetler tevazökarlıq, dözümlülük ve mehribanlıqdır.» 1970. İmam Baqir (e) «en üstün exlaqi keramet hansıdır?» sualının cavabında buyurub: «Sebr ve sexavet.» 645. Exlaqi keyfiyyetlerin elaqeliliyi 1971. İmam Eli (e):«Eger kimsede bir gözel xasiyyet olarsa, ondan diger gözel xasiyyetlerin de üze çıxmasını gözleyin.» 1972. İmam Sadiq (e):«Gözel exlaqi xüsusiyyetler bir-birine bağlıdır.»  136 Şerab 646. Şerab 1973. Allahın Peyğemberi (s):«Şerab ve iman heç vaxt bir kesin daxilinde, ya qelbinde bir yerde olmaz.» 1974. Allahın Peyğemberi (s):«Şerab, pisliklerin ve böyük günahların anasıdır.» 1975. Allahın Peyğemberi (s):«Bütün pislikler bir eve yığışıb ve bu evin açarı şerab içmekdir.» 647. Şerabın haram edilmesinin sebebi 1976. İmam Eli (e):«Allah-taala eqli qorumaq üçün şerabxorluğun terk olunmasını vacib etdi.» 1977. İmam Rza (e):«Allah-taala şerabı haram etdi. Ona göre ki, şerab pozğunluq getirer, şerab onu içenlerin eqlini deyişdirir, onları Allahı inkar etmeye, Allaha ve Onun peyğemberine töhmet vurmağa, böhtan atmağa vadar edir. Elece de, şerab içenler fesad ve qetl kimi (cinayet) emeller töredirler.» 648. Şerabxorluğun aqibeti 1978. İmam Eli (e):«Serxoş, Allahın görüşüne bütperest kimi gelecek.» 1979. İmam Eli (e):«Mestedici içki içen her bir kesin qırx gece ve gündüz namazı qebul olunmur.» 649. Şerabxorla reftar terzi 1980. Allahın Peyğemberi (s):«Eger şerabxor söz dese, onu tesdiq etmeyin, elçiliye gelse ona qız vermeyin, xestelense ona baş çekmeyin, ölse defninde iştirak etmeyin ve ona emanet tapşırmayın.» 1981. Allahın Peyğemberi (s):«Şerabxor kükürde benzeyir. Ona yaxın getmeyin ki, kükürd pis iy verdiyi kimi, o da sizi pis qoxulu eder.» 650. Şerabxorun qebrden (Qiyamet günü) qalxması 1982. İmam Sadiq (e):«Bu dünyada mestedici içkiler içen kesler teşne ölerler, teşne halında qebrden qalxar ve teşne halda da Cehenneme gederler.» 651. Şerabxorluğu terk etmeye heveslendirmek 1983. Allahın Peyğemberi (s):«Her kes Allahdan qeyrisi üçün (de olsa) şerabxorluğu terk ederse, Allah-taala ona (Cennetde) pak ve möhürlenmiş şerabdan içirder». Eli (e) erz etdi:«Allahdan qeyrisi üçün?» Buyurdu:«Beli, Allaha and olsun, özünü (sağlamlığını) qorumaq üçün.» 652. Şerab tesiri gösteren her şeyin qadağan olunması 1984. İmam Kazim (e):«Allah-taala şerabı onun adına göre deyil, neticelerine göre haram etmişdir. Buna esasen, şerabın neticelerine malik olan her bir şey de şerabdır (hökmündedir).»  137 Qorxu 653. Qorxu. (Allah qorxusu) 1985. Allahın Peyğemberi (s):«Hikmetin başı Allah qorxusudur.» 1986. Allahın Peyğemberi (s):«Hamıdan çox Allahdan qorxan kes, Allah yanında en ali meqam sahibi olan insandır.» 1987. Allahın Peyğemberi (s):«Üç şey insana nicat verer: …ve gizlinde Allahdan sanki Onu görürmüş kimi qorxmaq. Çünki sen Onu görmesen de, O seni görür.» 1988. Allahın Peyğemberi (s):«Allahı daha çox tanıyan, Allahdan daha çox qorxar.» 1989. İmam Eli (e):«Allah qorxusu, Allahı tanıyanların köyneyidir.» 1990. İmam Seccad (e):«Ey Adem övladı! Allah qorxusu senin altdan geydiyin paltar ve qem-qüsse üstden geyindiyin geyim olanadek daim xeyir-bereket içinde olacaqsan.» 654. Mömin iki qorxu arasında yaşayır 1991. İmam Sadiq (e):«Mömin iki qorxu arasında yaşayır: Keçmişde etdiyi günaha göre qorxur ve Allahın hemin günahları bağışlayıb bağışlamadığını bilmir. Elece de, qalan ömrüne göre qorxur ve bilmir ki, bu müddetde ölüme sebeb olan hansı gunahları edecek. Belelikle, mömin daim qorxu içindedir ve qorxudan başqa heç ne onu islah etmez.» 655. Mömin qorxu ve ümidle yaşayır 1992. Allahın Peyğemberi (s):«Eger Allahın rehmetinin ölçüsünü bilseydiniz, ona arxalanıb az bir emelden başqa heç ne etmezdiniz. Eger Allahın qezebinin ölçüsünü bilseydiniz, heç vaxt nicat tapmayacağınızı düşünerdiniz.» 1993. İmam Sadiq (e):«Allaha ele ümidvar ol ki, senden günah etmek qorxusunu götürmesin ve Allahdan ele qorx ki, seni Onun rehmetinden meyus etmesin.» 1994. İmam Sadiq (e) :«Atam buyurardı:Ele bir mömin bende yoxdur ki, qelbinde iki nur olmasın: qorxu nuru ve ümid nuru. Eger onların her ikisi tereziye qoyulsa, biri-digerinden ağır gelmez.» 656. Allahdan qorxanın elametleri 1995. İmam Eli (e) :«Öz Rebbinden qorxan kes zülm etmekden çekiner.» 1996. İmam Sadiq (e):«Bende, qorxan ve ümidvar olmayınca mömin olmaz. Qorxu ve ümid onu (xeyir) emele çekmeyince, qorxan ve ümidvar olmaz.» 1997. İmam Sadiq (e):«Qorxan kes odur ki, qorxu onunçün danışan dil saxlamasın.» 657.Qorxunun izahı 1998. İmam Eli (e):«Allahın zülmünden qorxmayın (Çünki o heç kese zülm etmez), özünüz özünüze zülm etmekden qorxun.» 1999. İmam Eli (e):«Öz günahından başqa heç neden qorxma, öz Rebbinden başqa heç kese ümid bağlama.» 2000. İmam Eli (e):«Allahdan qorxduğun zaman Ona teref qaçırsan, mexluqdan qorxduğun zamansa ondan qaçırsan.» 658. Qorxunun neticeleri 2001. Allahın Peyğemberi (s):«(Yolun tehlükesinden ve quldurlardan) Qorxan kes gece vaxtı hereket eder. Gece hereket eden kes menzil başına çatar. Bilin ki, Allahın malları çox bahalıdır. Bilin ki, Allahın malı Cennetdir.» 2002. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala buyurmuşdur:Öz izzeti celalıma and olsun, bendem üçün iki qorxunu ve iki asayişi birlikde yaratmaram. Belelikle, eger (bende) dünyada özünün Menden amanda olduğunu bilse, Qiyamet günü onu qorxudaram ve eger dünyada Menden qorxarsa, Qiyamet günü ona asayiş bexş ederem.» 2003. İmam Eli (e):«Qorxu nefsi günahlardan çekindirer ve onun itaetsizliyinin qarşısını alar.» 2004. İmam Eli (e) :«Qorxusu (ve ehtiyatı) çox olan az ziyan görer.» 2005. İmam Eli (e):«Qorxunun meyvesi asayişdir.» 2006. İmam Hesen (e):«Kim Allaha bendelik etse, Allah bütün eşyaları onun bendesi eder.» 2007. İmam Sadiq (e):«Kim Allahdan qorxsa, Allah her şeyi ondan qorxudar ve kim Allahdan qorxmasa. Allah-taala onu her şeyden qorxudar.» 2008. İmam Hadi (e):«Kim Allahdan qorxsa hamı ondan qorxar.» 659. Allahdan qeyrisinden qorxmaqdan çekindirmek 2009. Allahın Peyğemberi (s):«Allahın Adem övladına hökmran teyin etdiyi ele bir kes olmayıb ki, Adem övladı ondan qorxmasın. Eger Adem övladı Allahdan qeyrisinden qorxmasaydı, Allah-taala özünden başqa heç kesi onun üzerinde hakim teyin etmezdi. Adem övladı ümid etdiyi kesden başqa heç kese tapşırılmadı. Eger Adem övladı Allahdan qeyrisine ümid beslemeseydi, Allahdan başqa bir kese tapşırılmazdı.» 2010. Allahın Peyğemberi (s):«Xoş o kesin halına ki, Allah qorxusu onu insanlardan qorxmaqdan çekindirmişdir.» 2011. Allahın Peyğemberi (s):«Allah yolunda heç bir mezemmet edenin danlağından üreyine qorxu salma.» 660. Bir şeyden qorxanda münasib reftar 2012. İmam Eli (e):«Bir işden qorxan zaman özünü onun ağuşuna at. Çünki o işden berk qorxmaq, o işe başlamaqdan daha çetin ve daha çox ziyanlıdır.» 2013. İmam Eli (e):«İşin çetinliyinden ve ağırlığından qorxanda onun müqabilinde deyanet ve eyilmezlik göster ki, o iş sene ram olsun. Hadiseler qarşısında çıxış yolu ara ki, işlerin sene asan olsun.» 661. Müxtelif 2014. İmam Eli (e):«Heç kesi qorxutmayan kes, heç vaxt qorxmaz.» 2015. İmam Sadiq (e):«Qorxduğun bir yere daxil olan zaman bu ayeni oxu:«Rebbi edxilni mudxele sidqin veexricni muxrece siqgin vecel li min ledunke sultanen nesira.» (Yeni, ey Rebbim. Meni heqiqi girişden daxil ve heqiqi çıxış yerinden xaric et, öz terefinden menim üçün bir qüdretli kömekçi teyin et) Qorxduğun bir kesi gördüyün zaman ayetel -kürsü oxu.» 2016. İmam Rza (e):«Azda (günahda) Allahdan qorxmayan, çox (günahda) da Ondan qorxmaz.»  138 Xeyanet 662. Xeyanet 2017. Allahın Peyğemberi (s):«Sene xeyanet edene xeyanet etme ki, sen de onun kimi olarsan.» 2018. Allahın Peyğemberi (s):«Emanete xeyanet eden bizden deyil.» 2019. İmam Eli (e):«Xeyanet ikiüzlülüyün menşeyidir.» 2020. İmam Sadiq (e) :«Mömin, xeyanet ve yalandan başqa, her xasiyyeti götüre biler.» 2021. Müaviyye ibn Emmar:«İmam Sadiqe (e) erz etdim:«Men bir nefere müeyyen mebleğ pulu emanet verirem, o ise, ona bir şey tapşırdığımı inkar edir. Bir müddet sonra o mene mal tapşırır. Bele olan halda men ona tapşırdığım (ve mene vermediyi) pulun evezinde bu malı özüme götüre bileremmi?» Buyurdu:«Xeyr. Bu xeyanetdir.» 2022. Ebu Semame:«İmam Baqirin (e) xidmetine gelib erz etdim:Sene qurban olum, men Mekkenin yaxınlığına köçmek isteyirem ve mürcie borcluyam, ne buyurursan?» Buyurdu:«Öz borcunu qaytar. Ehtiyatlı ol ki, boynunda borc qalmadan Rebbinin görüşüne gedesen. Çünki mömin xeyanet etmez.» 663. Xain ve xeyanetin menası 2023. Allahın Peyğemberi (s):«Din qardaşının sirrini ifşa etmek xeyanetdir. Buna göre bu işden uzaqlaş.» 2024. Allahın Peyğemberi (s):«Xeyanetkarın dörd nişanesi var: rehman olan Allaha itaetsizlik etmek: qonşularına eziyyet vermek, hamıya nifret etmek, özbaşına ve asi adamlara qoşulmaq.» 2025. İmam Eli (e):«Xeyanetkar, özünü Allahdan qeyrisi ile meşğul eden ve bugünü düneninden pis olandır.» 2026. İmam Sadiq (e):«Bizim dostların her birinden onun din qardaşı her hansı bir çetinliyi ile elaqedar kömek istese ve o da ona kömek etmek üçün var qüvvesi ile çalışmasa, Allaha, peyğembere ve möminlere xeyanet etmişdir.» 2027. İmam Cavad (e):«İnsanın xeyanetkarlığına, xainlerin emanetini saxlaması kifayet eder.» 664. Xeyanetin zirvesi 2028. İmam Eli (e):«Semimi dosta xeyanet etmek ve ehd-peymanları pozmaq xeyanetin zirvesidir.» 2029. İmam Eli (e):«En pis xeyanetlerden biri, tapşırılan şeylere xeyanet etmekdir.» 2030. İmam Eli (e):«En böyük xeyanet xalqın xeyaneti ve en pis hoqqabazlıq rehberlerin hoqqabazlığıdır.»  139 Xeyir 665. Yaxşılıq 2031. Allahın Peyğemberi (s):«Yaxşılıq eken tezlikle yaxşılıq biçer.» 2032. İmam Eli (e):«Xeyir emel ebedi qalan qazanc, saf ve teravetli meyvedir.» 2033. İmam Eli (e):«Xeyir ağacı eken ondan en şirin meyveler derer». 2034. İmam Eli (e):«Kim xeyirli bir iş görerse, bu işin neticesi hamıdan evvel onun özüne yetişer.» 2035. İmam Eli (e):«Yaxşı iş, pis işden asandır.» 666. Xeyirlerin toplusu 2036. Allahın Peyğemberi (s):«Allahdan qorxmaq bütün xeyirlerin toplusudur.» 2037. İmam Eli (e):«Üç şey xeyirlerin cemidir: nemet bexş etmek, ehd-peymana sadiq olmaq ve sileyi-rehm.» 2038. İmam Eli (e):«Ebedi qalan şeylere emel etmek ve yox olub aradan geden şeyleri alçaq bilmek bütün xeyirlerin cemidir.» 2039. İmam Eli (e):«Allaha xatir dostluq ve Allaha xatir düşmençilik etmek, Allaha xatir sevmek ve Allaha xatir nifret etmek bütün xeyirlerin cemidir.» 2040. İmam Seccad (e):«Bütün xeyirleri, tamah gözünü xalqın mal-dövletinden çekmekde gördüm.» 2041. İmam Seccad (e):«Bütün xeyir ve yaxşılıqlar nefsi saxlamaqdadır.» 667. Dünya ve axiret xeyirlerine yetişmeyin amilleri 2042. Allahın Peyğemberi (s):«Dörd şey kime verilerse dünya ve axiret xeyirleri ona verilmişdir: dözümlü beden, Allahı zikr eden dil, şükr eden qelb ve leyaqetli zövce.» 2043. İmam Eli (e):«Dünya ve axiretin xeyri emeli saleh insanlarla sirdaşlıq ve dostluq etmekde cem olmuşdur.» 2044. İmam Eli (e) :«Kimde üç xislet olarsa dünya ve axiretin xeyirleri onun ruzisi olmuşdur. Bunlar Allahın qezavü qederine razı olmaq, çetinlik ve belada sebr göstermek, rahatlıq ve rifahda şükr etmekdir.» 2045. İmam Eli (e):«Sübhan olan Allah bendeye dünya ve axiret xeyirlerinden her bir şeyi, yalnız onun gözel exlaqına ve pak niyyetine göre bexş etmişdir.» 2046. İmam Eli (e):«Kime bu dörd xislet verilibse dünya ve axiretin xeyirleri ona verilmişdir: doğru danışmaq, emanetdarlıq, betnini haramdan qorumaq ve gözel exlaq.» 668. Xeyrin izahı 2047. İmam Eli (e): «Mal-dövletin ve övladların çoxluğu xeyir ve yaxşılıq demek deyil. Eslinde, xeyir senin derin elme ve böyük sebre malik olmağın, Rebbine ibadet etdiyine göre xalq arasında başucalığın, xeyir iş gördüyün zaman Allaha şükr etmeyin ve pislik edende Rebbinden bağışlanmağını 2048. İmam Hesen (e): «Onda heç bir şerr ve pisliyin olmadığı xeyir, nemetlere şükr etmek ve çetinlikler qarşısında sebr göstermekdir.» 669. Allah bendenin xeyrini istedikde... 2049. Allahın Peyğemberi (s): «Allah bendenin xeyrini isteyende onu dinde feqih ve derrakeli, dünyaya etinasız ve öz eyblerini gören eder.» 2050. Allahın Peyğemberi (s): «Allah bendenin xeyrini isteyen zaman, onu yuxuda mezemmet eder.» 2051. Allahın Peyğemberi (s): «Allah bendenin xeyrini isteyen zaman onu bala çeker.» Dediler:«Onu nece bala çeker?» Buyurdu:«Ölümünden qabaq ona yaxşı bir iş görmeyi nesib eder ve sonra onun canını alar.» 2052. İmam Eli (e): «Allah bendenin xeyrini istedikde ona qenaetcillik nemetini bexş eder ve zövcesini leyaqetli eder.» 2053. İmam Sadiq (e): «Allah bendenin xeyrinin isteyen zaman, onun qelbinde ağ nöqte yaradar. Bunun da neticesinde qelb haqqın telebine qalxıb dolanmağa başlayar. Bu zaman, o, yuvasına çatan quşdan da tez sizin eqidenize qovuşar.» 670. Allah bir xalqın xeyrini isteyen zaman... 2054. Allahın Peyğemberi (s): «Allah bir xalqın xeyrini isteyen zaman onlarda dinini tanıyanların sayını artırıb cahillerinin sayını azaldar. Belelikle, feqih bir söz söyleyende özüne terefdar tapar ve cahil bir söz deyen zaman meğlub olar.» 2055. Allahın Peyğemberi (s): «Allah-taala bir xalqın yaşamasını ve inkişafını isteyende onlara qenaetcillik ve şerafet nemetini bexş eder.» 2056. Allahın Peyğemberi (s): «Allah-taala bir ailenin xeyrini isteyen zaman, onları (bu ailenin üzvlerini) dinde agah ve derrakeli eder, kiçikleri böyüklerine hörmetle yanaşar, ailede bir-birine qarşı mülayim olmağı ve nevaziş göstermeyi, aile xerclerinde qenaetcilliyi ve israf etmemeyi onlara nesib eder. Onları öz eyblerinden agah eder ki, nöqsanlarından el çekib tövbe etsinler. Eger Allah-taala bir ailenin xeyrini istemese onları öz başına buraxar.» 671. Xeyir işlerde telesmeye teşviq 2057. Allahın Peyğemberi (s) : «Xeyir işin qapısı bir kesin üzüne açılan zaman, hemin şexs eline düşen bu fürsetden istifade etmeye telesmelidir. Çünki bu qapının ne vaxt onun üzüne bağlanacağını bilmir.» 2058. Allahın Peyğemberi (s): «Allah-taala tez bir müddetde heyata keçen xeyir işi sever.» 2059. İmam Eli (e): «Xeyir işi tez yerine yetirmeye telesin ki, başqa bir işle meşğul olduğunuza göre o (xeyir) işden qalmayasız.» 2060. İmam Sadiq (e): «Atam buyurardı:«Ele ki, xeyirli bir işi görmek niyyetinde oldun, onu yerine yetirmeye teles. Çünki başına ne geleceyini bilmirsen.» 2061. Allahın Peyğemberi (s): «En yaxşı işler vacib emeller, en pis işler ise bidetlerdir.» 2062. Allahın Peyğemberi (s): «İşlerin en xeyirlisi aqibeti en xeyirli olanlarıdır.» 2063. İmam Eli (e): «İşlerin en yaxşısı, başlanğıcı asan, sonu xoşa gelen ve neticeleri beyenilen işlerdir.» 2064. İmam Kazim (e): «İşlerin en yaxşısı onların orta hedde olanıdır.» 673.Kiçik xeyir emeli az hesab etmeyin qadağan olunması 2065. İmam Eli (e) : «Xeyir işi yerine yetirin ve onların heç birini kiçik sanmayın. Çünki onun kiçiyi böyük, azı da çoxdur.» 2066. İmam Sadiq (e): «Heç vaxt yaxşı emeli kiçik sayma. Çünki sabah (Qiyamet günü) sen onu göreceksen ve o? seni şad edecek.» 674. Yaxşılıq ve pislik meyarı 2067. İmam Eli (e): «Yaxşılıq ve pislik yalnız insanlarla tanınar. Yaxşılığı tanımaq istesen yaxşılıq et ki, onun ehlini tanıyasan. Pisliyi tanımaq istesen pislik et, onda onun da ehlini tanıyarsan.» 675. Xeyirxahların sifetleri 2068. «Biharul-Envar»: «Merac hedisinde deyilir: «Ey Ehmed! Heqiqeten, xeyir ve axiret ehli utancaq ve çox heyalı insanlardır. Onların cahillikleri az, menfeetleri çox, mekrleri azdır, insanlar onlardan eziyyet görmezler. Özleri özlerine göre eziyyet çekerler, danışıqları düşünülmüşdür, öz nefslerinin hesabatını apararlar ve onu (nefslerini) mezemmet ederler. Gözleri yuxuya geder, amma qelbleri oyaq olar, gözleri ağlardır, qelbleri Allahı xatırlamaqla meşğuldur, başqa insanlar qafillerden hesab olunan zaman onlar Allahı xatırlayanlardan sayılar... Heç bir şey, bir an olsa bele, onları Allahı xatırlamaqdan saxlamaz. Onlar ne çox yemek, ne çox danışmaq, ne de çox geyinmek heveskarıdır. İnsanlar onların yanında ölü, Allah onların nezerinde hemişe diri ve qeyyumdur.» 676. Yaxşılıqdan daha yaxşı 2069. İmam Eli (e) : «Yaxşılıqdan, yalnız onun mükafatı daha yaxşıdır.» 2070. İmam Sadiq (e): «Doğru danışmaqdan daha yaxşı doğru danışandır. Yaxşılıqdan daha yaxşı yaxşılıq edendir.» 2071. İmam Hadi (e): «Yaxşılıqdan daha yaxşısı yaxşılıq edendir. Gözellikden daha gözeli gözel danışandır. Elmden daha yaxşısı elm sahibidir.» 677. Xeyir işe yol göstermeyin deyeri. 2072. Allahın Peyğemberi (s): «Xeyir işe yol gösteren, ona emel eden şexs kimidir.» 2073. Allahın Peyğemberi (s): «Xeyir işe yol gösterenin ecri, ona emel edenin ecri qederdir.»  140 İstixare (Allahdan xeyir dilemek) 678. İstixare 2074. Allahın Peyğemberi (s): «Bir iş görmek niyyetinde olan zaman yeddi defe Allahdan xeyir iste. Sonra bax, gör qelbinden daha tez ne keçir ve bil ki, xeyir ondadır, yeni ona emel et.» 2075. İmam Eli (e): «Allahdan xeyir isteyen (istixare eden) peşman olmaz.» 2076. İmam Eli (e): «Allahdan xeyir iste ve bele etmeden heç bir işi seçme! Çünki çox adam Allahdan xeyir istemeden bir iş görüb ve bu iş onların mehvine sebeb olub.» 2077. İmam Sadiq (e): «Allahdan xeyir isteyen ele bir mömin bende olmayıb ki, Allahı onun qarşısına xoşagelmez hadise çıxartsa da, ona xeyir vermemiş olsun. (Çünki onun xeyri ele hemin hadisededir).» 2078. İmam Sadiq (e) ibn Ebi Yefure Allahdan xeyir istemek haqda buyurub: «Evvel Allahı böyüklük ve ezemetile yad edib hemd-sena söyleyirsen, peyğembere ve onun Ehli-Beytine (e) salavat gönderdikden sonra deyirsen: «Allahumme inni eseluke bienneke alimul-qeybi ve şehadetir-rehmanir-rehimi ve ente ellamül-quyub, este‘xirullahe ve rehmetihi (yeni, Ey Rebbim, Sen qeybi ve aşkarı bilensen, rehman ve rehimsen, Sen bütün sirleri bilensen, Senden ehtiyacımı dileyirem. Allahdan rehmetinin kömeyi ile xeyir isteyirem.)» 2079. İmam Sadiqin (e) «be‘zen bir işi görmeyi qerara alıram. Onun baresinde Allahdan xeyir isteyirem, amma fikrim bir neticeye çatmır.» deyen şexse cavabından: «Qur‘anı aç ve gördüyün ilk ayeye uyğun olaraq Allahın isteyi ile emel et.» 2080. İmam Sadiq (e): «İki reket namaz qıl ve Allahdan xeyir iste. Çünki Allaha and olsun, Rebbinden xeyir dileyen ele bir müselman olmayıb ki, Allah mütleq ona xeyir ve yaxşılıq bexş etmemiş olsun.» 141 Camaatla mehriban davranmaq 679. Camaatla mehriban davranmaq 2081. Allahın Peyğemberi (s):«Rebbim mene vacibatları yerine yetirmeye ferman verdiyi kimi, xalq ile mehriban reftar etmeyimi de emr etmişdir.» 2082. Allahın Peyğemberi (s): «Xalqa mehribanlıq göstermek imanın, onlarla yumşaq ve xoşluqla reftar etmek ise heyatın yarısıdır.» 2083. Allahın Peyğemberi (s): «Kimde üç şey olmasa onun heç bir emeli kamil olmaz. Bu onu Allaha itaetsizlikden çekindiren pehrizkarlığ ve me‘nevi paklıq, insanlarla mehriban davranmağına sebeb olan gözel exlaq ve xoş xasiyyet, onunla cahil adamların nalayiq reftarını özünden uzaqlaşdırdığı dözüm ve helmdir.» 2084. İmam Eli (e): «Eqlin meyvesi insanlarla mehriban davranmaqdır.» 2085. İmam Eli (e): «Dinin ve dünyanın salamatlığı xalqla mehriban olmaqdır.» 2086. İmam Eli (e): «Öz düşmenleri ile mehriban davranan kes, müharibelerden amanda olar.» 2087. İmam Eli (e): «Eger xoşluqla reftar etmek bir kesi islah etmirse, ağır ceza vermek onu düzelder.» 2088. İmam Eli (e) öz sehabelerini mezemmet ederken: «Ne vaxta qeder sizinle küreyinde yara olan cavan develer ve köhnelmiş paltarlarla davranılan kimi ehtiyatla reftar edecem?! Bir terefden tikilende, o biri terefden sökülen paltarlar kimi... Men bilirem, sizi ne islah eder, sizin eyriliyinizi ve azğınlığınızı ne düzelder. Amma men sizin islah olunmanızı, özümü xarab etmek bahasına başa gelmesini reva bilmirem.» 142 Dua 670. Dua Qur’an: «De:Eger sizin duanız olmasa, Rebbim size heç bir deyer vermez, eslinde siz tekzib etdiniz ve tezlikle (ezab size) yaxın olacaq.» «Ve sizin Rebbiniz dedi: «Meni çağırın, size cavab verim. Mene ibadet etmekden boyun qaçıran kesler tezlikle xar olmuş ve ahu-zar ede-ede Cehenneme daxil olacaqlar.» Hedis: 2089. Allahın Peyğemberi (s): «Dua ibadetin mayasıdır (şiresidir) ve dua etmekle heç kes helak olmaz.» 2090. Allahın Peyğemberi (s) : «Dua möminin silahı, dinin sütunu, semaların ve yerin nurudur.» 2091. Allahın Peyğemberi (s): «İnsanların en acizi, dua etmekde aciz olanıdır.» 2092. Allahın Peyğemberi (s): «En üstün ibadet duadır. Allah-taala bendeye dua izni (ve uğuru) verende rehmet qapısını onun üzüne açar. Şübhesiz ki, dua etmekle heç kes helak olmaz.» 2093. İmam Elinin (e) İmam Hesene (e) vesiyyetinden: «Bil ki, dünya ve axiret aleminin xezinelerinin sahibi olan Kes, sene Onu çağırmağa icaze ve senin duanı qebul etmeye zemanet vermişdir. Sene emr etmişdir ki, Onu çağırasan, O da bexş etsin. O, mehriban ve bağışlayandır. Seninle özü arasında bir hicab qoymamış ve seni bir vasiteçi getirmeye vadar etmemişdir... Sonra öz xezinelerinin ve servetlerinin açarı olan duanı ve Ondan (nemet) istemeyi senin ixtiyarına vermişdir. Belelikle, sen istediyin vaxt dua etmekle Onun xezinelerinin qapısını açarsan.» 2094. İmam Eli (e): «Dua rehmet qapısının açarı ve qaranlıqda (işıq saçan) çıraqdır.» 2095. İmam Eli (e): «Yer üzünde Allahın en çox sevdiyi iş duadır.» 2096. İmam Eli (e): «Dua möminin siperidir.» 2097. İmam Sadiq (e): «Sene dua etmeyi tövsiye edirem. Çünki onda her derdin şefası var.» 2098. İmam Sadiq (e): «Dua et ve deme ki, iş işden keçibdir (yeni, ne yazılıbsa o da olacaqdır). Heqiqeten, Allah dergahında ele bir meqam ve derece var ki, ona duadan başqa heç bir vasite ile çatmaq olmaz.» 2099. İmam Sadiq (e): «Dua iti silahdan daha çox tesirlidir.» 2100. İmam Rza (e): «Peyğemberlerin silahından yapışın.!» Soruşdular: «Peyğemberlerin silahı nedir?» Buyurdu: «Dua.» 681. Dua mütleq baş verecek alın yazısını (qeza ve qederi) deyişdirer 2101. Allahın Peyğemberi (s): «Qezanı (alın yazısını) duadan başqa heç ne qaytara bilmez.» 2102. İmam Seccad (e): «Dua insanı nazil olan ve nazil olacaq beladan qoruyar.» 2103. İmam Kazim (e): «Hemişe dua edin. Çünki Allah dergahına dua edib, Ondan istemek ilahi qezavü-qederde yazılan ve yalnız heyata keçmesi qalan belanı uzaqlaşdırar. Belelikle, Allaha dua olunsa ve Ondan istenilse, Allah-taala belanı birdefelik geri qaytarar.» 682. Dua müxtelif belaları uzaqlaşdırar 2104. Allahın Peyğemberi (s): «Bela qapılarını dua ile bağlayın.» 2105. İmam Eli (e): «Bela dalğalarını dua ile geri qaytarın. Başı belalar çekmiş, beladan canı boğazına yığılmış şexsin duaya olan ehtiyacı asude yaşayan, ancaq beladan amanda olmayan şexsden çox deyil.» 2106. İmam Sadiq (e): «Her kes, ona bela yetişe bileceyinden narahat olarsa ve belanın gelişinden evvel dua ederse, Allah-taala heç vaxt ona bela göndermez.» 683. Dua ile hadiseleri qabaqlamaq Qur’an: «İnsana bir zerer yetişen zaman, Rebbine teref üz tutub Onu çağırar. Sonra, Rebbi terefinden Ona bir nemet eta edildikde, bundan evvel etdikleri bütün duaları yaddan çıxarar ve (insanları) haqq yolundan azdırmaq üçün Allaha şerikler qoşar. De: «Hele öz küfrünle bir müddet (dünya heyatından) behrelen. (Axiretde) Sen Cehennem ehlindensen.» «Yaxud eli her yerden üzülüb çaresiz qalan bir kimse Onu çağıran zaman duasına cavab veren, çetinliyini aradan götüren ve sizi yer üzünün varisleri eden kimdir?. Meger Allahla yanaşı başqa bir tanrı varmı? Nece de az nesihet götürürsünüz.» Hedis: 2107. «Biharul-Envar»: Allah-taala Davuda (e) vehy etdi:«Xoşluqda ve rahatlıqda Meni yad et ki, çetinlikde ve sıxıntıda senin duanı qebul edim.» 2108. Allahın Peyğemberi (s): «Rahatlıq vaxtı özünü Allaha tanıtdır ki, çetinlik ve sıxıntı zamanı da O seni tanısın.» 2109. İmam Baqir (e): «Layiqlisi budur ki, mömin çetinlik ve sıxıntı vaxtı dua etdiyi kimi, xoşluq ve rahatlıqda da ele dua etsin.» 684. Her bir ehtiyac üçün dua etmeye teşviq 2110. «Biharul-envar»: «Allah-taala Musaya (e) vehy etdi: «Ehtiyacın olan her bir şeyi-hetta qoyunların otunu ve xemirinin duzunu da- Menden iste.!.» 2111. Allahın Peyğemberi (s): «Her bir hacetiniz üçün, hetta ayaqqabının bağı üçün olsa bele, xahiş elinizi Allaha doğru uzadın. Çünki Allah onu asanlaşdırmayınca, asan olmaz (yerine yetmez).» 2112. İmam Baqir (e): «Öz kiçik hacetlerinizi xırda ve az ehemiyyetli hesab etmeyin. Çünki Allahın en çox sevdiyi möminler daha çox dua eden keslerdir.» 685. Dua hacetin qebul olunmasının açarıdır Qur’an: «Bendelerim senden Menim baremde soruşduqda (söyle ki,): Men onlara yaxınam ve Meni çağıran kesin duasına cavab vererem. Gerek onlar da Menim çağırışıma cavab versinler ve doğru yolu tapmaq üçün Mene iman getirsinler.» Hedis: 2113. Allahın Peyğemberi (s): «Allah-taala bir bendenin xahişini yerine yetirmek isteyende, ona dua etmek icazesi (ve uğuru) eta eder.» 2114. İmam Eli (e): «Kim pak ve müqeddes olan Allahın (rehmet) qapısını döyse, o qapı üzüne açılar.» 2115. İmam Hesen (e): «Allah-taala kimin üzüne dua ve istek qapısını açıbsa, qebul qapısı da onun üzüne açılmışdır.» 686. Duanın qebul olunma şertleri 1. Merifet (Tanımaq) 2116. İmam Sadiq (e): «Niye bizim dualarımız qebul olunmur?» deye soruşan bir deste adama cavabından: «Çünki tanımadığınız bir Kesi çağırırsınız.» 2117. İmam Sadiq (e) «Gerek Menim de‘vetimi qebul etsinler ve Mene iman getirsinler.» ayesi barede buyurduqlarından: «Yeni bilsinler ki, Menden istedikleri şeyi, onlara vere bilerem.» 2.Allahı tanımağın teleblerine emel etmek 2118. İmam Eli (e) Allah-taala «Meni çağırın, size cavab verim..» buyurur, bes biz dua etsek de, niye dualarımız qebul olunmur?» sualına cavabında: «Çünki sizin qelbleriniz sekkiz xeyanet etmişdir. Onların birincisi budur ki, siz Allahı tanıdınız, amma Onun haqqını size vacib etdiyi kimi yerine yetirmediniz. Buna göre, Allahı tanımağınızın size bir faydası olmadı... Siz, dua qapılarını ve yollarını bağlayandan sonra sizin hansı dualarınız qebul olunar?.» 3. Halal qazanc 2119. Allahın Peyğemberi (s): «Heqiqeten, bende yemeyi haram olduğu halda ellerini dua üçün Allah dergahını uzadır. Meger bele halda onun duası qebul olunarmı?!» 2120. Allahın Peyğemberi (s): «Qazancını halal et ki, duan qebul olunsun. Çünki insan bir (haram) tike ağzına qoyarsa, qırx gün ibadeti qebul olunmaz.» 2121. İmam Sadiq (e): «Sizlerden her kim dualarının qebul olunmasını isteyirse, öz qazancını temiz etsin ve insanların haqqını ödesin. Qarnında haram mal ve boynunda bir kesin haqqı olan insanın duası Allah dergahına qalxmır.» 4. Dua vaxtı qelbin kövrelmesi ve ürekden dua olunması 2122. Allahın Peyğemberi (s): «Bilin ki, Allah-taala qafil ve xebersiz qelbden gelen duanı qebul etmir.» 2123. Allahın Peyğemberi (s): «Qelbin kövreldiyi vaxtı dua etmeyi qenimet bil. Çünki qelbin kövrelmesi (riqqeti) rehmetdir.» 2124. İmam Sadiq (e): «Allah-taala daş qelbden gelen duanı qebul etmez.» 2125. İmam Sadiq (e): «Her zaman sizlerden birinin qelbi kövrelse, dua etsin. Çünki qelb xalis ve pak olmayınca kövrelmez.» 687. Duanın qebul olunmasına mane olan sebebler 1. Günah. 2126. İmam Baqir (e): «Bende Allahdan bir hacet dileyen zaman Allah-taala öz şenine göre yaxın gelecekde, ya bir qeder te‘xire salaraq onun duasını qebul eder. Amma, bende sonradan günah eder. Bele olan halda Allah-taala Meleye deyer: Onun dileyini yerine yetirme ve onu (nemetden) mehrum et. Çünki o, özünü Menim qezebime duçar etdi ve Menim terefimden mehrumiyyete layiq oldu.» 2. Zülm. 2127. İmam Eli (e): «Allah-taala Meryem oğlu İsaya vehy etdi: Beni İsrailin zadeganlarına de ki.... Men sizin heç birinizin ve boynunda menim mexluqlarımın haqqı olan keslerden heç birinin duasını qebul etmerem.» 2128. İmam Sadiq (e): «Allah-taala buyurmuşdur: And olsun izzeti-celalıma, eger mezlum özüne olan zülm kimi bir zülmü başqasına qarşı edibse, onun zalım baresinde etdiyi dua ve Leneti qebul etmerem.» 3. Duanın Allahın hikmetine uyğun olmaması. 2129. İmam Eli (e) :«Pak ve müqeddes Allahın keremi Onun hikmetine zidd deyil. Buna göre her dua qebul olunmur.» 688. Dua etmeyin qaydası 1. Bismillah demek. 2130. Allahın Peyğemberi (s): «Bismillahir rehmanir rehim»le başlayan dua geri qaytarılmaz.» 2. Allahı (gözel sifetlerle) vesf etmek. 2131. Allahın Peyğemberi(s): «Allahın vesfi ile başlanılmayan her bir duanın axırı yoxdur (yeni, qebul olunmaz).» 3. Mehemmede ve onun Ehli-Beytine salavat göndermek. 2132. İmam Sadiq (e): «Dua Mehemmed ve Ehli-Beytine salavat gönderilen vaxtadek daim hicabdadır.» 2133. İmam Sadiq (e) :«Kim Allahdan bir hacet istese Mehemmede ve Ehli-Beytine salavat göndermekle başlasın, sonra hacetini dilesin ve axırda yene Mehemmed ve ali Mehemmede salavat göndersin. Çünki Allah-taalanın şeni ve şerefi duanın evvelini ve axırını qebul edib, ortasını ise qebul etmemekden daha yüksekdir. Bele ki, Mehemmed ve Ehli-Beytine salavat Allahdan gizlin qalmaz.» 4.Emeli saleh insanları şefaetçi etmek. 2134. İmam Kazim (e): «Allahdan bir hacet isteyende de: «Perverdigara! Mehemmed ve Ehli-Beytinin haqqına Senden isteyirem...Çünki o ikisinin Senin yanında (ali) meqamları vardır.» 5. Günahı e‘tiraf etmek. 2135. İmam Sadiq (e): «(Duada) Evvelce Allahı medh etmek ve sonra günahı e‘tiraf edib haceti dilemek lazımdır.» 6. Yalvarmaq ve israr. 2136. «Biharul-Envar»: «Allah-taalanın İsaya (e) nesihetlerinden:«Ey İsa! Meni qemli halda, kömeyine heç kes gelmeyen ve suda batan şexs kimi çağır... Meni yalnız xar, zelil, ahu-zar ede-ede ve xalis niyyetle çağır. Meni bu halda çağırsan, sene cavab vererem.» 2137. İmam Hüseyn (e) :«Allahın Resulu (s) dua vaxtı bir qeder yemek isteyen yazıq, dilençi kimi ellerini göye qaldırardı.» 7. İki reket namaz qılmaq. 2138. İmam Sadiq (e): «Kim düzgün destemaz alıb, iki reket namaz qılsa, onun rukusu ve secdelerini kamil şekilde yerine yetirse, sonra salam verib Allahı, peyğemberi medh etse ve hacetini istese yerinde istemişdir. Her kim yerinde xeyir ve yaxşılıq istese naümid qayıtmaz.» 8. İsteyi çox bilmemek. 2139. Allahın Peyğemberi (s): «Allahdan isteyin ve çox isteyin. Çünki Onun üçün heç ne çox ve böyük deyil.» 2140. İmam Baqir (e): «Heç vaxt xahiş ve isteyi çox bilmeyin. Çünki Allah dergahında olanlar sizin düşündüyünüzden daha çoxdur.» 9. Xahişde alicenablıq. 2141. İmam Elinin (e) oğlu Hesene (e) vesiyyetinden: «Allahdan özün üçün ele şey istemelisen ki, onun gözelliyi ve xeyri sene (ebedi) qalsın, ağırlığı ve eziyyeti senden uzaq olsun. Mal ve servet sene, sen de onlara qalmayacaqsan.» 2142. İmam Sadiqin (e): «Qoca qarı Musadan (e) ne istemişdir?» sualına cavabından: «O qarı dedi:«Yalnız o vaxt bu işi görerem ki, menim üçün bir neçe emeli yerine yetirsen. Ayağımı zirek edesen, gözümün nurunu ve cavanlığımı mene qaytarasan ve özünle beraber Cennetde mene de yer veresen.» 10. Hamı üçün dua etmek. 2143. Allahın Peyğemberi (s): «Bir nefer dua edende hamı üçün dua etsin. Çünki bele etdikde duanın qebul olunma imkanı daha çoxdur. Kim özü üçün dua etmemişden qabaq, qırx nefer (mömin) qardaşı üçün dua etse, bu dua hem onlar üçün, hem de özü üçün qebul olunar.» 11. Gizlinde edilen dua. 2144. Allahın Peyğemberi (s): «Gizlinde edilen bir dua, aşkarda edilen yetmiş duaya beraberdir.» 12. Birlikde edilen dua. 2145. İmam Sadiq (e): «Her zaman dörd nefer yığılıb bir dilek üçün Allah dergahına dua etse, onlar duaları qebul olunmuş halda bir-birinden ayrılarlar.» 13. Duanın qebul olunmasına nikbin olmaq. 2146. Allahın Peyğemberi (s): «Duanın qebul olunmasına eminlikle Allahı çağırın.» 2147. İmam Sadiq (e) :«Dua edende ele zenn et ki, hacetin qapının astanasında dayanıb.» 14. Münasib vaxt seçmek. 2148. Allahın Peyğemberi (s): «Allahı çağırmaq üçün en yaxşı vaxt sübh çağıdır.» Sonra Yaqubun (e) sözlerini neql eden bu ayeni oxudu: «Tezilkle Rebbimden sizin bağışlanmanızı isteyecem.» Hezret (s) buyurdu:«Onlar üçün (dua etmeyi) sübh vaxtına saxladı.» 2149. İmam Sadiq (e): «Üç vaxtda Allah duanı geri qaytarmaz: «Vacibatı yerine yetirenden sonra, yağış yağan zaman ve yer üzünde Allahın möcüzelerinin elametleri zahir olan vaxt (meselen güneşin tutulması ve s...).» 15. İsrarla istemek. 2150. Allahın Peyğemberi (s): «Allah o bendeye rehmet elesin ki, bir hacet dileyen ve dua eden zaman, duasının qebul olub olunmamasından asılı olmayaraq (öz hacetini) israrla isteyir.» 2151. İmam Baqir (e): «Allaha and olsun, ilahi dergahdan israrla ve tekidle öz hacetini isteyen ele bir mömin bende olmayıb ki, Allah-taala onun hacetini yerine yetirmesin.» 689. Dua edenin uzaqlaşmalı olduğu işler 1. Mümkün olmayan ve reva bilinmeyen şeyler üçün dua etmek. 2152. İmam Eli (e): «Ey dua eden, mümkün olmayan ve reva bilinmeyen şeyleri Allahdan isteme.» 2. Telesmek. 2153. İmam Sadiq (e): «Mömin hövselesizlik etmeyib, elini naümid halda duadan çekenedek daim Allahın xeyir, rifah ve rehmetindedir» (Revayetçi deyir) Erz etdim:«Nece hövselesizlik eder?» Buyurdu:«Xeyli müddetdir ki, dua etsem de, qebul olunmasını görmürem» demekle» 3. Öz işinde neyin meslehet (faydalı) olduğunu Allaha öyretmesin 2154. Allahın Peyğemberi (s): «Allah-taala buyurmuşdur: «Ey Adem övladı! Sene verdiyim emre itaet et ve öz işinde neyin meslehetli olduğunu Mene öyretme!.» 690. Dileyi, istemeden yerine yeten kes 2155. Ebu Hemze: «Allah-taala Davuda (e) vehy etdi: «Ey Davud! Menim emrime itaet eden bendenin dileyini Mene dememiş yerine yetirerem ve Meni çağırmamış ona cavab vererem.» 2156. Allahın Peyğemberi (s): «Allah-taala buyurmuşdur: «Meni yad etmekle öz isteyini Menden dilemeyi unudan kimseye, hacet isteyenlere verdiklerimden daha üstününü bexş ederem.» 2157. Xanım Fatimeyi-Zehra (e): «Kim özünün saf ve pak ibadetini Allah dergahına qaldırsa, Allah-taala o bendenin xeyrine olan en yaxşı işi ona nazil eder.» 691. Duası müstecab olan şexs 2158. İmam Hesen (e): «Qelbinden Allahın razılığını qazanmaqdan başqa bir şey keçirmeyene Allahın onun duasını qebul edeceyini zemanet verirem.» 2159. İmam Seccad (e): «Allah-taala, heç bir işinde insanlara ümid beslemeyen ve özünün bütün işlerini Allaha tapşıran şexsin her bir duasını qebul eder.» 692. Qebul olan dualar 2160. Allahın Peyğemberi (s): «Atanın Lenetinden qorxun ki, o qılıncdan itidir.» 2161. Allahın Peyğemberi (s): «Menim ümmetimin uşaqları günahlara alude olmasalar, duaları qebul olunar.» 2162. İmam Hesen (e): «Qur‘an oxuyan kesin gec, ya tez qebul olunmuş bir duası vardır.» 693. Qebul olmayan dualar 2163. Allahın Peyğemberi (s): «Men Allahdan istemişem ki, dostun öz dostu haqqında Lenetini qebul etmesin.» 2164. İmam Sadiq (e): «Dörd neferin duası qebul olunmaz: Evinde oturub «ey Allahım, mene ruzi yetir!.» deyen kişinin. Allah-taala ona buyurar: «Meger sene qalxıb ruzi dalınca getmeyi emr etmemişemmi?» Öz arvadına Lenet eden kişinin. Allah-taala ona buyurar: «Meger onun işini sene tapşırmamışammı?» Var-dövletini hedere veren kişinin. O, deyer: «Ey Allahım! Mene ruzi ver.» Allah buyurar: «Meger sene qenaetcil olmağı emr etmedimmi?.» Öz malını sened ve şahid olmadan başqasına borc veren şexsin. Allah-taala ona deyer: «Meger sene gösteriş vermedimmi ki, (borc veren zaman) sened ve şahid tutasan.» 694. Duanın qebulunun gecikdirilmesinin sebebi 2165. İmam Eli (e): «Duanın qebul olunmasının gecikdirilmesi senin ümidini kesmesin. Çünki Allahın bexşişi senin niyyetine bağlıdır. Çox vaxt, isteyin yerine yetirilmesi te‘xire salınar ki, dilek dileyene daha böyük mükafat verilsin ve (ilahi bexşişe) ümidvar olana daha böyük bexşişler bağışlansın. Çox vaxt görürsen ki, bir şey isteyende sene verilmez, amma gec, ya tez ondan daha yaxşısı sene bexş ediler, yaxud senin xeyrin nezere alınaraq istediyin şey sene verilmez. Ele dilekler de vardır ki, onların heyata keçmesi senin dininin, imanının elden getmesine ve zay olmasına getirib çıxarardı.» 2166. İmam Sadiq (e): «Allah-taala buyurmuşdur: «And olsun izzeti-celalıma, ezemetime ve böyüklüyüme ki, dünyada öz dostuma Meni yad etmeyi ona unutduran bir şeyi vermeye çekinirem. Çünki isteyirem ki, o, Meni çağırsın ve Men onun sesini eşidim. Kafiri ise arzusuna çatdıraram. Çünki ona nifret edirem ve istemirem ki, Meni çağırsın ve onun sesini eşidim.» 695. Duanın qebul olunmamasının sebebi 2167. İmam Sadiq (e): «Bir kişi Emir-el- möminin (e) yanına gelib erz etdi:«Men Allahı çağırıram, amma bir cavab almıram.» Hezret buyurdu: «Çünki sen Allahı Ona mexsus olmayan sifetlerle vesf edirsen (çağırırsan). Heqiqeten, duanın dörd xüsusiyyeti var: Batini ixlas, niyyet, vasiteni tanımaq ve istekde insaflı olmaq. Sen bu dörd meqamdan agah olduğun haldamı dua edirsen?» Erz etdi: «Xeyr.» Hezret buyurdu: Bele ise, bunları öyren (ve bu dörd meqama diqqet yetirerek dua et).» 696. Dua tesirsiz qalmaz 2168. Allahın Peyğemberi (s): «Heqiqeten, sizin Rebbiniz heyalı ve bağışlayandır. O, bendenin Ona teref uzanan elini (isteyini) boş halda geri qaytarmağa heya eder.» 2169. İmam Seccad (e): «Möminin duası üç cür olar: Ya onunçün ehtiyat saxlanar, ya dünyada yerine yetiriler, ya ona yetişmek isteyen belanı geri qaytarar.» 2170. İmam Seccad (e): «Mömin axiretin gözel mükafatlarını görende arzu eder ki, ey kaş, dünyada onun dualarının heç biri qebul olmayaydı.»  143 Dünya 697. Dünya heyatı 2171. İmam Eli (e): «Dünya en alçaq (ya en yaxın) şey olduğu üçün dünya adlanıb. Axirete de, orada evez ve mükafat olduğuna göre axiret deyilir.» 2172. İmam Eli (e): «İnsanlar dünyanın övladlarıdır. Heç kes anasını sevdiyine göre mezemmet olunmaz.» 698. Dünya axiret üçün ekin yeridir 2173. Allahın Peyğemberi (s): «Dünya axiretin ekin sahesidir.» 2174. İmam Eli (e) : «Axiret, dünya ile elde olunar.» 2175. İmam Eli (e): «Heqiqeten, pak ve müqeddes Allah dünyanı ondan sonra üçün yaradıb. Dünya ehlini onda imtahana çekir ki, kimin en yaxşı emel sahibi olduğu melum olsun. Biz dünya üçün yaradılmamış ve orada çalışmağa emr olunmamışıq.» 2176. İmam Baqir (e) : «Dünya axiret üçün nece de gözel kömekçidir.» 699. Dünyanın menası 2177. Allahın Peyğemberi (s): «Dünya Lenetlenibdir. Allahın razılığını qazanmaq üçün vasite olan her bir şeyden başqa, dünyada olan ne varsa hamısı Lenetlenmişdir.» 2178. İmam Seccad (e): «Dünya iki növdür: axirete çatdıra bilecek hedde olan dünya ve bir de (axiretden çekindiren) Lenetlenmiş dünya.» 700. Dünyadan yalnız zeruri olan qeder götürmek 2179. İmam Eli (e): - Onun yanında özünün ehtiyaclı olmasından şikayetlenen kişiye- «Bil ki, sene dünya malından qüvvenden ve ehtiyacından artıq ne yetişse, sen onu yalnız başqası üçün saxlayan xezinedarsan.» 2180. İmam Eli (e): «Dünya malından ehtiyacın olduğundan artıq heç ne axtarma ve sene kifayet edenden başqa heç ne isteme.» 2181. İmam Eli (e): «Dünya münafiqlerin sarayıdır, teqvalıların sarayı deyil. Buna göre, dünyadan bedeninini qüvvetlendiren, seni diri saxlayan ve axiretin üçün azuqe olan hedde behrelen.» 2182. İmam Sadiq (e): «Dünya menim nezerimde bir leşe benzer, yalnız çaresiz qaldığım vaxt ondan yeyerem.» 701. Dünya onu terk eden kes üçündür 2183. Allahın Peyğemberi (s): «Allah-taala dünyaya vehy etdi: Sene xidmet eden kesi eziyyete sal, senden uzaqlaşana ise xidmet et.» 2184. İmam Eli (e): «Dünya, onu terk eden ve axiret, onu axtaran üçündür.» 2185. İmam Eli (e): «Dünyanın misalı senin kölgene benzer. Sen dayansan, o da dayanar, eger dalınca getsen, senden uzaqlaşar.» 702. Dünyanı nadancasına mezemmet etmek 2186. Allahın Peyğemberi (s): «Dünyaya nalayiq sözler demeyin, o mömin üçün gözel bir minikdir. Çünki mömin onun vasitesile xeyir-berekete yetişer ve şerr-beladan xilas olar. Bende «Allah dünyaya Lenet etsin» deyende dünya deyer:«Allahın Leneti öz Rebbine qarşı en çox itaetsizlik edenimize olsun.» 2187. İmam Eli (e): «Ey dünyanı mezemmet eden kimse, axı onun puçluqlarına meftun olan ve batiline aldanan da sensen. Dünyaya meftun olduğun halda onu mezemmet edirsen? Sen onu cinayetkar ve günahkar bilirsen, yoxsa o seni? Dünya seni ne vaxt meftun etdi, ne vaxt aldatdı?.. Dünya, ona doğru-düzgünlük qapısından daxil olan her kes üçün doğruluq sarayıdır. Onu yaxşı derk eden üçün emin-amanlıq ve seadetden bir imaret, ondan (axirete) azuqe yığançün qüdret ve ehtiyacsızlıq sarayıdır.» 703. Mezemmet olunmuş dünyanın xüsusiyyetleri 2188. İmam Eli (e): «Dünya ziyan bazarıdır.» 2189. İmam Eli (e): «Dünya ağılların torpağa düşme (yıxılma) meydanıdır.» 2190. İmam Eli (e): «Dünya pislik me‘deni ve aldatma mekanıdır.» 2191. İmam Eli (e): «Dünya şer ve pisliyin ekinidir.» 2192. İmam Eli (e): «Dünya (insanı) xar eder.» 704. Dünyanı sevmek bütün günahların menşeyidir 2193. Allahın Peyğemberi (s): «Dünyanı sevmek en böyük «kebire» günahdır.» 2194. Allahın Peyğemberi (s): «Dünya mehebbeti her bir asiliyin kökü ve her günahın başlanğıcıdır.» 2195. Allahın Peyğemberi (s): «Dünyadan seni islah eden şeyi axtarmaq, dünya mehebbeti deyil.» 2196. İmam Sadiq (e): «Dünya sevgisi bütün günahların menşeyidir.» 705. Dünyaya mehebbetin neticeleri 2197. İmam Eli (e): «Dünyaya mehebbet ağlı zay, qelbi kar eder, qelb hikmeti eşitmez ve ağrılı ezaba sebeb olar.» 2198. İmam Eli (e): «Dünya sevgisi tamahkarlıq getirer.» 2199. İmam Sadiq (e): «Qelbini dünyaya bağlayan kes, qelbini üç şeye bağlamışdır: sonu olmayan qem-qüsseye, elçatmaz arzuya ve doğrulmayan ümide.» 2200. İmam Sadiq (e): «Dünyaya daha çox bağlanan şexs ayrılıq vaxtı daha çox heyfslener.» 706. Dünya İmam Elinin (e) nezerinde 2201. İmam Eli (e): «Allaha and olsun, sizin dünyanızın menim nezerimde cüzam xesteliyine tutulmuş şexsin elinde olan bir donuz sümüyü qeder de deyeri yoxdur.» 2202. İmam Eli (e): «Sizin bu dünyanız menim nezerimde bir keçinin burnunun suyundan da deyersizdir.» 2203. İmam Eli (e): «Heqiqeten, sizin dünyanızın menim nezerimde çeyirtkenin ağzında ezilen bir ağac yarpağı qeder deyeri yoxdur. Elinin puç olan bu nemetlerle ne işi?!» 2204. İmam Eli (e): «Ey dünya, menden uzaq ol, senin ipini beline atmışam. (yeni, seni azad buraxmışam) Men senin caynaqlarından xilas olmuşam, telelerinden qaçmış ve senin uçurumlarından uzaqlaşmışam.» 2205. İmam Eli (e): «Sizi dünyadan çekindirirem. Çünki dünya şirin, teravetli ve nefsi isteklerin mühasiresindedir.» 2206. İmam Eli (e): «Dünyadan çekinin ki, onun halalının hesabatı ve haramının cezası var. Başlanğıcı eziyyet, sonu ise mehv olmaqdır.» 2207. İmam Eli (e): «Bu aldadıcı, vefasız, xeyanetkar dünyadan çekinin. Zinetleri ile özünü bezeyen ve ber-bezeyi ile naz-işve eden dünyadan... O, teze gelin kimi çilvelenmiş ve gözler ona mat-meetel qalmışdır.» 2208. İmam Eli (e): «Dünyadan uzaqlaşın ki, dünya bivefa, mekrli ve yalançıdır. Bexş eden, amma eyni zamanda xesisdir. Geyindirendir, amma özü de soyundurandır» (verdiyi şeyi sonra geri alandır).» 2209. İmam Eli (e): «Dünyadan çekinin! Çünki o, hem Allah dostlarının düşmeni, hem de Allah düşmenlerinin düşmenidir. Bele ki, o, Allahın dostlarını qem-qüsseli eder ve Onun düşmenlerini ise aldadar.» 707. Dünyanın yalanından çekinmek Qur‘an: «Qadınlara, uşaqlara, qızıl-gümüş yığınları, nişaneli (cins) atlar, mal-qara ve ekin yerleri kimi nefsin istediyi şeylere mehebbet insanlara gözel gösterilmişdir. (Lakin) Bunların hamısı dünya heyatının malıdır. Halbuki, xeyirli aqibet Allah yanındadır.» «Dünya heyatı sizleri aldatmasın, elece de yalançı sizi Allahla (keremi ile) meğrur etmesin.» Hedis: 2210. İmam Eli (e): «Bilin ki, dünya çox hiyleger ve mekrli bir saraydır. Her gün birine ere geder, her gece bir aileni öldürer ve her dem, her saat birlikde olanları bir-birinden ayırar.» 2211. İmam Eli (e): «Dünyanın rengareng cazibeleri sizi aldatmasın. Çünki onlardan yalnız az bir miqdarını özünüzle aparacaqsınız.» 2212. İmam Eli (e): «Dünya çox hiylegerdir ve onda her ne varsa aldadıcıdır. Mehv olmağa mehkumdur ve onda yaşayan her bir şey fani olar. Teqvadan başqa onun heç bir azuqesinde xeyir ve yaxşılıq yoxdur.» 708. Dünyaya yalnız nadanlar aldanar 2213. İmam Eli (e): «Ey dünya! Senin hiylelerini tanımayan ve kelek torlarından xebersiz olan kimseni aldat.» 2214. İmam Eli (e): «Dünya axmaqların qenimetidir.» 2215. İmam Eli (e): «Dünyaya sevinmek axmaqlıqdır.» 709. Qelbi dünyaya bağlamaqdan çekinmek Qur’an: «Bizimle görüşmeye (Qiyamete) ümid etmeyen, dünya heyatına razı olan, qelbini ona bağlayan ve bizim ayelerimizden xebersiz olanlar etdikleri emellerin cezasına çatacaqlar. Onların yeri (Cehennem) oddur.» Hedis: 2216. İmam Eli (e) «Onun (divarın) altında ikisine (iki yetime) çatacaq bir xezine var idi» mübarek ayesi haqda buyurub: Hemin xezine, üzerinde aşağıdakı sözler yazılmış bir qızıl lövhe idi: Men, dünyanın ve onun ehlinin hallarının deyişkenliyini gören ve yene de qelbini ona bağlayan kimseye teeccüb edirem.» 2217. İmam Eli (e) :«Dünyaya, dünyada zahid olanların gözü ile baxın, çünki dünya tezlikle öz sakinlerini qovar, naz-nemet görmüş qüdretlileri derde-qeme salar. Buna göre dünyada xoşunuza gelen firavanlıq sizi aldatmasın, çünki dünyadan özünüzle çox az bir şey aparacaqsınız.» 2218. İmam Eli (e) :«Dünyaya, ona reğbeti, meyli olmayan ve ondan ayrılan kes kimi bax, dünyaya, ona meftun olan aşiq kimi baxma.» 2219. İmam Sadiq (e) :«Eger dünya fanidirse, ona ürek bağlamaq neye gerekdir?» 710. Dünyanı (axiretden) üstün tutmağın tehlükesi Qur‘an: «Belelikle, kim tüğyan edib bu dünya heyatını seçerse (onu axiretden üstün tutarsa), şübhesiz ki, onun yeri Cehennemdir.» Hedis: 2220. Loğman (e) oğluna nesihetinden: «Dünyanı axiretine sat ki, her ikisini elde edersen. Axiretini dünyaya satma ki, her ikisini elden verersen.» 2221. İmam Eli (e): «Dünyaya perestiş eden ve onu axiretden üstün tutan şexsin aqibeti acı olacaqdır.» 2222. İmam Eli (e): «Eger insanlar öz dünyevi xeyirleri üçün dini işlerinden birini terk ederlerse, Allah-taala ziyanı hemin xeyirden daha çox olan bir işi onların qarşısına çıxarar.» 711. Dünya möminin zindanıdır 2223. Allahın Peyğemberi (s): «Dünya heç bir möminin üreyince deyil. O, mömin üçün zindan, eziyyet ve çetinliklerin menşeyi olduğu halda başqa cür nece ola biler ki...» 2224. İmam Sadiq (e): «Dünya möminin zindanı, qebr onun qalası, Cennet ise onun (ebedi) menzilidir. Dünya kafirin Cenneti, qebr onun zindanı, Cehennem odu ise onun (ebedi) menzilidir.» 712. Dünyaya çox ehemiyyet vermeyin tehlükesi 2225. İmam Eli (e) :«En böyük derdi-seri dünya olan kesin bedbextliyi ve qemi uzun çeker.» 2226. İmam Sadiq (e): « Allah-taala gece-gündüz en böyük derdi-seri dünya olan kesin gözleri önüne yoxsulluğu getirer, işini perişan eder ve Allah-taalanın qismet etdiyinden başqa dünyadan ona bir şey yetişmez. Gece ve gündüz en böyük derdi-seri axiret olan kesin qelbini Allah-taala ehtiyacsız eder ve işlerini sehmana salar.» 713. Allah yanında dünyanın zelilliyi ve deyersizliyi Qur’an: «Eger insanların vahid ümmet kimi birleşmeleri (ehtimalı) olmasaydı, Rehman Allahı inkar edenlerin evlerinin tavanlarını gümüşden ederdik... bütün bunların hamısı heç bir deyeri olmayan dünya malıdır. Halbuki ki, axiret senin Rebbinin yanında teqvalılar üçündür.» Hedis: 2227. Allahın Peyğemberi (s): «Allah-taala: Eger mömin bendemin xetrine deymeseydi, kafirin başına lel-cevahiratla bezenmiş şal sarıyardım.» 2228. Allahın Peyğemberi (s): «Eger Allahın yanında dünyanın ağcaqanad qanadı qeder deyeri olsaydı, heç vaxt kafire ve fesad töredene bir qurtum su bele içirtmezdi.» 2229. İmam Eli (e): «Dünyanın Allah yanında xar ve ucuz olması (nişanesi) bundadır ki, dünyadan başqa heç bir yerde Ona itaetsizlik edilmir ve dünyanı terk etmekden başqa heç bir yolla Allahın yanında olanlara (Cennete ve Allahın razılığına) yetişmek mümkün deyil.» 2230. İmam Hüseyn(e): « Dünyanın Allah-taalanın yanında xar ve ucuz olmağındandır ki, Yehya ibn Zekeriyyanın başı beni İsrail fahişelerinden birine hediyye verildi.» 714. Dünyanın axiretden ayrı olması 2231. Allahın Peyğemberi (s): «Dünyasını seven kes axiretine ziyan yetirer.» 2232. İmam Eli (e): «Heqiqeten, dünya ve axiret iki barışmaz düşmen ve bir-birinden ayrı iki yoldur. Belelikle, kim dünyanı sevib onunla dostluq ederse, axirete nifret edib ona düşmen olar. Dünya ve axiret şerqle qerb kimidir. Kim onların (ikisinin) arasında yol gederse, her ne qeder birine yaxınlaşarsa bir o qeder o birinden uzaqlaşar. Dünya ve axiret bir kişinin iki arvadı kimidir. (Yeni her ne qeder birine teref meyl etse, bir o qeder o biri arvadın ona nifreti artacaq). 2233. İmam Eli (e): «Dünyanın acılığı axiretin şirinliyi ve dünyanın şirinliyi ise axiretin acılığıdır.» 2234. İmam Eli (e): «Dünya ile axireti bir yere yığmağa çalışmaq nefsin hiylelerindendir.» 2235. İmam Eli (e): «İnsanın dünyada daddığı ele bir lezzet yoxdur ki, Qiyamet günü ona qem-qüsse getirmesin.» 2236. İmam Eli (e): «Dünyanın serveti axiretin yoxsulluğudur.» 2237. İmam Seccad (e): «Allaha and olsun, dünya ve axiret terezinin iki gözü kimidir. Biri aşağı enende, o biri yuxarı qalxar.» 2238. İmam Sadiq (e): «Cennete axırıncı daxil olan peyğember Süleyman ibn Davud (e) olacaq. Bunun sebebi onun dünyada bütün nemetlerden behrelenmesidir.» 715. Dünya ve axiretin hazırlanması Qur’an: «Allah-taala onlara hem bu dünya mükafatını, hem de axiretin gözel mükafatını bexş etdi. Allah yaxşı iş görenleri sever.» Hedis: 2239. İmam Eli (e): «Var-dövlet ve övladlar dünya ekini, yaxşı emeller ise axiretin tarlasıdır. Be‘zen Allah-taala insanlar üçün bu iki nemeti birlikde bexş eder.» 2240. İmam Eli (e): «Eger dinini dünyana tabe etsen, dininin ve dünyanın her ikisini itirecek, axiretde ise ziyana uğrayanlardan olacaqsan. Amma öz dünyanı dinine tabe etsen, dinini ve dünyanı-her ikisini elde edecek ve axiretde de nicat tapanlardan olacaqsan.» 2241. İmam Kazim (e): «Mürvetinize xelel yetirmeden ve israfa yol vermeden halal isteklerinizi elde etmekle nefslerinizi dünya nemetinden behrelendirin ve bu vasite ile öz dini işlerinizi yerine yetirmek üçün kömek alın. Çünki revayet olunub ki, dünyasını dinine göre terk eden, ya dininden öz dünyasına göre üz dönderen kes bizden deyil.» 716. Dünyanın benzeri Qur’an: «Onlara dünyanı misal çek. (Bu dünya) Semadan yağdırdığımız yağışa benzer. Yerin bitkileri onunla qarışıb yetişer, sonra ise qupquru quruyar ve külek onun çör-çöplerini havaya sovurub her terefe dağıdar. Allah her şeye qadirdir.» Hedis: 2242. İmam Eli (e): «Dünya senin kölgene benzer. Dayansan, o da dayanar, eger onun dalınca getsen, senden uzaqlaşar.» 2243. İmam Kazim (e): «Dünya ilana benzer. Ona sığal çekerken (derisinin) yumşaqlığını hiss edirsen, amma daxilinde öldürücü zeher var. Ağıllı insanlar ondan çekiner, uşaqlar ise ellerini ona teref uzadarlar.» 2244. İmam Kazim (e): «Dünya deniz suyuna benzer. Teşne (insan) ondan ne qeder içerse, susuzluğu daha da artar ve axırda onu öldürer.» 2245. İmam Kazeim (e): «Dünya göy gözlü qadın suretinde İsa Mesih (e) qarşısında tecessüm etdi. Hezret (e) ona buyurdu: «Ne qeder ere getmisen?.» Dedi: «Çox.» Mesih (e) buyurdu: «Onların hamısı sene telaq verdiler?» Dünya dedi: «Xeyr, eslinde onların hamısını öldürdüm.» Mesih (e) buyurdu:«Onda, vay olsun senin qalan erlerine. Nece de köçüb gedenlerden ibret götürmürler?!» 717. Dünyanın xüsusiyyeti Qur’an: «Allah-taala istediyi kesin ruzisini bol eder, ya da azaldar. İnsanlar ise dünya heyatına sevinirler. Halbuki, dünya heyatı axiret heyatının müqabilinde azacıq maldan başqa bir şey deyil.» Hedis: 2246. «Tenbihul-Xevatir»: Cebrayıl (e) Nuha (e) dedi:«Ey peyğemberlerin en yaşlısı! Dünyanı nece gördün.» Nuh (e) buyurdu:«Dünyanı iki qapılı ev kimi gördüm. Bir qapıdan daxil olub o biri qapıdan çıxdım.» 2247. Mesih (e): «Dünya körpüden başqa bir şey deyil. Bele ise, ondan keçib gedin ve onu abad etmeyin.» 2248. Allahın Peyğemberi (s): «Dünya axiretle müqayisede yalnız buna benzer ki, sizlerden bir neferi barmağını denize batırsın ve özü ile ne getirdiyine baxsın.» 2249. Allahın Peyğemberi (s): «Dünya (nın ömrü) bir saatdan çox deyil. Buna göre onu (Allaha) itaet etmekle keçir.» 2250. İmam Eli (e): «Dünya geldi-geder ve fanidir. Eger, o senin üçün qalarsa, sen onun üçün qalmayacaqsan.» 2251. İmam Eli (e): «Ey insanlar! Dünya keçid sarayı ve axiret (ebedi) qalmaq yeridir. Buna göre bu keçidden öz (ebedi) qalacağınız menzil üçün (azuqe) götürün.» 2252. İmam Eli (e): «Dünya keçid sarayıdır, qalmaq yeri deyil ve burada insanlar iki desteye bölünür: biri dünyada özünü satıb pozğunluğa düçar edir, o biri ise özünü alır ve azad edir.» 2253. İmam Baqir (e): «Dünyanı özünçün bir dayanacaq menzil kimi bil ki, sonra oradan köçeceksen. Yaxud da, yuxu aleminde tapdığın bir mal bil ki, oyanandan sonra ondan bir eser-elamet qalmayacaq. Men bunu bir benzetme ve misal kimi sene dedim. Çünki dünya eql ve ilahi merifet sahiblerinin nezerinde kölgelerin yerini deyişmesine benzer.» 2254. İmam Baqir (e): «Dünya, alimlerin nezerinde kölge kimidir.» 2255. İmam Kazim (e): «Loğman oğluna dedi: «Dünya derin denize benzer, çox insanlar onda qerq olublar. Buna göre (xilas olmaq üçün) senin bu denizde (mindiyin) gemin gerek ilahi teqva, onun yükü iman, yelkeni tevekkül, kapitanı ağıl, yol göstereni elm ve sükanı da sebr olsun.» 718. Dünya bela ile dolu saraydır 2256. İmam Eli (e): «Dünya bela ile dolu bir saraydır, vefasızlığı ile meşhurdur, halları davamsızdır. Onun sakinleri sağ-salamat nicat tapmazlar, veziyyetleri (ehvalları) müxtelif, vaxtları (növbeleri) deyişkendir. Onda heyat (yaşayış) mezemmet olunub, emin-amanlığı ve rahatlığı yoxdur.»  144 Yumşaqlıq göstermek 719. Yumşaqlıq göstermek Qur’an: «İsterdiler ki, sen onlara qarşı yumşaqlıq gösteresen ki, onlar da sene qarşı yumşaqlıq göstersinler». Hedis: 2257. İmam Eli (e): «Senin en pis (din) qardaşın, senin nefsin (nöqsanların) barede yumşaqlıq gösteren ve senin eyblerini sene demeyen kesdir.» 2258. İmam Eli (e): «Kim öz nefsine qarşı yumşaqlıq göstererse, onu haram olunmuş sehlenkarlığa teref çeker.» 2259. İmam Baqir (e): «Allah-taala Şueyb peyğembere (e) vehy etdi:Men senin xalqından yüz min nefere ezab verecem, onların qırx min neferi pis emel sahibi, altmış min neferi ise yaxşı emel sahibidir. Şueyb (e) erz etdi: Ey Rebbim! Pis emel sahibleri buna layiqdir, bes yaxşı emel sahibleri niye? Allah-taala ona vehy etdi ki, onlar günahkarlarla yumşaq reftar etdiler. Menim qezebime xatir qezeblenmediler.» 720. Haqqda yumşaqlıq göstermemek. 2260. İmam Eli (e): «Haqla üzbeüz gelende ve haqq olduğunu bilende onun baresinde sehlenkarlıq etmeyin. Yoxsa, çox böyük ziyan görersiniz.» 2261. İmam Eli (e): «Öz canıma and olsun, haqqa qarşı çıxan ve azğınlığa qerq olan kesle müharibede heç vaxt yumşaqlıq ve zeiflik göstermerem.»  145 Dövlet 721. Alicenab insanların dövleti 2262. İmam Eli (e): «Alicenabların dövleti en böyük qenimet, alçaqların dövleti ise alicenabların xar olmasına sebebdir.» 2263. İmam Eli (e): «Dövletlerin dağılmasının dörd elameti var: Üsulu (dini eqideleri) kenara qoymaq, furudan (yalnız zahiren dini emelleri yerine yetirmekden) yapışmaq, alçaqları qabağa çekmek, leyaqet ve fezilet sahiblerini geriye atmaq.» 2264. İmam Eli (e): «Allahın vacib etdiyi en mühüm hüquq rehberin xalq üzerinde olan haqqı ve xalqın rehber üzerinde olan haqqıdır...Eger xalq rehberin, rehber de xalqın haqqını yerine yetirerse bu dövletde haqq izzet ve qüdret tapar, dinin aydın yolları düz, hamar olar, edalet ve doğruluq nişaşeleri berpa olunar, qayda-qanunlar düzgün icra ediler. Bu minvalla, zemanenin veziyyeti düzeler, dövletin möhkem ve davamlı olmasına ümid artar ve düşmenler öz arzularına çatmaqdan meyus olarlar.» 2265. İmam Eli (e): «Edalet qeder dövleti möhkemleden heç bir amil yoxdur.» 2266. İmam Eli (e): «Dini öz dövletinin hasarı, şükr etmeyi öz nemetlerinin mühafizeçisi et! Çünki din hasarları arasında olan her bir dövlet meğlub edilmezdir ve şükr etmeyin mühafizesi altında olan her bir nemet ise heç vaxt oğurlanmaz.» 2267. İmam Eli (e): «İşlerin tehlükesizliyi üçün oyaq qalmaq dövletin möhkemliyinin nişanesidir.»  146 Derman ve müalice 722. Müalice etmek 2268. İmam Sadiq (e): «Peyğemberlerden biri xestelenir ve bele deyir: Mene xestelik gönderen mene şefa vermeyince, özümü müalice etmeyecem. Allah-taala ona vehy edir ki, «özünü müalice etmeyince, sene şefa vermeyecem. Çünki şefa vermek Menim elimdedir.» 723. Her derdin bir dermanı var 2269. Allahın Peyğemberi (s): «Özünüzü müalice edin. Çünki Allah-taala ölüm ve qocalıqdan başqa (onların dermanı yoxdur) ele bir derd göndermeyib ki, onun şefasını insanların ixtiyarında qoymamış olsun.» 2270. İmam Eli (e) :«Her derdin bir dermanı var.» 724. Derhal dermana sığınmaqdan çekin 2271. Allahın Peyğemberi (s): «Bedenin xesteliye tab getirenedek dermandan istifade etmekden çekin ve xesteliye döze bilmeyende dermana el at.» 2272. İmam Eli (e): «Müselman özünü, yalnız xestelik onun sağlamlığına qalib gelen zaman müalice eder.» 2273. İmam Kazim (e): «Ele bir derman yoxdur ki, özü ile yeni bir xestelik getirmesin. Beden üçün en faydalı şey onun ehtiyacı olduğu (qida) maddelerden başqa, her şeyden pehriz saxlamaqdır.» 725. Pehriz en gözel dermandır 2274. İmam Eli (e): «En faydalı derman ac qalmaqdır.» 2275. İmam Sadiq (e): «Yemekden pehriz saxlamaq xesteye ziyan yetirmez.» 2276. İmam Sadiq (e): «(Xesteliyin) Yeddinci gününden sonra pehrizin (başlamağın) xesteye faydası yoxdur.» 2277. İmam Kazim (e): «Pehriz en yaxşı derman ve me‘de xesteliklerin evidir. Bedeninin adet etmek qabiliyyeti olduğu qeder ona adet etdir.» 2278. İmam Kazim (e): «Pehriz, heç bir şey yememek deyil, eksine, pehriz her şeyden yüngülce yemekdir.» 726. En böyük derman. 2279. İmam Sadiq (e): «İmam Hüseynin (e) qebrinin türbetinde (torpağında) her derdin şefası var. En böyük derman odur.» 727. Müxtelif 2280. İmam Eli (e): «Ne çoxdur özü ile derd ve xestelik getiren dermanlar. Ne çoxdur özü derman ve müalice olan xestelikler.» 2281. İmam Eli (e): «Dermanın acılığına tab getirmeyen şexsin xesteliyi uzanar.» 2282. İmam Hüseyn (e): «Padşaha derman yazma. Çünki ona fayda verse sene teşekkür etmez ve eger ona zerer yetirse, seni ittiham eder.»  147 Din 728. Din 2283. İmam Eli (e): «Dinde (dindarlıqda) incelikleri gören ve deqiq olan kes Qiyamet günü ali meqam sahibi olar.» 2284. İmam Eli (e) : «Din nurdur.» 2285. İmam Eli (e) : «Heqiqeten, en üstün din Allah yolunda dostluq ve düşmençilik etmekdir.» 2286. İmam Eli (e): «Din insanı qoruyar.» 2287. İmam Eli (e) : «Din en qüdretli dayaqdır.» 2288. İmam Sadiq (e): «Emirel-möminin (e) öz xütbelerinde bu cümleni çox buyurardı: Ey insanlar! Dindar olun, dindar! Eger günah edib dindar olsanız, (bu sizin üçün) savab iş görüb, amma dinsiz olmadığınızdan daha yaxşıdır. Çünki günah (dindar olduqda) bağışlanar, amma savab ve yaxşılıq dinsizlikde qebul olunmaz.» 729. Dinin belası 2289. İmam Eli (e) : «Dinin belası bedgüman olmaqdır.» 2290. İmam Eli (e): «Dinin fesadı dünyadır.» 2291. İmam Sadiq (e): «Dinin belası paxıllıq, xudpesendlik ve özünü öymekdir.» 730. Dini qorumağa teşviq 2292. İmam Eli (e) : «Bela gelen zaman öz mallarınızı öz canlarınızı qorumaqçün siper edin. Bir hadise baş verse canlarınızı dininize qurban edin ve bilin ki, dini mehv olanın özü helak olmuşdur. Dini qaret olunmuşun özü qaret olunmuşdur.» 2293. İmam Sadiq (e) müsibet gelen vaxt buyurardı: «Allaha şükr ve hemd olsun ki, menim müsibetimi dinimde qerar vermedi.» 731. Bu keslerin dini yoxdur 2294. İmam Baqir (e): «Günah iş gören şexse itaet etmeyi öz öhdesine götürenin dini yoxdur. Yalan ve batili (şeyleri) Allahın adına çıxanın dini yoxdur. Allahın ayelerinden bir ayeni inkar eden şexsin dini yoxdur.» 2295. İmam Sadiq (e): «Allah terefinden olmayan zalım rehberin vilayetini (ve hakimiyyetini) qebul eden kimsenin dini yoxdur.» 2296. İmam Sadiq (e): «Ehd-peymanına sadiq olmayan kesin dini yoxdur.» 2297. İmam Sadiq (e):«Mehebbeti ve düşmençiliyi dine göre olmayanın dini yoxdur.» 2298. İmam Kazim (e): «Merdliyi ve insaniyyeti olmayan kesin dini yoxdur.» 2299. İmam Rza (e): «Allah qorxusu olmayan kesin dini yoxdur.» 732. Dinin asanlığı 2300. Allahın Peyğemberi (s): «Ey insanlar! Heqiqeten, Allahın dini asandır.» 2301. Allahın Peyğemberi (s): «Men (insanlara) haqq (henif), asan din getirmek üçün seçilmişem. Menim sünneme ve üslubuma müxalif olan kes menden deyil.» 2302. Allahın Peyğemberi (s): «Allah-taala meni zahidliyi tebliğ etmeye göndermemişdir. Heqiqeten, Allahın yanında en yaxşı din Allahın asan, haqq (henif) dinidir. 733. Emellerin yalnız onunla qebul olunduğu din Qur’an: «İslamdan qeyri bir dini seçen kesden (heç bir emel) qebul olunmayacaq ve axiretde ziyan görenlerden olacaqdır.» Hedis: 2303. İmam Sadiqin (e) ebu Besirin «Sene feda olum! Meni, Allah-taalanın bendeler üçün vacib etdiyi dinden agah et. O dinden ki, bendelerin vezifesi onu tanımaqdır ve ondan başqa bendelerden heç bir din qebul olunmur» sualına cavabından: «Allahın vahidliyine, Mehemmedin (s) peyğemberliyine şehadet vermek, namaz qılmaq, zekat vermek, gücü çatanlar üçün Allahın evini (hecc) ziyaret etmek ve Ramazan ayının orucunu tutmaq.» Burada İmam bir qeder sükut etdi. Sonra iki defe buyurdu:«Ve (biz Ehli-Beytin) vilayeti qebul etmek.» 734. Dini tanımağın yolu 2304. İmam Sadiq (e): « Öz dinini Allahın kitabı ile tanıyan şexs dağlar öz yerinden oynasa bele, dininde tereddüde ve şekke düşmez. Amma başa düşmediyi bir eqideni qebul eden kes, başa düşmeden de hemin eqideden çıxar.» 2305. İmam Sadiq (e): «Kim bezi insanların (şexsiyyetlerine meftun olmaq) vasitesile bu dine gelerse, hemin şexsler onu dine getirdikleri kimi, elece de dinden çıxardar. Amma kim Allahın kitabı ve peyğemberin sünnesi ile dine gelerse,dağlar yerinden qopar, ancaq o, öz dininde sabitqedem qalar (ve eqidesinde, dininde tereddüde, sekke düşmez).» 735. Dini dünya ile qorumaq 2306. İmam Eli (e): «Öz dinini dünyanla qoru ki, her ikisini udasan. Öz dünyanı dininle qoruma ki, her ikisini uduzarsan.» 2307. İmam Eli (e): «Eger insanlar öz dünyalarının xeyir ve abadlığı namine öz dini işlerinden birini terk ederlerse, Allah-taala ziyanı o xeyirden daha çox olan bir işi onlara ürcah eder.» 736. Dinin qelbde möhkemlenmesi üçun dua 2308. Abdulla ibn Senan: «İmam Sadiq (e) buyurmuşdur: «Tezlikle ele bir şübheye düçar olacaqsınız ki, (doğru) yol tapmaq üçün ne bir nişane göreceksiniz, ne de bir rehber sizi (doğru yola) hidayet edecek. O şübheden yalnız qeriğ duası oxuyan kes nicat tapacaq.» Erz etdim: «Qeriq duası necedir?» Buyurdu:«Bele deyersen: Ya Allahu, ya rehmanu, ya rehim. Ya muqellibel qulub. Sebbit qelbi ale dineke.» (Yeni, ey Allah, ey bağışlayan, ey mehriban! Ey qelbleri deyişdiren! Menim qelbimi öz dininde sabit ve möhkem et). 737. Allahın dinini qoruyanların xüsusiyyeti 2309. İmam Eli (e): «Allahın dinini qoruyan kesler, dini berpa edenler, ona kömek edenler, dini her terefden ehateye alanlar, onu Allah bendeleri üçün saxlayanlar, onu eziz tutan ve ona riayet edenlerdir» . 738.Dinden behrelenmeyen şexslerin vasitesile dinin möhkemlenmesi 2310. Allahın Peyğemberi (s): «Allah-taala bu dini bedemel kişinin vasitesile möhkemleder.» 2311. Allahın Peyğemberi (s): «Allah-taala bu dini xeyirden ve dinden bir behre görmeyen insanların vasitesile möhkemleder.»  148 Borc almaq 739. Borc 2312. Allahın Peyğemberi (s): «Borc almaqdan çekinin ki, o, gecenin qemi ve günün zelilliyidir.» 2313. İmam Eli (e): «Çox borclu olmaq doğru danışanı yalançı ve sözübütöv adamı sözünden çıxan eder.» 2314. İmam Sadiq (e): «Az borc götürün, az borclu olmaq ömrü uzadar.» 740. Ehtiyac olan yerde, borc almaq olar 2315. İmam Kazim (e): «Özünün ve ailesinin te‘minatı üçün halal ruzi dalınca geden şexs Allah yolunda cihad eden kes (mucahid) kimidir. Eger bir qazanc elde ede bilmese, Allaha ve Onun peyğemberine ümid ederek borc götürsün ve ailesinin yemeyini te‘min etsin.» 741. Borcu (yazılı) qeyd etmeye heveslendirmek Qur’an: «Ey iman getirenler! Bir-birinize müddetli borc verende onu (bir yerde) yazın.» Hedis: 2316. Allahın Peyğemberi (s): «Bir neçe deste insanın, o cümleden, bir kese müddetli borc veren, amma onu qeyd etmeyen, ya bir neçe şahid götürmeyen kesin duası müsteceb olmaz.» 742. Borcu ödemeyi yubatmağın qadağan olunması 2317. Allahın Peyğemberi (s): «Eger bir şexs öz borcunu ödemeye imkanı olduğu halda, bu ödenişi yubadırsa, her keçen gün (zorla) bac (xerac) yığanın günahı onunçün yazılar.» 2318. Allahın Peyğemberi (s): «İmkanlı şexsin borcunu ödemeyi yubandırması zülmdür.» 2319. İmam Eli (e): «Öz malında en xesis insanlar, öz abırlarında (tökmekde) en sexavetli olanlardır.» 149 Allahı yad etmek 743. Allahı yad etmeyin fezileti Qur’an: «Ey iman getirenler! Mallarınız ve övladlarınız sizin fikrinizi Allahı yad etmekden yayındırmasın. Bele eden kesler (Elbette,) ziyana uğrayanlardır.» Hedis: 2320. Allahın Peyğemberi (s): «Heç bir şeyi Allahı yad etmekden üstün bilme. Çünki O, buyurmuşdur: «Allahı yad etmek daha böyükdür.» 2321. Allahın Peyğemberi (s): «Allah yanında heç bir başqa emel Allahın xatırlanması qeder sevilen, dünya ve axiretde bendenin bütün günahlardan xilas olmağında daha te‘sirli olan heç bir başqa emel yoxdur.» Erz etdiler: «Hetta Allah yolunda müharibe etmek de?» Buyurdu: «Eger Allahı yad etmek olmasaydı, Allah yolunda müharibe emri verilmezdi.» 2322. İmam Eli (e): «Allahı yad etmek (Allahı) sevenlerin lezzetidir.» 2323. İmam Eli (e) : «Yad etmek, sevilen (meşuq) ile hemsöhbet olmaqdır.» 2324. İmam Eli (e): «Allahı yad etmek her yaxşı emel sahibinin adeti ve her bir möminin xasiyyetidir.» 744. Allahı çox yad etmeye heveslendirmek Qur’an: «Ey iman getirenler! Allahı çox yad edin, Ona her seher ve axşam tesbih deyin.» Hedis: 2325. Allahın Peyğemberi (s): «Çoxlu Qur‘an oxumağı ve Allahı çox yad etmeyi sene tövsiye edirem. Çünki bu, senin üçün semada ad (ve şöhret) ve yerde nurdur.» 2326. İmam Eli (e): «Allahı gizlinde yad eden kes Allahı çox yad etmişdir.» 2327. İmam Sadiq (e): «Bacardığınız qeder gece ve gündüz, her an, her saat Allahı çox yad edin. Çünki Allah-taala özünü çox yad etmeyi emr etmişdir.» 2328. İmam Sadiq (e): «Xanım Fatimeyi Zehranın (e) tesbihi Allah -taalanın «Allahı çox yad edin.» kelamında buyurduğu hemin çox zikrlerdendir.» 745. Allahı daim yad etmeye heveslendirmek 2329. Allahın Peyğemberi (s): «Adem övladı dünya heyatında Allahın anmadan keçirdiyi her bir anına göre Qiyamet günü teessüflenecek.» 2330. İmam Eli (e) Şeban ayının dualarında: «İlahi, meni Seni yad etmeye meftun ve divane et, menim se‘yimi Senin qalib adlarının ruhuna ve müqeddes dergahına teref yönelt.» 2331. İmam Eli (e): «İlahi! Senden Mehemmed ve onun ismetli Ehli-Beytine salam göndermeyi ve meni daim Seni yad edenlerden, Senin ehdini pozmayanlardan etmeyini dileyirem.» 746. Allahı her bir halda yad etmek yaxşıdır Qur’an: «Heqiqeten, semaların ve yerin yaranmasında, gece ile gündüzün deyişmesinde ağıl sahibleri üçün ibretler vardır. O kesler ki, ayaq üste, oturaq ve yanları üstünde uzanıqlı halda Allahı yad edirler.» Hedis: 2332. İmam Elinin (e) vefat ederken oğlu Hesene (e) tövsiyyelerinden: «Bütün hallarda Allahı yad et.» 2333. İmam Sadiq (e): «Musa (e) erz etdi: «Ey Rebbim! (Be‘zen) Ele bir halda oluram ki, senin şenini, meqamını Seni yad etmeyimden daha ali bilirem.» Allah buyurdu: «Ey Musa! Meni bütün hallarda yad et.» 747. Allahı yad edenler 2334. Allahın Peyğemberi (s): «(Allahdan) Qafil olanların arasında Allahı yad eden kes, ferariler arasında döyüşen şexs kimidir.» 2335. Allahın Peyğemberi (s): «Allahı yad edenlerden başqa hamı dodaqları teşne halında ölecek.» 2336. «Biharul-Envar»: «Musa ibn İmran (e) öz Rebbine ürek sirlerini açan zaman erz etdi: «Ey Rebbim! Meger Sen menden uzaqsan ki, Seni sesleyim, ya mene yaxınsan ki, Seninle pıçıldaşım?» Allah-taala vehu etdi:«Men, Meni yad eden kesin yoldaşıyam.» 2337. İmam Eli (e): «Allahı (daim) yad eden kesi Allah-taala adlı-sanlı eder.» 2338. İmam Eli (e): «Sübhan olan Allahı yad eden kes, Onunla yoldaşdır.» 2339. İmam Baqir (e): «Mömin ayaq üste, oturaq, ya uzanıqlı halda Allahı yad etmekle meşğul olan zamanadek daim namazdadır. Allah-taala buyurmuşdur: «O kesler ki, ayaq üste, oturaq ve yanları üstünde uzanıqlı halda Allahı yad ederler...» 2340. İmam Sadiq (e): «Allahı yad edene ildırım ziyan yetirmez.» 748. Meni yad edin ki, sizi yad edim Qur’an: « Meni yad edin ki, Men sizi yad edim. Mene şükr edin, Mene qarşı küfr ve nankorluq etmeyin» Hedis: 2341. İmam Sadiq (e): «Allah-taala buyurub: «Ey Adem ovladı! Öz qelbinde Meni yad et ki, Men de özümde seni yad edim. Ey Adem övladı! Xelvetde Meni yad et ki, seni xelvetde yad edim. Ey Adem övladı! Camaat arasında Meni yad et ki, senin camaatından daha yaxşı camaat arasında seni yad edim.» 749. Allahı yad etmeyin semereleri Qur’an: «İman getiren ve qelbleri Meni yad etmekle rahatlıq tapan kimseler. Bilin ki, Allahı yad etmekle qelbler rahatlıq tapar.» Hedis: 2342. Allahın Peyğemberi (s): «Allahı yad etmek qelblerin şefasıdır.» 2343. Allahın Peyğemberi (s): «Allahı çox yad eden kes nifaqdan uzaq olar.» 2344. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala, Onu çox yad eden kesi sever.» 2345. İmam Eli (e): «Öz qelbini Allahı hemişe yad etmekle abad eden şexsin emelleri gizlinde de, aşkarda da gözel olar.» 2346. İmam Eli (e): «Qelbin islah olmasının ve temizlenmesinin kökü onun Allahı yad etmesindedir.» 2347. İmam Eli (e): «Kim pak olan Allahı yad ederse, Allah-taala onun qelbini dirilder, eqlini ve düşüncesini işıqlandırar.» 2348. İmam Eli (e): «Allahı yad etmek canların qidası (qüvvesi) ve meşuqla hemsöhbet olmaqdır.» 2349. İmam Eli (e): « Sene Allahı yad etmeyi tövsiyye edirem. Çünki o, qelblerin nurudur.» 2350. İmam Eli (e): «Daim Allahı yad etmek qelbi ve düşünceni işıqlandırar.» 2351. İmam Eli (e): «Sübhan olan Allah özünü yad etmeyi qelbleri cilalayan vasite etmişdir; qelblerin ağır eşiden qulaqları Allahı yad etmekle açılar, qelblerin zeif gözleri onun vasitesile işıqlı ve iti gören olar, inadkar ve dava axtaran qelbler Allahı yad etmekle ram olarlar.» 2352. İmam Eli (e): «Ey adı derman ve zikri şefa olan.» 2353. İmam Eli (e): «Allahı xatırlamaq, ünsiyyetin açarıdır.» 2354. İmam Eli (e): «Ele ki gördün, pak olan Allah öz zikrini senin qelbine salıb, (yeqin) bil ki, O seni sevir. Ele ki gördün, senin qelbini öz yaratdıqları ile meşğul edib ve öz zikrinden (yadından) ayırıb, bil ki, senden üz dönderib.» 2355. İmam Eli (e): «Allahı yad etmek şeytanı uzaqlaşdırar.» 2356. İmam Eli (e): «Allalhı yad etmek sineleri cilalandırar ve qelblere rahatlıq bexş eder.» 2357. İmam Eli (e): «Allahı yad etmek sineni genişlendirer.» 752. Bezi mexsus meqamlarda Allahı yad etmeye heveslendirmek 1. Düşmenle üz-üze gelende. Qur’an: «Ey iman getirenler! Düşmenlerden bir deste ile üz-üze geldikde möhkem olun ve Allahı çox yad edin, belke nicat tapasınız.» Hedis: 2358. İmam Eli (e): «Müharibede düşmeninizle qarşı-qarşıya gelende, az söz danışın ve Allahı çox yad edin.» 2. Bazara daxil olanda. 2359. İmam Eli (e): «Bazara daxil olarken insanların (alverle) meşğul olduğunu görende Allahı çox yad edin. Çünki bu emel günahları aparar, yaxşılıqları artırar ve adlarınız qafil olanların sırasında yazılmaz.» 3. Qemli olanda, hökm verende ve bölgü zamanı. 2360. Allahın Peyğemberi (s): « Sene qem-qüsse üz verende öz qeminle Allahı yad et. Hökm vermek isteyende Allahı dilinle zikr et, bir şeyi bölmek isteyende Allalhı öz elinle yad et.» 4. Qezebli olanda. 2361. Allahın Peyğemberi(s): «Allah-taala öz peyğemberlerinden birine vehy etdi: «Ey Adem övladı! Qezebli olanda Meni xatırla ki, Men de qezeblenende seni yad edim ve başqaları ile birlikde seni mehv etmeyim.» 5. Tek olanda ve lezzetler vaxtı. 2362. İmam Baqir (e): «Tövratda yazılıb: ...Ey Musa! Tek olanda, lezzet ve şadlıqlar sevinci zamanı Meni yad et ki, qefletde olduğun vaxt da Men seni yad edim.» 751. Allahı yad etmeyin heqiqeti 2363. Allahın Peyğemberi (s): «Kim Allahın emrine itaet ederse -herçend namaz qılmağı, oruc tutmağı ve Qur‘an oxumağı az olsa da- Allahı yad etmişdir.» 2364. İmam Sadiq (e) («ve Allahı yad etmek daha böyükdür» ayesi barede): «Burada meqsed, Allahın halal ve haramı ile qarşılaşanda Allahı yad etmekdir.» 2365. İmam Sadiq (e): «Zikr iki növdür: Qelble müvafiq ve onunla birlikde olan xalis zikr, digeri ise Allahdan qeyri bir kesin zikrini (yad edilmesini) qelbden götüren çekindirici zikrdir.» 2366. İmam Sadiq (e): «Eger Allahı yad edirsense, bil ki, bunun sebebi Onun seni yad etmeyindir. O seni yad edir, halbuki senden ehtiyacsızdır. Belelikle, Onun seni yad etmeyi, senin Onu yad etmeyinden daha qiymetli, daha çox istenilen, daha kamil ve daha tezdir... Buna esasen, Allah-taalanı yad etmek isteyen kes bilmelidir ki, Allah-taala özünü yad etmek uğurunu bendenin yadına salmasaydı, bendenin Onu yad etmeye qüdreti çatmazdı.» 2367. İmam Rza (e): «Allahı yad eden kes Onun görüşüne telesmese özüne rişxend etmişdir.» 752. Allahı daim yad etmeye sebeb olan amiller 2368. «Biharul-Envar»: Merac hedisinde neql olunur ki, Allah-taala buyurmuşdur: «Ey Ehmed! Meni daim yad et.» Erz etdi: «Ey Rebbim! Seni daim nece yad edim? Buyurdu: «İnsanlardan xelvete çekilmekle, turş ve şirin şeylerden uzaq durmaqla, qarnını ve evini dünyadan boş saxlamaqla.» 2369. İmam Eli (e): «Her kesin sevdiyi şey, onun dilinin ezberi olar.» 753. Allahı yad etmekden saxlayanlar Qur’an: «Ey iman getirenler! Mallarınız ve övladlarınız sizi Allahı yad etmekden yayındırmasın. Kim bele ederse, (elbette,) ziyana uğrayanlardandır.» «Heqiqeten, Şeytan içki ve qumarla sizin aranızda edavet ve kin salmaq, sizi Allahı yad etmekden ve namaz qılmaqdan çekindirmek isteyir. Bu işe son qoyacaqsınızmı?» Hedis: 2370. İmam Eli (e): «Günahların arasında şehvete tabe olmaqdan şiddetlisi yoxdur. Buna göre ona itaet etmeyin ki, sizi Allahdan qafil eder.» 2371. İmam Eli (e): « Seni Allahı yad etmekden yayındıran her bir şey qumar (meysir) sayılır.» 2372. İmam Eli (e): «Seni Allahın zikrinden yayındıran her bir şey şeytandandır.» 2373. İmam Seccad (e): «Çox yemek, irade zeifliyi, toxluqdan ve qüdretden mest olmaq (xeyir) emelden çekindiren, onu lengiden ve Allah zikrini unutduran amillerdendir.» 754. Allahın zikrini terk etmeyin neticeleri Qur’an: «Kim Meni yad etmekden üz dönderse, yaşayışı sıxıntılı olar ve Qiyamet günü onu qebrden kor (halda) qaldırarıq» «Kim rehman Allahı yad etmekden boyun qaçırsa, Biz ona şeytanı ürcah ederik ki, onunla yoldaşlıq etsin.» «Allahı unutduqlarına göre, Allahın da onların özlerini-özlerine unutdurduğu kesler kimi olmayın. Fasiqler ele onlardır.» Hedis: 2374. İmam Eli (e): «Kim pak olan Allahı unutsa, Allah-taala özünü o kese unutdurar ve qelbini kor eder.» 755. Alalhı gizlinde yad etmek Qur’an: «Rebbini her sübh ve axşam öz qelbinde yalvarışla, qorxu ile, sesini ucaltmadan yad et ve qafillerden olma.» Hedis: 2375. Allahın Peyğemberi (s): «En yaxşı zikr gizli zikrdir.» 2376. İmam Baqir (e) ve ya İmam Sadiq (e): «Melek yalnız eşitdiyini yazar. Allah-taala buyurmuşdur:«ve Rebbini öz qelbinde yad et...» Bendenin bu daxili zikrinin savabının (ölçüsünü) Allahdan başqa heç kim bilmir.»  150 Zelillik 756. Zelillik 2377. İmam Eli (e) :«Aza qane olun ve özünüzü zelil etmeyin.» 2378. İmam Eli (e) : «Ölüm, beli, qebuldur, amma alçaqlıq ve zeiflik heç vaxt. Azla kifayetlenmek, beli, qebuldur, amma ona-buna el açmaq heç vaxt.» 2379. İmam Eli (e) : «Bir saat zillet, bir ömür izzete deymez.» 2380. İmam Eli (e) (öz münacatından): «İlahi! Ele et ki, her şeyden evvel menden aldığın eziz bir şey ve mene emanet verdiyin nemetlerinden geri götürdüyün birinci emanet menim canım olsun.» 2381. İmam Hüseyn (e): «İzzetle ölmek zilletle yaşamaqdan yaxşıdır.» O Hezret (e) öz şehadet günü bu beytleri oxumuşdur: «Ölüm yaxşıdır rüsvay olmaqdan Rüsvayçılıq layiqlidir (Cehennemde)oddan And olsun Allaha, ne od, ne rüsvayçılığı Heç vaxt qoymaram, yol tapsın qapımdan.» 757. Özünü xar etmek mömine yaraşmaz 2382. Allahın Peyğemberi (s): «Kim itaetkarcasına xarlığı ve zelilliyi qebul ederse, biz Ehli-Beytden deyil.» 2382. İmam Sadiq (e): «Allah-taala mömine, özünü xar etmeyin ixtiyarından başqa, her bir işin ixtiyarını vermişdir.» 2384. İmam Sadiq (e): «Mömine özünü xar etmek yaraşmaz.» Erz etdiler:«Mömin özünü nece xar eder?» Buyurdu:«Bacarmadığı bir işe baş qoşar ve bununla da, özünü xar ve başıaşağı eder.» 758. İnsanı zelil eden amiller 2385. Allahın Peyğemberi (s): «İnsanlar dinar ve dirhemi Allah yolunda xerclemeye simiclik edib eyne» ticaretile meşğul olsalar, öz mal-qarasının dalınca qaçıb Allah yolunda cihadı terk etseler, öz (xalis) dinlerine qayıtmayınca Allah-taala onları zelilliye düçar eder ve zillet boyunduruğunu onların boynundan çıxarmaz.» 2386. Allahın Peyğemberi(s): «En zelil insan, başqalarını xar edendir.» 2387. İmam Eli (e): «Xalq zelilliyin qorxusundan zelilliye teref teleser.» 2388. İmam Eli (e): «Öz çetinliyinin üzerinden perdeni götüren (yeni, her yerde öz probleminden danışan) şexs özünü zelilliye düçar etmişdir.» 2389. İmam Baqir (e): «Tamah kimi zelillik ve alçaqlıq yoxdur.» 2390. İmam Sadiq (e): «Heyatı seven kes, xar olar.» 2391. «Biharul-envar» bele neql olunur ki «Bir nefer öz qonşusundan o Hezrete (e) şikayet etdi. Hezret (e)buyurdu: «Sebr et.» Erz etdi: «Camaat meni zelillikde ittiham edir.» Hezret buyurdu:«Zelil- zülm eden kesdir.»  151 Günah 759. Günah Qur’an: «Günahı -ister aşkar olsun, ister de gizli- terk edin. Çünki günah işler görenler öz emellerinin cezasına çatacaqlar.» «Beli, pis işler gören ve günaha batanlar Cehennem ehlidir ve orada ebedi qalacaqlar.» 2392. İmam Eli (e): «Günahlar xestelikdir. Onların dermanı Allahdan istiğfar (bağışlanmaq dilemek) ve şefası bir daha o günahı tekrar etmemekdir.» 2393. İmam Eli(e): «Ey insan! Hansı bir şey seni günah etmekde heyasız, Rebbinin qarşısında qürurlu ve özünü xarab etmekde adetkar etmişdir?» 2394. İmam Eli (e): «Bu insanlara heyretlenirem. Sağlamlıqlarına zerer deyeceyinden qorxaraq yemekden pehriz saxlayır, Amma onları Cehennem ezabına atan günahlardan nece de çekinmirler!» 2395. İmam Eli (e): «Eger Allah-taala Ona itaetsizlik olunduğuna göre (ezabla) qorxutmasaydı bele, yene de bexş etdiyi nemetlere göre Ona itaet etmek vacib olardı.» 2396. İmam Eli (e):«Pisliklerden çekinmek yaxşılıq etmekden üstündür.» 2397. İmam Eli (e): «Heqiqeten, ağıllı insanlar dünyanın artığını terk ederler, o ki qalmış olsun günahları.! Halbuki, dünyanı terk etmek fezilet ve leyaqet, günahları terk etmek ise vacibdir.» 2398. Me‘sum İmamlar (e) buyururlar: «Çalışın ve se‘y gösterin, eger (xeyir) emel etmirsinizse, (heç olmasa) günah da etmeyin. Çünki binanı tiken ve onu uçurmayanın binası, herçend kiçik olsa da ucalar. Amma binanı tiken ve sonra da onu uçuran şexsin binası ucalmaz.» 760. Aşkar günah etmek 2399. İmam Eli (e): «Pak olan Allaha aşkar suretde itaetsizlik etmek, cezaları tezleşdirer.» 2400. İmam Rza (e): «Öz günahını aşkar eden kes xar olub tek-tenha qalar. Günahı gizli ve örtülü saxlayan kimse bağışlanar.» 761. En böyük günahlar 2401. İmam Eli (e): «En pis günah, günahkarın onu yüngül (kiçik) sanmasıdır.» 2402. İmam Eli (e): «Allah yanında en böyük günah, sahibinin israr (defelerle tekrar) etdiyi günahdır.» 2403. İmam Baqir (e): «Günahların hamısı pisdir, onların en pisi ise üzerine et ve qan gelen günahdır.» 762. Bağışlanmayan günahlar Qur’an: «Şübhesiz ki, Allah Ona şerik qoşmağı bağışlamaz ve ondan qeyri günahı istediyi kese keçer. Allaha şerik qoşan kes, Elbette ki, böyük günah etmişdir.» Hedis: 2404. Allahın Peyğemberi (s): «Pis exlaqdan başqa bütün günahların tövbesi vardır. Çünki pis exlaqlı insan her günahdan qurtarıb tövbe edende, diger bir günaha düşer.» 2405. İmam Eli (e): «Allah-taalanın Qur‘anı Kerimde buyurduğu qeti hökmlerden bezileri bunlardır. Eger insan bu emellerden birini edib, tövbe etmediyi halda Allahı ile görüşerse, (xeyirli işler görmek üçün) özüne zehmet verib ve emelini xalis etse bele, özü üçün bir xeyir aparmaz: Allahın ona vacib etdiyi ibadetde ve sitayişde Allaha şerik qoşmaq, kimseni öldürmekle öz qezeb ateşini söndürmek, özü etdiyi işe göre başqasını mezemmet etmek, insanlardan öz ehtiyac ve isteyini elde etmek üçün dinde bir bidet icad etmek, insanlarla ikiüzlü, ya da ikidilli olmaq.» 2406. İmam Baqir (e): «Bağışlanmayan günahlardan biri de insanın dediyi bu sözdür: «Kaş bu günahdan başqa heç bir şey barede sorğu-sual olunmayaydım.» 2407. İmam Sadiq (e): «(Ey Cundubun oğlu) Din qardaşlarının (hemmesleklerinin) senden narazılıqlarından başqa bütün günahlar bağışlanar.» 763. Gizlinde günah etmekden çekindirmek 2408. İmam Eli (e): « (Özünüze) Xelvet yerlerde Allaha qarşı günah etmekden çekinin. Çünki şahid olan Allah hem de (mühakime eden) hakimdir.» 2409. İmam Baqir (e): «Gizlinde günah eden kese qarşı Allah etinasız olar.» 764. Günahı yüngül ve kiçik sanmaq 2410. Allahın Peyğemberi (s): «Heqiqeten, mömin öz günahını, onun üstüne düşeceyinden qorxduğu böyük bir qaya kimi görür. Kafir ise öz günahına burnunun qabağından (vızıldayıb) keçen bir milçek kimi baxır.» 2411. Allahın Peyğemberi (s): «Heqiqeten, iblis sizin kiçik günahlarınızdan şaddır.» 2412. Allahın Peyğemberi (s): «Günahın kiçikliyine baxmayın. Ancaq baxın, görün kime qarşı edebsizlik etmisiniz.» 2413. İmam Eli (e): «Pak olan Allahın yanında en böyük günah, günahkarın nezerinde kiçik sayılan günahdır.» 2414. İmam Baqir (e): «Günahını kiçik saymaq ve bu veziyyeti ile razılaşmaq kimi müsibet yoxdur.» 2415. İmam Kazim (e): «Kiçik günahları az hesab etmeyin. Çünki hemin günahlar bir-birinin üstüne qalanıb çoxalar.» 2416. İmam Rza (e): «Kiçik günahlar böyük günahlara açılan bir yoldur. Allah qarşısında az günahdan qorxusu olmayan kimse, çox günahda da Ondan qorxmaz.» 765. Böyük günahlar Qur’an: «Eger size qadağan olunmuş böyük günahlardan çekinseniz, sizin (diger) pisliklerinizden keçer ve sizi ali bir meqama çatdırarıq.» Hedis: 2417. Allahın Peyğemberi (s): «Böyük günahlar bunlardan ibaretdir:«Allaha şerik qoşmaq, ata- ananı incitmek, adam öldürmek ve (başqalarının hüququnu pozmaq ve xalqın malını yemek) üçün yalandan and içmek.» 2418. İmam Eli (e) en böyük kebire günahlar barede verilen suala cavabında:«Allahın mekrinden (möhlet ve ezabından) qafil olub özünün amanda olduğunu sanmaq, Allahın kömeyinden meyus olmaq ve Allahın rehmetinden ümidini üzmek.» 2419. İmam Sadiq (e): «Yeddi böyük günah vardır:«Mömini qesden öldürmek, iffetli qadına böhtan atmaq, düşmene qarşı olan cihad meydanından qaçmaq, hicretden sonra teerrub , yetimin malını haqsız yere yemek, ribanın (selemin) haram olduğunu bilenden sonra ondan qazanc kimi istifade etmek ve Allahın vacib etdiyi Cehennem ezabına sebeb olan her bir şey.» 766. Günaha etmekde israrlı olmaq Qur’an: « Ve o kesler ki, pis iş gördükleri ve özlerine zülm etdikleri zaman Allahı yad eder ve günahlarının bağışlanmasını dileyerler, (Meger) Allahdan başqa günahları kim bağışlar? Bele ise, onlar öz günahlarının pisliklerinden agah olduqda, bir daha gördükleri işlerde israr etmesinler.» Hedis: 2420. Allahın Peyğemberi (s): «İstiğfarla (bağışlanmaq dilemekle) böyük günah bağışlanar ve kiçik günahda israr etmekle (kiçiklik) menası aradan geder.» 2421. İmam Baqir (e) «…gördükleri işlerde israr etmesinler» ayesi barede): «Günahda israr etmeyin menası budur ki, bende günah edenden sonra, onun bağışlanmasını istemez ve tövbe etmek fikrinde de olmaz.» 767. Günaha şad olmaq 2422. İmam Eli (e): «Allah-taala günahdan lezzet alan kimseni zelil eder.» 2423. İmam Seccad (e): «Günaha şad olmaqdan çekin. Çünki günaha şad olmaq onu etmekden pisdir.» 768. Günahların neticeleri 2424. Allahın Peyğemberi (s): «Günah, onu etmeyen kes üçün de bedbextlikdir. Çünki eger onu eyb tutarsa, (hemin günaha) duçar olar, eger onun qeybetini ederse günahkar olar ve eger ona razı qalarsa onda şerik olar.» 2425. İmam Eli (e): « Gözlerin yaşı rehmsizlikden qeyri bir sebebden qurumadı, qelbler de yalnız günahların çoxluğundan rehmsiz oldular.» 2426. İmam Seccad (e): «Göyden yağışın yağmasının qarşısını alan günahlar hakimlerin edaletsiz hökm çıxarmaları, yalan şehadet vermek ve şehadeti gizletmekden ibaretdir.» 2427. İmam Baqir (e): «Heç bir il diger ilden az yağıntılı deyil. Eslinde, Allah-taala yağışı istediyi yere yağdırar. Amma bir xalq günah emeller edende Allah-taala onlar üçün teyin etdiyi yağışı yağdırmaz.» 2428. İmam Sadiq (e): «İnsan bir günah eden zaman onun qelbinde qara nöqte yaranar. Eger tövbe etse, o nöqte temizlener. Ancaq eger yene günah etse hemin nöqte böyüyer ve nehayet qelbinin her yerini bürüyer. Bundan sonra ise o, heç vaxt nicat tapmaz.» 2429. İmam Sadiq (e): «Allah-taala bendeye verdiyi her bir nemeti, yalnız hemin nemeti ondan mehrum etmeye layiq olan günaha göre geri almışdır.» 2430. İmam Sadiq (e): «Heqiqeten, bende etdiyi bir günaha göre gece namazından mehrum olar. Pis emelin insana te‘sirinin sureti, bıçağın ete te‘sirinin süretinden daha çoxdur.» 2431. İmam Sadiq (e): «Günahların neticesine göre ölen adamların sayı, ecelinin çatmasına göre ölenlerin sayından çoxdur.» 2432. İmam Rza (e): «Rehberler yalan danışanda göyden yağış yağmaz, sultan zülm etse dövlet zeifleyib etibardan düşer ve zekat verilmeyende heyvanlar öler.» 729. Cezası tez yetişen günahlar 2433. Allahın Peyğemberi (s): «Üç günahın cezası bu dünyada çatar ve axirete qalmaz: Ata-ananı incitmek, xalqa zorakılıq ve zülm etmek, başqalarının yaxşılıqlarına qarşı naşükrlük etmek.» 2434. İmam Baqir (e): «Emirel-mömininin (e) kitabında bele yazılıb: «Üç günahın sahibi bu dünyada onların cezasını çeker. Bu günahlar: zülm etmek, qohumluq elaqelerini kesmek ve yalandan and içmekdir.» 770. Günahların dermanı. 2435. Allahın Peyğemberi (s): «Her derdin dermanı var. Günahların dermanı da istiğfardır (bağışlanmaq dilemek).» 2436. Allahın Peyğemberi (s): «Möminin yetmiş iki perdesi var. Bir günah eden zaman bir perde yırtılar ve eger tövbe etse Allah o perdeni diger yeddi perde ile birlikde ona qaytarar.» 771. Günahların keffaresi 1. Dünyevi ceza. 2437. Allahın Peyğemberi (s): «Mömin kişi ve qadınlar hemişe can, mal ve övladlarında belaya düçar olarlar ki, sonda heç bir günahı qalmadan Allaha qovuşsunlar.» 2438. İmam Eli (e): «Bizim şielerden her biri qadağan etdiyimiz bir iş görerse, ölmemişden qabaq onun malına, ya övladına ve ya özüne bela geler. Bununla da, öz günahlarından temizlener ve Allahla günahsız halda görüşer. Eger günahlarından hele de bir şey qalarsa, ölüm zamanı çetinlikle can verer.» 2439. İmam Sadiq (e): «Allah-taala bendenin xeyrini isteyende onun günahlarının cezasını ele bu dünyada verer. Bendeye pislik istese, onu öz günahlarında saxlayar ki, Qiyamet günü günahlarının cezasını çeksin.» 2. Xestelikler. 2440. Allahın Peyğemberi (s): «Xestelik günahları temizleyer.» 2441. Allahın Peyğemberi (s): «Bir gece qızdırma içinde olmaq bir ilin günahlarının keffaresidir.» 2442. İmam Eli (e): «Allah-taala bendeye xestelik gönderdikde xesteliyinin miqdarı qeder onun günahlarından temizleyer.» 2443. İmam Eli (e) (uşaqların xesteliyi barede): «Onların ata ve analarının günahlarının keffaresidir.» 3. Qem-qüsseler. 2444. Allahın Peyğemberi(s): «Möminin başına gelen ele bir eziyyet, hadise, qem-qüsse ve hetta qelbinin nigarançılığı olmayıb ki, bunların vasitesile Allah-taala onun günahlarını silmesin.» 2445. İmam Sadiq(e): «Heqiqeten, qem-qüsse müselmanı günahdan temizleyer.» 2446. İmam Rza (e): «Eli şielerinden ele bir şexs yoxdur ki, gün erzinde bir pis emel, ya bir günah edende gece onu qem-qüsse burümesin. Bunun vasitesile onun etdiyi pis emel, ya günah silinib geder. Bes, qelem bele şexsin günahlarını nece yazsın?» 4. Xeyir emeller Qur’an: «Günün evvelinde ve sonunda, gecenin ilk saatlarında namaz qıl. Çünki yaxşılıqlar pislikleri silib aparar. Bu, ibret götürenler üçün bir ibretdir.» 2447. Allahın Peyğemberi (s): «Ele ki bir pis emel etdin, yaxşı iş gör ki, o pisliyi temizlesin.» 5. Xoşxasiyyetlilik. 2448. Allahın Peyğemberi (s): «Eger insanda bu dörd xislet olarsa, başdan ayağa günaha batmış olsa bele, Allah-taala onun günahlarını yaxşılığa ve savaba çevirer: doğruluq, heya, xoşxasiyyetlilik ve şükr etmek.» 2449. İmam Sadiq (e): «Güneş buzu eritdiyi kimi, xoş xasiyyet de günahları erider. Sirke balı nece korlayırsa, pis xasiyyet de (xeyir) emelleri ele korlayar.» 6. Mezlumların kömeyine çatmaq. 2450. İmam Eli (e): «Mezlumların feryadına çatmaq ve qemlinin qemini dağıtmaq böyük günahların keffaresindendir.» 7. Meleklerin efv dilemeleri. 2451. İmam Sadiq (e): «Allah-taalanın ele melekleri var ki, külek (payız çağı) ağacın yarpaqlarını saldığı kimi, günahları bizim şielerin çiyninden aşağı salarlar. Allah-taalanın «öz Rebblerine sitayiş ederek Ona tesbih deyirler ve möminler üçün bağışlanmaq dileyerler.» kelamında Allaha and olsun ki, möminlerden meqsed sizlerden başqa bir kes deyil.» 8. Çoxlu secde. 2452. İmam Sadiq (e):«Bir kişi peyğemberin yanına gelib erz etdi:«Ey Allahın Resulu. Günahlarım çoxalıb, emellerimse zeifleyib ve azalıb.» Allahın Peyğemberi (s) buyurdu:«Çox secde et. Çünki külek ağacların yarpağını tökdüyü kimi, secde de günahları töker.» 9. Hecc ve ümre. 2453. Allahın Peyğemberi (s):«Bu ümre növbeti ümreyedek olan arada baş veren günahların keffaresidir. Qebul olunmuş heccin savabı Cennetdir. Ele günahlar var ki, Erefatdan başqa heç bir yerde bağışlanmaz. 10. Mehemmed ve onun ailesine (Ehli-Beytine) salavat göndermek. 2454. İmam Rza (e):«Kim günahlarının silinmesi üçün bir iş göre bilmirse, Mehemmed ve onun pak ailesine çoxlu salavat göndersin. Çünki bu emel günahların kökünü keser.» 11. Ölüm. 2455. Allahın Peyğemberi (s):«Ölüm - möminlerin günahlarının keffaresidir.»  152 Başçılıq 772. Başçılığın mezemmeti 2456. İmam Baqir (e):«Baş olmağa çalışma, quyruq olarsan.» 2457. İmam Sadiq (e):«İş başında olan reislerden uzaq olun. Çünki Allaha and olsun, ayaqqabılar bir kesin arxasınca ses çıxardısa, ya onu helak eder, ya da mehve sürükleyer.» 2458. İmam Sadiq (e):«Reislik axtaran mehv olar.» 2459. İmam Rza (e) bundan sonra bir kişinin adını çekdi ve dedi: «O, reislik axtarandır. İki yırtıcı canavarın çobançız bir sürüye hücum eden zaman vurduğu ziyan, reisliye çalışan adamın müselmanların dinine vurduğu ziyandan azdır.» 773. Rehberlik aleti 2460. İmam Eli (e):«Rehberliyin aleti, sinenin genişliyidir.» 2461. İmam Eli (e):«Sevaxetli insan ağalığa çatar, varlı ise reyasete.» 2462. İmam Sadiq (e):«Başçılıq axtarırdım, onu Allah bendelerine xeyirxahlıq ve nesihet etmekde tapdım.»  153 Yuxu 774. Yuxu müjdesi 2463. Allahın Peyğemberi (s) «Onlara müjde var» ayesi barede: «O müjde, möminin gördüyü yaxşı yuxudur. Onun vasitesile dünyada mömine müjde veriler.» 2464. Allahın Peyğemberi (s):«Müjde verenlerden başqa nübüvvetden bir şey qalmamışdır.»Soruşdular:«Mücde verenler nedir?» Buyurdu:«Doğru yuxu.» 2465. İmam Rza (e):«Sübh açılanda Allahın Peyğemberi (s) öz sehabelerine deyerdi:«Bir kesde mücde veren varmı?» Bunu dedikde Hezretin meqsedi yuxu idi.» 775. Yuxunun növleri 2466. İmam Baqir (e):«Bendeler yuxuya geden zaman ruhları semaya qalxar. Belelikle, ruhun semada gördükleri ne varsa heqiqetdir, fezada gördükleri ise perişan eden yuxulardır.» 2467. İmam Sadiq (e):«Yuxu üç növdür: mömine Allah terefinden verilen müjde, şeytanın vesvese etdiyi qorxu ve perişan (nigaran) eden yuxular.» 776. Yuxunu yozmaq ve danışmaq 2468. Allahın Peyğemberi (s):«Sizlerden kim yaxşı yuxu görse, onu yozsun ve başqalarına danışsın. Eger pis yuxu görse, onu yozmasın ve heç kese söylemesin.» 2469. Allahın Peyğemberi (s):«Yuxunu paxıllıq ve tecavüzden pak olan möminden başqa, bir kimseye danışmaq olmaz.»  154 Riyakarlığın mezemmet olunması Qur’an: «Öz yurdlarından tekebbürden mest halda, özlerini xalqa göstermek üçün çıxanlar ve başqalarını Allah yolundan çekindirenler kimi olmayın. Allah onların etdiklerinden ağahdır.» Hedis: 2470. Allahın Peyğemberi (s):«Vay olsun, dini dünya malından ötrü vasite edenlere! Öz yumşaq dilleri ile insanların qarşısına quzu cildinde çıxarlar, sözleri baldan şirindir, qelbleri ise canavar qelbidir. Allah-taala buyurmuşdur:«Mene (rehmetime) lovqalanırlar?!» 2471. Allahın Peyğemberi (s):«Melek bendenin emellerini sevine-sevine yuxarı aparar. Yaxşı emellerini yuxarı çatdırdıqda, Allah-taala buyurar:«Onları siccinde yerleşdir. Bu emeller Mene xatir olmayıb.» 2472. Allahın Peyğemberi (s): «Qiyamet günü riyakara nida geler: «Ey pis emel sahibi! Ey yalançı! Ey riyakar! Emelin berbad oldu, savabın aradan getdi. Get, öz savabını, emellerini kimden ötrü etmişdinse, ondan al.» 2473. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala buyurur:«Heqiqeten, Men en ehtiyacsız şerikem. Buna göre, bir iş gören Menden qeyrisini onda şerik tutarsa, Men o işe nifret ederem. Bele iş, Mene şerik qoşulandan ötrü görülüb.» 2474. Peyğember (s):«Allah-taala zerre qeder riya ile qarışıq olan emeli qebul etmez.» 2475. Allahın Peyğemberi (s) bir kişinin «Ey Allahın Resulu, nicat nededir?» sualına cavabından: «Bendenin Allaha itaeti insanlara xatir etmemesinde.» 2476. İmam Eli (e):«Adamın batininin xeste ve zahirinin gözel olması nece de pisdir.» 2477. İmam Eli (e):«İlahi! Zahirimin insanların nezerinde gözel olmasından ve Senin üçün aşkar olan batinimin çirkinliyinden, özümü riyakarlıqla xalqın nezerinde Senin menden daha yaxşı bildiyin şeyle bezemeyimden, sonra da gözel zahirimi xalq üçün gösterib bu emelimin pisliyini Senin yanına getirmeyimden ve bu minvalla bendelerine yaxınlaşıb, razılığından uzaq düşmeyimden Sene penah getirirem.» 2478. İmam Baqir (e):«Kimin zahiri (terezisinin gözü) batininden ağır gelerse, onun emel terezisi yüngül olar.» 2479. İmam Sadiq (e):«Riyakarlıqdan çekin. Çünki kim Allahdan qeyrisi üçün bir iş görerse Allah-taala onu Allaha şerik qoşduğu hemen kese tapşırar.» 778. Riya ve şirk 2480. Allahın Peyğemberi (s):«Her şeyden çox, sizin üçün kiçik şirkden narahatam.» Erz etdiler:«Ey Allahın Resulu! Kiçik şirk nedir?» Buyurdu:«Riya.» 2481. İmam Eli (e):«Bilin ki, azacıq riya, şirkdir.» 2482. İmam Eli (e):«Allahın Resulundan (s) «Kimin öz Rebbi ile görüşmek ümidi varsa, yaxşı işler görmeli ve heç kesi Rebbine şerik qoşmamalıdır» ayesi haqda soruşdular. Hezret (s) buyurdu:«Kim özünü xalqa göstermek üçün namaz qılarsa müşrikdir… ve kim Allahın emrlerinden birini özünü xalqa göstermek üçün yerine yetirerse müşrikdir.» 779. Riyakarların acı aqibeti 2483. Allahın Peyğemberi (s):«Cehennem ve onun ehli riyakarların elinden feryad qopararlar.» Dediler:«Ey Allahın Resulu! «Alov nece feryad qoparar?» Buyurdu:«Riyakarlara verilen ezab alovunun istisinden.» 2484. İmam Sadiq (e):«Qiyamet günü namaz qılan bendeni getirerler ve o, deyer:«Ey Rebbim, men Senin razılığın üçün namaz qılmışam.» Amma ona deyiler:«Xeyir, eslinde senin barende «filankes nece de gözel namaz qılır» demelerinden ötrü namaz qılmısan. Onu Cehenneme aparın.» 780. Riyakarın nişaneleri 2485. İmam Eli (e):«Riyakarın üç nişanesi var: insanları görende sevincek olar, tek qalanda ise halsız ve tenbel, her bir işde teriflenmeyini ister.» 781. Müxtelif 2486. Allahın Peyğemberi (s):«Gizli (ibadet ve xeyir emel) aşkardan yaxşıdır. Bu emelleri aşkar suretde etmek, başqalarına nümune olsun deye yerine yetirmek isteyen kes üçün yaxşıdır.» 2487. İmam Baqir (e) (Zurare, yaxşı iş gören ve kenardan onun bu emelini kimsenin gördüyü zaman bundan xoşhal olan bir şexs barede Hezretden (e) soruşduqda): «Eybi yoxdur, hamı xeyir emellerinin insanlar qarşısında aşkar olunmasını isteyer. Ancaq, bir şertle ki, o xeyir emeli hemin meqsedle yerine yetirmesin.» 2488. İmam Sadiq (e):«Kim gizlinde xeyir iş görse, ona (gizli işin) savabı yazılar. Eger onu diline getirse, hemin gizli emel siliner ve ona aşkar emelin savabı yazılar. Eger ikinci defe diline getirse, aşkar emelin savabı siliner ve onun üçün riya yazarlar.»  155 Re‘y 782. Doğru fikrin amilleri 2489. İmam Eli (e):«Doğru fikir sakitlikle, temkinle elde olunur. Xam ve düşünülmemiş fikir nece de pis dayaqdır.» 2490. İmam Eli (e):«Meşveret edin ki, doğru fikir meydana gelsin» 2491. İmam Eli (e):«Müxtelif re‘ylerle qarşılaşan kes, sehv meqamları (ve yanlış fikri) görer.» 2492. İmam Eli (e):«Meslehetçinin reyine ehtiyac duyan şexsin re‘yi daha üstündür.» 783. İnadkarlığın neticeleri 2493. İmam Eli (e):«Öz reyinde inadkarlıq eden mehv olar, böyüklerden meslehet alansa onların ağıllarına şerik olar.» 2494. İmam Eli (e):«Yalnız nadan öz reyine vurğun olar.» 2495. İmam Sadiq (e):«Öz bildiyini eden inadkar uçurumun kenarında dayanmışdır.» 784. Reyi korlayan amiller 2496. İmam Eli (e):«İnadkarlıq düşünceni yox eder.» 2497. İmam Sadiq (e):«Öz sidiyini saxlayan şexsin şexsi re‘yi olmaz.» 785. Dövlet (bext) ve doğru fikir 2498. İmam Eli (e):«Doğru fikir dövletle yoldaşdır, onunla geler ve onun getmeyi ile de geder.» 786. Dinde reyin tetbiqi 2499. Allahın Peyğemberi (s):«Bu ümmet bir müddet Allahın kitabına, sonra ise bir müddet Peyğemberin (s) sünnesine emel eder. Daha sonra ise, bir müddet öz reyinin ardınca geder. Öz reyine uyğun emel eden zaman yolların azar ve başqalarını da azdırarlar.» 2500. İmam Eli (e):«Üç şey mövcud olarsa heç bir emel qebul olunmaz:«Şirk, küfr ve re‘y.» Erz etdiler:«Ey Emirel-möminin! Re‘y dedikde meqsed nedir?» Buyurdu:«Allahın kitabını ve peyğemberin sünnesini kenara qoyub öz reyine emel etmek.» 787. Düşüncede ictihad etmek 2501. Allahın Peyğemberi (s):«Eger hakim se‘y ve zehmet neticesinde haqqa çatarsa onun iki mükafatı (ecri) olar. Eger se‘yleri sayesinde haqqa çatmazsa, bir mükafatı olar.» 2502. İmam Eli (e):«Kim insanlara xeyir vermek üçün öz fikrini se‘y ve zehmete salsa, öz niyyetinin mükafatını alar ve vezifesini yerine yetirmiş olar.»  156 Riba (Selem) 788. Selemden çekindirmek 2503. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala selem alana, selem verene, onu yazana (qeyd edene) ve onun şahidlerine Lenet etmişdir.» 2504. Allahın Peyğemberi (s):«Me‘rac gecesi ele bir xalqın üzerinden keçdim ki, onların ev böyüklüyünde ve içinde kenardan görünen ilanlar olan qarınları var idi.»Soruşdum:«Ey Cebrayıl! Bunlar kimlerdir?» Dedi:«Bunlar selem yeyenlerdir.» 2505. İmam Baqir (e):«En çirkin qazanc selemdir» 2506. İmam Sadiq (e):«Selem yeyen, yalnız şeytan onu deli etdikden sonra dünyadan köçer.» 2507. İmam Sadiq (e):«Bir dirhem selem, Allahın yanında yetmiş defe öz merhemetleri ile Allahın hörmetli evi Ke‘bede zina etmekden daha ağır günahdır.» 789. Selemin haram edilmesinin hikmeti 2508. İmam Sadiq (e) (Hişam ibn Hekemin selemin haram edilmesinin sebebi barede sualına cavabından): «Eger selem halal olsaydı, insanlar ticareti ve yaşayışları üçün qazanc dalınca getmeyi terk ederdiler. Belelikle, Allah-taala selemi haram etdi ki, insanlar haram yemekden el çekib ticarete, alış-verişe üz tutsunlar ve mallarının artığını bir-birine borc versinler.» 2509. İmam Sadiq (e) (selemin haram edilmesinin sebebi haqda sualın cavabında): «Sebebi budur ki, insanlar bir-birine yaxşılığı esirgemesinler.» 790. Seleme qurşanmağın amilleri 2510. İmam Eli (e):«Ey insanlar! Evvel ehkam, sonra ticaret! Allaha and olsun, bu ümmetin arasında selem qara daşın üzerinde gezen qarışqadan daha gözegörünmezdir.» 2511. İmam Eli (e):«Dinin hökmlerini bilmeden ticaret ve qazancla meşğul olan özünü selemin uçurumuna atmışdır.» 791. Selemi halal bilen selemxor Allahla müharibeye çıxmışdır Qur’an: «Ey iman getirenler! Eger möminsinizse, selemden gelen geliri terk edin. Bele etmeseniz, Allaha ve onun Peyğemberine müharibe elan etmiş olarsınız. Eger tövbe etseniz, sermayeniz (mayanız) sizindir. Belelikle, ne siz zülm edersiniz, ne de size zülm olunar.» Hedis: 2512. İmam Sadiq (e) (bir kişinin selem yemekle meşğul olduğunu ve bunun adını «liba» qoyduğunu eşitdikde buyurmuşdur): «Eger Allah-taala meni ona hakim etseydi, onun boynunu vurardım.»  157 Ümid 792. Heqiqi ümide heveslendirmek Qur’an: «Heqiqeten de iman getirenler, mühaciret edenler ve Allah yolunda cihad edenler Allahın rehmetine ümidvardır. Allah bağışlayan ve mehribandır» Hedis: 2513. İmam Eli (e) :«Her bir ümidvar axtarandır, her bir qorxaq ise qaçan.» 2514. İmam Eli (e) (Ondan nesihet, meslehet isteyen bir kişiye buyurduqlarından): «Xeyir emeller görmeden axirete ümidvar olan ve uzun arzular ederek tövbeni te‘xire salan şexs kimi olma. Hemin şexs dünyanı mezemmet ederken teqvalılar kimi danışar, ancaq dünyaperestler kimi reftar eder.» 2515. İmam Sadiq (e) («Bir deste insanın günah ederek, Allahın rehmetine ümidvar olduqlarını dediklerini ve ölenedek bu halda olduqlarını» erz etdikde): «Bu insanlar öz arzu ve xeyallarına qerq olublar. Yalan deyirler, onlar ümidvar deyiller. Çünki bir şeye ümidi olan kes, onu axtarmağa çalışar ve bir şeyden qorxan kes ondan qaçar.» 793. Allahdan qeyrisine ümidvar olmaqdan çekindirmek 2516. İmam Eli (e):«Bütün ümidlerinizi pak olan Allaha bağlayın ve Ondan qeyrisine ümid etmeyin. Çünki Allahdan qeyrisine ümid besleyen ele birisi olmadı ki, ümidi puça çıxmasın.»  158 Ric‘et (Dünyaya qayıdış) 794. Ölülerin ric‘eti 2517. İmam Sadiq (e):«Allaha and olsun, Allah-taala ölüleri dirildib dirileri öldürmemiş, haqqı öz ehline qaytarmamış ve Özünün beyendiyi (İslam) dini berpa etmemiş (bütün dünyaya hakim etmemiş) gündüzler ve geceler öz sonuna çatmayacaq.» 795. Ric‘et edenler 2518. İmam Eli (e):«Allah-taala Ademden (e) Mehemmede (s) qeder bütün mürsel peyğemberleri dirilder ki, onlar menim yanımda ölülerin ve dirilerin, bütün cinlerin ve insanların başlarına qılıncla zerbe endirsinler… Menim qayıtma ardınca qayıtmağım, ric‘et ardınca ric‘etim var. Men bu qayıdışların ve ric‘etlerin, bu yürüşlerin ve intiqamların sahibiyem.» 2519. İmam Sadiq (e):«Dünyaya qayıdan birinci şexs Hüseyn ibn Elidir (e). O, yer üzünde o qeder hökmranlıq eder ki, qocalıqdan qaşları gözlerinin üstüne töküler.» 796. Ric‘et hamı üçün deyil 2520. İmam Sadiq (e):«Ric‘et ümumi deyil, xüsusidir. Dünyaya yalnız xalis möminler ve qatı müşrikler qayıdacaqlar.»  159 Mehribanlıq 797. Bir-biri ile mehriban olmaq Qur’an: «Mehemmed Allahın peyğemberidir. Onunla birge olanlar kafirlerle amansız ve bir-biri ile mehribandır.» «Bundan elave, iman getirenlerden ve bir-birine sebri ve mehribanlığı tövsiye edenlerden olmaqdır. Bunlardır xoşbextler (emel nameleri sağ ellerine verilenler).» Hedis: 2521. Allahın Peyğemberi (s):«Rehman Allah qelbi rehimli insanlara rehm eder. Yer üzünde olanlara rehm edin ki, semada olan da size rehm etsin.» 2522. Allahın Peyğemberi (s):«Nida veren Cehennemde feryad qoparar:«Ey mehriban! Ey bağışlayan! Meni oddan xilas et. Sonra Allah-taala onu oddan çıxarmağı bir meleye emr verer ve o, Allahın qarşısında dayanar. Allah-taala ona buyurar:«Sen bir serçeye rehm etmisenmi?» 2523. İmam Eli (e):«Rehm et ki, sene rehm etsinler.» 2524. İmam Eli (e):«Heyretlenirem o kese ki, özünden yuxarıdakının rehmine ve mehribanlığına ümidvar olur, amma nece de özünden aşağıda olanlara rehm etmir.» 798. Mehribanlığa ve rehme layiq olanlar 2525. Allahın Peyğemberi (s):«Xar olmuş adlı-sanlıya, yoxsullaşmış varlıya, cahiller zamanında korlanmış alime mehribanlıq göslterin.» 2526. Allahın Peyğemberi (s):«Yoxsullarla mehriban ol.» 2527. İmam Eli (e):«Öz ailenin uşaqlarına mehriban ol ve ailenin böyüklerine ehtiram göster.» 160 Rehmet 799. Allahın rehmeti 2528. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala göyleri ve yeri yaratdığı gün, her biri yerle göy arasındakı mesafe qeder olan yüz rehmet yaratdı. Sonra rehmetlerden birini yer üzüne endirdi ve hemin rehmetin sebebine yaradılmışlar bir-birine rehm edir, ana öz balasına mehebbet besleyir, quşlar ve heyvanlar su içir, insanlar bir yerde yaşayırlar.» 2529. Allahın Peyğemberi (s):«İnsanlar Cennete yalnız Allahın rehmeti ile daxil olacaqlar.» Erz etdiler:«Hetta siz de?» Buyurdu:«Hetta, men de. Yalnız, Allah-taalanın meni öz rehmetine şamil etdiyi haldan başqa.» 2530. Allahın Peyğemberi (s):«Eger Allahın rehmetinin ölçüsünü bilseydiniz, mütleq ona arxalanardınız.» 2531. İmam Seccad (e):«Nicat tapan o qeder de teeccüb doğurmur. Eksine, mehv olan kimse teeccüb doğurur ki, Allahın bu qeder geniş rehmeti olduğu halda mehv olmuşdur.» 800. Rehmetin sebebleri 2532. Allahın Peyğemberi (s):«Allahın emrlerine itaet etmekle özünüzü Onun rehmetine qovuşdurun.» 2533. İmam Eli (e) :«Allahın rehmeti Onu yad etmekle nazil olar.» 2534. İmam Eli (e) :«Mehribanlıq göstermekle Allahın rehmeti nazil olar.»  161 Qohumluq 801. Sileyi-rehm (Qohumluq elaqelerini saxlamaq) 2535. Allahın Peyğemberi (s):«Sileyi-rehmin savabı istenilen diger xeyir emelin savabından tez çatar.» 2536. Allahın Peyğemberi (s):«Sileyi-rehmi yerine yetirmek üçün (hetta eger olubsa) bir illik yolu qet et.» 802. Sileyi-rehmin semereleri 2537. Xanım Fatimeyi Zehra (e):«Allah-taala sileyi-rehmi şexslerin saylarının artması üçün qerar vermişdir.» 2538. İmam Hüseyn (e):«Kim ölümünün te‘xire salınmasını ve ruzisinin artmasını isteyirse sileyi-rehmi yerine yetirsin.» 2539. İmam Baqir (e):«Sileyi-rehm emelleri ve var-dövleti artırar, belanı qaytarar, Qiyamet gününün hesabını asanlaşdırar, ölümü te‘xire salar.» 2540. İmam Baqir (e):«Sileyi-rehm exlaqı ve xasiyyeti gözelleşdirer, eli açıq eder, ruhu paklaşdırar, ruzini artırar, eceli yubadar» 2541. İmam Hadi (e):«Allah-taala Musa ibn İmranla (e) danışanda Musa (e) erz etdi:«Sileyi-rehm edenin mükafatı nedir?» Allah buyurdu:«Ey Musa! Onun ölümünü te‘xire salaram, can vermeyin çetinliklerini onunçün asanlaşdıraram.» 803. Elaqeni kesen ile elaqe yaratmaq 2542. Allahın Peyğemberi (s):«Qohumun seninle elaqeni kesse de, sen onunla elaqeni qırma.» 2543. İmam Hüseyn (e) :«Hamıdan çox sileyi-rehm eden şexs, elaqeni kesen qohumu ile elaqeni berpa edendir.» 804. Qohumluq elaqesini kesmekden çekindirmek Qur’an: «Eger hakimiyyete yetişseniz, yer üzünde fesad töredib qohumluq elaqelerini kesersinizmi? Bunlar Allahın Lenetlediyi ve qulaqlarını kar, gözlerini kor etdiyi keslerdir.» Hedis: 2544. Allahın Peyğemberi (s):«Allahın rehmeti, aralarında qohumluq elaqesini kesen şexs olan xalqa nazil olmaz.» 2545. İmam Eli (e):«İnsanlar sileyi-rehmi kesdikde servetler fesad töredenlerin eline keçer.» 2546. İmam Sadiq (e):«Ölümü ve mehvi tezleşdiren günahlardan biri de sileyi-rehmi kesmekdir.» 805. Sileyi-rehmin en az heddi 2547. Allahın Peyğemberi (s):«Bir salamla olsa da, sileyi-rehmi yerine yetirin.» 2548. İmam Sadiq (e):«Hetta, eger bir qurtum su içirtmekle olsa da, qohumuna sileyi-rehm et. En yaxşı sileyi-rehm qohumu incitmemekdir.»  162 Ruzi 806. Ruzi veren Qur’an: «Heqiqeten, ruzi veren de, yenilmez qüvve sahibi de Allahdır.» «Heqiqeten, Rebbin istediyi kesin ruzisini artırar, ya azaldar. O, öz bendelerinin halını bilen ve görendir. Hedis: 2549. İmam Eli (e):«Ruzinin azalıb çoxalmasının ixtiyarı ruzi veren Allahdan başqa heç kesin elinde deyil.» 2550. İmam Eli (e) :«Allah-taala ruzileri teyin etdi, bu vaxt onları az, ya çox, genbol ve sıx suretde edaletle böldü ki, istediyi kesi ruzinin bolluğu ve ya azlığı ile imtahana çeksin ve bunun vasitesile varlının ve kasıbın şükrünü sebrini aşkara çıxartsın.» 807. Ruziye zemanet verilmesi Qur’an: «Yer üzünde ele bir canlı yoxdur ki, onun ruzisi Allahın öhdesinde olmasın. Allah onun olduğu ve qayıdacağı (öleceyi) yeri bilir. Çünki bunların hamısı açıq-aydın kitabdadır (Lövhi-mehfuzdadır).» Hedis: 2551. Allahın Peyğemberi (s):«Zemanet verilmiş ruzini qazanmaqla meşğul olmağın seni Allahın vacib etdiyi emelleri yerine yetirmekden saxlamasın. Çünki senin qismetinde ne varsa sene çatacaqdır ve qismetinde olmayan şeye senin elin yetmeyecek.» 2552. İmam Eli (e):«Her canlının öz ruzisi var.» 2553. İmam Eli (e):«Bu qarğadır, o ise qartal, bu göyerçindir, o da devequşu. Her bir quşu adı ile çağırıb ve onun ruzisine zemanet verib.» 2554. İmam Eli (e) :«İnsanlar Allahın çöreyini yeyenlerdir. Allah onların ruzisine zamin durmuş ve yemeklerini teyin etmişdir.» 2555. İmam Eli (e):«Ruzini axtarın. Çünki ruzi onu axtaran üçün zamin olunmuşdur.» 2556. İmam Eskeri (e) :«Zemanet verilmiş ruzi seni vacib işlerden çekindirmesin.» 808. Herislik ve ruzinin artması 57. Allahın Peyğemberi (s):«Ne herisin acgözlüyü ruzini ona teref çeker, ne de kimsenin ruziden xoşlanmaması ruzini ondan çekindirer.» 2558. İmam Eli (e):«Bilin ki, Allah-taalanın bendeye qismet etdiyi ruzi, onun zirekliyi ve tedbirliliyi az olsa da, eyer-eskiklik olmadan onun eline yetişecek. Elece de, çox zirek ve tedbirli olsa da, Allah-taalanın onun üçün teqdir etdiyinden çox ruzi eline çatmayacaq.» 2559. İmam Sadiq (e) :«Ruzi her kese öz miqdarında teyin olunubsa herislik neye lazım?» 2560. İmam Sadiq (e) :«Allah-taala sadelövhlerin ruzisini bol etdi ki, eql sahibleri ibret alsın ve bilsinler ki, dünya çalışmaq ve zireklikle elde olunmaz.» 809. Ruzini orta hedde istemeye heveslendirmek 2561. Allahın Peyğemberi (s):«Heqiqeten, Cebrayıl qelbime bele telqin etdi ki, heç kes öz ruzisini tam şekilde elde etmemiş dünyadan köçmez. Belelikle, Allahdan qorxun, ruzi istemekde orta heddi gözleyin ve ruzinin gec gelib çatması sizi onu haram yollarla axtarmağa vadar etmesin. Çünki Allahın nemetleri ona itaetden qeyri bir yolla ele gelmez.» 2562. İmam Eli (e):«Dünyadan sene ne çatarsa, götür ve senden ne üz döndererse, onu terk et. Eger bele etmesen, en azı dünyanı istemekde orta heddi gözle.» 2563. İmam Sadiq (e):«Yaşayışın üçün istediyin ruzinin miqdarı ruzi dalınca getmeyen kimsenin isteyinden çox ve qelbini dünyaya bağlayan, ondan razı olan heris şexsin telebinden az olsun. Mötedil ve heyalı ol, tenbellikden ve zeiflikden çekin. Mömin üçün nesib edilen ruziden ötrü çalış.» 810. Ruzi ve onu axtaran 2564. Allahın Peyğemberi (s):«Eger insan ölümden qaçdığı kimi ruziden qaçsaydı, ölüm gelib onu haqladığı kimi, ruzi de yene gelib ona çatardı.» 2565. İmam Eli (e):«Ruzi, onu axtarmayanın sorağındadır.» 2566. İmam Eli (e):«Ruzi iki növdür: Birinci, senin onun dalınca getdiyin ruzi, ikinci de onun senin arxanca geldiyi ruzi.Eger sen de onu axtarmasan, özü senin yanına gelecek.» 2567. İmam Sadiq (e):«Allah-taala möminlerin ruzisini, onların heç fikirleşmedikleri yerden çatdırar. Sebebi de budur ki, mömin ruzisinin haradan geleceyini bilmeyende çox dua eder.» 811. Sabahın ruzisinin qemini çekmek 2568. Allahın Peyğemberi (s):«Sabahın ruzisinin qemini çekme. Çünki her sabah öz ruzisini getirer.» 2569. İmam Sadiq (e):«Öz ruzisinin qemini çekene bir günah yazılar.» 812. Ruzinin gelişinin gecikmesi 2570. Allahın Peyğemberi (s):«Böyük ve pak Allah buyurur:«Meni ruzi vermekde leng hesab eden bende qorxsun ki, qezebe gelib dünyanın bir qapısını onun üzüne açaram.» 2571. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala her kese bir nemet bexş ederse, hemin şexs Allaha hemd ve şükr etmelidir. Kimin ruzisi te‘xire düşerse Allahdan günahlarının bağışlanmasını istesin.» 2572. Allahın Peyğemberi (s):«Öz ruzisinin te‘xire düşdüyünü ve az olduğunu gören şexs, gerek çoxlu tekbir desin ve qemi-qüssesi çox olan, çoxlu istiğfar etsin.» 813. Ruzi getiren ve artıran şey 2573. Allahın Peyğemberi (s):«Camaata yemek ehsanı veren şexsin ruzisi, bıçağın devenin beline batmasından daha tez geler.» 2574. Allahın Peyğemberi (s) («İsteyirem ki, ruzim çox olsun» deye müraciet edene buyurub): «Hemişe teharetde (şeriet qaydalarına esasen temizlik) ve pak halda ol, ruzin artar.» 2575. Allahın Peyğemberi (s):«Çoxlu sedeqe verin ki, Allah size ruzi yetirsin.» 2576. İmam Eli (e) :«Din qardaşına maddi kömek etmek ruzini artırar.» 2577. İmam Eli (e):«Emanete sadiq qalmaq ruzini artırar.» 2578. İmam Eli (e):«Sedeqe vermekle ruzini (yere) endirin.» 2579. İmam Eli (e):«Xoş niyyetli olanın, ruzisi çox olar.» 2580. İmam Baqir (e):«Hemişe din qardaşına dua et ki, bu emel ruzini sene teref yönelder.» 2581. İmam Baqir (e):«Zekat vermek ruzini artırar.» 2582. İmam Sadiq (e):«Ailesi ile mehriban davrananın ruzisi artar.» 2583. İmam Sadiq (e):«Yaxşı işler görmek ruzini artırar.» 2584. İmam Sadiq (e):«Gözel exlaq ruzini artırar.» 814. Ruzinin kesilmesinin sebebi 2585. Allahın Peyğemberi (s):«Kim müselman qardaşının hüquqlarından birini yerine yetirmese, tövbe etmediyi halda, Allah-taala ruzinin bereketini ona haram eder.» 2586. İmam Baqir (e):«Bende günah eder ve bu sebebden ruzi ondan geri götürüler.» 2587. İmam Sadiq (e):«Çox haram yemek ruzini aradan götürer.» 815. Halal ruzi axtarmaq 2588. Allahın Peyğemberi (s):«İbadet on hissedir, onun doqquzu halal ruzi axtarmaqdır.» 2589. Allahın Peyğemberi (s):«Ailesinin dolanışığı üçün zehmet çeken şexs, Allah yolunda cihad eden mücahid kimidir.» 2590. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala, bendesini halal ruzi qazanmaq yolunda yorğun görmeyi sever.» 2591. Allahın Peyğemberi (s):«Halal ruzi qazanmaq her müselman kişi ve qadına vacibdir.» 2592. Allahın Peyğemberi (s):«Öz zehmeti ile çörek yeyen şexs sirat körpüsündün ildırım kimi keçecek.» 2593. Peyğember (s):«Allah-taala öz zehmeti ile çörek yeyen kese rehmet nezerile baxar ve heç vaxt ona ezab vermez.» 2594. Allahın Peyğemberi (s):«Öz ailesinin xercini temin etmeyen kes mel‘undur, mel‘un.» 2595. Müfezzel ibn Ömer:«Dünyanın bezi şeylerinden axiret üçün kömek götürün. Çünki imam Sadiqin(e) bele buyurduğunu eşitdim:«Bezi dünya şeylerinden axiret üçün kömek götürün ve insanlara artıq yük olmayın.» 816. En yaxşı ruzi kafi hedde olandır 2596. Allahın Peyğemberi (s):«İlahi! Mehemmed ve onun ailesinin haqqına, Mehemmed ve onun ailesini seven kesin hörmetine pak ve kifayet eden qeder ruzi ver. Mehemmed ve onun ailesini düşmen bilen kese mal-dövlet ve övlad bexş et.» 2597. Allahın Peyğemberi (s):«En yaxşı ruzi kifayet eden miqdarda olandır.» 2598. Allahın Peyğemberi (s):«Az ve kifayet eden miqdarda olan ruzi, çox ve Allahı yad etmekden çekindiren ruziden yaxşıdır.»  163 Rüşvet 817. Rüşvet 2599. Allahın Peyğemberi (s):«Rüşvet almaqdan çekinin ki, heqiqeten, o, xalis küfrdür. Rüşvetxor Cennetin etrini duymayacaqdır.» 2600. Allahın Peyğemberi (s):«Allah rüşvet verene, rüşvet alana ve onların arasında vasiteçi olana Lenet etsin.» 2601. İmam Eli (e):«Sizden qabaqkılar ona göre ölüme ve pozğunluğa düçar oldular ki, xalqı öz haqlarından mehrum etmişdiler ve insanlar (çaresiz qalıb rüşvet vermekle) o haqqı aldılar. Onlar insanları batil emellere ve eyintilere vadar etdiler, insanlar da onların ardınca getdiler.» 2602. İmam Eli (e):«Siz bilirsiniz ki, müselmanların namusunun, canının, qenimetlerinin (mallarının), hökmlerinin Mesuliyyetini ve idareçiliyini öz öhdesine götüren şexs xesis olmamalı ve qerar vererken, mühakime ederken rüşvet almamalıdır. Çünki eks halda, o, hüquqları pozacaq ve haqqı haqq sahibine çatdırmayacaqdır.» 2603. İmam Eli (e) («Çox haram yeyenlerdir» ayesi haqda): «Bunlar, din qardaşlarının çetinliklerini hell etdikden sonra onun hediyyesini qebul edenlerdir.» 2604. İmam Sadiq (e):«Mühakimede rüşvet almaq Allaha küfr etmekdir.»  164 Sudemer dövr 818. Körpenin südemer dövrü Qur’an: «Öz körpelerine süd vermeyi tamamlamaq isteyen analar, bütöv iki ili süd versinler.» Hedis: 2605. Allahın Peyğemberi (s):«Körpe üçün anasının südünden yaxşı süd yoxdur.» 2606. İmam Eli (e):«Övladlarınıza kimin süd verdiyine diqqet yetirin. Çünki körpe ona süd verenin tebieti ile inkişaf edir.» 2607. İmam Baqir (e):«Öz körpenize süd vermek üçün gözel exlaqlı daye tutun ve pis exlaqlı dayelerden çekinin. Çünki süd (insanın xüsusiyyetlerini) keçirir.» 819. Nalayiq dayeler 2608. Allahın Peyğemberi (s):«Ağıldan kem ve göz xesteliyine tutulan qadınları dayeliye götürmeyin. Çünki süd öz te‘sirini qoyur.» 2609. İmam Eli (e):«Öz körpelerinizi exlaqsız ve deli qadınların südünden uzaqlaşdırın. Çünki süd öz te‘sirini gösterir.» 2610. İmam Sadiq (e):«Yehudi ve xaçperest dayenin südü, nasibi (Ehli-Beyt (e) düşmeni) dayenin südünden yaxşıdır.»  165 Razılıq (1) Allahın qezvü- qederine razılıq 820. Razılıq 2611. İmam Eli (e):«Razılıq nece de gözel yoldaşdır.» 2612. İmam Hesen (e):«Allahın gözel seçimine arxalanan, Allahın onun üçün seçdiyi veziyyetden başqa bir veziyyet arzulamaz.» 2613. İmam Hesen (e):«Mömin öz qismetinden narazı olduğu ve öz meqamını, veziyyetini deyersiz saydığı halda nece mömin ola biler? Halbuki, onun hakimi (ve taleyini teyin eden) Allahdır.» 2614. İmam Seccad (e):«Zahidliyin en ali derecesi, «vere»nin (günahlardan çekinmeyin) en aşağı derecesidir, «vere»nin en yüksek derecesi yeqinin en aşağı derecesidir. Yeqinliyin en yüksek derecesi (Allahdan) razılığın en aşağı derecesidir.» 2615İmam Seccad (e):«(Allahın) Acı qeza ve qederine razı olmaq eminliyin en ali derecesidir.» 2616. İmam Sadiq (e):«Allahın Resulu (s) heç bir hadise ve ehvalatla elaqedar «kaş, bu baş vermeyeydi» demezdi.» 2617. İmam Sadiq (e):«Allaha itaetin tacı, bendenin xoşuna gelse de, gelmese de Allahın işine razı olmaqdır.» 821. Razılıq getiren şey 2618. İmam Eli (e):«Razılığın kökü, Allaha könül şadlığı ile e‘timad etmekdedir.» 2619. İmam Sadiq (e):«Allahı en yaxşı tanıyan insan, Allahın qezavü-qederine hamıdan çox razı olandır.» 822. Razılığın semereleri 2620. Allahın Peyğemberi (s):«Allah bir bendeni sevende ona bela gönderer. Sebr etse onu seçer, eger razı olsa, onu Özü üçün seçer.» 2621. Allahın Peyğemberi (s):«Allahın qismetine razı ol, en ehtiyacsız insan olarsan.» 2622. İmam Eli (e):«Razılıq qemi aparar.» 2623. İmam Eli (e):«En lezzetli heyatı Allahın qismetine razı olan kes yaşayır.» 2624. İmam Hesen (e):«Men, qelbinden (Allahından) razılıqdan başqa bir şey keçmeyen kese zemanet verirem ki, Allahı çağırsın, duası qebul olunacaq.» 2625. İmam Sadiq (e):«Xoşluq ve rahatlıq razılıqda ve eminlikdedir. Qem-qüsse ise şekkde ve narazılıqda.» 823. Narazılığın neticesi 2627. İmam Sadiq (e):«Kim Allahın qismet etdiyine razı olmasa (eslinde) Allahı öz müqedderatına göre ittiham etmişdir.» 2627. İmam Sadiq (e):«Allahın müqedderatı (qezası) her bir halda icra olunacaq. Buna esasen, bele müqedderata razı olan şexs savab qazanar ve ondan narazı qalanın Allah-taala savabını aradan aparar.»  166 Razılıq (2) Sübhan olan Allahın razılığı 824. Allahın razılığının amilleri Qur’an: «Meger Allahın razılığını qazanmaq yolu ile geden kimse, Allahın qezebine gelen şexs kimidirmi? Onun yeri Cehennemdir ve bu nece de pis aqibetdir.» Hedis: 2628. «Biharul-Envar»:«Revayet olunur ki, Musa (e) dedi:«Ey Rebbim! Mene ele bir işe yol göster ki, ona emel edende Senin razılığını qazana bilim.» Allah-taala ona vehy etdi:«Ey İmranın oğlu! Heqiqeten, Menim razılığım senin narazılığındadır… ve senin de buna taqetin yoxdur…» Musa (e) ağlayaraq secdeye getdi ve dedi:«Ey Rebbim! Sen mene özünle söhbet etmek iftixarı ile başıucalıq bexş etdin, menden qabaq heç bir beşerle söhbet etmedin. İndi ise, mene Senin razılığını qazanmağa vasite ola bilecek bir emelin yolunu göstermirsenmi?» Allah-taala ona vehy etdi:«Heqiqeten, Menim razılığım, Menim müqedderatıma (qezavü-qederime) razılığındadır.» 2629. İmam Eli (e):«Üç şey bendeni Allahın razılığına çatdırar: çox istiğfar etmek, tevazökarlıq ve sedeqe vermek.» 2630. İmam Eli (e):«Kim öz bedenini ibadet zehmetine salarsa, Rebbini razı salmışdır. Kim öz bedenini zehmete salmasa, Rebbine itaetsizlik etmişdir.» 2631. İmam Eli (e):«Allah-taala size teqvalı olmağı tapşırdı ve bunu, Öz bendelerinden razılığının tacı ve isteyine çevirdi.» 2632. İmam Eli (e):«Allahın razılığı Onun itaetine yaxındır.» 2633. İmam Seccad (e):«Heqiqeten, sizin aranızda Allahın en razı olduğu kes öz ailesini daha çox firavanlıqda ve rifah içinde saxlayandır.» 825. Allahın razılığının nişaneleri 2634. «Biharul-Envar»: «Revayet olunur ki, Musa (e) dedi:«Ey Rebbim! Meni bendenden razılığının nişanelerinden agah et.» Allah-taala ona vehy etdi:«Men bendemi Öz itaetime hazırlayıb, günahlardan uzaqlaşdırdığımı görende bil ki, bu Menim razılığımın nişanesidir.» 2635. İmam Eli (e):«Sübhan olan Allahın bendeden razılığının nişanesi, bendenin Allah terefinden onun xeyrine ve ziyanına teyin etdiyine razı olmasıdır.» 826. Yaradılmışların razılığı ve Yaradanın narazılığı 2636.İmam Eli (e) (Mehemmed ibn Ebibekre yazdığı mektubundan): «Allahın yaratdıqlarından birinin razılığına xatir öz Rebbini narazı etmeyeceyin bir işi bacarsan, bu işi gör. Çünki Allahın razılığı her razılığın canişinidir, amma heç bir şey Allahın razılığının yerini tutmaz.» 2637.İmam Hüseyn (e):«Kim insanların narazı qalması ile Allahın razılığını istese, Allah-taala onu insanların işlerinden ehtiyacsız eder. Kim Allahın narazı qalmağı ile insanların razılığını axtarsa, Allah-taala onu insanlara tapşırar. Vesselam.» ioooooop 167 Mülayimlik 827.Mülayimliyin deyeri 2638. Allahın Peyğemberi (s):«Mülayimlik her neye yoldaş olarsa ona zinet verer ve her neden götürülerse, onu çirkinleşdirer.» 2639.Allahın Peyğemberi (s):«Bir-biri ile dostluq edenlerden, öz dostuna qarşı daha mülayim olanın daha çox ecri var ve Allah yanında daha sevimlidir.» 2640.Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala bir ailenin xeyrini isteyende onların üzüne mülayimlik qapısı açar.» 2641. Allahın Peyğemberi (s):«İnsanların en ağıllısı xalqla en mülayim ve mehriban reftar edendir.» 2642. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala mülayim ve mehribandır, her işde de mülayimliyi sever.» 2643. İmam Eli (e):«Mülayimlik xoşbextliyin açarıdır.» 2644. İmam Baqir (e):«Her şeyin qıfılı var, imanın da qıfılı mülayimlikdir.» 2645. İmam Kazim (e):«Mülayimlik heyatın yarısıdır.» 828. İbadetde mülayimlik 2646. Allahın Peyğemberi (s):«Heqiqeten, bu din möhkemdir. Ona mülayimlikle daxil olun ve Allah bendelerini zorla Allaha ibadete mecbur etmeyin. Yoxsa ne mesafeni qet ede bilen, ne de miniyi salamat saxlayan süvariye benzeyersiz.» 2647. İmam Eli (e):«Öz nefsini ibadet etmek üçün aldat, onunla mülayim reftar et ve zorla ibadete vadar etme. Yalnız sene vacib edilmiş ibadetlerden başqa, onu asude ve şad vaxtı ibadete tut. Bele ki, vacibleri vaxtında yerine yetirmeli ve onlardan ehtiyatlı olmalısan.» 829. Mülayimliyin semereleri 2648. Allahın Peyğemberi (s):«Heqiqeten, mülayimlikde artım ve bereket var. Mülayimlikden mehrum olan xeyirden mehrum olar.» 2649 İmam Eli (e):«Mülayimlik çetinlikleri asan, mürekkeb çareleri sade eder.» 2650. İmam Hüseyn (e):«Kim öz nezerinde bir çıxış yolu tapmayıb çaresiz qalarsa, mülayimlik onun müşkülünün helline açar olar.» 2651. İmam Seccad (e):«Xızırın (e) Musa ibn İmrana (e) axırıncı vesiyyeti bu idi:«Kim bu dünyada başqası ile mülayim reftar ederse, Allah-taala Qiyamet günü onunla mülayim reftar eder.» 2652. İmam Sadiq (e):«Öz işlerinde mülayim olan kes, insanlardan istediyi şeyi elde eder.» 2653. İmam Sadiq (e):«Hörmetli olmaq isteyirsense mülayim ol, xar olmaq isteyirsense kobud.» 167. Nezaret. 830. Allahın, meleklerin ve beden ezalarının nezareti. Qur’an: «Heqiqeten, Allah-taala size nezaret edendir.» «(İnsanın) Dediyi ele bir söz yoxdur ki, onun yanında bir gözetçi hazır durub yazmasın.» Hedis: 2654. İmam Eli (e):«Bilin, ey Allahın bendeleri! Emellerinizi ve nefeslerinizi qeyd etmek üçün sizin üzerinizde vucudlarınızdan nezaretçiler, beden ezalarınızdan casuslar ve sadiq gözetçiler teyin olunmuşlar. Ne zülmet gecenin qaranlığı sizin emellerinizi onların nezerinden itirer, ne de möhnet ve bağlı darvazalar sizi onlardan gizleder.» 831. Nezarete heveslendirmek 2655. Allahın Peyğemberi (s) :«İbrahimin (e) sehifelerinde neql olunur ki… «Ağıl sahibi -madam ki, ondan ağıl alınmayıb- günün saatlarını özü üçün dörd hisseye bölmelidir: bir hissesini Allahla münacat ve dua etmeye, bir hissesini öz nefsinin hesabatını aparmağa, bir hissesini Allahın ona bexş etdiyi nemetler barede düşünmeye ve bir hissesini de öz canını halaldan behrelendirmeye serf etsin. Çünki bu vaxt kesiyi diger üç vaxt üçün kömek ve qelbin rahatlıq tapmasının, yorğunluğun getmesinin sebebidir.» 2656. İmam Eli (e):«Özün terefinden özüne nezaretçi, gözetçi teyin et ve öz dünyandan axiretin üçün behre götür.» 2657. İmam Eli (e):«Yaxşıdır ki, insan öz nefsinin gözetçisi, qelbinin nezaretçisi ve dilinin mühafizeçisi olsun.» 2658. İmam Eli (e):«Allah rehmet elesin öz günahına nezaret eden ve Allahdan qorxan bendeye.» 2659. İmam Eli (e):«Öz dini, fikri, exlaqı ve terbiyesindeki nöqsanları hesablamaqla onları öz sinesinde, ya da yazılı suretde toplayıb ve aradan götürülmesi üçün çalışmaq ağıllı insanın öhdesine düşür.» 2660. İmam Sadiq (e):«Allah-taalanın İsaya (e.) moizelerinden:«Ey İsa! Harada olursan ol, Meni nezerinde saxla.» 2661. İmam Sadiq (e):«Kimin iki günü eynile beraber olarsa, zerer etmişdir. Kimin sabahı bu gününden pis olarsa, aldanılmışdır. Kim öz nöqsanlarına nezaret etmese daim nöqsanlar içinde qalar, kim öz nöqsanlarına davam ederse, onun üçün ölüm daha yaxşıdır.» 832. Nezaret ve hesab-kitab 2662. İmam Kazim (e):«Her gün öz nefsinin hesabatını aparmayan kes, bizden deyil. Yaxşı iş görmüşse Allahdan onun artmasını isteyer, eger pis iş görübse Allahdan bağışlanmasını isteyer ve Onun dergahına tövbe eder.» ioooooop 168 Ramazan 833. Ramazan ayı Qur’an: «İnsanları hidayet etmek, aydın yolu göstermek ve haqqı batilden ayırmaq üçün Qur‘anın nazil olduğu (bu hemin) Ramazan ayıdır. Belelikle, kim bu ayı görerse (eger seferde olmasa) oruc tutmalıdır. Kim xeste, ya seferde olarsa, gerek hemin günlerin sayı qeder başqa vaxtda oruc tutsun. Allah sizin üçün asanlıq isteyir, sizin üçün çetinlik istemir. Gerek (teyin olunmuş) sayı kamala çatdırasınız ve sizlere doğru yol gösterdiyine göre Allahı böyüklüyü ile yad edesiniz (tekbir deyesiniz) ve belke de şükr edesiniz.» Hedis: 2663. Allahın Peyğemberi (s):«Ramazan günahları yandırdığına göre Ramazan adlandırılmışdır.» 2664. Allahın Peyğemberi (s):«Ramazan ayının ilk gecesi semanın qapıları açılar ve son gecesinedek bağlanmaz.» 2665. Allahın Peyğemberi (s):«Eger bende Ramazan ayının qiymetini bilerse, ilin başdan-başa Ramazan olmasını ister.» 2666. Allahın Peyğemberi (s):«Ramazan ayının hilalı görünende Cehennemin qapıları bağlanar, Cennetin qapıları açılar ve şeytanlar zencirlenerler.» 2667. İmam Eli (e):«Bir gün Allahın Resulu (s) bize xütbe söyleyen zaman buyurdu:«Ey insanlar! Heqiqeten bereket, rehmet ve bağışlanmaq ayı size doğru gelmekdedir. Bu ay Allahın yanında en üstün ay, günleri en yaxşı günler, saatları ise en yaxşı saatlardır. Bu ayda siz, Allahın qonaqlığına de‘vet olunmusunuz ve Allahın kerametinden behrelenenlerin cergesinde dayanmısınız. Bu ayda sizin nefesleriniz Allaha tesbih, yuxunuz ibadetdir, emelleriniz qebul, dualarınız müstecebdır…» Men qalxıb erz etdim:«Bu ayda en yaxşı emel nedir?» Allahın Peyğemberi (s) buyurdu:«Ey Ebel-Hesen! Bu ayda en yaxşı emel, özünü Allahın haram etdiklerinden çekindirmekdir.» 2668. İmam Baqir (e):«Allahın Resulu (s) Şeban ayından üç gün qalmış Bilala gösteriş vererdi ki, camaatı toplaşmağa seslesin. Camaat toplananda Allahın Peyğemberi (s) minbere qalxar, Allaha hemd, terif söyleyenden sonra buyurardı:«Ey insanlar! Heqiqeten bu ay size teref üz tutub ve bu bütün ayların ağasıdır. Onda bir gece var ki, min aydan yaxşıdır. Bu ayda Cehennemin qapıları bağlanar, Cennetin qapıları açılar. Kim bu ayı yaşasa ve bağışlanmasa, Allah-taala onu Öz rehmetinden uzaqlaşdırar.» 2669. İmam Sadiq (e) (Ramazan ayının hilalını gören zaman öz övladlarına söylediyi tövsiyelerden): «Bü ayda öz canlarınızı zehmete ve se‘ye vadar edin. Çünki bu ayda ruziler bölüner, eceller yazılar ve Allah dergahına daxil olan qonaqların adları qeyde alınar. Bu ayda bir gece var ki, o gecenin emeli min ayın xeyir emelinden yaxşıdır.» 2670. Allahın Peyğemberi (s):«Kim Ramazan ayını yaşasa ve bağışlanmasa, Allah-taala onu Öz rehmetinden uzaqlaşdırar.» 2671. Allahın Peyğemberi (s) (Ramazan ayının gelişi ile bağlı xütbesinden): «Bu böyük ayda Allahın bağışlanmasından mehrum olan kimse bedbextdir.» 2672. Allahın Peyğemberi (s):«Ramazan ayında bağışlanmayan kimse, bes hansı ayda bağışlanacaq?!» 2673. İmam Sadiq (e):«Ramazan ayında bağışlanmayan kimse Erefatda qalması istisna olmaqla, gelen Ramazanadek bağışlanmaz.» ioooooop 169 Ruh 835. Ruh Qur’an: «Senden ruh haqda soruşarlar de ki, ruh menim Rebbimin emrindendir ve elmden size az bir miqdardan başqa bir şey verilmemişdir.» Hedis: 2674. İmam Sadiq (e):«Ruhlar bedenle qarışmışlar. Bedene söykenikli deyiller, eksine bedeni araya alıb ehate edirler.» 2675. İmam Sadiq (e) :«Ruh, üzerine qalın beden geyindirilmiş zerif, ince bir cisimdir.» 836. Ruhlar hazırlıqlı esgerlerdir 2676. Allahın Peyğemberi (s):«Ruhlar hazırlıqlı esgerlerdir. Tanış ruhlar qarşılıqlı ünsiyyete girir, tanış olmayan ruhlar ise bir-birinden ayrılırlar.» 2677. İmam Eli (e):«Dostluq, ruhların ünsiyyeti sayesinde qelblerin bir-birine olan meylidir.» 2678. Şeqiq ibn Selme:«Bir kişi Hezret Emirel-mömininin (e) yanına gelib Onunla söhbet edir ve söhbet esnasında deyir:«Men sizi sevirem.» Eli (e) buyurur:«Yalan deyirsen» Erz edir:«Niye, ey möminlerin ağası?» Buyurur:«Öz qelbimde senin mehebbetini tapmıram.» Allahın Peyğemberi (s) buyurmuşdur:«Ruhlar fezada bir-biri ile görüşür ve bir-birilerini qoxuyurdular. Bir-birini tanıyanlar bir yere yığılır ve tanış olmayanlar ise ayrılırdılar.» 837. Ruhun halları 2679. İmam Eli (e):«Bedenin altı halı var: sağlamlıq, xestelik, ölüm, heyat, yuxu ve oyaqlıq. Ruh da beledir: heyatı onun elmi, ölümü onun nadanlığı, xesteliyi ise onun şekkidir. Sağlamlığı onun eminliyidir, yuxusu onun qefleti ve oyaqlığı onun derrakesidir.» 2680. İmam Sadiq (e) (Ebu Besirin «Yuxu vaxtı ruh bedenden çıxırmı?» – sualının cavabında): «Xeyr, ey Ebu Besir! Çünki ruh bedenden ayrılsa bir daha ona qayıtmaz. Ancaq ruh semanın ortasında güneş kimidir: onun şüası her yere saçar.» 2681. İmam Kazim (e):«İnsan yatanda onun heyvani ruhu bedende qalır. Ondan çıxan ise eql ruhudur.» ioooooop 170 Rahatlıq 839. Rahatlığın sebebleri 2682. İmam Eli (e):«Her kim Allahın onunçün teqdir etdiyinin onun eline yetişeceyine emin olarsa, qelbi rahatlıq tapar.» 2683. İmam Eli (e):«Xasiyyetce uyğun olan zövce iki rahatlıqdan biridir.» 2684. İmam Eli (e):«Kifayet edene qane olan kimse rahatlıq tapıb dinclik menzilinde mesken salar.» 2685. İmam Eli (e) :«Zahidlik ve dünyaya e‘tinasızlıq en böyük rahatlıqdır.» 2686. İmam Sadiq (e):«Xoşluq ve rahatlıq razılıq ve eminlikdedir. Qem-qüsse ise şekkde ve narazılıqda.» 2687. İmam Sadiq (e):«En gözel rahatlıq insanlardan ehtiyacsız olmaqdır.» 840. Dünyada rahatlıq axtarmaq 2688. İmam Sadiq (e) (öz sehabelerine xitab ederek buyurur): «Mümkün olmayan şeyi arzulamayın!» Erz etdiler:«Meger kim mümkün olmayan şeyi arzu edir ki?» Buyurdu:«Siz. Meger dünyada rahatlıq axtarmırsınızmı?» Dediler:«Niye de yox? Beli (axtarırıq).» Buyurdu:«Möminin dünyada rahatlığı qeyri- mümkündür.» ioooooop 171 Ekinçilik 841. Ekinçiliyin ve meşeçiliyin müsteheb olması 2689. Allahın Peyğemberi (s):«Her müselman bir ağac, ya bir ekin ekse ve bir insan, quş, ya da heyvan onun mehsulundan yese, hemin şexs üçün sedeqe savabı sayılar.» 2690. İmam Baqir (e): -Atam buyurardı:«İşlerin en yaxşısı ekinçilikdir. Ekdiyinden yaxşı emel sahibi de, pis emel sahibi de yeyer. Yaxşı emel sahibi yeyib Allahdan senin bağışlanmağını diler. Pis emel sahibi ise yeyer, ancaq yediyi nemet ona Lenet ve qarğış eder. Hemçinin, otlayan heyvanlar ve quşlar da ondan behrelenerler.» 2691. İmam Baqir (e):«Emirel-möminin (e) buyurardı:«Kim su ve torpaq olduğu halda möhtac olarsa Allah-taala onu öz rehmetinden uzaqlaşdırar.» 2692. İmam Sadiq (e):«Ekinçilik xalqın xezineleridir. Allahın yaratdığı pak toxumu ekirler, Qiyamet günü onların meqamı hamıdan üstün, yaxınlığı ve dereceleri hamıdan çoxdur. Onlar «mübarek» adı ile çağırılırlar.» 2693. İmam Sadiq (e) («möminler gerek Allaha tevekkül etsinler» ayesi barede): «Möminler dedikde meqsed ekinçilerdir.» 2694. İmam Sadiq (e):«İşlerin arasında heç bir iş ekinçilik qeder Allah yanında sevimli deyil ve Allah-taala derzi olan İdrisden (e) başqa ele bir peyğember göndermemişdir ki, ekinçilikle meşğul olmasın.» ioooooop 172 Zekat 842. Zekat Qur’an: «Onların mallarından sedeqe (zekat) götür ki, bu vasitele onları pak edesen ve onlara salam gönder ki, senin salamın onlara sakitlik bexş edir. Allah-taala eşiden ve bilendir. «Namaz qılın, zekat verin. Qabaqcadan özünüz üçün gönderdiyiniz emelleri Allah yanında tapacaqsınız. Heqiqeten, Allah etdikleriniz bütün emelleri görendir.» Hedis: 2695. İmam Sadiq (e):«Allah-taala (zikri eziz olsun) bu ümmete zekat kimi ağır bir şeyi vacib etmemişdir. Onların ekser hissesi bundan qeyri şeye göre mehv olmayacaqdır.» 2696. İmam Sadiq (e):«Zekat vermeyenin namazı faydasız olar ve «vere»ni (günahdan çekinmeyi) olmayanın zekatı qebul olunmaz.» 2697. İmam Sadiq (e):«Zekat varlıları sınamaq ve möhtaclara kömek meqsedi ile teyin olunub. Eger insanlar öz mallarının zekatını verseydiler bir nefer de olsun möhtac, yoxsul müselman qalmazdı ve Allah-taalanın onun üçün vacib etdiyinin sebebine ehtiyacsız olardı. İnsanlar yalnız varlıların günahlarına göre yoxsul, möhtac, ac ve çılpaq olublar.» 843. Servetlerin artmasında zekatın rolu 2698. Allahın Peyğemberi (s):«Allahdan servetinin artmasını istesen, onun zekatını ver.» 2699. İmam Eli (e):«Öz mallarınızı zekat vermekle qoruyun.» 2700. İmam Hesen (e):«Zekat heç vaxt serveti azaltmaz.» 2701. İmam Baqir (e):«Allahın Resulunun (s) kitabında bele yazıldığını gördük:«İnsanlar zekat vermeyi terk eden zaman, torpaq özünün her növ tarlalarından, meyvelerinden, medenlerinden bereketini gizleder.» 2702. İmam Kazim (e):«Allah-taala zekatı yoxsulların qüvvesinin temini ve sizin servetinizin artması meqsedile teyin etmişdir.» 2703. İmam Rza (e):«Zekat verilmeyen zaman heyvanlar ölüme düçar olarlar.» 844. Zekat vermeyen şexs 2704. İmam Baqir (e):«Allah-taala Qiyamet günü zekat vermeyen şexsin servetini alovlu ve ikihürgüclü efi ilana dönderer. Hemin şexsi de onun halqasında yerleşdirer ve sonra ilana deyiler ki, «Bu şexs dünyada sene yapışdığı kimi, indi sen de onun etrafını halqaya al.» Allah-taala buyurmuşdur:«Ehsanında xesislik etdikleri şey tezilkle boyunduruq kimi boyunlarından asılacaqdır…» 2705. İmam Sadiq (e):«Zekat vermeyen şexs ölüm vaxtı gelende heyata qayıtmaq isteyer. Bunu ise Allah-taala buyurmuşdur:«Onların birinin ölüm anı çatanda deyer:«Ey Rebbim! Elden verdiyim şeylerin evezine yaxşı iş görmek üçün meni geri qaytar.» 2706. İmam Sadiq (e):«Oğrular üç destedir: zekat vermeyen, qadınların mehriyyelerini (kebinini) özüne halal bilenler ve borc alıb onu qaytarmamaq niyyetinde olanlar.» 2707. İmam Sadiq (e):«Zekatından bir qirat vermeyen her bir müselmana de ki, isteyir yehudi kimi, isterse de xaçperest kimi ölsün.» 845. Zekat düşen şexsler Qur’an: «Zekat yalnız yoxsullara, miskinlere, onu toplayıb paylayanlara, ürekleri (İslama) teze isinişib-bağlananlara, qullara, borclulara, Allah yolunda ve yolda qalanlara Allahın vacibatı kimi mexsusdur.» Hedis: 2708. İmam Sadiq (e) («Sedeqeler yalnız yoxsullar üçündür ve…» ayesi barede): «Yoxsul dilenmek elini xalqa teref uzatmayan kimsedir. Miskinin veziyyeti yoxsuldan daha pisdir, bais ise veziyyeti bunların hamısından çetin olandır.» 846. Her şeyin zekatı var 2709. İmam Eli (e):«Qüdretin zekatı inşafdır.» 2710. İmam Eli (e):«Gözelliyin zekatı ismetdir.» 2711. İmam Eli (e):«Varlının zekatı qonşularına yaxşılıq ve sileyi-rehm etmekdir.» 2712. İmam Eli (e) :«Sağlamlığın zekatı Allaha itaetde çalışmaqdır.» 2713. İmam Eli (e):«Şücaetin zekatı Allah yolunda cihaddır.» 2714. İmam Sadiq (e):«Sene oruc tutmağı tövsiye edirem. Çünki o bedenin zekatıdır.» 2715. İmam Sadiq (e):«Her şeyin zekatı var. Elmin zekatı da, onu öz ehline öyretmekdir.» 2716. İmam Sadiq (e):«Yaxşılıq nemetlerin zekatıdır. Himayedarlıq meqam ve mövqeyin zekatı, güzeşt ise qelebenin zekatıdır. Eger her bir nemetin zekatını versen, hemin nemet yox olmaq tehlükesinden amanda qalar.» 847. Fitre zekatı 2717. İmam Eli (e):«Kim fitre zekatı vererse, bu emele göre, Allah-taala hemin şexsin malından verdiyi zekatın yerini doldurar.» 2718. İmam Sadiq (e):«Namaz peyğembere (s) salam göndermekle tamama yetdiyi kimi, orucun tamamlanmasının şertlerinden biri zekatdır, yeni fitredir. Bele ki, bir şexs (Ramazan) ayının orucunu tutub, qesden fitreni vermese orucunun faydası olmaz.» ioooooop 173 Zaman 848. Zamanı tanımaq 2719. İmam Eli (e):«İnsanın agahlığı üçün öz zemanesini tanıması kifayet eder.» 2720. İmam Eli (e):«Zemanesini hamıdan yaxşı tanıyan insan, onun hadiselerinden teeccüblenmeyendir.» 2721. İmam Sadiq (e):«Öz zemanesini tanıyan şexs şübhelere meruz qalmaz.» 849. Zemaneye etimad eden şexs 2722. İmam Eli (e):«Zemanesine e‘timad eden yere yıxılar.» 2723. İmam Eli (e):«Kim zemaneye emin olub (ona e‘timad ederse) zemane ona xeyanet eder. Kim zemaneni böyük bilerse, zemane onu xar eder.» 2724. İmam Eli (e):«Kim zemaneni emanetdar bilse, zemane ona xeyanet eder. Kim ona ezemet verse, zemane onu zelil ve xar eder. Kim zemaneye qezeblenerse, o da ona qezeblener, kim ona penah getirerse, zemane onu teslim eder. Her ox atan hedefe deymez ve hökumetin deyişmesi ile zemane deyişmez.» 2725. İmam Eli (e):«Zemane öz sahibine xeyanet eder ve onu mezemmet edenden razılıq istemez.» 2726. İmam Eli (e):«Kim başını zemaneyle qarışdırsa, zemane onu özüne meşğul eder.» 850. Zemane ile döyüşen şexs 2727. İmam Eli (e):«Zemanenin eybini tutan şexsin eyb tutmağı uzun çeker.» 2728. İmam Eli (e):«Kim zemane ile döyüşse, zemane onu xar edib yere serer. Kim zemaneye teslim olsa, amanda olmaz.» 2729. İmam Eli (e):«Kim zemane ile döyüşse helak olar. Kim zemaneni mezemmet etse, özü qezebe geler.» 851. Zemanenin eybi 2730. Reyan ibn Selt:«Hezret Rza (e) Ebdülmütellibin bu beytlerini bizim üçün oxudu: Tutar zemane eybin bütün insanlar Meger bizden başqa onun eybimi var? Vücudumuzda nöqsan olduğu halda Daim gileyliyik senden ey ruzigar. Zemane nitqe gelib danışsa eger Hecv ile bizleri mezemmet eder Ki, qurd yemese de qurdun etini İnsanlar bir-birinin etini dider. Mekrle bürünerik teqva libasına Yanımıza gelen qerib, vay halına.» ioooooop 174 Zina 852. Zinanın qadağan olması Qur’an: «Zinaya yaxınlaşmayın ki, o fahişelik ve pis yoldur.» Hedis: 2731. Allahın Peyğemberi (s):«Eger erli qadın öz gözünü erinden başqa bir kişi, ya namehremle doldurarsa, Allah-taala ona qezeblener ve onun bütün emellerini batil eder. Eger öz erine xeyanet ederse, ona qebr ezabı verdikden sonra Cehennem odunda yandırmaq Allahın haqqıdır.» 2732. İmam Eli (e):«Qeyreti olan, heç vaxt zina etmez.» 2733. İmam Sadiq (e):«Qiyamet günü en şiddetli ezab, öz nütfesini ona haram olan rehmde yerleşdiren kişiye verilecekdir.» 2734. İmam Rza (e):«Zina bu fesadlara sebeb olduğuna göre haram edilmişdir: İnsan qetli, esl-necabetin aradan getmesi, uşaqların terbiyesizleşmesi, irs, miras meselesinin pozulması ve bu kimi fesadlar.» 853. Zinanın neticeleri 2735. Allahın Peyğemberi (s) :«Ey Eli! Zinanın altı neticesi var: üçü dünyada, üçü axiretde üze çıxar. Dünyadakı neticeleri budur ki, abır-heyanı aparar, ölümü tezleşdirer ve ruzini keser. Axiret neticeleri ise ağır ve deqiq hesabatın aparılması, Rehman Allahın qezebi ve Cehennem odunda ebedi qalmaqdan ibaretdir.» 2736. İmam Eli (e):«Zina yoxsulluq getirer.» 2737. İmam Baqir (e):«Allahın Resulunun (s) kitabında bele yazıldığını gördük:«Menden sonra zina aşkarda olunacağına göre qefil ölümler çoxalar.» 2738. İmam Sadiq (e):«Zina geniş yayılanda zelzeleler baş verer.» 854. Bedenin her üzvünün zinadan behresi var 2739. Mesih (e):«Etirlenib bayıra çıxan qadın, ne qeder ki, onun etri başqalarının burnuna yetişir, zinakardır ve ona baxan her bir göz zina edir.» 2740. Mesih (e):«Sene mexsus olmayan qadına gözünü dikmek olmaz. Çünki gözünü (namehreme baxmaqdan) saxlayanadek, heç vaxt zina etmezsen. Eger namehrem qadının hetta libasına baxmamağı bacarsan, bele et.» 2741. Allahın Peyğemberi (s):«İnsanın beden üzvlerinin her birine zinadan bir behre yazılmışdır ki, ister-istemez ona yetişer. Meselen, gözün zinası (namehreme) baxmaq, ayağın zinası günaha teref getmek ve qulağın zinası haram sesler eşitmekdir.» ioooooop 175 Zahidlik 855. Zahidliyin deyer-qiymeti 2742. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taalaya qelbi dunyadan çıxartmaq kimi diger heç bir ibadetle ibadet olunmayıb.» 2743. İmam Eli (e):«Zahidlik teqvalıların xasiyyeti ve daim tövbe edenlerin xisletidir.» 2744. İmam Eli (e):«Dine en çox kömek eden xisletlerden biri, dünyaya meyl göstermemekdir.» 2745. İmam Baqir (e):«Allah-taalanın Musaya (e) pıçıltı ile söylediklerinden biri de «Zinetlenenler, dünyada ehtiyac duyulmayan şeylere meyl göstermemek qeder heç bir diger şeyle Menim üçün bezenmediler.» olmuşdur.» 2746. Allahın Peyğemberi (s):«Xeyirlerin hamısı bir otağa yığılmışdır ve onun açarı dünyaya meyl göstermemekdir.» 856. Zahidliyin heqiqeti Qur’an: «… ki, elinizden çıxan şeye göre qemlenmeyesiniz ve size verilen şeye göre sevinmeyesiniz. Allah heç bir fexr eden xüdpesendi sevmez.» Hedis: 2747. Allahın Peyğemberi (s):«Dunyaya meyl göstermemek, ele arzuları qısaltmaq, her nemete şükr etmek ve Allahın haramlarından çekinmekdir.» 2748. Allahın Peyğemberi (s):«Zahidlik halalı özüne haram etmek deyil, eksine, zahidlik insanın Allahın yanında olan şeylere öz elinde olan şeylerden daha çox emin olmasıdır.» 2749. İmam Eli (e):«Zahidlik iki cümleden ibaretdir. Allah-taala buyurmuşdur:«Elden verdiyiniz şeye göre…» Buna esasen, elden verdiyi şeye göre qüsselenmeyen ve elde etdiyi şeye göre sevinmeyen şexs, zahidliyin her iki yönümünü (kamil zahidliyi) elde etmişdir.» 2750. İmam Sadiq (e) :«Zahidlik axiret qapısının açarı ve ateşden beraet almaqdır. Zahidlik budur ki, seni Allahdan qafil edib çekindiren ne varsa, hamısını qem-qüsse yemeden terk edesen ve onu terk etmeyin neticesinde qürura, xüdpesendliye düçar olmayasan. Ondan işlerinin hell olunmasını gözlemeyesen, bu işe göre teriflenmeyini arzulamayasan ve bunun evezinde bir şey ummayasan. Eksine, onu elden vermeyi özün üçün rahatlığın sebebi ve onun mövcud olmasını bela, möhnet bilesen. Hemişe beladan qaçan ol ve rahatlıqdan yapış.» 857. Zahidin sifetleri 2751. İmam Eli (e):«Dunyaya zahid olan şexs odur ki, haram onun sebrine qalib gelmesin ve halal onu şükr etmekden çekindirmesin.» 2752. İmam Eli (e):«Zahidler ve dünyaya arxa çevirenler zahiren gülerüz olsalar da, qelbleri ağlardır. Üzde şad olsalar da, çox qüsselidirler. Onlara verilen ruziye şad olsalar da, özlerine çox qezeblidirler.» 2753. İmam Sadiq (e) («Dünyadan qaçan kimdir?» sualının cavabında): «Hesab-kitabın qorxusundan dünyanın halalını ve cezanın qorxusundan onun haramını terk eden şexsdir.» 2754. İmam Rza(e) (Zahidin xüsusiyyetleri barede sualın cavabında): «Özünün az qüvvesi ile kifaytelenen, ölüm gününe hazır olan ve diri (sağ) qalmaqdan (qelbi) tenge gelen şexsdir. (Qelbinde axiret ve Allahla görüşmek şövqü olan şexs). 858. Zahidliyin amilleri 2755. İmam Eli (e):«Zahidliye en layiqli şexs dünyanın eybini ve nöqsanını bilendir.» 2756. İmam Eli (e):«Axiretin qiymetini bilmeyen kes dünyaya nece arxa çevire biler?» 2757. İmam Baqir (e):«Ölümü çox xatırla. Çünki ölümü çox xatırlayan ele bir insan yoxdur ki, dünyaya e‘tinasız olmasın.» 2758. İmam Kazim (e)-bir qebrin başı üzerinde dayanıb buyurdu: «Bir şeyin ki, axırı budur, ele evvelden ona qelb bağlamamaq yaxşıdır. Bir şeyin ki, evveli budur, onun aqibetinden qorxmaq yaxşıdır.» 2759. İmam Eskeri (e) «Eger dünya ehli öz ağlından istifade etseydi, dünya viran qalardı.» 859. Zahidliyin semereleri 2760. Allahın Peyğemberi (s):«Dünyaya meylsiz olmaq bedene ve qelbe rahatlıq bexş eder. Ona meyl göstermek ise bedeni ve qelbi eziyyete salar.» 2761. İmam Eli (e):«Kim qelbini dünyadan üzse, onun xarlığına dözümsüzlük göstermese, onda şan-şöhrete çatmaq üçün reqabete girişmese, Allah-taala heç bir mexluqun hidayeti olmadan onu Özü hidayet eder. Kimseden te‘lim almadan Özü ona elmini öyreder, hikmeti onun qelbinde hekk eder ve diline getirer.» 2662. İmam Eli (e):«Dünyaya zahid ve reğbetsiz ol ki, Allahın rehmeti senin üzerine ensin.» 2763. İmam Eli (e):«Qelbi dünyadan üzmek en böyük rahatlıqdır.» 2764. İmam Seccad (e):«Kim qelbini dünyadan üzse, dünyanın musibetleri ona asan geler ve onlardan narahat olmaz.» 2765. İmam Sadiq (e):«Qelbleriniz dünyaya reğbetsiz olmayınca, qelblerinize imanın şirinliyini dadmaq haramdır.» 860. En zahid insan 2766. Allahın Peyğemberi (s):«En zahid insan haramlardan uzaqlaşandır.» 2767. İmam Eli (e):«Dünyevi işlerle axiret işteyenler kimi olma… Onlar dünyada zahid insanlar kimi danışar, emelde ise dünyasevenler kimi olarlar.» 2768. İmam Eli (e):«En üstün zahidlik, zahidliyi gizli saxlamaqdır.» 2769. İmam Eli (e):«Zahid, insanlardan qaçan zaman onun ardınca get, zahid, insanlar axtaran zaman sen ondan qaç.» 2770. İmam Seccad (e):«Allah-taala buyurur:«Ey Adem övladı! Sene verdiyim şeye razı ve qane ol ki, insanların en zahidi olasan.» 2771. İmam Kazim (e):«Heqiqeten, sizlerin belalara en sebrliniz dünyaya en zahid olanınızdır.» 176 Evlenmek 861. Evlenmeye heveslendirmek Qur’an: «Subaylarınızı, emeli saleh qullarınızı ve kenizlerinizi evlendirin. Eger onlar yoxsuldurlarsa, Allah Öz fezileti ile onları varlı eder. Allah geniş lütf ve elm sahibidir.» «…Ve Onun (qüdret) nişanelerinden biri de ünsiyyetde olmağınız üçün size zövceler yaratmasıdır. Sizin aranızda mehebbet ve merhemet yaratdı. Heqiqeten, bunda nemet barede düşünen insanlar üçün böyük ibretler vardır.» 2772. Allahın Peyğemberi (s):«Kim Allahla pak ve temiz halda görüşmek isteyirse, aileli halda Onun görüşüne getsin.» 2773. Allahın Peyğemberi (s):«İslamda evlenmek qeder Allaha sevimli ve eziz olan heç bir bina qurulmamışdır.» 2774. Allahın Peyğemberi (s):«Evlenmek menim sünnemdir. Kim menim sünnemden üz döndererse menim ümmetimden deyil.» 2775. Allahın Peyğemberi (s):«Genc çağında evlenen ele bir cavan olmadı ki, onun şeytanı bele feryad qoparmasın:«Vay olsun ona! Vay olsun ona! Dininin üçde ikisini menim şerrimden qorudu.» Buna göre de, insan diger üçde biri qorumaq üçün ilahi teqvanı qazanmalıdır.» 2776. Allahın Peyğemberi (s):«İnsan evlenen zaman dininin yarısını kamilleşdirmiş olur. Diger yarısını qorumaq üçünse İlahi teqvanı qazanmalıdır.» 2777. Allahın Peyğemberi (s):«Yuxuda olan evli şexs, Allah yanında gündüzler oruc tutan, geceler ibadet eden subaydan üstündür.» 2778. Allahın Peyğemberi (s):«Aile qurun! Çünki bu iş sizin ruzinizi artırar.» 2779. Allahın Peyğemberi (s): «Öz subaylarınızı evlendirin. Bu emelle Allah-taala onların exlaqını gözelleşdirer, ruzilerini artırar ve merdliklerini çoxaldar.» 2780. İmam Sadiq (e): «Evlinin qıldığı iki reket namaz, subayın qıldığı yetmiş reket namazdan üstündür.» 864. Subaylar 2781. Allahın Peyğemberi (s): «Sizin en pis ölüleriniz subaylardır.» 2782. Allahın Peyğemberi (s): «Aranızda en pisleriniz subaylarınızdır. Evlinin iki reket namazı, subayın yetmiş reket namazından yaxşıdır.» 863. Din qardaşını evlendirmeyin savabı 2783. İmam Sadiq (e): «Kim subayı evlendirse, Qiyamet günü Allah-taalanın nezer saldığı şexslerden biri olar.» 2784. İmam Kazim (e): «Allahın erşinin kölgesinden başqa bir kölge olmayan gün, üç nefer Allahın erşinin kölgesinde olacaq: öz müselman qardaşını evlendiren, ya ona xidmet eden, ya da onun sirrini gizleden şexs.» 864. Qızları tez ere vermeye heveslendirmek 2785. İmam Rza (e): «Cebrayıl Peyğemberin (s) yanına gelib dedi:«Ey Mehemmed! Rebbin sene salam gönderir ve buyurur: «Bakire qızlarınız ağacda olan meyve kimidir. Meyve yetişende onu dermekden başqa bir dermanı yoxdur, eks halda, güneş ve külek onu xarab edecek. Bakire qızlar da qadınlıq inkişaf merhelesine çatanda, onların ere vermekden başqa bir dermanı yoxdur. Yoxsa, azğınlıqdan ve fesaddan amanda olmayacaqlar.» Sonra Allahın Peyğemberi (s) minbere qalxıb, camaatı topladı ve Allahın fermanını onlara çatdırdı.» 865. Aile qurarken dine ehemiyyet vermek 2786. Allahın Peyğemberi (s): «Kim qadının gözelliyine göre onunla evlense, öz qelbinin istediyini onda görmeyecek. Kim qadınla onun var-dövletine xatir evlense Allah-taala onu hemin mal-dövlete tapşırar. Belelikle, size dindar qadınlarla evlenmeyi tövsiye edirem.» 2787. Allahın Peyğemberi (s): «Qadının gözel suretini, onun gözel dindarlığından üstün tutmaq olmaz.» 2788. Allahın Peyğemberi (s): «Bir nefer size elçiliye gelen zaman dindarlığını ve emanetdarlığını beyenseniz, ona qız verin. Bele etmeseniz, yer üzünde çox fesadlar ve pozğunluqlar töreyecek.» 2889. İmam Hesen (e) (onunla öz qızının evlenmesi barede meşveret eden bir kişiye xitaben): «Onu teqvalı kişiye ere ver. Çünki senin qızını sevse ona hörmet edecek ve eger sevmese ona zülm etmeyecek.» 866. Ağır mehriyyenin mezemmet olunması 2790. Allahın Peyğemberi (s): «Ümmetimin en yaxşı qadınları onların en gözel üzlüleri ve en az mehriyyesi olanlarıdır.» 2791. Allahın Peyğemberi (s): «En yaxşı mehriyye, en yüngül olanıdır.» 2792. İmam Sadiq (e): «Qadının bedbextliyi ve başıbelalığı, mehriyyesinin çox olması ve erine itaetsizliyidir.» 867. Seçime ehemiyyet vermek 2793. Allahın Peyğemberi (s): «Yaxşı ve leyaqetli aileden evlenin. Çünki qanın te‘siri var.» 2794. Allahın Peyğemberi (s): «Öz nütfeleriniz üçün (yaxşı seçim) seçin. Çünki qadınlar qardaşlarına ve bacılarına benzeyen uşaqlar dünyaya getirerler.» 2795. Allahın Peyğemberi (s) (camaata xitaben): «Xezraud- dimenden (xarabalıqda biten bitkiden) çekinin.» Dediler: «Xezraud-dimen nedir?» Buyurdu: «Pozğun ailede böyümüş gözel üzlü qadın.» 2796. Allahın Peyğemberi (s): «Axmaq qadınla evlenmekden çekinin ki, onunla heyat yoldaşı olmaq fesad ve onun övladları kaftar sifetlidir.» 868. Erin hüququ 2797. Allahın Peyğemberi (s): «Qadının üzerinde en böyük haqqı olan şexs onun eri, kişinin üzerinde en böyük haqqı olan şexs ise onun anasıdır.» 2798. Allahın Peyğemberi (s): «Vay olsun erini narahat eden qadına ve xoş o qadının halına ki, eri ondan razı qalar.» 2799. Allahın Peyğemberi (s): «Eger bir kese digerinin qarşısında secdeye getmek emri veresi olsaydım, mütleq qadına öz eri qarşısında secde etmek emri vererdim.» 869. Qadının hüququ 2800. Allahın Peyğemberi (s): «Cebrayıl daima mene qadınlar barede tapşırardı. Neticede, ele güman etdim ki, pozğunluğu sübut olunan haldan başqa, qadına telaq vermek olmaz.» 2801. Allahın Peyğemberi (s): «Qadının eri üzerinde olan haqqı budur ki, eri onun qarnını doyursun, bedenini geyindirsin ve heç vaxt ona sifetini turşutmasın.» 2802. Allahın Peyğemberi (s): «Kişinin qadına dediyi «Men seni sevirem» sözü heç vaxt qadının qelbinden silinmez.» 870. Erine xidmet 2803. Allahın Peyğemberi (s): «Eger qadın erine yeddi gün xidmet ederse, Allah-taala Cehennemin yeddi qapısını onun üzüne bağlayar ve Cennetin sekkiz qapısını onun üzüne açar ki, istediyi qapıdan oraya daxil olsun. Eyni zamanda buyurdu: «Öz erine bir qurtum su içirden ele bir qadın yoxdur ki, bu emeli ona bir il gündüzleri oruc tutmaq ve geceleri ibadetle keçirmekden daha yaxşı olmasın.» 2804. İmam Sadiq (e): «Ümmü Seleme Allahın Resulundan (s) qadınların öz erlerine xidmetlerinin fezileti barede soruşanda, o Hezret (s) buyurdu: «Qadın öz erinin evini seliqeye salmaq meqsedile bir şeyi yerbeyer ederse Allah-taala ona Öz nezerini yetirer ve Allah-taala nezer yetirdiyi kimseye ezab vermez.» 2805. İmam Kazim (e): «Qadının cihadı, öz erine yaxşı qulluq etmesidir.» 871. Qadına xidmet 2806. Allahın Peyğemberi (s): «Kişi öz arvadına su içirden zaman savab qazanar.» 2807. Allahın Peyğemberi (s): «Kişinin öz arvad-uşağının yanında oturması Allah yanında menim bu mescidimde etikaf etmesinden daha sevimlidir.» 2808. Allahın Peyğemberi (s): «Öz arvadının ağzına bir loğma uzadan kişi savab qazanar.» 872. Eri incitmek 2809. Allahın Peyğemberi (s): «Öz erini inciden qadın erine kömek edib, onu razı salmayınca, Allah-taala onun namazını ve xeyir emelini - ömrü boyu oruc tutsa bele -qebul etmez. Kişi de hemçinin, eger öz arvadını incidib zülm etse, hemin günah ve ezab onun üçün de var.» 2810. Allahın Peyğemberi (s): «Men özü döyülmeye ondan daha çox layiq olan arvadını döyen kişiye teeccüb edirem.» 2811. İmam Sadiq (e): «Mel‘undur, mel‘undur, öz erini inciden ve onu qemgin eden qadın. Xoşbextdir, xoşbextdir öz erine hörmet eden, eziyyet vermeyen ve bütün hallarda ona itaet eden qadın.» 873. Pis xasiyyete sebr etmek 2812. Allahın Peyğemberi (s): «Eger kişi Allaha xatir ve Onun mükafatına ümid ederek öz arvadının pis xasiyyetine sebr edib, onu Allahın hesabına tapşırarsa, Allah-taala ona sebr etdiyi her gece ve gündüze göre Eyyub(e) peyğemberin bela müqabilinde qazandığı savabı bexş eder. Qadının gece ve gündüz etdiyi günahlar qumsallıqdakı qumlar qeder olsa bele.» 2813. Allahın Peyğemberi (s): «Erinin pis exlaqı qarşısında sebr eden qadına Allah-taala Fir‘onun zövcesi Asiyanın savabı qeder savab bexş eder.» 874. Leyaqetli qadın 2814. Allahın Peyğemberi (s): «Mömin, Allahın teqvasından sonra leyaqetli qadından yaxşı bir behre götürmemişdir.» 2815. Allahın Peyğemberi (s): «Dünyanın en yaxşı nemeti leyaqetli qadındır.» 2816. Allahın Peyğemberi (s): «Kişinin xoşbextliklerinden biri de leyaqetli arvadı olmasıdır.» 875. Leyaqetsiz qadın 2817. Allahın Peyğemberi (s): «En pis şey leyaqetsiz arvaddır.» 2818. İmam Sadiq (s): «Mömini en çox meğlub eden düşmen leyaqetsiz zövcedir.» 2819. İmam Sadiq (e): «Allahın Resulunun (s) dualarından biri bu idi: «Qocalıq çağına çatmamış meni qocaldan qadından Sene penah getirirem.» 876. Allaha qarşı günah etmekde qadına itaet 2820. İmam Eli (e): «Pis qadınlardan qorxun ve onların yaxşılarından çekinin. Eger sizi bir xeyir işe çağırsalar qulaq aşmayın ki, haramda ve pis işlerde itaet etmeyinize tamahlanmasınlar.» 2821. İmam Eli (e): «İxtiyarı qadının elinde olan her bir kişi mel‘undur.» 877. Ailenin xerclerinde bezi inceliklere riayet etmek 2822. Allahın Peyğemberi (s): «Kim bazara daxil olanda bir hediyye alıb onu öz ailesine aparsa, bir deste möhtaca sedeqe veren şexs kimidir. Hediyyeni verende qızlardan başlayın.» 2823. İmam Seccad (e): «Kim öz ailesini daha çox rifahda ve firavanlıqda saxlasa, Allah-taala ondan daha çox razı olar.» 878. Toya de‘veti qebul etmeyin qaydası 2824. Allahın Peyğemberi (s): «Toy merasimine de‘vet olunan zaman, ora getmekde bir qeder lengiyin. Çünki bu merasim insana dünyanı xatırladar. Amma defn merasimine de‘vet olunan zaman ona getmeye telesin ki, bu merasim axireti xatırladar.» 2825. Allahın Peyğemberi (s): «Sizlerden biriniz toy meclisine de‘vet olunarsa, qebul edin.» 879. Evlenmeyi aşkarlamağa heveslendirmek. 2826. Allahın Peyğemberi (s): «Bu toyları aşkar edin, onları mescidlerde keçirin.» 2827. Allahın Peyğemberi (s): «Toy merasimini aşkar ve elçiliyi gizli edin.» ioooooop 177 Görüşmek (Ziyaret) 880. Allaha xatir görüşmeye heveslendirmek 2828. Allahın Peyğemberi (s): «Kim bir ehtiyaca göre yox, yalnız mömin qardaşını görmek üçün onun evine gederse, Allahı ziyaret edenlerin sırasında yazılar. Öz qonaqlarına ehtiram etmek ise Allaha layiqdir.» 2829. İmam Eli (e): «Allaha xatir ziyaret edin. Allaha xatir dostluq edin. Allaha xatir bexşiş edin ve bexşiş vermekden Allaha xatir çekinin. Allahın düşmenleri ile elaqeni kesin ve Allahın dostları ile elaqe yaradın.» 2830. İmam Baqir (e): «Evlerinizde bir-birinizle görüşün. Çünki bu bizim işimizi dirilder ve bizim işi dirildene Allahın rehmeti olsun.» 2831. İmam Sadiq (e): «Kim Allah yolunda ve Allaha xatir öz mömin qardaşını görmeye gederse Qiyamet günü nurlu libasların arasından vuqarla keçer ve neyin yanından keçerse onu işıqlandırar.» 2832. İmam Sadiq (e): «Bir-birinizle görüşün ve ziyaret edin ki, görüşleriniz qelblerinizin diri qalmasına, bizim hedislerin yad edilmesine sebeb olar ve bizim hedisler sizi bir-birinize mehriban eder. Eger onlara emel etseniz kamillik ve nicat tapacaqsınız. Eger terk etseniz yolu azıb, mehv olacaqsınız. Belelikle, bizim hedislere emel edin ki, bele olan halda men sizin nicat tapmanıza zaminem.» 2833. İmam Kazim (e): «Mömin qardaşların bir-birile Allaha xatir görüşmesi qeder heç bir şey iblisi ve onun ordusunu darmadağın etmir.» 881. Qardaşlarla görüşmeyin semereleri 2834. Allahın Peyğemberi (s): «Görüşmek ve ziyaret mehebbet (toxumu) bitirer.» 2835. İmam Cavad (e): «Din qardaşları ile görüşmek, qısa olsa bele, eqlin çiçeklenmesine ve bar vermesine sebeb olar.» 882. Görüşmeyin qaydası 2836. Allahın Peyğemberi (s): «Bir günden bir ziyaret et ki, daha sevimli olasan.» 2837. İmam Eli (e) (oğlu Hüseyne (e) vesiyyetinden): «Çox görüşmek perişanlıq getirer.» 2838. İmam Eli (e): «Öz (din) qardaşının dostluğuna emin olanda, artıq ne vaxt onun ziyaretine gedeceyine ve onun senin ziyaretine geleceyine ehemiyyet verme.» ioooooop 178 Qebrlerin ziyareti 883. Peyğemberin ziyareti 2839. Allahın Peyğemberi (s): «Kim menim ziyaretime gelerse, Qiyamet günü onun şefaetçisi olaram.» 2840. Allahın Peyğemberi (s): «Kim yer üzünün her hansı bir yerinden mene salam gönderse, salamı mene gelib çatar. Kim qebrim üstünde mene salam gönderse, onu eşiderem.» 884. Me‘sum imamların ziyareti 2841. Allahın Peyğemberi (s) («Atacan! Sizi ziyaret eden kesin mükafatı nedir?» deye müraciet eden Hesen ibn Eliye (e) cavabından) «Kim meni, Senin atanı, ya qardaşını ve ya senin özünü diri vaxtı ve dünyadan köçenden sonra ziyaret ederse, menim üzerimde haqqı var ki, Qiyamet günü onu ziyaret edim ve onu günahlarından xilas edim.» 2842. Allahın Peyğemberi (s): «Kim «Begi»de Heseni ziyaret ederse, Allah-taala ayaqlar titreyen gün, onun qedemlerini Siratın üstünde möhkem eder.» 2843. Allahın Peyğemberi (s): «Tezlikle menim bedenimin bir paresi Xorasanda defn olunar. Onu ziyaret eden ele bir mömin yoxdur ki, Allah-taala Qiyamet günü behişti ona vacib ve bedenini Cehennem ateşine haram etmesin.» 2844. İmam Sadiq (e): «Kim vefatımızdan sonra bizi ziyaret ederse, bizi sağlığımızda ziyaret etmiş kimidir.» 2845. İmam Sadiq (e): «Küfenin yaxınlığında bir qebir var ki, her qemli oraya gedib onun yanında dörd reket namaz qılsa, Allah-taala onun ehtiyacını ödemekle onu şad eder.» 2846. İmam Sadiq (e): «Allahın Resulu (s) buyurmuşdur: «Menim qebrimle minberimin arasında Cennet bağlarından bir bağ var ve menim minberim Cennet arxlarından birinin üzerinde qurulmuşdur.» Çünki Fatimenin (Allahın salamı olsun ona) qebri, Allahın Resulunun qebri ile onun minberi arasındadır. Fatimenin qebri Cennet bağlarından biridir ve Cennet arxlarından biri de ona teref axır.» 2847. İmam Sadiq (e): «Kim Hüseyni (e) onun haqqına ve meqamına layiq me‘rifetle ziyaret ederse Allah-taala onunçün min qebul olunmuş heccin ve min qebul olunmuş ümrenin savabını yazar, onun keçmiş ve gelecek günahlarını bağışlar.» 2848. İmam Sadiq (e): «Hüseyn ibn Eli (e) buyurardı: «Eger menim zevvarım Allahın onun üçün ne hazırladığını bilse, onun sevinci (seferin yorğunluğundan doğan) dözümsüzlüyünden daha çox olar.» Heqiqeten, onun zevvarı her bir günahdan pak halda öz evine qayıdar.» 2849. İmam Sadiq (e): «İmam Hüseynin (e) ziyaretine gedende qem-qüsseli qelble, nimdaş bedenli, toza bulaşmış, ac ve teşne halda ziyaret et. Çünki Hüseyn qem-qüsseli, nimdaş, toza bülaşmış, ac ve teşne halda öldürüldü. Öz hacetlerini ondan iste ve geri qayıt, onun qebrinin kenarında mesken salma.» 2850. İmam Sadiq (e): «Kim meni ziyaret etse günahları bağışlanar ve yoxsulluqda ölmez.» 2851. İmam Sadiq (e) («Sizlerden birinizi ziyaret edenin savabı nedir?» deye soruşan kimseye cavabından): «Allahın Resulunu (s) ziyaret eden şexsin savabı qederdir.» 2852. İmam Rza (e): «Emirel-mömininin (e) qebrinin ziyaretinin Hüseynin (e) qebrinin ziyaretinden üstünlüyü ve fezileti Emirel-möminin (e) Hüseynden (e) üstünlüyü ve fezileti kimidir.» 2853. İmam Rza (e) (İbn Senanın «sizin atanızı ziyaret eden kimsenin savabı nedir?» sualının cavabında): «Onun savabı Cennetdir. Belelikle, o alicenabı ziyaret et.» 2854. İmam Rza (e): «Haqq ve meqamımı tanıyan dostlarımın arasında, meni ziyaret eden ele bir şexs yoxdur ki, Qiyamet günü ona şefaet etmeyim.» 2855. İmam Rza (e): «Kim meni qürbet diyarda ziyaret ederse, Qiyamet günü üç yerde onun dadına yetişerem ve onların qorxularından, çetinliklerinden onu xilas ederem: emel defterleri sağa ve sola verilende, Siratdan keçende, emeller terezide ölçülende.» 2856. İmam Hadi (e) (İmam Hüseyn(e), İmam Kazim (e) ve İmam Cavadın (e) ziyaretleri barede İbrahim ibn Uğbenin sualına cavabı): «İmam Hüseynin (e) ziyareti üstündür, ancaq onların hamısını ziyaret etsen daha kamil ve savabı daha çox olar.» 2857. İmam Eskeri (e) (Ebu Haşim Ceferiye xitaben): «Menim Samirrada qebrim Feratın her iki terefinin sakinlerinin emin-amanlığına sebebdir.» 885. İmam Kazimın (e) qızı Fatimenin ziyareti 2858. İmam Sadiq (e): «Bizim bir heremimiz var, o da Qumdur. Tezlikle menim övladlarımdan Fatime adlı bir xanım orada defn olunacaq. Kim onu ziyaret etse, Cennet ona vacib olar.» 2859. İmam Cavad (e): «Qumda bibimin qebrini ziyaret edenin mükafatı Cennetdir.» 886. Hezret Ebdülezim Heseninin ziyareti 2860. «Sevabul emal»:«Rey ehalisinden bir nefer İmam Hadinin (e) yanına gelende Hezret (e) ondan soruşur:«Harada idin?» (O kişi deyir) Dedim:«İmam Hüseynin (e) ziyaretine getmişdim.» Hezret (e) buyurdu:«Bil ki, öz şeherinizdeki Ebdülezimin qebrini ziyaret etsen, Hüseyn ibn Elini (e) ziyaret etmiş kimisen.» 887. Emeli saleh insanların qebrlerinin ziyareti 2861. İmam Sadiq (e):«Kimin bizleri ziyaret etmeye imkanı çatmırsa, emeli saleh dostlarımızın qebrlerini ziyaret etse onunçün bizim ziyaretimizin savabı yazılar.» 888. Ölenlerin qebrlerinin ziyareti. 2862. İmam Eli(e):«Öz ölenlerinizi ziyaret edin. Çünki onlar sizinle görüşmekden şad olurlar. İnsan öz ata-anasının qebri üstünde onlara dua edenden sonra Allahdan öz dileyini dilemelidir.» 2863. İmam Sadiq (e) (Davud Reqqinin «İnsan öz atasının, qohumunun ve qeribin qebri üstüne gedir. Bu işin ona faydası varmı?» sualına cavabından): «Beli. Sizlerden birinize bir hediyye verilende şad olduğunuz kimi, ölü de sizin bu işinize sevinir.» 889. Qebiristan ehline salam vermek 2864. İmam Eli (e) (qebiristandan keçerken): «Salam olsun size, ey qebirlerde yatanlar. Siz getdiniz, biz ise qaldıq. İnşallah, biz de sizlere qoşulacağıq. Sizin evlerinizde başqaları oturur, zövceleriniz ere gedibler, mallarınız bölünübdür. Bu bizde olan xeberlerdir. Kaş bileydim sizde ne xeber var?» Sonra buyurdu:«Bilin ki, onlar dil açıb danışsaydılar bele deyerdiler:«Biz teqvanı en yaxşı azuqe tapdıq.» 179 Zinet 890. Zinet Qur’an: «Ey Adem övladları! Her bir mescidde öz zinetlerinizi geyinin, yeyin, için, lakin israf etmeyin. O (Allah), israf edenleri sevmez.» «Ey Peyğember! De ki, Allahın öz bendeleri üçün yaratdığı zineti ve temiz ruzileri kim haram etmişdir?» Hedis: 2865. Allahın Peyğemberi (s):«Allah mömin bendesinin (din) qardaşının yanına gedende özünü, onu ziyaret etmek üçün hazırlayıb bezemesini sever.» 2866. İmam Eli (e):«Sizlerden her biriniz onu en yaxşı sifetde görmek istediyi yad bir insan üçün özünü bezediyi kimi, öz müselman qardaşının yanına gedende de özünü ele bezemelidir.» 2867. İmam Eli (e):«Batini gözellik zahiri gözellikden yaxşıdır.» 2868. İmam Eli (e):«İmanın zineti batinin paklığı ve zahiren gözel reftardır.» 891. En gözel bezek 2869. Allahın Peyğemberi (s):«Kişinin en gözel zineti imanla müşaiyet olunan sakitlikdir.» 2870. İmam Eli (e):«En gözel meslek seni insanlarla qaynayıb-qarışdıran, onların arasında seni gözel gösteren ve acı dillerini senden çekindirendir.» 2871. İmam Eli (e):«Heç bir bezenen Allaha ibadet kimi bir zinetle bezenmeyib.» 180 Mesuliyyet 892. Me’suliyyet Qur’an: «And olsun senin Rebbine, onların hamısından etdikleri emeller barede soruşacağıq.» Hedis: 2872. İmam Eli (e):«Allahdan, Onun bendeleri ve torpaqlarına baresinde qorxun. Çünki siz hetta torpaqlara ve heyvanlara göre de cavabdeh olmalısınız. Allahdan qorxun ve Ona itaetsizlik etmeyin.» 893. Ümumi Me’suliyyet 2873. Allahın Peyğemberi (s):«Bilin ki, sizin hamınız rehbersiniz ve reiyyet sahibisiniz. Hamınız öz reiyyetiniz ve eliniz altında olanlar barede sorğu-sual olunacaqsınız. Rehber xalqın başçısıdır ve öz reiyyetine göre sorğu-sual olunacaq. Kişi öz ailesinin başçısıdır ve onlara göre cavabdehlik daşımalıdır. Qadın öz evinin ve erinin uşaqlarının başçısıdır ve onlara göre cavabdeh olmalıdır.» 2874. İmam Eli (e):«Her bir kişi öz tabeliyinde olanlara ve ailesine göre sorğu-sual olunacaq.» 894. Qulağın, gözün ve qelbin Me’suliyyeti 2875. «Men le yehzuruhul feqih»:«Bir kişi İmam Sadiqe (e)erz etdi:«Menim qonşularımın cavan kenizleri var ve bu kenizler xoş avazla oxuyub ud çalırlar. Men el-üz yuyulan yere gedende be‘zen onların çalıb oxumaqlarına qulaq asmaq üçün uzun müddet otururam…» Hezret buyurdu:«Sen Allah, sen de bele edirsen?!!» Allah-taalanın «Heqiqeten, qulaqdan, gözden, qelbden, onların hamısından soruşulacaqdır» buyurduğunu eşitmemisenmi?» 181 Sual (1) Elm öyrenmek 895. «Elmin açarı» Qur’an: «Senden qabaq da özlerine vehy etdiyimiz kişilerden başqa bir kes göndermedik. Eger bilmirsinizse, zikr ehlinden soruşun.» Hedis: 2876. Allahın Peyğemberi (s):«Elm xezine, onun açarları ise suallardır. Allah size rehm elesin, soruşun, çünki bu işde dörd nefer savab qazanar: soruşan, cavab veren, qulaq asan ve onları seven.» 2877. Allahın Peyğemberi (s):«Sual elmin yarısıdır.» 896. Gözel terzde soruşmaq 2878. Allahın Peyğemberi(s):«Gözel terzde soruşmaq dinin yarısıdır.» 2879. İmam Eli (e) (çetinlik doğuran bir sualı soruşan kişinin cavabında): «Öyrenmek niyyeti ile soruş, eziyyet vermek ve sehv axtarmaq niyyeti ile soruşma. Çünki öyrenmek isteyen cahil alim kimidir. Azğınlığa qedem qoyan alim ise sehv tutmaq meqsedile soruşan cahile benzer.» 897. Yersiz sual vermekden çekinmek Qur’an: «Ey iman getirenler! Size aşkar olduğu halda xoşunuz gelmediyi şeyler barede soruşmayın. Eger Qur‘an nazil olanda onlar barede soruşsanız, size aydın olar. Allah onlardan (suallardan) keçdi. Allah bağışlayan ve helimdir» Hedis: 2880. Allahın Peyğemberi (s):«Men size rüxset verenedek, siz mene rüxset verin. Çünki sizden qabaqkılar çox sual vermekden ve öz peyğemberlerinin yanına çox gelib-getmekden mehv oldular. Belelikle, size gösteriş verdiyim zaman, bacardığınız qeder onu yerine yetirin ve bir şeyi qadağan etdiyim zaman ondan uzaqlaşın.» 898. Bilmediyin suallara cavab vermek 2881. Allahın Peyğemberi (s) (Ebuzere tövsiyyesinden): «Ey Ebuzer! Bilmediyin şey barede senden soruşanda «bilmirem» de ki, onun neticelerinden xilas olasan. Bilmediyin şey haqda fitva verme ki, Qiyamet günü Allahın ezabından nicat tapasan.» 2882. İmam Eli(e):«Alimden cavabını bilmediyi bir sualı soruşanda «bilmirem» demeye utanmaz.» 2883. İmam Eli (e):«Kim «bilmirem» sözünden uzaqlaşsa, özünün ölüm uçurumuna düşer.» 2884. İmam Sadiq(e):«Her verilen suala cavab veren delidir.» 2885. İmam Sadiq (e):«Alimin, ona verilen sualın cavabını bilmeyende «Allah daha yaxşı bilir.» demeye haqqı var. Amma alim olmayanın bele demeye haqqı yoxdur ve «bilmirem» demelidir.» ioooooop 182 Sual (2) Hacet istemek 899. İnsanlardan hacet istemeyin qadağan olması Qur’an: «Bu sedeqeler Allah yolunda sıxıntıya düşen ve (öz dolanışıqlarını temin etmek üçün) sefere çıxa bilmeyen yoxsullar üçündür. Onlar çox heyalı olub (dilençilikden çekindiklerine göre), melumatı olmayanlar onları varlı hesab edirler. Sen onları üzlerinden tanıyırsan. Onlar insanlardan israrla heç ne istemezler. Şübhesiz ki, onlara sedeqe verdiyiniz her bir maldan, Allah agahdır.» 2886. Allahın Peyğemberi (s):«Ey Ebuzer! Xahişden ve dilençilikden ehtiyatlı ol ki, o, düynada xarlığa ve yoxsulluğa sebeb olar, Qiyamet günü ise hesab-kitabı uzundur.» 2887. Allahın Peyğemberi (s):«Kim mene insanlardan heç ne istememeyi söz verer ki, men ona Cenneti verim?» Suban dedi:«Men.» Bundan sonra Suban insanlardan heç ne istemirdi.» 2888. Allahın Peyğemberi (s):«Ehtiyacını dile getirmeyin qapısını öz üzüne açan ele bir bende olmadı ki, Allah-taala yoxsulluğun yetmiş qapısını onun üzüne açmasın.» 2889. İmam Eli (e):«Kim Allahdan qeyrisinden bir şey istese, mehrumiyyete layiq olar.» 2890. İmam Hesen (e):«Bu üç yerden başqa bir yerde ehtiyac istemek reva deyil: Ağır qanbahasında, ya üzücü borcda, ya öldürücü yoxsulluqda.» 2891. İmam Seccad (e):«İnsanlardan ehtiyac istemek heyatda xarlığa, heya ve abrın getmesine sebeb olar. Elece de, insanın vüqarını, ezemetini azaldar ve o, esl yoxsulluqdur. Ehtiyac elini insanlara az uzatmaq ise neğd olan ehtiyacsızlıqdır.» 2892. İmam Sadiq (e):«Bizim şiemiz acından ölse de, ehtiyac elini insanlara uzatmaz.» 900. Ehtiyac olmayan yerde kömek istemekden çekindirmek 2893. Allahın Peyğemberi (s):«Kim, ehtiyac olmadığı halda, ehtiyac elini uzadarsa neticesi başağrı ve ürek ağrısı olar.» 2894. İmam Seccad (e):«Men Rebbimi zamin tuturam ki, ehtiyacı olmadan başqasından bir şey isteyen ele bir kes olmadı ki, onun bu dileyi bir gün onu heqiqi ehtiyac elini uzatmağa mecbur etmesin.» 2895. İmam Baqir (e):«Kim ehtiyacı olmadan xahiş (ve dilençilik) ederse, Qiyamet günü üzü çırmaqlanmış halda Allahla görüşer.» 901. İnsanlardan ehtiyacsız olmağa heveslendirmek 2896. Allahın Peyğemberi (s):«Kim bizden bir şey istese ona vererik, kim bir şey istemese Allah-taala onu ehtiyacsız ve varlı eder.» 2897. Allahın Peyğemberi (s):«Sizlerden her biriniz kendir götürüb bir qucaq odun getirib satsa ve bu işle öz abrını qorusa, bu onunçün ehtiyac elini uzatmaqdan daha yaxşıdır.» 902. Yaxşılığı onun ehlinden istemek 2898. Allahın Peyğemberi (s):«Yaxşılığı ve bexşişi ümmetimin sexavetlilerinden ve mehribanlarından isteyin ki, onların kölgesinde yaşayasınız.» 2899. İmam Eli (e):«Senin abrın donmuş buzdur, ehtiyac istemek ise onu damla-damla erider. Belelikle, bax gör onu kimin yanında eridirsen.» 2900. İmam Eli (e):«Ehtiyacın aradan getmesi onu ehli olmayandan istemekden daha asandır.» 903. Dilek dilemeyin qaydası 2901. İmam Sadiq (e):«Sene redd cavabı vermesinden qorxduğun kimseden heç ne isteme.» 2902. İmam Sadiq (e):«Üç şey mehrumiyyete sebeb olar: istemekde israr etmek, qeybet ve rişxend etmek.» 904. İsteyeni naümid qaytarmağın qadağan olması Qur’an: «Ve dilençini (qapıdan) qovma» Hedis: 2903. Allahın Peyğemberi (s):«Dilençinin dileyini redd etmeyin. Çünki dilençilerin yalan danışmaqları olmasaydı, onların xahişini redd eden şexs heç vaxt nicat tapmazdı.» 2904. Allahın Peyğemberi (s):«Dilençiye baxın, eger ona üreyiniz yansa sedeqe verin. Çünki o, doğru danışır.» 2905. İmam Eli (e):«Dilençini eliboş geri qaytarma, eksine, üzümün ya xurma denesinin yarısı olmuş olsa bele, ona ver.» 2906. İmam Eli (e):«Vermek istediyin sedeqenin azlığından utanma, Çünki (dilençini) mehrum etmek ondan daha pisdir.» 2907. İmam Hüseyn (e): Möhtac xahiş etmekle öz hörmetini ve abrını tökmüşdür. Sen de, onu naümid etmemekle öz abrını ve hörmetini saxla.» 2908. İmam Baqir (e):«Dilençi onun xahişinde ve isteyinde ne gizlendiyini bilseydi, heç vaxt heç kimden bir şey istemezdi. Eger xahiş olunan şexs, naümid qaytarmaqda ne gizlendiyini bilseydi, heç vaxt heç kes digerini naümid qaytarmazdı.» 2909. İmam Sadiq (e):«Bir şexs ehtiyac elini mene uzadan zaman onun ehtiyacını ödemeye telesirem. Çünki işin işden keçdiyinden ve menim kömeyimin artıq ona fayda vermemesinden qorxuram.» 2910. İmam Sadiq (e):« Üç dilençiye yemek verin. Bundan sonra ixtiyar sizin özünüzdedir, isteseniz daha çoxunu yedirdersiniz, isteseniz de yedirtmezsiniz. Bele ki, artıq o gününüzün vezifesini yerine yetirmisiniz.» 2911. Me’sumlar (e):«Biz yardıma layiq olanın xahişini redd etmekden qorxduğumuza göre, buna layiq olmayanlara da bexşiş vererik.» ioooooop 183 Söyüş söymek 905. Mömini söymek 2912. Allahın Peyğemberi(s):«Mömini söymek mehv olmağın kandarında durmaq kimidir.» 2913. Allahın Peyğemberi (s):«Mö’mine tehqiramiz sözler demek fasiqlik (fisqdir), onunla müharibe etmek küfr, onun etini yemek (qeybetini etmek) Allaha itaetsizlikdir.» 906. Söyüş söymeyin qadağan olması Qur‘an: «Allahdan qeyrisini çağıranları (sitayiş edenleri) söymeyin ki, bele olan halda onlar da düşmençilik ve cahilliklerine göre Allahı söyerler. Belece, her ümmetin emellerini (öz gözlerinde) zinetlendirdik. Onların son qayıdışı Allahın yanınadır. Allah onlara etdikleri emellerden xeber verecekdir.» Hedis: 2914. Allahın Peyğemberi (s):«Külekleri söymeyin. Onlar (Allah terefinden) memurdurlar. Dağları, anları, günleri ve geceleri söymeyin ki, günahkar olarsınız ve özünüze qayıdar.» 2915. Allahın Peyğemberi (s):«İnsanları söymeyin ki, bu işinizle onların arasında özünüze düşmen taparsınız.» 2916. İmam Eli (e) (onu söymüş olan kişini söymek isteyen Qembere xitaben): «Sakit ol, Qember! Seni söyeni xar ve rüsvay halda qoy ki, Rehman Allahı razı ve şeytanı narazı ederek düşmenine ceza vermiş olasan. Toxumu yaran ve mexluqatı yaradan Allaha and olsun ki, mö’min öz Rebbini dözümlülük ve güzeşt etmek kimi başqa bir şeyle razı etmedi. Sakitlik kimi bir silah qeder başqa bir şeyle şeytanı qezeblendirmedi ve axmağa, onun müqabilinde susmaq kimi diger bir şey ile ceza vermedi.» 2917. İmam Kazim (e) (iki neferin bir-birine söyüş söydüyünü gördükde): «Birinci başlayan daha çox zülmkardır ve qarşı terefin günahı zülme meruz qalan öz heddini aşmayanadek, onun boynundadır.» 2918. İmam Kazim (e):«Heç vaxt bir-birini söyen iki nefer olmayıb ki, onlardan daha çox söyüş söyen daha aşağı meqama çökmesin.» 907. Peyğemberleri ve vesilerini söyen şexsin cezası. 2919. Allahın Peyğemberi (s):«Kim peyğemberlerden birini söyse, onu öldürün. Kim onların vesilerinden birini söyse, şekksiz ki, peyğemberi söymüşdür.» 2920. İmam Sadiq (e) (Allahın Resulunu söyen şexsin hökmü barede verilen sualın cavabında): «Ona daha yaxın olan kimse, onu mühakime etmek üçün imamın yanına aparmadan öldürsün.» 908. İcaze verilen söyüş 2921. Allahın Peyğemberi (s):«Sizlerden biriniz (din) qardaşını söyen zaman onun eline, obasına, atasına, anasına söymesin. Eksine, bele desin:«Sen simicsen, sen qorxaqsan, sen yalançısan» Bir şertle ki, onun heqiqeten bele olduğunu bilsin.» ioooooop 184 Secdeler 909. Secdeler 2922. İmam Eli (e):«Bendeni heç ne çoxlu secdeler ve rukular qeder pak olan Allaha yaxınlaşdırmaz.» 2923. İmam Sadiq (e) :«Secde, Adem övladının ibadetinin zirvesidir.» 2924. İmam Sadiq (e) (Seid ibn Yesarın «Ruku halında dua edim ya secde halında?» sualına cavabından): «Beli, secde halında dua et. Çünki bendenin Allaha en yaxın halı secdedir. O halda dünyan ve axiretin üçün Allahın dergahına dua et.» 910. Secdeni uzatmaq 2925. Allahın Peyğemberi (s):«Allahın seni menimle birge qebirden qaldırmasını isteyirsense, vahid Qehhar olan Allahın dergahına uzun secde et.» 2926. İmam Eli (e):«Secdeleri uzadın. Çünki iblis üçün Adem övladını secde halında görmek qeder daha ağır ve xoşagelmez bir menzere yoxdur. Bele ki, secde etmek ona emr olunsa da, emre itaet etmedi.» 2927. İmam Sadiq (e); «Bir deste insan Allahın Resulunun yanına gelib erz etdi:«Ey Allahın Resulu! Rebbinin qarşısında Cenneti bize zemanet ver.» Allahın Resulu(s) buyurdu:«Bir şertle ki, siz de uzun secdelerle mene kömek edesiniz.» 2928. İmam Sadiq (e):« Eli ibn Hüseyn (e) secdeye gedende, bedeninden ter axanadek başını secdeden qaldırmazdı.» 911. Secde elameti Qur’an: «Üzlerinde secdelerin eser-elameti var.» Hedis: 2929. İmam Eli (e):«Men kişi üçün alnının saf görünmeyini ve onda secdeden bir eser-elamet olmamasını beyenmirem.» 2930. İmam Baqir (e):«Atamın secde yerinde bir nişane peyda yaranmışdı. İlde iki defe ve her defe beş qabar ondan keserdi. Buna göre o Hezrete «Zus-sefenat» ye’ni «qabar sahibi» deyerdiler.» 912. İmam Hüseynin (e) torpağına secde etmek 2931. İmam Sadiq (e):«Hüseynin (e) torpağına secde etmek yeddi hicabı yarar.» ioooooop 185 Mescid 913. Mescid Allahın evidir Qur’an: «Heqiqeten, mescidler ve secdegahlar Allahındır. Buna göre Allahla beraber heç kesi çağırmayın.» Hedis: 2932. İmam Sadiq (e):«Sizlere mescidlere getmeyi tövsiye edirem. Çünki mescidler Allahın yer üzünde evleridir. Kim pak ve temiz halda oraya daxil olsa, Allah-taala onu günahlardan temizleyer ve zevvarları sırasında qeyd eder. Belelikle, mescidlerde çox namaz qılıb dua edin.» 914. Mescidleri abad etmek Qur’an: «Allahın mescidlerini yalnız Allaha ve axiret gününe iman getiren, namaz qılan, zekat veren ve Allahdan başqa heç kesden qorxmayan şexs abad eder. Ümid var ki, onlar doğru yolu tapsınlar.» Hedis: 2933. Allahın Peyğemberi (s) (mescidlerin nece abad olunması barede Ebuzerin sualının cavabında): «Onlarda seslerini qaldırmasınlar, nalayiq ve boş-boş sözlere, işlere vaxt serf etmesinler. Orada alış-veriş edilmesin. Mescidde olduğun müddetde heder ve ehemiyyetsiz işlerden el çekesen. Eger bele etmesen, Qiyamet günü özünden başqa bir kesi danlamağa haqqın yoxdur.» 2934. İmam Sadiq (e):«Kim bir mescid tikse, Allah-taala onunçün Cennetde bir ev tiker.» 915. Mescidlere getmek 2935. Allahın Peyğemberi (s):«Kim camaat namazında iştirak etmek üçün mescide getse, atdığı her bir addıma yetmiş min yaxşı emelin savabı yazılar ve hemin heddle derecesi ali seviyyeye yükseler. Eger bu halda ölerse, Allah-taala yetmiş min meleyi, qebrden qalxan günedek onu qebrde ziyaret etmek, tenhalıqda onunla munis olmaq ve günahlarının bağışlanmasını istemekden ötrü ayırar.» 916. Mescidde oturmaq 2936. Allahın Peyğemberi (s):«Ey Ebuzer! Mescidde oturduğun müddetde Allah-taala her aldığın nefes üçün sene Cennetde bir derece verer, melekler sene salam gönderer, mescidde çekdiyin her bir nefes üçün sene on yaxşı emelin savabı yazılar ve on günahın siliner.» 917. Mescidle qonşuluq ve onda namaz qılmaq 2937. İmam Eli (e):«Mescidin qonşuluğunda yaşayan şexsin bir üzrlü sebeb, ya xeste olduğu haldan başqa mescidden qeyri bir yerde qıldığı namazı qebul deyil.» Erz etdiler:«Ey Emir-el-mö’minin! Mescidin qonşusu kimdir?» Hezret (e) buyurdu:«Mescidde namaz qılmaq üçün de‘vet sesini eşiden şexs» 2938. İmam Eli (e):«Mescidin etrafı qırx ziredir, mescidin qonşuluğu ise her terefe qırx evdir.» 918. Mescidde edeb qaydaları 2939. Allahın Peyğemberi (s):«Kim bu pis iyli deneni (ye’ni sarımsağı) yeyerse, bizim mescide yaxınlaşmasın. Amma mescide gelmeyecek şexse yemeyin eybi yoxdur.» 2940. Allahın Peyğemberi (s):«Mescidde iki reket namaz qılmadan onu özünüzün keçid yeri etmeyin.» ioooooop 186 Sexavet 919. Sexavet 2941. Allahın Peyğemberi (s):«Sexavet Allahın ezemetli xisletidir.» 2942. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala bütün velilerinin tebietinin xemirini sexavetden başqa bir şeyle yoğurmamışdır.» 2943. İmam Eli (e):«Sexavet Allaha ve insanlara yaxınlaşmağın sebebidir.» 2944. İmam Eli (e): «Ağla kömek etmek üçün sexavetden başqa bir şeyden imdad istenilmesin.» 2945. İmam Eli (e):«Sexavet müdrikliyin meyvesi ve qenaet şerefin delilidir.» 2946. İmam Eli (e):«Sexavet mehebbetin toxumunu seper.» 2947. İmam Eli (e):«Sexavet mehebbet getirer, exlaqı ve xasiyyeti bezeyer.» 2948. İmam Sadiq (e):«Sexavet peyğemberlerin exlaqi keyfiyyetlerinden biri ve imanın sütunudur. Sexavetli olmayan mömin yoxdur. Yalnız yeqinlik ve ali hedef sahibi sexavetli ola biler. Çünki sexavet yeqinlik nurunun şüasıdır ve buna göre hedefi tanıyan şexse bexşiş etmek asan olar.» 2949. İmam Sadiq (e):«Sizin en yaxşılarınız sexavetlileriniz ve en pisleriniz xesislerinizdir.» 920. Sexavetli 2950. «el-Kafi»:«Allah-taala Musaya (e) vehy etdi ki, Samirini öldürme. Çünki o, sexavetlidir.» 2951. Allahın Peyğemberi (s):«Sexavetli şexs Allaha yaxındır, insanlara yaxın ve Cennete de yaxındır.» 2952. Allahın Peyğemberi (s):«Sexavetlinin sehvinden keçin. Her defe ayağı büdreyen zaman Allah-taala onun elinden tutar.» 2953. İmam Sadiq (e):«Günaha batmış sexavetli genc Allah yanında xesis abid qocadan daha sevimlidir.» 2954. İmam Rza (e):«Sexavetli şexs insanların süfresinden yeyer ki, insanlar da onun süfresinden yesinler. Amma xesis insanların süfresinden yemez ki, onlar da onun süfresinden yemesinler.» 921. Sexavetin serheddi Qur‘an: «Elini boynuna bağlama (ye’ni xesis olma) ve tamamile açıq saxlama ki, peşmançılıq ve hesret içinde oturarsan.» («İsra» 29) Hedis: 2955. Allahın Peyğemberi (s):«İnsanların en sexavetlisi öz malının zekatını verendir.» 2956. İmam Eli (e):«Sexavet öz malından bexşiş, ehsan vermek ve başqalarının serveti qarşısında zahidlik etmekdir.» 2957. İmam Sadiq (e):«Kerem ve sexavet sahibi öz malını haqq yolunda xercleyendir.» 2958. İmam Sadiq (e):«Sexavet bir kimsenin xahişi olmadan heyata keçer. Amma xahişden sonra edilen sexavet utancaqlıqdan ireli gelir ve mezemmetden qaçmaq üçündür.» 2959. İmam Eskeri (s):«Sexavetin heddi var, eger onu aşsalar ifrat olar.» ioooooop 187 Sirr 922. Sirr saxlamaq 2960. İmam Eli (e):«Kim öz sirrini gizletse, seçim qüdreti onun öz elinde olar.» 2961. İmam Eli (e):«Qelebe uzaqgörenlikle, uzaqgörenlik fikirleşmekle ve fikirleşmek sirr saxlamaqla elde olunur.» 2962. İmam Eli (e):«Senin sirrin senin esirindir. Eger onu faş etsen, sen onun esiri olacaqsan.» 2963. İmam Eli (e):«Aqil insanın sinesi onun sirr sandığıdır.» 2964. İmam Eli (e):«Sirr bilenlerin sayı her ne qeder çox olarsa, onların faş olma ehtimalı bir o qeder artıq olar.» 2965. İmam Eli (e):«Ne qeder mehebbetin varsa dostuna hesr et, amma inamının hamısını onun ayağı altına atma.» 2966. İmam Eli (e) :«İşlerin en uğurlusu tam mexfilikle baş verendir.» 2967. İmam Eli (e):«Öz sirrini e‘timad etdiyin kesden başqa heç kime verme.» 2968. İmam Eli (e):«Senin sirrinin bilinmemesinin ne qorxusu var!?» 2969. İmam Eli (e):«Öz sirrini gizletmekde aciz olan şexsin, başqalarının sirrini saxlamağa qüdreti çatmaz.» 2970. İmam Sadiq (e):«Sirrin faş olması süquta uğramaqdır.» 2971. İmam Sadiq (e):«Senin sirrin, senin qanının bir hissesidir. Buna göre senin damarlarından qeyrisinde axmamalıdır.» 2972. İmam Rza (e):«Möminde bu üç xislet olmasa mömin olmaz. Bir xislet öz Rebbinden, bir xislet peyğemberinden ve bir xislet de öz velisindendir. Rebbinin xisleti sirr saxlamaqdır. Allah-taala buyurmuşdur: «Qeybi ve sirri bilendir. Beyendiyi peyğemberden başqa heç kesi Öz sirrinden, qeybinden agah etmez.» 2973. İmam Cavad (e):«Bir şeyi möhkemlenmemiş ve sabit olmamış üze çıxarmaq, onun korlanmasına getirib çıxarar.» 923. Sirri vermeye layiq olmayanlar 2974. İmam Eli (e):«Sirr saxlamağa taqeti olmayan nadana sirr verme.» 2975. İmam Eli (e):«Emanete sadiq olmayana sirr verme.» 2976. İmam Eli (e):«Üç nefere sirr vermek olmaz: qadına, söz gezdirene ve axmağa.» 2977. İmam Sadiq (e):«Dörd şey berbad olar: ….ve ağıldan heç bir behresi olmayana sirr vermek.» ioooooop 188 Şadlıq 924. Şadlanmağa layiq olan şey 2978. İmam Eli (e) (Abdullah ibn Abbasa xitaben): «Allahı terif etdikden sonra be’zen insan her bir halda onun eline çatacaq bir şeyi qazananda sevinir. Be’zen de, heç vaxt ona çata bilmediyi bir şeyi elde etmeyende qüsselenir. Belelikle, sen axiret işlerinden birine çatanda sevin ve onun işlerinden birini elden veren zaman qüsselen.» İbn Abbas deyerdi ki, Allahın Resulunun (s) sözünden sonra, bu söz qeder heç bir sözden faydalanmadım.» 925. Şadlığın amilleri 2979. İmam Eli (e):«Şadlığa yumşaq xasiyyetden başqa heç bir şeyle kömek etmek olmaz.» 2980. İmam Eli (e):«Eqlin kökü qüdret, onun meyvesi ise sevincdir.» 926. Kim bir qelbi sevindirerse… 2981. Allahın Peyğemberi (s):«Cennetde darul-fereh (ye’ni şadlıq sayarı) adlanan saray var. Oraya yalnız möminlerin yetimlerini sevindirenler daxil olacaq.» 2982. Allahın Peyğemberi (s):«Heqiqeten, Cennetde «darul-fereh» adlı bir saray var ki, oraya yalnız uşaqları sevindirenler daxil olar.» 2983. İmam Eli (e):«And olsun bütün avazları eşiden kese, bir qelbi şadlandıran ele bir şexs olmayıb ki, Allah-taala o şadlıqdan bir lütf yaratmasın. Hemin şexs bir çetinliye, müsibete düşende bu lütf üzüaşağı axan su kimi müsibetin üzerine axar ve qerib deve sürüden qovulduğu kimi, o müsibeti ondan uzaqlaşdırar.» 2984. İmam Sadiq (e):«Sizlerden her hansı biriniz bir mömini sevindiribse yalnız onu sevindirdiyini fikirleşmesin. Eslinde, Allaha and olsun ki, bizi sevindirmişdir. Allaha and olsun, Allahın Resulunu (s) sevindirmişdir.» 927. Mömini sevindiren, Allahı sevindirmişdir 2985. Allahın Peyğemberi (s):«Kim bir mömini sevindirse, meni sevindirmişdir. Kim meni sevindirse, Allahı sevindirmişdir.» 928. Möminin qelbinden qemi aparmağın savabı 2986. İmam Sadiq (e):«Kim möminin qemini aparsa, Allah-taala axiret qemlerini ondan uzaqlaşdırar ve qebirden rahat qelble qaldırar.» 2987. İmam Sadiq (e):«Allah-taala mömini qebrden çıxaranda, onunla bir suret de çıxar ve möminin qabağınca geder. Mömin Qiyamet gününün qorxulu sehnelerinden birini görende, hemin suret deyer:«qorxma ve kederlenme….» Mömin ona deyer:«Sen kimsen?» Suret deyer:«Men mömin qardaşına çatdırdığın hemin şadlıq ve sevincem.» 2988. İmam Rza (e):«Kim möminin işinin düyününü açsa, Qiyamet günü Allah-taala onun qelbinin düyününü açar.» ioooooop 189 İsraf 929. Heddi aşmaq Qur’an: «Ey Adem övladları! Her bir mescide gedende öz zinetlerinizi geyinin, yeyin, için ve israf etmeyin ki, Allah-taala israf edenleri sevmez.» Hedis: 2989. İmam Eli (e):«Biçare israfçı! Öz nefsinin islahından ve elden verdiklerinin yerini doldurmaqdan nece de uzaqdır.» 2990. İmam Eli (e):«İsraf puçluqdur, orta heddi gözlemekse servet getirer.» 2991. İmam Eli (e):«Malı nahaq yere xerclemek israf ve zay etmekdir» 2992. İmam Seccad (e) (duada): «Ey Allahım! Meni israf etmekden çekindir, ruzimi telef olmaqdan qoru, malıma bereket vermekle onu artır ve onu xeyir işlerde xerclemeyin yolunu mene göster.» 930. İsrafçının nişanesi 2993. Allahın Peyğemberi (s):«İsrafçının dörd nişanesi var: batil işlerle öyüner, ona aid olmayan şeyi yeyer, xeyirli işlere meylsiz olar ve ona xeyir vermeyen şexsi inkar eder.» 2994. İshaq ibn Emmar:«İmam Sadiqden (e) soruşdum:«Mö’minin on köyneyi ola bilermi?» Hezret buyurdu:«Beli.» Erz etdim:«İyirmi köynek nece?» Buyurdu:«Beli. Bunlar israf deyil. İsraf çöl, bayır ve qonaq paltarını ev ve elaltı paltarları etmekdir.» 2995. İmam Eskeri (e):«Heqiqeten, sexavetin heddi var. Eger onu aşsalar israf olar.» 931. İsrafın en az heddi 2996. Allahın Peyğemberi (s):«Üreyin istediyi her şeyi yemek israfdır.» 2997. İmam Sadiq (e):«İsrafın en az heddi qabın dibinde qalan suyu, ya yemeyi atmaq, hemçinin bayır paltarını ev ve elaltı paltarına çevirmek ve (xurma ve meyvelerdeki) çeyirdeyi tullamaqdır.» 932. İsraf sayılmayan şey 2998. Allahın Peyğemberi (s):«İsrafda bir xeyir gizlenmemişdir ve xeyir işlerde israf yoxdur.» 2999. İmam Sadiq (e):«Bedeni sağlam saxlayan şeyde israf yoxdur… eslinde israf malı telef eden ve bedene ziyan veren şeylerdir.» 3000. «Biharul-Envar»:«İmam Kazimden (e) soruşurlar:«On köyneye sahib olmaq israfdırmı?» Buyurur:«Xeyr. Eksine, çox köyneye sahib olmaq köyneklerin ömrünü uzadar. İsraf çöl paltarını çirkli yere geymekdir.» ioooooop 190 Oğurluq 933. Oğurluq Qur‘an: «Oğru kişi ve qadının, etdikleri emele göre Allah terefinden ceza olaraq ellerini kesin. Allah izzet ve hikmet sahibidir.» Hedis: 3001. İmam Rza (e):«Allah-taala oğurluğu haram etmişdir. Çünki, buna icaze verilseydi, malların mehvine ve insanların qetline sebeb olardı. Bele ki, bir-birinin mallarını qesb etmek qarşılıqlı kütlevi qetllere, münaqişelere ve paxıllığa sebeb olur. Elece de ticaret ve senayeden uzaqlaşmağa, servetlerin haram ve nalayiq yollarla elde edilmesine getirib çıxarardı. Sağ el bu sebebden kesilir ki, oğru sağ eli ile eşyalara toxunur. Sağ el hem de onun bedeninin en yaxşı ve en çox fayda veren üzvüdür. Buna göre, onun kesilmesi oğru üçün ceza ve başqaları üçün bir ibret dersidir ki, haram yolla mallara tecavüz etmek niyyetinden el çeksinler. Hem de ona göre ki, oğru daha çox sağ el ile oğurluq edir.» 934. Oğurluğa göre cezalandırılmayanlar 3002. Allahın Peyğemberi (s):«Oğrunun eli, yalnız dinarın dördde biri ve ondan çox mebleğde oğurluqda kesiler.» 3003. İmam Eli (e):«Bir qızın qulağından zorla mirvari sırğanı oğurlayan kişi barede buyurdu:«Bu aşkar oğurluqdur.» Sonra şallaq vurub zindana saldı.» 3004. İmam Eli (e):«Dörd neferin eli kesilmemelidir :qapıb qaçırdan, qenimete xeyanet eden, qenimetden oğurlayan ve fehlenin oğurluq etmesi. Çünki bunların işi oğurluq yox, xeyanet sayılır.» 3005. İmam Baqir (e)ve ya İmam Sadiq (e):« Yalnız divarı deşmek ya qıfılı sındırmaqla eve daxil olan oğrunun eli kesiler.» 3006. İmam Sadiq (e):«Eger fehle yaxud qonaq oğurluq etse, elleri kesilmez. Çünki onlara e‘timad olunubdur.» 3007. İmam Sadiq (e):«Qehetlik ve aclıq olan illerde oğrunun eli kesilmez.» 3008. İmam Sadiq (e):«Eger oğru öz ayağı ile gelib oğurluğunu e’tiraf etse ve Allah dergahına tövbe edib oğurladığı malı sahibine qaytarsa, eli kesilmez.» 191 Xoşbextlik 935. Xoşbext 3009. Allahın Peyğemberi (s) (Emirel-möminine (e) xitaben): «Esil xoşbext, seni seven ve sene itaet eden şexsdir.» 3010. İmam Eli (e):«Xoşbext insan Allaha ixlasla itaet edendir.» 3011. İmam Sadiq (e):«Alim olmayan xoşbext sayılmağa layiq deyil.» 936. Xoşbextlik getiren amiller 3012. İmam Eli (e):«Elminize emel edin ki, xoşbext olasınız.» 3013. İmam Eli (e):«Alimlerle oturub dur ki, xoşbext olasan.» 3014. İmam Eli (e):«Xoşbextlik haqqa bağlılıqdadır.» 3015. İmam Eli (e):«Öz nefsinin hesabatını aparan xoşbext olar.» 3016. İmam Eli (e):«Kim öz nefsini islah etmek namine onu eziyyete salarsa, xoşbext olar. Amma kim öz nefsini lezzetlere tapşırarsa, bedbext olar ve Allahın dergahından qovular.» 937. Xoşbextlik sayılan şey 3017. Allahın Peyğemberi (s):«Dörd şey kişinin xoşbextliyidir: leyaqetli yoldaşlar, emelisaleh övlad, uyğun olan zövce ve iş yerinin öz şeherinde olması.» 3018. İmam Eli (e):«Qelbde kin ve paxıllığın olmaması bendenin xoşbextliyidir.» 3019. İmam Eli (e):«Xeyir işler görmeye nail olmaq xoşbextlikdir.» 938. Heqiqi xoşbextlik 3020. İmam Eli (e):«Heqiqi xoşbextlik insanın işinin xoşbextlikle sonuclanmasıdır. Heqiqi bedbextlik ise insanın işinin bedbextlikle neticelenmesidir.» 3021. İmam Eli (e):«Emeller pak olan Allaha erz edilen zaman heqiqi xoşbext esl bedbextden ayrılar.» 939. En xoşbext insan 3022. Allahın Peyğemberi (s):«En xoşbext insan böyük insanlarla yoldaşlıq edendir.» 3023. İmam Eli (e):«En xoşbext insan öteri lezzeti, ebedi lezzete göre terk edendir.» 3024. İmam Eli (e):«Dünyada en xoşbext insan, özüne ziyan bildiyi şeyden çekinen ve en bedbext insansa öz nefsinin isteklerine tabe olandır.» 3025. İmam Eli (e):«En xoşbext insan bizim fezilet ve meqamımızı tanıyan, bizim vasitemizle Allaha yaxınlaşan, bize mehebbetde semimi ve ixlaslı olan, dediklerimize emel eden ve qadağan etdiyimizi terk edendir. Bele insan bizdendir ve ebediyyet sarayında (Cennetde) bizimledir.» 3026. İmam Eli (e):«En xoşbext insan, hamıdan teqvalı olandır.» ioooooop 192 Sefer 940. Sefer 3027. Allahın Peyğemberi (s):«Sefere çıxın ki, sağlam qalasınız ve qenimet elde edesiniz.» 3028. Allahın Peyğemberi (s):«Sefer ezabın bir hissesidir. Sizlerden biriniz seferi başa vuran kimi, tezlikle öz ailesinin yanına qayıtsın.» 3029. İmam Eli (e):«Seferden qabaq öz yol yoldaşınla maraqlan ve ev almamışdan qabaq bax gör, qonşun kimdir.» 941. Seferin qaydası 3030. Allahın Peyğemberi (s):«Üç nefer hemsefer olduqda, öz aralarından bir neferi başçı seçsinler.» 3031. Allahın Peyğemberi (s):«İnsanların başçısı seferde onlara xidmet edendir.» 3032. Allahın Peyğemberi (s):«Sizlerden biriniz seferden qayıdanda bir daş parçası da olsa öz ailesi üçün hediyye ve töhfe getirsin.» 3033. İmam Eli (e):«Sen ona qarşı münasibetde, onu özünden üstün bildiyin kimi, o da seni özünden üstün bilmeyen şexsle sefere çıxma.» 3034. İmam Sadiq (e):«Öz seferini sedeqe vermekle başla ve istediyin vaxt yola düş. Çünki sedeqe vermekle seferin salamatlığını alarsan.» 3035. İmam Sadiq (e):«Loğman öz oğluna dedi:«Bir neçe neferle hemsefer olanda özüne ve onlara aid olan işlerde yol yoldaşlarınla meşveret et, onlarla gülerüz ol, ehtiyat üçün götürdüyün azuqenden onlara eliaçıqlıq et. Seni de‘vet etseler qebul et. Üç şeyde onlardan üstün ol: susmaqda, çox namaz qılmaqda ve öz minik, ve ya servet ve yaxud götürdüyün azuqede sexavetlilikde.» 3036. İmam Sadiq (e):«Seferde merdlik aşağıdakılardan ibaretdir: yol azuqenden yoldaşlarına bexşiş etmek, Allahı qezebe getirmeyen zarafat etmek, hemseferlere az müxalifde olub, az narazılıq etmek ve onlardan ayrıldıqdan sonra onları pis sözlerle yad etmemek.» 942. Qadağan olunmuş seferler 3037. İmam Eli (e):«İnsan öz dinine ve namazına ziyan deyeceyinden qorxduğu sefere çıxmamalıdır.» 3038. İmam Sadiq (e) (Mehemmed ibn Muslimin seferde cünub olan ve qüsl almaq üçün qardan ve buzdan başqa bir şey tapmayan şexsin hökmü barede sualına cavabından): «Bele veziyyetde zeruret halı vardır. O, bir daha dinine ziyan vuran mekana çıxmamalıdır.» 923. Gezmek 3039. İmam Sadiq (e) İmamın qardaşı Abdullah ibn Muhemmedin (e) menzilinde o Hezretin (e) yanına gelib «Size feda olum. Buraya ne meqsedle gelmisiniz?» deye soruşan Emr ibn Hureyse cavabında buyurdu:«Gezmek üçün.» 3040. İmam Rza (e):«Bir gün xudmani bir gezintiye çıxmışdıq. Amma xidmetçilerden biri duz götürmeyi yaddan çıxarmışdı. Buna göre, bizim üçün kesdikleri kök qoyundan heç ne yemeyib geri qayıtdıq.» ioooooop 193 Su içirtmek 944. Su içirtmek 3041. Allahın Peyğemberi (s):«Kişinin öz arvadına su içirtmeyinin savabı var.» 3042. Allahın Peyğemberi (s):«Günahların çoxalanda, dalbadal teşnelere su ver.» 3043. İmam Seccad (e):«Kim susamış mömine su verse, Allah-taala ona möhürlenmiş Cennet şerabından içirder.» 3044. İmam Baqir (e):«Kim teşneye bir ağız su içirtse, Allah-taala ona möhürlenmiş Cennet şerabından içirder.» 3045. İmam Baqir (e):«Qiyamet günü her şeyden evvel hesabatı aparılan şey teşneye su vermeyin sedeqesinin savabı olacaqdır.» 3046. İmam Sadiq (e):«En yaxşı sedeqe yanan ciyeri serinletmekdir. Kim bir heyvanın, ya ondan qeyrisinin yanğılı ciyerini serinlederse, Allah-taala Onun kölgesinden başqa bir kölgenin olmayacağı gün onun üzerine kölge salar.» 945. Su verene layiq olan cehet 3047. Allahın Peyğemberi (s):«Camaata su verenin özü hamıdan axırda su içmelidir.» ioooooop 194 Mestlik 946. Her mestedici haramdır 3048. Allahın Peyğemberi (s):«Her bir mestedici haramdır.» 3049. İmam Baqir (e):«Çoxu mestlik getiren her şeyin azı da haramdır.» 947. Mestedicilerin növleri 3050. Allahın Peyğemberi (s):«Ey Mesudun oğlu! Günahın mestliyinden çekin. Çünki günahın mestliyi şerabın mestliyi kimi, eslinde ondan da şiddetlidir. Allah-taala buyurur:«Kar, lal ve kordurlar. Buna göre, onlar qayıtmayacaqlar .» 3051. İmam Eli (e):«Mestlik dörd növdür: şerabın mestliyi, var-dövletin mestliyi, yuxunun mestliyi ve hakimiyyetin mestliyi.» 3052. İmam Eli (e):«Aqil insan var-dövletin, qüdretin terifin, ve gencliyin mestliyinden çekinmeye layiqdir. Çünki bu mestliklerin her birinin eqli zeifleden ve vüqarı aparan çirkin külekleri var.» 3053. İmam Eli (e):«Qeflet ve qürurun mestliyi başdan, şerabın mestliyinden geç çekilib geder.» ioooooop 195 Yaşayış yeri 948. Yaşayış yerinin genişliyi 3054. Allahın Peyğemberi (s):«Müselmanın xoşbextliyinden biri de geniş yaşayış yerinin olmasıdır.» 3055. İmam Baqir (e):«Yaşayışın derdlerinden biri de menzilin darlığıdır.» 949. Ehtiyacdan artıq tikmekden çekindirmek 3056. İmam Eli (e):«Eziyyetlerden biri de insanın yığdığı malı yememesi ve tikdiyi binada yaşamamasıdır. Sonra da Allah-taalanın yanına maldan ve binadan mehrum olduğu halda köçecekdir.» 3057. İmam Sadiq (e):«Ehtiyacdan artıq olan böyük bina Qiyamet günü sahibinin boynuna yük olacaqdır.» 3058. İmam Sadiq (e):«Yaşayış ehtiyacından artıq bina tiken şexs Qiyamet günü onu daşımağa mecbur olacaq.» 950. Evin satılması 3059. Allahın Peyğemberi (s):«Kim bir ev satıb puluna onu kimisini almasa, malı bereket tapmayacaq.» 3060. Allahın Peyğemberi (s):«Sizlerden biriniz bir menzil, ya mülk satanda, bilsin ki, onu kimisini almasa, onun pulu berekete layiq deyil.» ioooooop 196 Silah 951. Silah düzeltmeyin mukafatı 3061. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala bir döyüş oxuna göre 3 neferi Cennete aparacaq: onu xeyir niyyetle düzeldeni, onu atanı ve bu oxu onun ixtiyarına vereni.» 952. Silah ve xeyir Qur‘an: «Kafirler sizin öz silahlarınızdan qafil olmadığınızı isteyirler.» Hedis: 3062. Allahın Peyğemberi (s):«Xeyirlerin hamısı qılıncda ve qılıncın kölgesi altındadır. İnsanları qılıncdan qeyri bir şey islah etmez. Qılınclar Cennet ve Cehennemin açarlarıdır.» 3063. Allahın Peyğemberi (s):«Cennet qılıncların kölgesi altındadır.» 3064. İmam Sadiq (e):«Allah-taala öz Resuluna on il İslamı insanlara dil ile tebliğ etmeyi emr etdi. Amma onlar bu dini qebul etmekden boyun qaçırdılar. Nehayet, ona müharibe fermanını verdi. Buna esasen, xeyir qılıncda ve qılıncın kölgesindedir. Evvelde bele olduğu kimi, yeniden bir daha bele olacaq.» 953. Din düşmenlerine silah satmağın qadağan olması 3065. Allahın Peyğemberi (s) (Eliye (e) tövsiyyesinden): «Ey Eli! Bu ümmetden 10 nefer böyük Allaha qarşı küfr edendir: ……. herb ehli (müselmanlarla muharibe eden düşmenlere) silah satan şexs.» ioooooop 197 Sultan 3066. Allahın Peyğemberi (s):«Sultanın xidmetinde durmaqdan ehtiyatlı ol ki, bu iş dini aradan aparar. Ona kömeklik göstermeye ehtiyat et. Çünki onun işlerini beyenmeyeceksiniz.» 3068. Allahın Peyğemberi (s):«Kim Sultana xidmet etmek yolunu seçerse fitne ve azğınlığa düçar olar. Kim sultana daha çox yaxınlaşsa, Allahdan daha uzaq olar.» 3068. Allahın Peyğemberi (s):«Sultanın dergahından ve etrafından uzaq ol. Çünki sizlerden sultan dergahına ve etrafına en yaxın olanınız Allahdan en uzaq olanınızdır. Kim sultanı Allahdan üstün bilse, Allah-taala teqvanı ondan götürer, onu çaşqın ve meettel eder.» 3069. İmam Eli (e):«Sultanın yaxını ve sirdaşı olmaq şiri minmiş şexs kimidir. İnsanlar onun meqamına qibte etseler de, özü neçe tehlükeli veziyyetde olduğunu daha yaxşı bilir.» 3070. İmam Eli (e):«Sultandan uzaq ol ki, onun hiyle ve mekrlerinden amanda qalasan.» 955. Sultanın qarşısında baş eymek 3071. Allahın Peyğemberi (s):«Kim öz ehtiyacına göre zalım sultanın qarşısında özünü alçaltsa, Cehennem ateşinde onunla birlikde olar.» 3072. Allahın Peyğemberi (s):«Kim bir şeye tamahlanaraq zalım sultanı teriflese ve özünü onun qarşısında xar ve yüngül tutsa, Cehennemde ona yoldaş olar.» 3073. İmam Sadiq (e):«Eger mömin bir qüdret sahibinin, ve ya onun dinine müxalif olan şexsin qarşısında onun dünya malından bir şey elde etmek niyyeti ile baş eyib qulluğunda dayanarsa, Allah-taala onun ad-sanını yox eder. Bu işe göre ona qezeblener ve özbaşına buraxar. Eger onun dünya malından bir şey elde ederse, Allah-taala o maldan bereketi götürer.» 956. Edaletli sultanın fezileti 3074. Allahın Peyğemberi (s):«Tevazökar, edaletli sultan yer üzünde Allahın kölgesi ve Onun nizesidir.» 3075. İmam Eli (e):«Rehberler yer üzünde Allahın hökmlerini qoruyanlardır.» 3076. İmam Eli (e):«Heqiqeten, Allahın sultanı (haqq dinin hakimiyyeti ve rehberliyi) sizin işlerinizin qorunmasının ve sahmana düşmesinin sebebkarıdır. Buna göre, vaxt itirmeden öz meyliniz ve ixtiyarınızla ona itaet edin. Allaha And olsun, ya siz bu işi edeceksiniz, ya da Allah-taala İslam sultanını (islamın haqq hökumetini) sizin elinizden alıb, bir daha heç vaxt size nesib etmeyecek ve hakimiyyet sizden qeyrisine tapşırılacaqdır.» ioooooop 198 İslam 957. İslam Qur‘an: «Heqiqeten, Allahın yanında yegane din İslamdır.» «Kim İslamdan qeyri bir dini seçerse, heç vaxt ondan qebul edilmeyecek ve axiretde xesarete uğrayanlardan olacaqdır.» Hedis: 3077. Allahın Peyğemberi (s):«İslam üstün olaraq qalacaq ve heç bir şey ondan üstün olmayacaq.» 3078. Allahın Peyğemberi (s):«Kimin İslamı gözel ve heqiqi olarsa, öz cahiliyyet dövründe etdiyi emellere göre sorğu-suala çekilmeyecek. Kimin İslamı pis, çirkin olarsa, etdiyi ve edeceyi emellere göre hesabatı aparılacaq.» 3079. İmam Eli (e):«İslamdan böyük şeref yoxdur.» 3080. İmam Eli (e):«Heqiqeten, bu İslam Allah-taalanın özü üçün seçdiyi dindir. Öz nezareti altında terbiye etdiyi yaradılmışların en yaxşısına onu tebliğ etmeyi emr etdi. Onun sütunlarını Öz mehebbeti üzerinde qurdu. Onun izzetile diger dinleri xar etdi ve onu ucaltmaqla başqa mezhebleri aşağı endirdi.» 3081. İmam Eli (e) (İslamı vesf ederken): «İslam en işıqlı yol, en aşkar keçiddir. Onun yol nişaneleri uca, baş yolu parlaq, çıraqları işıqlı ve nur saçandır.» 958. Müselman kimdir? 3082. Allahın Peyğemberi (s):«Müselman müselmanın qardaşıdır. Ona zülm etmez ve nalayiq sözler demez.» 3083. Allahın Peyğemberi (s):«Müselman müselmanın qardaşıdır, ona xeyanet etmez, yalan söylemez ve onu tek, kömeksiz qoymaz.» 3084. Allahın Peyğemberi (s):«Müselman müselmanın güzgüsüdür.» 3085. İmam Sadiq (e):«Müselman odur ki, insanlar onun elinden ve dilinden arxayın olsunlar. Mömin odur ki, insanlar öz mallarında ve canlarında onu emin bilsinler.» 959. İslamın dayaqları 3086. Allahın Peyğemberi (s):«İslam çılpaqdır. onun libası heya, zineti vefa, merdliyi xeyir ve leyaqetli emel, sütunu «vere»dir (günahlardan çekinmek). Her şeyin dayağı var, İslamın dayağı da biz – Ehli-Beyte (e) mehebbetdir.» 3087. Allahın Peyğemberi (s):«İslamın dayağı mene ve menim Ehli-Beytime (e) mehebbetdir.» 3088. İmam Eli (e):«İslamın yeddi dayağı var: onlardan birincisi eqldir ve sebr onun üzerinde qurulubdur. İkinci dayaq abrı saxlamaq ve doğru danışmaqdır. Üçüncü dayaq Qur‘an oxumaqdır (lazımi qaydada ve peyğembere nazil olduğu kimi). Dördüncü dayaq Allaha xatir dostluq ve düşmençilik etmek, beşincisi Ali Mehemmedin haqqı ve onların vilayetini tanımaqdır. Altıncı dayaq (din) qardaşlarının haqqı, onların himayesi ve müdafiesidir. Yeddinci dayaq insanlarla gözel qonşuluq etmekdir.» 3089. İmam Baqir (e):«İslam 5 sütun üzerinde qurulubdur: namaz qılmaq, zekat vermek, Ramazan ayının orucunu tutmaq, Allahın evi olan Kebenin hecc ziyareti ve biz Ehli-Beytin(s) vilayeti.» 3090. İmam Rza (e):«İmamet İslamın artan kökü ve uca şaxesidir.» 960. İslamın menası 3091. Allahın Peyğemberi (s):«İslam qelbini teslim etmeyin ve müselmanların senin elinden, dilinden rahatlıqda ve amanda olmasıdır.» 3092. Allahın Peyğemberi (s):«Gününü başlayan ve müselmanların işlerinden ötrü çalışmayan şexs müselman deyil.» 3093. İmam Eli (e):«İslam ele teslim olmaq, teslim ele eminlik, eminlik ele tesdiq, tesdiqin özü e‘tiraf, e‘tiraf ele icra ve icra ele emeldir.» 3094. İmam Eli (e):«Xeyanetden uzaqlaşın. Çünki xeyanet İslamdan uzaqdır.» 3095. İmam Eli (e):«Müselmanın eleyhine kömek eden şexs İslamdan uzaqdır.» 3096. İmam Sadiq (e) (O Hezretden suallar soruşan ve cavab aldıqdan sonra «Allaha and olsun, İslama geldim» deyen Şam ehlinden bir nefere xitabından): «Xeyr. Eksine, indi Allaha iman getirdin. İslam imandan qabaqdır. İslamın vasitesile bir-birinden irs aparar, bir-biri ile evlenerler. Amma imanın vasitesile savab ve mukafat qazanarlar.» 3097. İmam Sadiq (e):«İslamın vasitesile insanların qanı qorunur, emanet sahibine çatdırılır, evlenmek halal olur, ancaq savab imanın müqabilinde verilir.» ioooooop 199 Salam vermek 961. Müselmanların görüşmeyi Qur‘an: «Orada bele dua ederler:«Allahım, Sen uca ve paksan. Görüşen zaman «salam» deyerler. Dualarının axırı ise budur:Şükr olsun, alemlerin Rebbi olan Allaha.» Hedis: 3098. Allahın Peyğemberi (s):«Salam vermek bizim dinin rehmet ve mehribanlıq nişanesi, dövrümüzün emin-amanlığı ve penahımızdır.» 3099. Allahın Peyğemberi (s):«En xesis insan, salam vermekde xesislik edendir.» 3100. Allahın Peyğemberi (s):«Salama revac ver ki, evinin xeyir-bereketi artsın.» 3101. İmam Baqir (e):«Allah-taala insanları yedirtmeyi ve salama revac vermeyi sever.» 3102. İmam Sadiq (e):«Salam sözden qabaqdır.» 3103. İmam Sadiq (e) (öz ata babalarından neql edir): «Allahın Resulu (s) buyurmuşdur:«Kim salam vermemiş söze başlasa, ona cavab vermeyin.» Elece de buyurmuşdur: «Heç kesi salam vermeyince yemeyine de‘vet etme.» 962. Salamda qabaqlamaq 3104. Allahın Peyğemberi (s):«Allaha ve Onun Resuluna (s) en yaxın olan insan birinci salam verendir.» 3105. Allahın Peyğemberi (s) :«Birinci salam veren tekebbürden uzaqdır.» 3106. İmam Eli (e):«Salamın 70 savabı var: altmış doqquzu salam verene, biri de salam alana çatar.» 963. Eve daxil olanda salam vermek Qur‘an: «Eve daxil olanda özünüze salam verin ki, bu Allah terefinden mübarek ve pak salamlamadır.» Hedis: 3107. Allahın Peyğemberi (s):«Sizlerden biriniz eve daxil olan zaman salam versin. Çünki salam hemin eve bereket endirir ve melekler o evle ünsiyyete girir.» 964. Salamın cavabı vacibdir Qur‘an: «Size salam verildiyi zaman ondan daha yaxşı, ya onun kimi salamla cavab verin ki, Allah-taala her şeyi hesaba alandır.» Hedis: 3108. Allahın Peyğemberi (s):«Salam vermek müstehebdir, salamı almaq ise vacib.» 965. Salam vermeyin qaydası 3109. Allahın Peyğemberi (s):«Kiçik böyüye salam versin, bir nefer iki nefere, sayları az olanlar sayları çox olanlara, yol geden dayanana, ayaq üste duran oturana salam versin.» 3110. Allahın Peyğemberi (s):«Beş şeyi hele ki, sağam terk etmeyecem:… uşaqlara salam vermeyi, menden sonra sünne olsun deye.» 3111. İmam Baqir (e):«Ne yehudiye salam verin, ne de xaçpereste. Ne mecusiye, ne bütpereste, ne süfre başında şerab içenlere, ne şahmat ve nerd oynayanlara, ne özünü qadın suretine salan kişiye, ne ismetli qadına böhtan deyen şaire ve ne de namaz qılana (namaz vaxtı) salam vermeyin. Çünki namaz qılan salamın cavabını vere bilmir, halbuki müselmana salam vermek müstehebbdir, salamı almaq ise vacib. Ne selem yeyene salam verin, ne ayaq yolunda olana, ne hamamda olana, ne açıq-aşkar günah ve fisq eden fasiqe salam vermeyin.» 3112. İmam Sadiq (e) :«Allahın Resulu (s) qadınlara salam vererdi. Onlar da Hezretin salamının cavabını alardılar. Emir-el-mö’minin(e) de hemçinin qadınlara salam vererdi. Amma cavan qadınlara salam vermekden xoşu gelmezdi ve buyurardı:«Qorxurdum ki, sesleri menim xoşuma gelsin, neticede savab ve ecr (mükafat) qazanmaq evezine günaha batım.» 200 Teslim olmaq 966. Teslim olmaq Qur‘an: «Bele deyil, Rebbine And olsun, onlar öz aralarında olan ixtilaflarda seni hakim teyin etmeyince ve senin verdiyin hökme heç bir narazılıq etmeden, birbaşa ona teslim olmayınca, iman getirmezler.» Hedis: 3113. «Biharul-Envar»: «Allah-taala Davuda(s) vehy etdi:«Sen isteyirsen ve Men de isteyirem, amma yalnız Men istediyim baş verecek. Belelikle, eger menim istediyime teslim olsan, senin de isteyini temin ederem. Amma Menim isteyime teslim olmasan, seni öz isteyinin yolunda eziyyetlere, zehmetlere salacam ve o zaman yene de Men istediyim baş verecek.» 3114. İmam Baqir (e):«Yaradılmışların arasında Allahın qezavü -qederine ve emrine teslim olmağa en leyaqetli insan, Allahı tanıyandır.» 3115. İmam Baqir (e):«Biz sevdiyimiz şexslere nisbet salamatçılıqda olmaq (ve onlara heç bir eziyyetin olmamasının) isteyirik. Ancaq, Allahın emri geldikde, Onun istediyine teslim olarıq.» 3116. İmam Sadiq (e): («Bir şexsin mö’min olduğu neden biliner?» suala cavabından): «Onun Allah qarşısında teslim olmasından ve Ona yetişen her xoşluğa ve çetinliye razı olmasından.» 3117. İmam Sadiq (e):«Allahın Resulu (s) heç vaxt keçmişde olmuş iş barede «kaş başqa cür olaydı» demezdi.» 3118. İmam Sadiq (e):«Bende «Maşaallah, la haule va le quvvete illa billah» deyen zaman Allah-taala buyurar:«Ey menim meleklerim! Bendem teslim oldu. Ona kömek edin, onu xilas edin ve ehtiyacını ödeyin.» 201 Qulaq asmaq 967. Eşiden qulaqların deyeri 3119. İmam Eli (e):«Eger danışan alim deyilsense, qulaq asıb eşidenlerden ol.» 3120. İmam Eli (e):«Bilin ki, en yaxşı eşiden qulaq, öyüd-nesiheti eşiden ve qebul edendir.» 968. Söz eşitmeyen qulaq Qur‘an: «Ve dediler:«Eger eşitseydik ya düşünseydik Cehennem ehlinden olmazdıq.» Hedis: 3121. İmam Eli (e):«Her qelbi olan ağıllı, her qulağı olan eşiden ve her gözü olan gören olmaz.» 969. Yaxşı eşitmek 3122. İmam Eli (e) :«Öz qulağına yaxşı eşitmeyi adet etdir ve senin islah olmağına, paklığına bir şey artırmayan sözlere qulaq asma.» 3123. İmam Eli (e):«Allahı xatırlayanı eşidenin özü Allahı yad edendir.» 3124. İmam Eli (e):«Kim yaxşı qulaq assa, tez faydalanar.» 970. Qulağın vezifeleri Qur‘an: «Bilmediyin şeyin ardınca getme. Çünki qulaqdan, gözden, ürekden (bunların) hamısından soruşulacaqdır.» Hedis: 3125. İmam Eli (e):«(Allah-taala) Qulağa onunla haram eşitmemeyini vacib etdi.» 202 Ad 971. Gözel adlar seçmek 3126. Allahın Peyğemberi (s):«Özünüze gözel adlar qoyun, çünki Qiyamet günü bu adlarla çağrılacaqsınız: Filankes oğlu filan kes! Qalx öz nuruna teref get. Filankes oğlu filankes, qalx, senin nurun yoxdur.» 3127. Allahın Peyğemberi (s):«Övladlarınıza peyğemberlerin adlarını qoyun. 3128. İmam Sadiq (e) («Övladlarımıza imamların adlarını qoymağın bir faydası varmı?» deye soruşulduqda): «Beli, Allah haqqı var. Meger din mehebbetden qeyri bir şeydirmi? Allah-taala buyurmuşdur:«Eger Allahı sevirsinizse Mene tabe olun ki, Allah sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın.» 3129. İmam Kazim (e):«Kişinin öz övladına verdiyi ilk bexşiş ve ehsan onun üçün gözel ad seçmeyidir. Belelikle, övladlarınıza gözel adlar seçin.» 972. Pis adların deyişdirilmesi. 3130. İmam Baqir (e) :«Allahın Resulu (s) kişilerin ve şeherlerin pis adlarını deyişdirerdi.» ioooooop 203 Allahın adları 973. Bismillahir rehmanir rehim Qur’an: «O mektub Süleymanın terefindendir ve bağışlayan, mehriban Allahın adı ile başlayır.» Hedis: 3131. Allahın Peyğemberi (s):«Bismillahir rehmanir rehim her bir yazının başlığıdır.» 3132. Allahın Peyğemberi (s):«Bismillahir rehmanir rehimle başlanmayan her mühüm işin axırı yoxdur.» 3133. İmam Sadiq (e):«Bismillahir rehmanir rehim demeyi terk etme, hetta ondan sonra şe'r gelse de.» 3134. İmam Sadiq (e):«Be‘zen bizim şielerden biri öz işini Bismillahir rehmanir rehimle başlamır, buna göre de Allah-taala onu çetinliklere ve xoşagelmez veziyyetlere düçar edir ki, ona Allaha şükrü ve sitayiş etmeyi başa salsın.» 974. Allahın İsmi Ezemi 3135. İmam Baqir (e):«Allahın İsmi Ezemi yetmiş üç herfdir, Asef (Berxiya) onun bir herfini bilirdi. Asef o herfi diline getirdi, onunla İbilqeysin taxtı arasında ne var idise hamısı yerin betinine batdı ve Asef elini uzadıb, taxtı götürdü. Sonra yer öz evvelki halına qayıtdı ve bunların hamısı bir göz qırpımında baş verdi. İsmi Ezemin yetmiş iki herfi biz (Ehli-Beytin) yanındadır ve bir herfi Allah tebareke-taalanın yanındadır. Onu Özünün qeyb elmine mexsus edibdir.» ioooooop 204 Sünne 975. Sünneye sadiq qalmağa heveslendirmek 3136. Allahın Peyğemberi (s):«Sünneye sadiq olan şexs yaxşı emel ederse emeli qebul olar, sehv ederse, bağışlanar. 3137. İmam Seccad (e):«Allahın yanında en yaxşı iş, miqdarı az olsa bele, sünneye uyğun görülen işdir.» 976. Sünne qoyan şexsin mükafatı 3138. Allahın Peyğemberi (s):«Kim öz ölümünden sonra da emel olunan gözel bir sünne qoyarsa, hem özünün mükafatı, hem de o sünneye emel eden keslerin savabından bir şey azalmadan onların savabı qeder savabı var. Amma kim beyenilmeyen bir sünne qoyarsa ve ölümünden sonra ona emel olunarsa, günahkardır ve onların öz günahlarından bir şey azalmadan, sünneye emel eden keslerin günahları qeder ona da günah yazılar.» 977. Beyenilmiş sünneni leğv etmeyin qadağan olması 3139. İmam Eli (e): (Malik Eşteri Misire vali teyin etdiyi fermanından): «Bu ümmetin böyüklerinin emel etdiyi, vehdete ve hemreyliye sebeb olan, xalqın işini nizama, sahmana salan beyenilmiş sünneni sındırma. Heç vaxt keçmiş sünnelere az da olsa leke getiren bir sünne ve üsul icad etme. Çünki bele olan suretde keçmiş sünnenin banisi savab qazanacaq, sen ise onu leğv etmekle günahkar olacaqsan.» ioooooop 205 Gece oyaq qalmaq 987. Gece oyaq qalmaq 3140. Allahın Peyğebmeri (s):«Üç şeyden qeyri sebebe gece oyaq qalmaq reva deyil: Qur‘an oxumaq, elm öyrenmek ve gelini er evine göndermek.» 3141. Allahın Peyğemberi (s):«Xiften namazından sonra oyaq qalmaq iki neferden- namaz qılandan ve müsafirden- başqa heç kese reva deyil. 3142. İmam Eli (e):«Gece (ibadeti üçün) oyaq qalmaq, müştaqların (Allahla ünsiyyet axtaranların) gülüstanıdır.» 3143. İmam Eli (e):«Allaha itaet ve bendelik etmek üçün gece oyaq qalmaq övliyaların baharı ve xoşbextlerin bağıdır.» 3144. İmam Eli(e):«En üstün ibadet, pak olan Allahı zikr ve yad etmek üçün gece oyaq qalmaqdır.» 3145. İmam Eli(e):«Ey Allahın bendeleri! Allahdan qorxun, (yaradılış ve axiret) fikri qelbini öz hayına qalmağa meşğul eden, Allah ve Qiyamet gününün qorxusu bedenini zeifleden, gece ibadeti az olan yuxusunu da elinden alan alimin qorxduğu kimi qorxun.» 989. Bezi geceleri (ibadet üçün) oyaq qalmağa heveslendirmek 3146. Allahın Peyğemberi (s):«Kim Fitr, Qurban bayramlarının gecelerini ve Şeban ayının 15-ci gecesini oyaq qalarsa (ehya saxlayarsa), qelblerin öldüyü gün onun qelbi ölmez.» 3147. İmam Rza(e):«Emirel-möminin (e) üç geceni yatmazdı: Ramazan ayının 23-cü gecesi, Fitr bayramının gecesi ve Şeban ayının 15-ci gecesi. Bu geceler ruziler bölüner, ömrün müddeti ve hemin il baş verecek bütün hadiseler teyin olunar.» 206 Rehber 980. Rehber 3148. Allahın Peyğemberi (s):«Xalqın rehberi onun xidmetçisidir.» 3149. İmam Hüseyn (e) (Alicenab atası rehberliyin menası barede soruşduqda): «Aileye kömek etmek ve onların üzleşdiyi zerer ve ziyanları öz üzerine götürmekdir.» 981. Rehberliyin amilleri 3150. İmam Eli (e):«Xalqın zehmetlerinin ve xerclerinin yükünü üzerine götürmek başçılığa sebeb olar.» 3151. İmam Eli (e):«Heqiqi alicenab odur ki, elmi ve biliyi ona böyüklük bexş etsin. Heqiqi rehber öz Allahından ve Rebbinden qorxandır.» 3152. İmam Eli (e):«Rehberlerin deyeri ve fezileti ibadetin gözelliyindedir.» 3153. İmam Eli (e):«İnsan dörd xisletle rehber olar: İffet (me‘nevi paklıq), edeb, sexavet ve müdriklik.» 3154. İmam Hesen (e):«Xahişden qabaq bexş etmek en böyük rehberin xisletindendir.» 982. Rehberliye mane olanlar 3155. İmam Eli(e):«Alçaqlarla çekişmek rehberliye leke getirer.» 3156. İmam Sadiq (e):«Az günaha göre ceza veren şexs rehberlik etmeye tamah gözünü dikmemelidir. Az tecrübeli, özünden razı ve inadkar şexs başçılıq tamahında olmamalıdır.» 3157. İmam Sadiq (e):«Heç bir sefeh rehberlik kürsüsüne çatmaz.» ioooooop 207 Siyaset 983. Siyaset 3158. İmam Eli (e) :«Mülkün idareçiliyi siyasetdir.» 3159. İmam Eli(e):«Başda oturanların belası siyasetde acizlikdir.» 3160. İmam Eli (e):«Gözel siyaset rehberliyin davamiyyetine sebeb olar.» 3161. İmam Eli (e) :«Gözel siyaset xalqın möhkemliyinin menşeyidir.» 3162. İmam Eli (e):«Yaxşı tedbir görmek ve israfçılıqdan çekinmek gözel siyasetdir.» 3163. İmam Eli (e):«Pis tedbir tökmek viran olmağın sebebidir.» 3164. İmam Eli(e):«Siyasetin me‘yarı edaletdir.» 3165. İmam Eli(e) :«Mehribanlıq siyasetin başıdır.» 3166. İmam Eli (e):«Dözümlü olmaq siyasetin zinetidir.» 984. Nefse hakim olmaq 3167. İmam Eli (e):«Kim öz nefsi ile siyaset apararsa, (onun ağası ve rehberi olarsa) xalq üzerinde de siyaset yürütmek meqamına çatar.» 3168. İmam Eli(e):«Öz nefslerinizle teqva ile siyaset aparın ve xestelerinizi sedeqe vermekle müalice edin.» 3169. İmam Eli(e):«Hökmdar öz ordusu ile siyasetle davranmazdan evvel, özü ile siyasetle davranmalıdır.» ioooooop 208 Bu günün işini sabaha saxlamaq 985. Bu günün işini sabaha saxlamağın qadağan olması 3170. Allahın Peyğemberi (s):«Ey Ebuzer! Arzunun te‘sirinden bu günün işini sabaha saxlamaqdan ehtiyat et. Çünki sen sabahda yox, bu günde yaşayırsan. Bele ki, eger senin üçün sabah açılarsa, sabah da bu günde olduğun kimi ol ve eger senin üçün sabah olmasa, bu günün işinde sehlenkarlıq etdiyine göre peşman olmayasan.» 3171. İmam Eli (e) (öz dostlarından birine mektubundan): «Ömründen sene ne qalıbsa elden verme ve «sabah ve birigün» deme. Çünki senden qabaqkılar öz arzularına arxayın olduqlarına ve «bu gün-sabah» etdiklerine göre mehv oldular. Bele ki, Allahın (ölüm) fermanı bu qafilleri gözlenilmeden haqladı.» 3172. İmam Eli (e):«Kimin möhleti başa çatıbsa (elden verdiyini, ele getirmek üçün) möhlet isteyer. Kime möhlet verilerse, işi yerine yetirmekde «bu gün-sabah» eder. 3173. İmam Eli (e):«Emeli olmadan axirete ümid besleyen ve uzun arzulara göre tövbeni te‘xire salan şexs kimi olma... onun qarşısına bir şehvet çıxanda günahı qabağa ve tövbeni te‘xire salar.» 3174. İmam Seccad (e) (duasında): «Ey Allahım! Mene öz halıma ağlamaqda kömek et. Çünki «bu gün sabah» etmekle arzu ve amallarla ömrümü hedere verib, puç etmişem ve artıq öz xeyrine, nicatına ümidini itirenlerden olmuşam.» 3175. İmam Baqir (e):«Bu günün işini sabaha saxlamaqdan ehtiyat et, Çünki bu iş ele bir denizdir ki, insanlar onda batıb mehv olublar.» 3176. İmam Sadiq (e):«Tövbeni te‘xire salmaq özünü aldatmaqdır ve «bu gün-sabah» etmek meettel qalmaqdır.» ioooooop 209 Bazar 986. Bazarın mezemmet olunması 3177. Allahın Peyğemberi (s):«Bazar bixeberlik ve qeflet sarayıdır. Kim bazarda bir tesbih dese, Allah-taala ona min-min savab yazar.» 3178. İmam Eli(e) -Haris Hemdaniye yazdığı mektubdan- «Bazarların yığıncaq yerlerinden çekin ki, ora şeytanların toplandığı meydan, fitne ve azğınlıqların yarandığı yerdir.» 3179. İmam Baqir (e):«Yer üzünün en pis yerleri bazarlardır. Bazar şeytanın meydanıdır, sübh tezden öz bayrağını orada sancıb taxtını qurar ve övladlarını her terefe peymaneleri (mayelerin ölçü qabı) az verenlere, ya terezini yüngül çekenlere ve metrede oğurluq edenlere, ya malını satmaq üçün yalana el atana teref gönderer. O, öz övladlarına deyer:«Sizin atanız (iblis) hele sağ olduğu bir halda atası (Hezreti Adem) ölmüş kişini aldatmağı size tövsiyye edirem. İblis bazara giren birinci şexsle daxil olar ve bazarı terk eden axırıncı şexs ile oradan çıxar.» 987. İmam Elinin(e) bazar ehline nesiheti 3180. Ebu Seid:«Eli (e) bazara daxil olub buyurardı:«Ey bazar ehli! Allahdan qorxun ve and içmekden çekinin. Çünki and içmek alveri canlandırar, amma bereketi aparar. Heqiqeten, qazanc elde eden ve tacir öz ticaretinde haqqa riayet etmeyince günahkardır. Vesselam!» Sonra geder ve bir neçe günden sonra yeniden gelib bele sözler buyurardı.» ioooooop 210 Dişleri fırçalamaq 988. Dişleri fırçalamağa heveslendirme 3181. Allahın Peyğemberi (s):«Eger ümmetimin çetinliye düşmek qorxusu olmasaydı, onlara her namazda dişleri fırçalamağı emr ederdim.» 3182. Allahın Peyğemberi (s) (Eliye (e) tövsiyyesinden): «Her destemaz alanda, dişleri fırçalamağı sene tövsiyye edirem.» 3183. Allahın Peyğemberi (s) (hemçinin buyurur): «Ey Eli! Sene dişleri fırçalamağı tövsiye edirem. Bacardığın qeder bu işin azalmasına yol verme. Çünki dişleri fırçalanmış halda qılınan her namaz, qırx gün dişleri fırçalanmadan qılınan namazlardan üstündür.» 3184. Allahın Peyğemberi (s) :«Destemaz imanın, dişleri fırçalamaq ise destemazın bir hissesidir.» 3185. Allahın Peyğemberi (s):«Öz ağızlarınızı dişleri fırçalamaqla etirli edin. Çünki ağızlarınız Qur‘anın keçid yeridir.» 3186. Allahın Peyğemberi (s):«Cebrayıl daim dişleri fırçalamağı mene tövsiyye ederdi. O hedde ki, tezlikle bu işi vacib edeceyini güman etdim.» 3187. İmam Sadiq (e) («Bu mexluqların hamısı insan hökmündedirmi?» sualının cavabında) : « Dişlerini fırçalamayan şexsleri onların sırasından çıx.» 989. Dişleri fırçalamağın faydası 3188. Allahın Peyğemberi (s):«Dişleri fırçalamaq kişinin gözel nitq söylemek qabiliyyetini artırar.» 3189. İmam Sadiq (e):«Dişleri fırçalamağın on iki xasiyyeti var: sünneden olması, ağzı temizlemesi, gözün nurunu artırması, Rehman olan Allahı razı etmesi, dişleri ağartması, onların çürümesinin qarşısını alması, damağı möhkemletmesi, iştahı açması, belğemi aparması, hafizeni güclendirmesi, savabları iki defe artırması ve meleklerin şad olması.» 3190. İmam Sadiq (e):«Size dişleri fırçalamağı tövsiye edirem. Çünki bu iş qelbden vesveseni aparar.» 3191. İmam Rza (e) :«Dişleri fırçalamaq gözün nurunu artırar, saçı çoxaldar ve gözden mirvari suyunu aparar.» 990. Dişleri fırçalamağın qaydası 3192. Allahın Peyğemberi (s):«Fırçanı dişlerinize uzununa (yeni sağan sola) yox, enine (aşağı-yuxarı) çekin.» 3193. «Biharul-Envar»:«Peyğebmer (s) misvak çekende, enine ve gece üç defe çekerdi: biri yatmamışdan qabaq, biri gece Allaha ibadet etmek üçün yuxudan oyananda, biri de sübh namazına çıxmamışdan qabaq. O Hezret (s) Cebrayılın tövsiyyesile misvak ağacının çöpü ile misvak çekerdi». 3194. İmam Baqir (e):«Seherler destemazdan qabaq dişleri fırçalamaq sünnedendir.» ioooooop 211 Genclik 991. Genclik 3195. Allahın Peyğemberi (s) :«Genclik deliliyin bir budağıdır.» 3196. Allahın Peyğemberi (s):«Sizin en yaxşı cavanlarınız orta yaşlılarınıza benzemek isteyenlerdir. Sizin en pis orta yaşlılarınız cavanlarınız kimi reftar edenlerdir.» 3197. İmam Eli (e) :«İki nemetin qedrini onu elden veren şexsden başqa bir kimse bilmez: cavanlığın ve sağlamlığın.» 992. Gecnlerin terbiyesi 3198. İmam Eli(e):«Heqiqeten, yeniyetmenin gelbi xam (işlenmemiş) torpaq kimidir. Ora her ne atılsa qebul eder.» 3199. İmam Sadiq (e): -Ehvele xitaben- «Besreye getdinmi?» Erz etdi:«Beli.» Buyurdu:«Xalqın bu işe (bizim vilayet ve imametimize) sevgisini ve onu qebul etmeyini nece gördün?» Erz etdi:«Allaha and olsun azdırlar, müeyyen iş görübler, amma azdır.» Hezret (e) buyurdu:«Genclere diqqetli olmağı sene tövsiye edirem. Çünki onlar her bir yaxşılığı qebul etmekye daha çox telesirler.» 993. Genc yaşlarında öyrenmek 3200. Allahın Peyğemberi (s):«Cavanlıqda öyrenilen elm daşa hekk olunmuş yazıya benzer, yaşlı vaxtda öyrenilen elm ise su üzerindeki yazıya.» 3201. İmam Baqir (e):«Eger menim yanıma (dini) elm öyrenmek istemeyen bir genc şie getirseler, onu tenbeh ederem.» 3202. İmam Sadiq (e):«Sizin gencleri bu iki haldan qeyri bir halda görmek istemirem: alim ve ya telebe. Çünki bele olmasa, sehlenkarlıq etmişdir. Eger sehlenkarlıq etse, zay olmuşdur. Eger zay olsa, günahkar olar. Günahkar olsa, and olsun Mehemmedi haqq ile gönderene, yeri Cehennemde olar.» 994. Genc abidin fezileti 3203. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala genc abidin vücudu ile meleklerin qarşısında iftixar eder ve buyurar:«Baxın Menim bu bendeme, Mene xatir öz şehvetinden el çekmişdir».» 3204. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala cavan tövbekarı sever.» 3205. Allahın Peyğemberi (s):«Genclik çağında bendelik yolunu tutan cavan abidin, yaşlı vaxtında ibadete başlayan qocadan üstünlüyü Allahın Resullarının diger insanlardan üstünlüyü kimidir.» 3206. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala, öz gencliyini Allaha itaete hesr eden cavanı sever.» 995. «Feta»nın menası 3207. İmam Sadiq (e): -bir kişiye xitaben- «Siz «feta» kime deyersiz?» Erz etdi:«Cavana» Hezret (e) buyurdu:«Xeyr. «Feta» mömindir. Eshabi Kehfin hamısı yaşlılar idi, Amma Allah-taala onları imanına göre «fetiye» (cavanlar, merdler) adlandırdı.» ioooooop 212 Şübhe 996. Şübhe 3208. İmam Eli (e) :«Şübhe, haqqa oxşar (şebih) olduğuna göre, şübhe adlanmışdır. Yeqinlik şübhe vaxtı Allahın övliyalarının yolunun işığı, doğru yol ise hidayet edenleridir. Ancaq, şübhe vaxtı Allah düşmenlerinin de‘vetçisi azğınlıq ve yol gösterenleri ise korluq olar.» 3209. İmam Eli (e):«Şübheden çekinin. Çünki şübhe fitne ve yoldan azdırmaq meqsedile ortaya atılmışdır.» 3210. İmam Baqir(e) :«Qarşıya şübhe çıxan zaman dayanmaq, ölüm uçurumuna düşmekden yaxşıdır.» 3211. İmam Sadiq (e) :«En teqvalı insan şübhe vaxtı dayanandır.» 997. Şübhelerden uzaqlaşmağın vacibliyi 3212. Allahın Peyğemberi (s):«Seni şübheye salan her ne varsa terk et, sende şübhe doğurmayan şeyden işinde istifade et. Çünki qoruğun etrafında heyvan otaran, qoruğa daxil olmağın astanasındadır.» 3213. Allahın Peyğemberi (s):«Aydın halal var ve bir de aydın haram. Bunların arasında şübheli ve namelum işler de mövcuddur. Belelikle, kim şübheleri terk ederse haramlardan nicat tapmışdır. Kim şübhelerden yapışsa, haramlara düşüb bilmeden mehv olar.» ioooooop 213 Ağac 998. Meşeçilik 3214. Allahın Peyğemberi (s):«Eger Qiyamet günü gelib çatsa ve sizlerden birinizin elinde bir şitil olsa, qalxıb onu ekmeyi bacararsa bu işi yerine yetirsin.» 3215. Allahın Peyğemberi (s):«Bir müselman toxum sepse, ya bir şitil basdırsa, o toxumun ve şitilin mehsulundan bir quş, insan, yaxud otlayan heyvan yeyerse, hemin müselmana sedeqenin savabı yazılar.» 3216. Allahın Peyğemberi (s) :«Meyve ağacı eken ele bir kes olmayıb ki, Allah-taala o ağacın verdiyi meyveler qeder ona savab yazmasın.» 3217. Allahın Peyğemberi (s):«Kim bir ağac ekib, meyve verenedek onu qorusa, qulluq etmekde sebrli olarsa, ondan yeyilen her meyvenin müqabilinde Allah yanında onunçün bir sedeqe yazılar.» 999. Ağac kesmek 3218. İmam Sadiq (e) :«Meyve ağaclarını kesmeyin ki, Allah-taala başınızın üstüne ezab endirer.» 3219. İmam Sadiq (e) (ağacları kesmek barede verilen sualın cavabında): «Eybi yoxdur.» Emmar ibn Musa deyir ki, «Sidr ağacı nece?» deye erz etdim. Buyurdu:«Eybi yoxdur. Çöl-biyabanda sidr ağacını kesmek mekruhdur. Çünki sehrada bu ağac az tapılandır. Amma burada mekruh deyil.» ioooooop 214 Şücaet 1000. Şücaet 3220. İmam Eli (e) :«Şücaet neqd olan izzetdir.» 3221. İmam Eli(e):«Şücaet neqd kömek ve aşkar feziletdir.» 3222. İmam Eli(e):«Eger xisletler bir-birinden seçilib ayrılsa, hökmen doğruluq şücaetle ve qorxaqlıq yalanla birge olar.» 3223. İmam Hesen (e) («Şücaet nedir?»süalının cavabında): «Düşmenler qarşısında deyanet ve döyüşde möhkemlikdir.» 1001. Şücaetin amilleri 3224. İmam Eli (e):«Şücaetin tebietinde üç xislet var, onların her birindeki fezilet ve deyer digerinde yoxdur: öz canından keçmek, zillete getmemek, ad axtarmaq. Eger bu üç xislet şücaetli insanda beraber ve kamil şekilde olarsa, reqibsiz bir pehlevana ve öz zemanesinin adlı-sanlı qehremanına çevriler. Eger onda bu xisletlerden biri digerinden daha artıq olarsa, hemin xisletde onun şücaeti daha çox ve qorxmazlığı daha artıqdır.» 3225. İmam Eli (e):«Kişinin deyer-qiymeti onun se‘yi qederdir. Doğru danışmağı ve sadiqliyi onun merdliyi hedde ve onun şücaeti de qeyreti qederdir.» 3226. İmam Eli (e):«Kişinin şücaeti onun se‘yi ve qeyreti ise zillete getmemeyi qederdir.» 3227. İmam Eli(e) :«Şücaet, zilletden utanmağın qederincedir.» 1002. En şücaetli insan 3228. Allahın Peyğemberi (s):- sehabelere xitaben- «Aranızda kimin en möhkem ve en qüvveli olduğunu deyimmi?» Erz etdiler:«Beli, ey Allahın Resulu!» Hezret (s) buyurdu:«Sizin en möhkem ve en güclünüz şad ve razı olanda günaha, batile teref getmeyen, elece de narahat, narazı vaxtı haqqı danışmaq yolundan çıxmayan, qüdrete çatanda haqqı olmadığına el atmayandır.» 3229. İmam Eli (e) :«En şücaetli insan hamıdan sexavetli olandır.» 3230. İmam Eli (e):«En şücaetli insan dözmekle nadanlığa qalib gelendir.» 3231. İmam Eli (e) :«Ağıl sahibinden şücaetli bir kimse yoxdur.» 3232. İmam Eli (e) :«En güclü insan, öz nefsine daha çox hakim olandır.» 1003. Şücaetin belası 3233. İmam Eli (e):«Şücaetin belası uzaqgörenliyi terk etmekdir.» 3234. İmam Eli (e):«Heqiqeten, şücaetin bir heddi var. Eger onu aşsalar qorxmazlıq olar.» ioooooop 215 Pislik 1004. Yaxşılıq ve pisliyin meyarı Qur’an: «Sizin üçün cihad teyin edildi, o da sizin xoşunuza gelmir. Ne çoxdur sizin xeyrinize olan, ancaq xoşunuza gelmeyen şey. Ne çoxdur sizin xoşunuza gelen, ancaq ziyanınıza olanlar. Allah bilir, sizse bilmirsiniz.» «İnsan xeyir dua etdiyi kimi, şer dua da eder. İnsan hemişe telesendir.» Hedis: 3235. İmam Eli (e):«O yaxşılıq ki, onun arxasında ateş var, yaxşılıq deyil. O pislik ki, sonunda Cennet var, pislik deyil. Cennetle müqayisede her bir nemet kiçik ve deyersizdir. Cehennemin müqabilinde her eziyyet ve bela, salamatlıqdır.» 3236. İmam Eli (e) :«Sübhan olan Allah hidayet eden bir kitab gönderdi ve onda yaxşı ile pisi beyan etdi. Bele ise, yaxşılıq yolunu seçin ki, hidayet olasınız. Pislik yolundan da uzaqlaşın ki, meqsede çatasınız.» 1005. Pisden de pis 3237. Allahın Peyğemberi (s) :«İki işden üstün heç bir xeyir yoxdur: Allaha iman ve Allah bendelerine xeyir vermek. İki işden de böyük şerr yoxdur: Allaha şerik qoşmaq ve Allahın bendelerine ziyan vurmaq.» 3238. İmam Eli (e) :«Pisden daha pis olan onun cezası, yaxşıdan daha yaxşı ise onun mükafatıdır.» 3239. İmam Eli (e):«Pislik eden, pislikden daha pisdir.» 1006. Pisliklerin açarları 3240. İmam Baqir (e):«Allah-taala pisliye qıfıllar qoymuş ve bütün bu qıfılların açarını şerabda qerar vermişdir. Yalan ise şerabdan da pisdir.» 3241. İmam Sadiq (e) :«Qezeb, bütün pisliklerin açarıdır.» 1007. Şerr toplusu 3242. Allahın Peyğemberi (s):«İblis öz şeytanlarına dedi:«Size eti, mestedici şeyleri ve qadınları (nezerinizde saxlamağı) tövsiyye edirem. Çünki bu üç şeyden başqa pislikleri hazırlayan heç ne tapmıram.» 1008. Şer insanın tebietindedir 3243. Allahın Peyğemberi (s) :«Xeyir iş görmek üçün özünüzü zehmete salın ve bu yolda nefslerinizle mübarize aparın. Çünki insanın tebietinde şer qoyulmuşdur.» 3244. İmam Eli (e):«Öz nefsini feziletleri qebul etmeye mecbur et. Çünki rezaletler senin tebietinde qoyulmuşdur.» ioooooop 216 Şirk 1009. Şirkden çekinmek Qur’an: «Loğman öz oğluna nesihet edende bele dedi:«Oğlum, Allaha şerik qoşma. Çünki şirk böyük zülmdür» «Allah Ona şerik qoşmağı bağışlamaz. Bundan qeyri günahları ise, istediyi şexse bağışlayar. Kim Allaha şerik qoşarsa, şübhesiz ki, çox azmışdır.» Hedis: 3245. Allahın Peyğemberi (s):«Ey Mes‘udun oğlu! Mebada bir an Allaha şerik qoşasan. Hetta, seni mişarla kesseler, ya oynağını oynağından ayırsalar, ya dar ağacından assalar, ya da odda yandırsalar bele.» 1010. Şirkin telimi 3246. İmam Sadiq (e):«Beni Ümeyye iman te‘limini insanlar üçün azad buraxdı. Ancaq, şirkin te‘limini azad buraxmadılar ki, insanları şirke teref çekende onu tanımasınlar.» 1011. Şirkin en aşağı derecesi 3247. İmam Baqir (e): -Şirkin en aşağı derecesi barede sualın cavabında- «Şirkin en aşağı derecesi budur ki, insan meyve çerdeyine «bu bir xırda daş parçasıdır», daş parçasına da «bu bir çerdeydir» desin. Sonra da, özünün bu sözüne inansın ve ondan dönmesin.» 3248. İmam Sadiq (e)- ele bu barede- «Öz reyine, eqidesine bidet getiren, sonra da ona xatir seven ve düşmençilik eden şexsdir.» 1012. Gizli şirk Qur’an: «Ve onların ekseriyyeti Allaha iman getirseler de, Ona şerik qoşarlar.» Hedis: 3249. Allahın Peyğemberi (s):«Üzrxahlığa sebeb olan işden çekin. Çünki onda gizli bir şirk var.» 3250. İmam Sadiq (e) -yuxarıdakı aye barede- «İnsan bele «eger filankes olmasaydı men mehv olardım, filankes olmasydı men bele-ele olardım, filankes omlasydı ailem mehv olardı» deyende görmürsenmi ki, bu sözlerle Allahın hakimiyyetinde, ona ruzi veren, onu müdafie eden, çetinlikleri ondan uzaqlaşdıran Allaha şerik qoşur?» Revayetçi deyir, erz etdim:«Bes «eger Allah filankesin vasitesile mene kömek etmeseydi mehv olardım.» dese nece?» Buyurdu:«Beli, bele dese eybi yoxdur.» 3251. İmam Sadiq (e): - yuxarıdakı aye barede- «Burada meqsed, ibadetde şirk deyil, itaetde şirkdir.» 3252. İmam Sadiq (e):«Heqiqeten, şirk qarışqanın hereketinden de göze görünmezdir. Bir işi yada salmaq ve bu kimi şeyler üçün üzüyün yerini deyişmek gizli şirkdir.» 3253. İmam Sadiq (e):- «onların ekseriyyeti iman getirmir» ayesi barede- «Onlar deyirdiler:«Filan ulduzun batması ile ve behmen ulduzun çıxması ile yağış yağacaq. Yaxud da, falçılara muraciet eder ve onların dediklerine inanardılar. (Bunların hamısı gizli şirkdir).» ioooooop 217 Şeytan 1013. Allahın iblisle reftarından ders almaq 3254. İmam Eli(e):«Allahın iblisle reftarından ders alın. Bele ki, Allah-taala onun uzunmüddetli işini, yorucu zehmetlerini bir anlıq tekebbüre göre batil etdi. O altı min il Allaha ibadet etmişdi ve özü de melum deyil bunlar dünya illerindendir, yoxsa axiret illerinden.» 1014. Şeytandan Allaha sığınmaq Qur’an: «De:«Ey Rebbim! Şeytanların vesveselerinden Sene sığınıram. Ey Rebbim! Onların menim yanımda hazır olmalarından sene sığınıram.» «Qur‘an oxumaq isteyende qovulmuş şeytandan Allaha sığın.» Hedis: 3255. İmam Eli (e):«Allaha hemd edir, şeytanın qovulması ve uzaqlaşdırılmasına göre, elece de onun tele ve hiylelerinden salamat qalmağa sebeb olan işlerde Allahdan kömek isteyirem. 1015. Şeytanın insanla düşmençiliyi Qur’an: «Heqiqeten, şeytan sizin düşmeninizdir. Bes, siz de ona düşmen olun. Heqiqeten, o öz destesini arxasınca çağırır ki, onlar Cehennem ehli olsunlar.» Hedis: 3256. İmam Eli (e): Gizlince qelblere nüfuz eden ve asta-asta qulağlara ovsun oxuyan düşmenden çekinin.» 2357. İmam Sadiq (e) :«İblis mekr ve hiyle dolu bu sarayın her yerinde öz telelerini qurmuşdur ve onun meqsedi bizi sevenlerden başqa bir kimse deyil.» 3258. İmam Kazim (e): -»Cihad hansı düşmenle daha çox vacibdir?» sualına cavabından- «Sene daha yaxın ve seninle düşmençiliyi daha çox olanla... ve senin düşmenlerini sene qarşı tehrik edenle. O da şeytandır.» 1016. Şeytanın fitnelerinden agah etmek Qur’an: «Ey Adem övladları! Şeytan sizin ata-ananızı Cennetden çıxardıb ayıb yerlerini özlerine göstermek üçün libaslarını soyundurduğu kimi, sizi de aldatmasın. O ve onun destesi sizi, onları görmediyiniz yerden görürler. Heqiqeten, Biz şeytanları iman getirmeyenlerin dostları etdik.» Hedis: 3259. İmam Eli(e):«Yoldan arzdıran üç amil var: qadınları sevmek (şeytanın qılıncıdır), şerab içmek (bu şeytanın telesidir), dirhem-dinara mehebbet (bu da şeytanın oxudur).» 1017. Şeytana sitayiş edenler Qur’an: «Ey Adem övladları! Meger sizinle ehd-peyman bağlamamışdı ki, şeytana ibadet etmeyin, o sizin açıq-aşkar düşmeninizdir?» Hedis: 3260. İmam Eli (e) (Şeytanın ardınca gedenleri mezemmet ederek): «Onlar şeytanı öz işlerinin me‘yarı etdiler ve şeytan da onları öz telesine çevirdi. Belelikle, onların qelblerinde yumurta saldı, cüce çıxartdı, tedricen ağıllarına nüfuz etdi, onları xetalara ve büdreyişlere düçar etdi, batili gözlerinde bezedi. Onların işleri güclerinde şeytan şerik olan ve onun dili ile batil söz danışan şexsin işi kimidir.» 1018. Şeytanın fitneleri Qur’an: «Şeytan sizi yoxsulluqla qorxudur ve size pis işler görmeyi emr edir. Allah ise size Öz terefinden bağışlanmaq ve bexşişler ved edir. Allah geniş rehmet sahibi ve her şeyi bilendir.» «Şeytan onlara vede verir ve öz arzularının telesine salır. Şeytan onlara yalan vededen başqa bir şey vermez.» «Bes, niye Bizim ezabımız onlara çatanda nale çekmediler? Çünki onların qelbleri daşlaşmış ve şeytan onların emellerini öz nezerlerinde bezemişdir.» Hedis: 3261. İmam Eli (e):«Ey Kumeyl! İblis öz terefinden vede vermir, eksine, öz Rebbinin terefinden vede verir ki, onları günah etmeye vadar etsin ve ölümün uçurumuna atsın.» 3262. İmam Eli (e):«Şeytan bendeye tehkim olunmuşdur. Günah etmekden ötrü günahı onun gözlerinde bezeyir ve tövbeye de ümidvar edir ki, onu te‘xire salsın.» 3263. İmam Seccad (e)- duasında- «Eger şeytan hiyleyle onları Senin itaetinden çekindirmeseydi, heç bir günahkar sene qarşı günah etmezdi. Eger batili onlar üçün haqq libasında göstermeseydi, heç bir yolunu azan Senin yolundan azmazdı.» 3264. İmam Sadiq (e) :«İblis öz qoşununa deyer:«İnsanlar arasında paxıllıq ve haqqa tecavüz toxumu sepin. Çünki bu ikisi Allah yanında şirke beraberdir.» 1019. Şeytanın fitnesinden qoruyanlar Qur’an: «Heqiqeten, Şeytanın iman getiren ve öz Rebblerine tevekkül edenlerin üzerinde hakimiyyeti yoxdur.» «Heqiqeten, sene tabe olan yolunu azmışlardan başqa, bendelerimin üzerinde heç bir hakimiyyetin yoxdur.» Hedis: 3265. İmam Eli (e):«Çox dua et ki, şeytanın şerrinden amanda qalasan.» 3266. İmam Baqir (e) :«Heqiqi qorxu ile özünü iblisden qoru.» 3267. İmam Sadiq (e):«İblis dedi:«Beş nefs var ki, onlara qarşı heç bir çarem yoxdur. Bunlar xalis niyyetle Allaha sığınan ve bütün işlerinde Ona arxalanan, gece-gündüz Allaha çox tesbih deyen, özü üçün beyendiyi şeyi mömin qardaşına da beyenen, başına müsibet gelende sebrsizlik etmeyen, Allahın ona qismet etdiyine razı olan ve ruzi qemi çekmeyenlerdir. Ancaq, qalan bütün insanlar menim ovcumun içindedir» 1020. Şeytanı hakim eden şeyler Qur’an: «Kim Rehman Allahı yad etmekden üz döndererse, onunla yoldaş olmaq üçün ona bir şeytan teyin ederik.» Hedis: 3268. Allahın Peyğemderi (s):«Bir gün Musa (e) oturmuşdu ve iblis onun yanına geldi... Musa (e) buyurdu:«Mene ele bir günahdan xeber ver ki, insan onu edende sen ona hakim olasan.» İblis dedi:«Özünden razı olmaq, emelini çox görmek, günahı öz nezerinde kiçik görmek.» 3269. İmam Eli (e):«Şehvetperestlerle yoldaşlıqlıq imanın unudulmasına ve şeytanın hazır olmasına getirib çıxarar.» 3270. İmam Sadiq (e):«İblisin qadınlardan ve qezebden güclü ordusu yoxdur.» ioooooop 218 Şe’r 1021. Şairleri mezemmet eden ayelerin tefsiri Qur’an: «Ve şairlere yolunu azmışlar tabe olarlar. Meger görmürsenmi ki, onlar her yerde avara kimi dolanarlar? Yalnız iman getiren, yaxşı işler gören ve Allahı çox yad edenlerden başqa, emel etmedikleri şeyleri danışarlar. Onlar zülme meruz qaldıqlan sonra kömek istediler.» Hedis: 3271. İmam Baqir (e) («Ve şairlere yolunu azmışlar...» ayesi barede): «Ele bir şair görmüsenmi ki, bir kimse ona tabe olsun? Bu mezemmet olunanlar, eslinde dinden qeyri bir şey üçün elm öyrenenler ve neticede hem özleri yolu azan, hem de başqalarını azdıran camaatdır.» 1022. Şe’r, dil ile cihaddır 3272. Allahın Peyğemberi (s):«Heqiqeten, mömin öz qılıncı ve dili ile cihad eder. And olsun canım Onun qüdret elinde olana, mömin şairlerin sözleri düşmene vurulan ox kimidir.» 3273. Allahın Peyğemberi (s) (Hessan ibn Sabite): «Müşrikleri hecv yaz ki, Cebrayıl seninledir.» 3274. Allahın Peyğemberi (s): «Bezi şe’rlerde hikmet var, bezi beyanlarsa ovsunlayıcıdır.» 3275. İmam Sadiq (e) :«Kim bizim baremizde bir beyt şe’r dese, Allah-taala onunçün Cennetde bir ev tiker.» 3276. İmam Sadiq (e):«Bizim baremizde bir beyt şe’r deyen ele bir şair olmayıb ki, Müqeddes Ruh ona kömek etmemiş olsun.» ioooooop 219 Şüar 1023. Şüar 3277. Allahın Peyğemberi (s): -Müharibeni başlamazdan qabaq şuar vermeyi emr etdiyi zaman- «Şüarınızda Allahın adlarından biri olmalıdır.» 3278. İmam Eli (e): «Bedr günü Allah Resulunun (s) sahabelerinin şüarı bu idi:«Ey kömek olunmuş, öldür!» 3279. «Mustedrikul vesail»:«Cemel» müharibesinde Emirel-mömininin (e) şüarlarından biri bu idi: «Ha mim, la yün serune» Ey Allahım, bizi ehdi sındıranlar üzerinde qalib et.» 3280. İmam Sadiq (e): «Bedr günü bizim şuarımız bu olmuşdur: «Ey Allahın qelebesi! Yaxınlaş, yaxınlaş!»….Hüseynin (e) şüarı «Ya Mehemmed» idi. Bizim de şüarımız: «Ya Mehemmed!»dir.» 1024. Qiyametde müselmanların şüarı 3281. Allahın Peyğemberi (s): «Qiyamet günü sirat körpüsünden keçende müselmanların şüarı «Allahdan başqa Allah yoxdur ve tevekkül edenler gerek Allaha tevekkül etsinler» olacaq.» 3282. Allahın Peyğemberi (s): «Qiyamet günü siratdan keçende möminler bu şüarı deyecekler: «İlahi! Bizi salamat saxla, bizi salamat saxla.»« 3283. Allahın Peyğemberi (s): «Qiyametin qaranlığında möminlerin şüarı budur: «Senden başqa Allah yoxdur.»« ioooooop 220 Şefaet ve vasiteçilik 1025. Dünyada vasiteçilik 3284. Allahın Peyğemberi (s):«(Xeyir işlerde) Vasiteçilik edin ki, mükafat göresiniz.» 3285. Allahın Peyğemberi (s): «Kim öz vasiteçiliyi ile bir ziyanın qarşısını alsa, ya bir xeyri berpa etse, Allah-taala qedemler titreyen günü onun qedemlerini möhkem eder.» 3286. İmam Sadiq (e): «Vasiteçilik, meqamın zekatıdır.» 1026. Axiretde sefaet Qur’an: «De ki, şefaet tamamile Allaha mexsusdur. Göylerin ve yerin hakimiyyeti Onundur. Anında Ona teref qaytarılacaqsınız.» «Kim Onun izni olmadan Onun yanında şefaet eder?» «Rehman Allahdan ehd-peyman almış şexsden başqa, heç kimde sefaet olmaz.» «O gün Rehman Allahın izn verdiyi ve sözünden şad olduğu kimseden başqasının şefaeti fayda vermez.» Hedis: 3287. Allahın Peyğemberi(s):«Ummetimin arasında menim şefaetim, yalnız menim Ehli-Beytimi (e) seven şexsin halına şamil olacaq.» 3288. Allahın Peyğemberi (s): «Men Qiyamet günü qelbinde ağcaqanadın qanadı qeder iman olan şexse, hökmen şefaet ederem». 3289. Allahın Peyğemberi (s): «Mahmud (hemd olunmuş) meqaına çatanda, ümmetimden böyük günahlar edenler üçün şefaet edecem ve Allah-taala onların baresinde menim şefaetimi qebul edecekdir. Allaha and olsun, övladlarımı incidene şefaet etmeyecem.» 3290. Allahın Peyğemberi (s): «Her peyğember Allah dergahına dua etmiş ve Ondan bir şey istemişdir. Amma men (Allahdan) öz xahişimi Qiyamet günü ummetime şefaet etmek üçün saxlamışam» 3291. İmam Baqir (e): «Tezlikle Rebbin sene ele bir şey bexş eder ki, ondan razı olarsan» ayesi barede- «Bu şefaetdir. Allaha and olsun, şefaetdir, Allaha and olsun ki, şefaetdir.» 3292. İmam Sadiq (e):- «Şefaet haqqı yalnız... «ayesi barede- «Yalnız Emirel-möminin (e) ve ondan sonra gelen imamlara etiqadı olanlara mexsusdur. Bu da Allah yanında sahib olduqları hemin ehd-peymandır.» 1027. Şefaetden mehrum olanlar 3293. Allahın Peyğemberi (s): «Menim şefaetim iki nefere çatmaz:«Qüdret sahibi olan zalıma ve dinden çıxmış üsyankara.» 3294. Allahın Peyğemberi (s): «Menim şefaetim müşrikler ve zalımlar istisna olmaqla, böyük günah edenler baresindedir.» 3295. Allahın Peyğemberi (s): «Namazı yüngül sayan menim şefaetime çatmayacaq. Allaha and olsun ki, Kövser hovuzunun kenarında menimle görüşmeyecek.» 3296. Allahın Peyğemberi(s): «Kim menim şefaet etmeyime iman qetirmese, Allah-taala menim şefaetimi ona çatdırmayacaq» 3297. İmam Sadiq (e) (dünyadan köçmek anı gelende, qohum- eqrebasının o Hezretin (e) yanına toplaşmasın tapşırdı ve sonra buyurdu): «Namazı yüngül sayan, heç vaxt bizim şefaetimize nail olmayacaq.» 3298. İmam Sadiq (e): «Nasibi olan şexsin baresinde hetta müqerreb (yaxın) melekler ve mürsel peyğemberler de şefaet etse, şefaetleri qebul olunmayacaq.» 1028. Hamının şefaete möhtac olması. 3299. «Biharul-Envar»:«Ebu Eymen İmam Baqire (e) dedi: «Ey ebu-Cefer! Siz hemişe xalqı aldadıb, Mehemmedin şefaeti, Mehemmedin şefaeti - deyirsiniz.» Hezret (e) o qeder narahat oldu ki, üzünün rengi qaraldı. Sonra buyurdu: «Vay olsun sene, ey Ebu Eymen! Qarnının ve şehvetinin iffeti seni aldatdı?! Eger Qiyametin dehşetli sehnelerini görsen hökmen Mehemmedin (s) şefaetine möhtac olacaqsan. Vay olsun sene, meger şefaet yalnız Cehennem ateşi onlara vacib olan şexslere aiddir?» Bu vaxt buyurdu: «İlk insanlardan sonuncuyadek ele bir şexs yoxdur ki, Qiyamet günü Mehemmedin (s) şefaetine möhtac olmasın.» 1029. Şefaet edenler 3300. Allahın Peyğemberi (s): «Allah yanında üç deste şefaet eder ve sefaetleri qebul olunar: «Peyğemberler, sonra alimler, sonra da şehidler.» 3301. Allahın Peyğemberi (s): «Şefaet etmek peyğemberlere, vesilere, möminlere ve meleklere mexsusdur.» 3302. Allahın Peyğemberi(s):Şefaet edenler beşdir: Qur‘an, qohum, emanet, sizin Peyğemberiniz ve Peyğemberinizin Ehli-Beyti(e) 3303. Allahın Peyğemberi (s): «Tövbeden faydalı şefaetçi yoxdur.» 3304. İmam Eli (e): «İnsanların şefaetçisi haqqa emel etmek, sedaqet ve doğruluğa vefalı qalmaqdır.» 1030. Vasite Qur’an: «Ey möminler! Allahdan qorxun. Ona (penah getirmeye) yaxınlaşmağa çalışın ve Onun yolunda cihad edin ki, belke nicat taparsınız.» Hedis: 3305. Allahın Peyğemberi (s): «Allahdan menim «vasite» olmağımı dileyin... Kim menim «vasite» olmağımı dilese, ona şefaet olunar.» 3306. Allahın Peyğemberi(s): «İmamlar Hüseynin (e) neslindendir. Kim onlara itaet ederse, Allaha itaet etmişdir. Kim onlara itaetsizlik göstererse, Allaha itaetsizlik etmişdir. Onlar Allaha yaxınlaşmaq üçün en möhkem vasitedirler.» 1031. Şefaete en çox leyaqeti olan insan 3307. Allahın Peyğemberi(s):«Heqiqeten, sabah, Qiyametde sizlerden mene en yaxın ve menim şefaetime en çox leyaqeti olan şexs en doğru danışanınız, emanete hamıdan çox sadiq olanınız, hamıdan exlaqlı ve insanlara en yaxın olanınızdır.» 1032. Möminin şefaeti onun emeli qederdir. 3308. Allahın Peyğemberi (s): «Möminlerin arasında da eleleri var ki, «rebie» ve «muzir» qebileleri qeder şefaet edecekler. Şefaete hamıdan az haqqı olan möminler feqet otuz nefere şefaet edecekler.» 3309. İmam Baqir(e): «İnsan var öz xalqına ve qohum eqrebasına şefaet edecek, insan var öz ailesine şefaet edecek, insan da var öz emeli qeder iki neferin haqqında şefaet edecek. Budur, ele Mahmud (beyenilmiş) meqamı.» 221 Bedbextlik 1033. Bedbextin xüsusiyyetleri 3310. İmam Eli (e): «Bedbext öz nefsi isteklerine aldanandır.» 3311. İmam Eli (e): «Bedbext, öz eqlinden ve tecrübesinden behrelenmeyendir.» 3312. İmam Eli (e): «Günahları terk edin ve öz nefslerinizi onlardan çekindirin. Çünki bedbext öz cilovunu günahlar meydanına buraxandır.» 1034. Bedbext, anasının betninde bedbextdir. 3313. Allahın Peyğemberi (s): «Xoşbext insan, anasının betninde xoşbextdir. Bedbext, anasının betninden bedbextdir.» 3314. İmam Sadiq (e): «Allah-taala Öz mexluqatını yaratmamış xoşbextliyi ve bedbextliyi yaratdı. Belelikle, Allah xoşbext bildiyi şexsle düşmençilik etmez. Eger pis iş görerse, onun işi ile düşmen olar, özü ile yox. Amma bedbext bildiyi şexsi heç vaxt sevmez. Eger yaxşı iş görerse onun bu işini sever, ancaq taleyine göre ondan xoşu gelmez.» 3315. İmam Sadiq (e): «Allah-taala bendeni bedbextlikden xoşbextliye köçürer, amma xoşbextlikden bedbextliye köçürmez.» 3316. İmam Kazim (e) (Peyğemberin (s) «Bedbext insan, anasının betninde bedbextdir..» sözü barede ibn Ebi Umeyrin sualına cavabında): «Bedbext insan, hele anasının betninde olarken Allah-taala bilir ki, o gelecekde bedbextlerin iş ve emellerini görecekdir. Xoşbext olan insansa, hele ana betninde olarken, Allah-taala onun gelecekde xoşbextlerin emellerini ve reftarını edeceyini bilir.» 1035. Bedbextliyin amilleri. 3317. İmam Eli (e): «Bedbextliyin sebebi dünyaperestlikdir.» 3318. İmam Hüseyn (e)- Erefe gününün duasında buyurur- «İlahi! Özün terefinden gelbime ele bir qorxu sal ki, sanki Seni görürem. Teqva ve Özünden qorxu vasitesi ile meni xoşbext et, günah ve itaetsizlikle meni bedbext etme.» 1036. En bedbext insan 3319. Mesih (e): «İnsanların en bedbexti xalq arasında öz elmi ile meşhurlaşan ve emeli ile tanınmayandır.» 3320. Allahın Peyğemberi (s): «En bedbext insan dünyanın yoxsulluğunu ve axiretin ezabını özünde cem edendir.» 3321. İmam Eli (e)- «En bedbext insan kimdir?» sualının cavabında- «Öz dinini başqasının dünyasına satan.» 1037. Bedbextliyin elametleri 3322. Allahın Peyğemberi (s): «Bedbextliyin elametleri bunlardır: ağlamayan göz, daşgelblilik, ruzi istemekde çox herislik etmek ve günaha israrlı olmaq.» 3323. İmam Eli (e): «Bedbextliyin elametlerinden biri dosta qarşı hoqqabazlıq etmekdir.» 3324. İmam Eli (e): «Bedbextliyin nişanelerinden biri yaxşılara pislik etmekdir.» ioooooop 222 Şükr 1038. Allaha şükr etmeye heveslendirmek Qur’an: «Meni yad edin ki, sizi yad edim. Mene şükr edin ve naşükür olmayın.» Hedis: 3325. İmam Eli (e): «Şükr var dövletin zineti ve sebr, çetinliyin zinetidir.» 3326. İmam Eli (e): «Allah qarşısında size en vacib olan emel Onun nemetlerine şükr etmek ve Onun razılığına sebeb olan şeyleri hazırlamaqdır.» 3327. İmam Sadiq (e): «Her çekdiyin nefes üçün bir şükr, belke min şükr ve minden de çox şükr etmek sene vacibdir.» 1039. Şükr eden Qur’an: «Allaha ibadet et ve şükr edenlerden ol» Hedis: 3328. İmam Sadiq (e):«Misbahus Şerie» kitabında o Hezrete aid olunub- «Eger Allah üçün, Onun muxlis bendelerinin Allahı ibadet etmelerinden ötrü, bütün hallarda şükr etmekden yaxşı bir ibadet olsaydı, o kelmeni bütün mexluqatına aid ederdi. Amma ondan yaxşı ibadet olmadığına göre, ibadetlerin arasında ona xüsusi yer verdi ve onun sahiblerini mexsusen qeyd ederek buyurdu: «Bendelerimin az bir hissesi şükr ederler.» 3329. İmam Hadi (e): «Şükr eden, öz şükrünün bereketinden, onun şükrüne sebeb olan nemetden daha çox seadet qazanar. Çünki nemetler dünya malıdır, amma şükr, nemetleri özü ile axirete aparar.» 3330. İmam Eskeri (e): «Nemetin qedrini şükr edenden başqa bir kimse bilmez ve nemetin şükrünü, nemetin qedrini bilenden başqa bir kes etmez.» 1040. Nemetin artmasında şükr etmeyin rolu Qur’an: «Rebbiniz bele beyan etdi: «Eger şükr etseniz sizin nemetinizi artıraram ve eger naşükürlük etseniz, heqiqeten, Menim ezabım şiddetli olacaqdır.» Hedis: 3331. Allahın Peyğemberi (s): «Allah bendenin üzüne şükrün ele bir qapısını açmadı ki, bu zaman nemetin artım qapısından da biri onun üzüne açılmamış olsun.» 3332. İmam Eli (e): «Allah-taala bendeye bir nemet verende ve bende öz qelbinde o nemetin şükrünü edende, şükrünü diline getirmemişden qabaq, şemin nemetin onun üçün artması vacib olur.» 1041. Şükr nemeti üçün şükr etmeyin vacibliyi 3333. İmam Seccad (e): -duada- «Menim Sene şükr etmeyim (nemetinin özü) şükre möhtac olduğu halda Senin şükrünü nece yerine yetire bilerem? Her defe «şükr Sene» deyende, ele şükr etmek nemetinin özüne göre bir daha «şükr Sene» demek mene vacib olur.» 3334.İmam Sadiq(e):«Allah-taala Musaya(e) vehy etdi:«Ey Musa! Mene, layiq olduğum kimi şükr et.» Musa(e) erz etdi:«Ey Rebbim. Sene söylediyim her bir şükrün özü, Senin mene bexş etdiyin bir nemet olduğu halda nece Sene layiq olduğun kimi şükr edim?» Buyurdu: «Ey Musa! O şükrün uğurunu Menim sene bexş etdiyimi derk etdiyin zaman, şükrümün haqqını yerine yetirmiş olarsan.» 1042. Şükrün heqiqeti 3335. İmam Eli (e): «Her bir nemetin şükrü Allahın haram etdiklerinden çekinmekdir.» 3336. İmam Eli (e): «Düşmenine üstün geldiyin zaman, ona güzeşt etmeyini öz qelebenin şükrü bil.» 3337. İmam Baqir (e): «Allahın az ruzisini özün çox bil ki, bununla onun şükrünü etmiş olarsan.» 3338. İmam Sadiq (e): «Nemetin şükrü haramlardan uzaqlaşmaq ve şükrün bütövlüyü insanın «hemd olsun, alemlerin Rebbi olan Allaha» demesidir.» 3339. İmam Sadiq (e): «Allah-taala bir şexse nemet bexş eden zaman, hemin şexs qelbinde o nemeti Allah terefinden verildiyi kimi tanıyarsa, onun şükrünü yerine yetirmiş olar.» 3340. İmam Sadiq (e):«Peyğemberin (s) qarşısına xoşagelen bir iş çıxan zaman buyurardı:«Allahın bu nemetine şükür.» Elece de, qem-qüsse getiren bir hadise ile rastlaşanda buyurardı: «Her bir halda şükr olsun Allaha.» 3341. İmam Sadiq (e)- «Misbahuş Şeriye» kitabında o Hezrete istinad olunduğu kimi- «Şükrün en azı insanın nemetin bilavasite Allah terefinden olduğunu bilmesi ve nemet üçün Ondan başqa bir sebeb görmemesidir. Hemçinin, Allahın bexş etdiyine razı olması ve Onun nemetile günaha teref getmemesi, ya da Allahın nemetinden, Onun heç bir emrine ve qadağanına zidd olan yolda istifade etmemesidir.» 1043. En çox şükr eden insan 3342. İmam Eli (e): «En çox şükr eden insan hamıdan çox qane ve nemetlere göre en naşükür insan, hamıdan tamahkar olandır.» 3343. İmam Seccad (e): «Allaha en şükrlü olanınız, insanlara en çox teşekkür edeninizdir.» 1044. Yaxşı emel sahibine teşekkür etmeye heveslendirmek 3344. İmam Hesen (e): «Alçaqlıq, nemete naşükür olmaqdır.» 3345. İmam Seccad(e): «Sene yaxşılıq edenin haqqı, ona teşekkür etmeyin, yaxşılığını dile getirmeyin, onu yaxşılıqla yad etmeyin ve Allahla özün aranda onun üçün ixlasla dua etmeyindir. Eger bele etsen, gizlinde ve aşkarda ona teşekkür etmiş olarsan. Özü de, bir gün onun yaxşılığının evezini çıxmağa imkanın olarsa, bunu et.» 1045. İnsanlara teşekkür etmeyen Allaha minnetdar olmaz 3346. İmam Seccad (e) : «Allah-taala Qiyamet günü Öz bendelerinden birine buyurar: «Filankese teşekkür etdinmi?» O, deyer: «Xeyr, ey Rebbim! Men Sene teşekkür etdim.» Allah-taala buyurar:«Ona teşekkür etmediyin üçün, Mene de teşekkür etmemisen.» 3347. İmam Sadiq (e): «Yaxşılığın yolunu kesenlere Allah Lenet elesin. Yeni, bir şexse yaxşılıq edilerse, o da bunun müqabilinde naşükürlük eder ve neticede yaxşı emel sahibini başqalarına yaxşılıq etmekden çekindirer.» 3348. İmam Rza (e): «Kim insanların yaxşılığının müqabilinde teşekkür etmese, Allaha teşekkür etmemişdir.» 223 Şekk 1046. Şekk 3349. İmam Eli (e) : « Sene emin olduğundan yapışmağı ve şekkden uzaqlaşmağı tövsiyye edirem. Çünki insanın dini üçün, şekkin onun eminliyine qalib gelmesi qeder mehvedici bir şey yoxdur.» 3350. İmam Eli (e): «Haqqı tapdığım andan beri Onda şekk etmemişem.» 3351. İmam Eli (e) : «Menim öz Rebbime eminliyim var ve dinimde heç bir şübhe yoxdur.» 3352. İmam Sadiq (e): «Çirkabı sizden temizleyer.» ayesi barede- «Burada meqsed, ele şekkin çirkabıdır. Allaha and olsun, biz heç vaxt öz Rebbimiz barede şekke düşmürük.» 1047. Şekkin yaranma amilleri 3353. İmam Eli (e): «Şekk nadanlığın mehsuludur.» 3354. İmam Eli (e): «Kim Allahın işinde itaetsizlik ederse, şekke düçar olar. Kim şekke düşerse, Allah ona üstün geler. Öz qüdreti ile onu xar eder ve Öz celalı ile onu alçaldar. Nece ki, o da Allahın işinde sehlenkarlıq etmişdi.» 3355. İmam Eli (e): «Şübhelenmeyin ki, şekke düçar olarsınız. Şekke düşmeyin ki, küfre yuvarlanarsınız. Öz nefslerinize meydan vermeyin ki, bele olan halda dinde sehlenkarlıq olar.» 3356. İmam Eli (e): «Şekk, imanı berbad eder.» 3357. İmam Eli (e): «Şekk qelbin nurunu söndürer.» 3358. İmam Eli (e): «Şekkin mehsulu çaşqınlıqdır.» 1048. Şekki götüren şey 3359. İmam Eli (e): «Ardıcıl suretde düşünmekle şekk aradan geder.» 3360. İmam Eli (e): «Allahın yaratdıqlarını gördüyü halda, Onun varlığına şekk eden şexse teeccüb edirem.» 3361. İmam Eli (e):«Heç bir ixlaslı bende şübheye düçar olmadı ve heç bir yeqin ehli şekke düşmedi.» 3362. İmam Eli (e): «Şekkin dörd şaxesi var: mübahise etmek, qorxu, çaşqınlıq ve teslim olmaq. Mübahiseni özüne adet etmiş şexsin, gecesi seher olmaz. Kim gelecek hadiselerden qorxuya düşse, keçmişe qayıdar. Tereddüd ve çaşqınlıqda qalan şeytanların caynağında didiler. Dünya ve axiret ölümüne teslim olansa, her iki sarayda mehv olar.»  224 Şahidlik Mehkeme meselelerinde 1050. Edaletli şahidlik Qur’an: «Ey möminler! Allahın razılığı namine qalxın ve edaletle şahidlik edin. Bezi insanlarla düşmençiliyiniz sizi edaletsizliye vadar etmesin. Edaletli olun ki, bu teqvaya daha yaxındır ve Allahdan qorxun ki, Allah etdiklerinizden xeberdardır.» Hedis: 3363. Allahın Peyğemberi (s): «Men edaletliyem ve edaletden qeyri bir şeye şahidlik etmerem.» 3364. İmam Eli (e): «Edalet, şahidliyin ruhudur.» 1051. Şahidlik etmeye heveslendirmek Qur’an: «Allaha xatir doğru şahidlik edin» «Şahidler, şeşadet vermek üçün çağırılanda, ondan boyun qaçırmamalıdırlar.» Hedis: 3365. Allahın Peyğemberi (s): «Kim bir nefer müselmanın haqqını berpa etmek üçün haqqına şahidlik ederse, Qiyamet günü üzünün nuru göz işleyen mesafede görünen halda getiriler ve mexluqlar onu adı, esl-necabeti ile tanıyar.» 3366. İmam Sadiq (e): -»Şahidler, şahidlik etmek üçün...» ayesi barede- «Bir şexs şahidlik etmek üçün de‘vet olunduqda «Men sizin üçün şehadet vermirem» dememelidir.» 3367. İmam Sadiq (e):«Şahidlik etmek üçün de‘vet olunanda, de‘veti qebul et.» 1052. Şehadeti gizletmek Qur’an: «Allah terefinden gelen şehadeti özünde gizleden şexsden daha zalım kim ola biler?.» «Şehadeti gizletmeyin. Kim onu gizlederse, qelbi günahkar olar. Allah etdiklerinizi bilir.» Hedis: 3368. Allahın Peyğemberi (s):«Kim şahidlik etmek üçün çağırılan zaman, öz şehadetini gizlederse, yalan şehadet veren şexs kimidir.» 3369. Allahın Peyğemberi (s):«Kim öz şehadetinden dönüb onu gizletse, Allah-taala (Qiyamet günü) mexluqların yanında onun etini özüne yedizdirer ve o, öz dilini çeyneye-çeyneye Cehenneme geder.» 1053. Sahidliyi qebul olunan şexsler 3370. İmam Eli (e): -Şureyhe xitaben- «Bil ki, öz günahının cezasına göre şallaq vurulmuş ve tövbe etmemiş, ya yalan şehadet vermesile meşhurlaşan, ya baresinde bedgüman olunmuş (şübheli) şexsden başqa müselmanlar bir-birile münasibetde edaletli sayılırlar.» 3371. İmam Sadiq (e):«Fasiqin şahidliyini, yalnız özüne zidd olacaq halda qebul ederem.» 3372. İmam Sadiq (e):«Emirel-möminin (e) ne söyüş söyen ve acı dili olanın, ne de keçmişde dinsizliyi ile meşhur olan şexsin şahidliyini qebul etmezdi.» 1054. Şehadet vermeyin edebi 3373. Allahın Peyğemberi (s)-şehadet vermek barede sualın cavabında-»Güneşi görürsenmi? Mövzu senin üçün hemin güneş kimi aydın, işıqlı olanda şahidlik et ve eks halda şehadet vermekden çekin.» 3374. İmam Sadiq (e):«Şehadetini ovcunun içi kimi tanımasan şahidlik etmemelisen.» ioooooop 225 Şehadet (2) Allah yolunda ölmek 1055. Şehidliyin fezileti Qur’an: «Allah yolunda öldürülenleri heç vaxt ölü hesab etme. Eksine, onlar diridirler ve Allahın yanında ruzi yeyerler.» 3375. Allahın Peyğemberi (s):«İnsanın Allah yolunda öldürülmesi heddine qeder, her yaxşılıqdan üstün yaxşılıq vardır. Belelikle, insan Allah yolunda öldürülerse, bundan üstün (ve deyerli) yaxşılıq olmaz.» 3376. Allahın Peyğemberi (s):«En şerefli ölüm şehadetdir.» 3377. Allahın Peyğemberi (s) :«İsteyirem ki, Allah yolunda vuruşum ve öldürülüm, yene vuruşum ve öldürülüm. Yene de vuruşum ve öldürülüm.» 3378. Allahın Peyğemberi (s):«Şehidin borcdan başqa bütün günahları bağışlanar.» 3379. Allahın Peyğemberi (s):«Düşmenle üz-üze gelen şexs eger öldürülenedek müqavimet gösterse ve ya qalib gelerse, qebr ezabı görmez.» 3380. Allahın Peyğemberi (s):«Şehidden başqa heç kim ölümünden sonra, Allahın yanında xeyir nemetlerden behrelenen ve eyni zamanda, bütün dünyanı ona bağışlasalar da yeniden dünyaya qayıtmaq istemez. Çünki o, şehadetin feziletini bildiyine göre, dünyada öldürülmek üçün dünyaya qayıtmasını arzulayar.» 3381. İmam Eli (e):«Siz, öldürülmeseniz de öleceksiniz. And olsun Elinin canı Onun qüdret elinde olana ki, başa min qılınc zerbesinin endirilmesi, yataqda ölmekden daha asandır.» 1056. Şehadet istemeyin savabı 3382. Allahın Peyğemberi (s):«Kim sidq ürekle Allahdan şehid olmasını isteyerse, öz yatağında ölse bele, Allah-taala onu şehidlerin meqamına çatdırar.» 1057. Şehid hesab olunanlar 3383. Allahın Peyğemberi (s):«Özünü zülmden qorumaq yolunda öldürülen şexs, şehiddir.» 3384, Allahın Peyğemberi (s):«Öz eşqini gizletdiyine ve paklığını saxladığına göre ölen aşiq, şehiddir.» 3385. Allahın Peyğemberi (s):«Mehemmed Ehli-Beytinin (e) mehebbeti ile dünyadan köçen, şehiddir.» 3386. İmam Seccad (e):«Kim bizim qaimimizin (e) qeybeti dövründe qelbinde bize dostluq ve mehebbet ölerse, Allah-taala Bedr ve Uhud şehidleri kimi min şehidin mükafatını ona bexş eder.» 1058. Allah yolunda yaralanmağın savabı 3387. Allahın Peyğemberi (s):«Kim Allah yolunda yaralanarsa, Qiyamet günü müşk etrine benzer bir etir saça-saça, rengi zeferan renginde ve üzerinde şehidlerin nişanesi ile geler. Kim ixlasla Allahdan şehidlik istese, yataqda ölse bele, Allah-taala ona şehidin mükafatını verer.»  226 Şöhret 1059. Teqdir olunmuş şöhret Qur’an: «Meger seni adlı-sanlı etmedikmi?» «… ve gelecek nesiller arasında meni yaxşı ad-sanla tanıtdır.» Hedis: 3388. Alahın Peyğemleri (s) (bir kişinin yaxşı bir iş gördüyüne göre xalqın onu teriflemesi barede sualının cavabında): «Bu, dünyada mömine gelib çatan bir müjdedir.» 3389. Allahın Peyğemberi (s):«Allah-taala menim ümmetimden bir bendeni sevende, seçilmiş bendelerin qelblerine, meleklerin ruhlarına ve Öz erşinin sakinlerinin qelblerine onun mehebbetini salar ki, onu sevsinler. Budur heqiqeten sevilen insan.» 1060. Mezemmet olunmuş şöhret Qur’an: «O axiret evini yer üzünde üstünlük (tekebbürluk) ve fesad istemeyenlere vereceyik ve gözel aqibet teqvalılara mexsusdur.» Hedis: 3390. Allahın Peyğemberi (s):«Allah terefinden pislikden qorunan şexsden başqa, dinine ve dünyasına göre xalq arasında barmaqla gösterilmesi bir şer olaraq insana besdir.» 3391. İmam Eli (e):«Dünyada bir pille yüksek meqama qalxmaq isteyen ve qalxan ele bir bende yoxdur ki, Allah-taala axiretde onu hemin pilleden de yüksek bir pille aşağı endirmemiş olsun.» 3392. İmam Sadiq (e) (mömini vesf ederken): «Mömin dünya izzetini arzulamaz ve onun xarlığına dözümsüzluk göstermez. İnsanlar dünyanın qemini çekmekdedir, onu ise axiretin fikri meşğul etmişdir.» 1061. Paltar ve ibadete göre şöhretin pislenilmesi 3393. İmam Sadiq (e):«İnsana rüsvayçılıqda onun barmaqla gösterilmesine sebeb olan paltar geyinmesi ve ya barmaqla gösterilen miniye minmesi besdir.» 3394. İmam Sadiq (e):«Allah-taala iki şeye göre meşhurluğu düşmen bilir: Paltara ve namaza göre meşhurluq.» 3395. İmam Sadiq (e):«İbadetle meşhurlaşmaq bedgümanlığa sebeb olar.» 3396. İmam Sadiq (e):«Şöhretin yaxşısı ve pisi de oddadır.»  227 Meşveret 1062. Meşveret etmeye heveslendirmek Qur’an: «Öz Rebblerinin çağırışına cavab verib namaz qılanlar ve işleri öz aralarında bir-birile meslehetleşmek olanlar onlara verdiyimiz ruziden bexşiş ederler» Hedis: 3397. İmam Eli (e): «Meşveret etmek (doğru) yol tapmağın gözüdür. Öz re’yi ve fikri ile kifayetlenen şexs özünü tehlükeye atmışdır.» 3398. İmam Eli (e):«Meşveret kimi (möhkem) dayaq yoxdur.» 3399. İmam Eli (e):«Meşveret etmek tövsiye ve teşviq olunmuşdur, Çünki meslehet verenin re’yi (şexsi qerezlerden) pak, meşveret edenin nezeri (şexsi gerezler ve menfi isteklerle) qarışmışdır.» 3400.Allahın Peyğemberi (s):«Ey Eli! Qorxaqla meşveret etme ki, müşkülün hell yolunu sene dar eder. Simicle meşveret etme ki, seni meqsedinden çekindirer. Heris adamla meşveret etme ki, herisliyi senin nezerinde gözel gösterer.» 3401.İmam Eli (e):«Yalançı ile meşveret etme. Çünki yalançı ilğım kimi uzağı sene yaxın ve yaxını uzaq gösterecek.» 1064. Meşverete layiq olanlar 3402.İmam Sadiq (e):«Meşveret onun dörd heddinden qeyri bir halda baş tutmaz: birinci hedd budur ki, meşveret etdiyin ağıllı olsun, ikincisi azad ve dindar olsun, üçüncüsü dost ve qardaşcanlı olsun. Dördüncü ise budur ki, öz şirrini ona deyesen, o da özün bildiyin qeder hemin sirden agah olsun ve onu gizletsin, heç kese demesin.» 1065. Meslehe edene bir yol göstermeye heveslendirmek 3403. İmam Seccad (e):«Meslehet edenin haqqı budur ki, yol göstermekçün bir fikrin varsa ona yol gösteresen ve bir melumat olmasa da, bu sahede melumatı olanın yanına gönderesen.» 3404.İmam Sadiq (e):«Kim öz (din) qardaşı ile meslehetleşende hemin adam ona xalis niyyetle yol göstermese, Allah onun düşüncesini elinden alar.» 1066. Hökumet işinde meşveret etmek 3405. İmam Eli (e) (Müaviyeye yazdığı mektubundan): «Meşveret, yalnız mühacir ve ensarların haqqıdır. Onlar bir şexs barede razılığa gelib onu rehber adlandırarlarsa, Allahın razılığı da ele bundadır.» 3406.İmam Eli (e):«Haqq sözü danışmaqdan, ya edaletli yol göstermekden çekinmeyin. Çünki ixtiyar sahibi olan böyük Allah meni hifz edib qorumasa, xeta ve sehvden amanda qalmaram.» 3407.İmam Hesenin (e) sülh anlaşmasında Müaviye üçün qoyduğu şertlerden biri budur: «Müaviye ibn ebi Süfyanın özünden sonra bir kesi xelife teyin etmek haqqı yoxdur. Bele ki, ondan sonra xelifelik meselesi müselmanların şurasına tapşırılacaqdır.»  228 Qocalıq 1067. Qocalıq ve ağ saçlar Qur’an: «Odur sizi evvel zeif yaradan, bu zeiflikden sonra qüvve veren, sonra da yeniden zeifliye ve qocalığa düçar eden Allah. Allah istediyini yaradar. O alim ve qadirdir.» Hedis: 3408. Allahın Peyğemberi (s):«Qoca, öz hemdeminin mehebbeti, uzun ömür ve çoxlu servetin muqabilinde hemişe gencdir.» 3409.İmam Eli (e):«Ağ saçlar ölümün qasididir.» 3410.İmam Eli (e):«Ağ saçlar xeberdarlıq üçün kifayetdir.» 3411.İmam Eli (e):«Menim üçün qocalığın vuqarı, genclik şadlığından daha sevimlidir.» 3412.İmam Eli (e):«Aqil qocalanda eqli gencleşer, nadan qocalanda nadanlığı cavanlaşar.» 3413.İmam Baqir (e):«Bir gün İbrahim (e) öz üzünde ağ tük görüb deyir:Şükr olsun alemlerin Rebbi olan Allaha ki, meni bu yaşa çatdırdı ve bir an bele günah etmedim.» 3414.İmam Sadiq (e):«Ağ saçın mömine teref telesdiyi qeder, heç bir şeyin digerine teref telesdiyini görmedim. Ağ saç mömin üçün dünyada vuqar ve Qiyamet günü işıq saçan nurdur. Allah-taala Öz xelili İbrahime(e) ağ saçlarla vüqar bexş etdi. Bu vaxt İbrahim(e) erz etdi: Ey Rebbim! Bu nedir? Allah buyurdu:Bu vüqardır. İbrahim (e) dedi:Ey Rebbim! Menim vüqarımı artır. » 1068. Qocalara hörmet 3415.Allahın Peyğemberi (s):«Yaşlı müselmana ehtiram Allaha ehtiramdır.» 3416.Allahın Peyğemberi (s):«Ümmetimin qocasına hörmet etmek, mene hörmet etmekdir.» 3417.İmam Sadiq (e):«Ahıllarınıza hörmet edin ve sileyi-rehmi yerine yetirin.» 3418.İmam Sadiq (e):«Ahıllarımıza hörmet qoymayan ve uşaqlarımızla mehriban olmayan bizden deyil.»  229 Şie 1069. Şienin meqamı 3419.İmam Eli (e):«Allahın Peyğemberine (s) insanların mene paxıllıq etmelerinden şikayetlendim. O Hezret (s) buyurdu:«Ey Eli! Cennete daxil olacaq ilk dörd nefer Men, Sen, Hesen ve Hüseyndir. Bizim arxamızda övladlarımız Cennete daxil olacaqlar. Onların arxasında bizi sevenler, sağ-solumuzda da bizim şielerdir.» 3420.İmam Baqir (e):«Peyğemberin (s) zövcesi Ümmü Selemeden Eli ibn Ebutalib (e) barede soruşduqda dedi: Allahın Resulundan (s) eşitdim ki, Eli ve onun şieleri ele nicat tapanlardır.» 1070. Şienin xüsusiyyetleri 3421.İmam Eli (e) (Nouf Bekaliye xitaben): «Ey Nouf! Bilirsenmi menim şiem kimdir?» Erz etdi:«Xeyr, Allaha and olsun, bilmirem.» Buyurdu:«Menim şielerimin (oruc tutmağın teşneliyinden) dodaqları qurumuş, (aclıqdan) qarınları bellerine yapışmışdır. Teqva onların üzlerinden görüner, gecenin abidleri ve gündüzün şirleridirler.» 3422. İmam Hesen (e) («Men sizin şielerdenem» deyen kişinin cavabında): «Ey Allahın bendesi! Eger bizim emr ve qadağalarımıza itaet edirsense, doğru deyirsen. Yox, eger bele deyilsense, ehli olmadığın ali meqam iddiası ile öz günahlarını artırma. Deme ki, «men sizin şielerdenem.» De ki, «men sizi sevenlerden ve sizin düşmenlerinizin düşmenlerindenem.» Bele olan halda, sen yaxşı insansan ve yaxşıya teref istiqamet götürmüsen.» 3423. İmam Baqir (e):«Bizim şielerimiz yalnız Allahdan qorxan ve Onun emrine itaet edenlerdir. Onlar tevazökarlıq, sadelik, emanete sadiqlik ve Allahı çox yad etmekden başqa bir şeyle tanınmazlar.» 3424.İmam Sadiq (e):«Eslinde Eli şiesi qarın ve qasıq iffetine malikdir, (ibadetde ve nefsle mübarizede) çalışqandır, Yaradanı üçün işleyen, Onun mükafatına ümidvar olan ve Onun cezasından qorxandır. Bele şexsleri gören zaman bil ki, onlar Ceferi şieleridir.» 3425. İmam Sadiq (e):«Bizim şielerimizi üç şeyde sınayın: namazın vaxtlarına riayet etmekde, bizim düşmenlerden sirlerini gizletmekde ve qardaşları ile hemderd olub onlara maddi kömek etmekde.» 3426.İmam Sadiq (e):«Bizim şielerin dörd gözü var: iki gözü sifetinde, iki gözü de qelbinde. Bil ki, insanların hamısı beledir. Ferq yalnız bundan ibaretdir ki, Allah-taala sizin gözlerinizi açıq ve gören, onların gözlerini ise kor etmişdir.» 1071. Şie olmayanlar 3427.İmam Sadiq (e):«Sözde şielikden dem vuran, emelinde ise bizim emellere zidd reftar eden, bizim şie deyil.» 3428.İmam Sadiq (e):«Bir deste insan deyir ki, men onların imamıyam. Allaha and olsun, men onların imamı deyilem. Allah onlara Lenet elesin. Perdeni her ne qeder örtüremse, onlar perdeni bir o qeder yırtırlar. Men «beledir, eledir» deyirem, onlarsa «Onun meqsedi filan ve behmandır.» deyirler. Eslinde men, mene itaet eden şexsin imamıyam.» 3429.İmam Sadiq (e):«Dörd şeyi inkar eden bizim şie deyil: me’racı, qebrde sorğu-sualı, Cennet ve Cehennemin yaradılmasını ve şefaeti.» 3430. «el-Kafi»: İmam Sadiq (e) bir kişiden onun xalqının ve qebilesinin ehvalını soruşdu. Kişi onları çox terifledi. Hezret (e) buyurdu:«Varlılar yoxsulların xestelerine baş çekirlermi?» Kişi dedi:«Az olur.» Buyurdu:«Varlılarla yoxsulların bir-birine geliş-gedişi, görüşmeyi necedir? Kişi dedi:«Az olur.» Buyurdu:«Varlıların yoxsullara maddi kömeyi necedir?» Kişi erz etdi:«Siz bizim aramızda nadir exlaqı ve sifetleri buyurursunuz.» Hezret (e) buyurdu:«Bes, onlar özlerini nece şie hesab edirler?» 3431.İmam Kazim (e):«Tenhalıqda ve xelvetde, qelben Allahdan qorxmayan bizim şie deyil.» 1072. Şienin tesnifatı 3432.İmam Baqir (e):«Bizim şieler üç destedir: bir destesi bizim adımızla xalqı qaret eder, bir destesi şüşe kimidir (üreyinde ne varsa aşkar eder–yeni, sir saxlayan deyiller, üreklerinde olan sirri faş ederler), bir deste de qırmızı qızıl kimidirler ve odda ne qeder çox eridilseler, bir o qeder saflaşarlar.» 3433.İmam Sadiq (e):«Şie üç növdür: (birinci bize qarşı) mehebbetli ve mehriban olarlar, bele şieler bizdendir. (İkinci) Özünü bizlerle bezeyen şie. Kim bizlerle özünü bezese, onun bezenmesine sebeb olarıq. (Üçüncü) Bizi öz ruzisi üçün vasiteye çeviren şie. Kim bizi ruzi qazanmaq vasitesi ederse, yoxsulluğa duçar olar.» 1073. Şielere heddlerini aşmağın qadağan olması 3434.İmam Baqir (e):«Ey şie camaatı! Ey Ali Mehemmed şieleri. Orta heddi gözleyin ki, iti geden size teref qayıdacaq ve geri qalan da gelib size çatacaq.» Ensarlardan Sedd adlı birisi erz etdi:«Sene feda olum, iti geden kimdir?» Hezret (e):«Biz öz baremizde demediyimiz şeyleri, baremizde danışan bir destedir. Onar bizlerden deyil, biz de onlardan.» Erz etdi:«Geri qalan kimdir?» Buyurdu:«Xeyir isteyen, axtaran şexsdir. O, xeyre çatar ve onun mükafatını tapar.» 1074. İnsanlarla münasibetde şieye yaraşan reftar 3435. İmam Sadiq (e):«Ey Ebdül-Ela! Menim terefimden şielere Allahın salamını ve rehmetini çatdır ve de ki, İmam Sadiq size bunları deyir: Allahın rehmeti olsun o bendeye ki, insanların başa düşdükleri sözleri söylemekle ve başa düşmedikleri sözlerden çekinmekle xalqın mehebbetini özüne ve bize teref celb etmiş olur.» 3436. İmam Sadiq (e):«Ey şie camaatı! Bizim abrımızın qorunmasına sebeb olun, bednam olmağımıza bais olmayın. İnsanlara yaxşı sözler deyin. Dillerinizi saxlayın, onları boş, menasız ve pis sözler danışmaqdan çekindirin.» 1075. Qiyametde şienin meqamı 3437. Allahın Peyğemberi (s):«Qiyamet günü bize mehebbetlerinde xalis olan menim ve Ehli-Beytimin şieleri üçün erşin etrafında minberler düzülecek. Allah-taala buyurar: Ey Menim bendelerim! Mene teref gelin ki, Öz Keremimi sizin aranızda paylayım. Çünki siz dünyada ezab-eziyyet görmüsünüz.» 3438. Allahın Peyğemberi(s) (ibn Abbasın «Önde geden, birinciler, onlardır Allaha yaxın olanlar» ayesi barede sualının cavabında): «Cebrayıl mene dedi: Onlar Eli ve onun şieleridir. Onlar Cennete gedenlerin öncülü ve Allahın lütfü, kerameti sayesinde Ona yaxındırlar.» ioooooop 230 Sebr 1076. Sebrin fezileti Qur’an: «Çox peyğemberler olub ki, Allaha sitayiş edenler onlarla birge düşmenlere qarşı vuruşmuş ve bu yolda onların başına gelen müsibetlerden zeiflememiş ve aciz qalmamış, düşmene de teslim olmamışlar. Allah sebr edenleri sevendir.» «Allaha ve Onun Resuluna itaet edin. Zeifleyib, ezemet-qüdretiniz aradan getmesin ve bir-birinizle çekişmeyin. Sebr edin ki, Allah sebr edenlerledir.» Hedis: 3439. Mesih(e):«Siz xoşunuza gelmeyene sebr etmeseniz, sevdiyinize çatmayacaqsınız.» 3440. Allahın Peyğemberi (s) («İman nedir?» deye soruşulduqda buyurdu): «Sebr.» 3441. İmam Eli (e) :«Sebr çetin müsibeti asan eder.» 3442. İmam Eli (e):«Çetinliklere sebr etmek rifah içinde can rahatlığından yaxşıdır.» 3443. İmam Sadiq (e):«Möminin xemiri çetinliklere sebr etmekle yoğrulmuşdur.» 3444. İmam Cavad (e):«Müsibete sebr etmek, başqalarının müsibetine sevinen üçün bir müsibetdir.» 1077. Sebr ve ali meqamlara çatmaq Qur’an: «İsrail övladları sebr etdiklerine göre, senin Rebbinin onlara verdiyi yaxşı ved heyata keçdi.» «Sebr etdiklerine ve nişanelerimize emin olduqlarına göre, onların arasından bizim emrimizle hidayet eden imamlar teyin etdik.» Hedis: 3445. İmam Eli (e):«Sebrle ali meqamlara çatmaq olar.» 3446. İmam Eli (e):«Kim Allaha (qovuşmağa) xatir sebr ederse, öz meqsedine çatar.» 3447. İmam Sadiq (e):«Sebr imanın başıdır» 1078. Sebr ve qelebe Qur’an: «Ne çox olub ki, azsaylı bir deste Allahın izni ile sayları çox olan desteye qalib gelsin. Allah sebr edenlerledir.» «Eger sebr edib, teqvalı olsanız ve onlar da coşub hay-küy salmaqla üstünüze hücum etseler, Rebbiniz beş min nişan qoyulmuş melekle size kömek eder.» Hedis: 3448. Allahın Peyğemberi(s):«Heqiqeten, qelebe sebrle ve işin uğurlu sonluğu çetinlikle müşayet olunur. Heqiqeten, her çetinlikle yanaşı bir asanlıq da var.» 3449. Allahın Peyğemberi(s):«Sebrle zeferi gözlemek olar. Kim daim bir qapını döyerse, axırda o qapı üzüne açılar.» 1079. Sebrli insanın savabı Qur’an: «Şübhesiz, sizi qorxu, aclıq, malın azlığı, canlarınız ve mehsullarınızla imtahan edeceyik. Sebrlilere müjde ver. Başlarına bir müsibet gelende «biz Allah üçünük ve Ona doğru qayıdarıq» deyenlere Rebblerinin salam ve rehmeti olsun. Hidayet tapanlar da onlardır.» 3450. İmam Eli (e) (teqvalıların vesfinde): «Bir neçe gün sebr etdiler ve uzun müddetli rahatlıq tapdılar.» 3451. İmam Sadiq (e):«Şielerimizden kim çetinliye düşende sebr ederse, min şehidin mükafatını qazanar.» 3452. İmam Sadiq (e):«Derde düçar olan şexs eger sebr edib bunun Allah yolunda olduğunu hesab ederse, Allah-taala ona min şehidin mükafatını yazar.» 1080. Sebrin menası 3453. Allahın Peyğemberi (s.):«Sebr razılıqdır.» 3454. İmam Eli (e):«Sebr, insanın bir çetinlik ve müsibetle qarşılaşanda dözümlülük gösterib öz qezebini udmasıdır.» 3455. İmam Eli (e):«Sebr iki növdür: senin xoşuna gelmeyen şeylere sebr etmek ve sevdiyin şeylerin müqabilinde sebr edib, özünü saxlamaq (meselen, haram lezzetlerden).» 3456. İmam Eli (e):«Sebr, ya müsibet qarşısında, ya itaet etmekde, ya da günahı terk etmede sebrdir. Üçüncü növ evvelki iki növden üstündür.» 3457. İmam Baqir (e) (gözel sebr barede suala cavabından): «O, insanlara giley ve şikayet olunmayan bir sebrdir.» 1081. Ehli-Beyt şielerinin sebri 3458. İmam Sadiq (e) (öz sehabelerinden birine xitaben): «Biz sebrliyik, amma bizim şieler bizden de sebrlidirler.» Erz etdim:«Sene feda olum. Nece olur ki, sizin şieler sizden sebrli olur?» Buyurdu:«Biz bildiklerimiz şeye, şielerimiz ise bilmedikleri şeye sebr ederler.» 1082. Sebrsizliyin neticeleri 3459. İmam Eli(e):«Eger sebrli olsan, ilahi müqedderat senin barende icra olunar ve sen mükafat alarsan. Sebrsizlik etsen de, ilahi müqedderat senin barende icra olunacaq, lakin sen günahkar olacaqsan.» 3460. İmam Eli(e):«Eger böyükler kimi sebr etsen çox yaxşı. Eks halda, minik heyvanları kimi eziyyeti unudacaqsan.» 3461. İmam Eli(e):«Kim iş ve qazancın eziyyetine sebr etmese, yoxsulluğun eziyyetine sebr etmelidir.» 3462. İmam Eli(e):«Her kime sebr nicat vermese, sebrsizlik onu helak eder.» 1083. Sebr yaradan amiller 3463. Allahın Peyğemberi(s):«Kim özünü sebr etmeye vadar etse, Allah- taala onu çox sebrli eder. Kim paklıq istese, Allah onu pak eder. Kim ehtiyacsızlıq axtarsa, Allah onu ehtiyacsız eder. Heç bir bendeye sebrden daha yaxşı ve geniş bir nemet bexş edilmeyib.» 3464. İmam Eli(e):«Sebrin kökü, Allaha heqiqi eminliyin olmasıdır.» 3465. İmam Eli (e):«Xoşagelmez işlerin müqabilinde özünü sebre vadar et. Nece de gözel xasiyyetdir, haqqa xatir özünü sebre vadar etmek.» 3466. İmam Eli(e):«Xoşagelmez işlerin müqabilinde özünü sebre vadar etmek qelbi güclendirer.»   ioooooop M Ü N D E R İ C A T Müqeddime 5 1. Fedakarlıq 11 2. İcare 13 3. Ecel 15 4. Axiret 17 5. Qardaş 19 6. Edeb 26 7. Azan 30 8. İncitmek 31 9. Esir 32 10. Belalar 33 11. Yemek 36 12. Ülfet 39 13. Allah 40 14. Hökmdarlıq 41 15. Arzu 43 16. Ümmet 46 17. İmamet 49 18. İmam Eli 59 19. İmamların anası-Fatime 65 20. İmam Hesen Mücteba 67 21. İmam Hüseyn 69 22. İmam Seccad 72 23. İmam Mehemmed Baqir 74 24. İmam Cefer Sadiq 75 25. İmam Musa Kazım 77 26. İmam Rza 79 27. İmam Cavad 81 28. İmam Hadi 83 29. İmam Hesen Eskeri 85 30. İmam Mehdi 87 31. İman 93 32. Emanetdarlıq 102 33. Sığınacaq vermek 104 34. Ünsiyyet 105 35. İnsan 106 36. Xesislik 108 37. Bid'et 111 38. İsrafçılıq 113 39. Yaxşılıq 114 40. Berzex 115 41. Bereket 116 42. Gülerüzlük 117 43. Besiret 118 44. Batil 119 45. Nifret 121 46.Zülm, zorakılıq, itaetsizlik 124 47. Ağlamaq 126 48. Şeher 128 49. Belağet 129 50. Tebliğat 130 51. Sınaq 133 52. Böhtan 139 53. Mübahile 140 54. Beyet 141 55. Ticaret 143 56. Tövbe 148 57. Töhmet 153 58. Savab 154 59. İnqilab 155 60. Cebr (Alın yazısı) 157 61. Qeddarlıq 159 62. Qorxaqlıq 160 63. Mübahise 161 64. Tecrübe 162 65. Dözümsüzlük edib feryad qoparmaq 163 66. Evez 164 67. Arayıb axtarmaq 165 68. Meclis 167 69. Yoldaşlıq 170 70. Camaat 172 71. Cüme 173 72. Gözellik 174 73. Cenabet 176 74. Ordu 177 75. Cennet 178 76. Divanelik 183 77. Cihad (1) 184 78. Cihad (2) 187 79. Cihad (3) 189 80. Nadanlıq 190 81. Cehennem 193 82. Cavab 196 83. Sexavet 197 84. Qonşu 198 85. Mehebbet 200 86. Hebs 207 87. Hicab 209 88. Hecc 210 89. Hüccet 214 90. Hedis 216 91. Heddler 219 92. Müharibe 222 93. Müharib 225 94. Azadlıq ve azadelik 226 95. Herislik 227 96. Haram 229 97. Peşe 231 98. Uzaqgörenlik 233 99. Qem 235 100. Hesab-kitab 238 101. Paxıllıq 243 102. Hesret 245 103. Yaxşılıq 246 104. Yaxşılıq etmek 247 105. Hafize 249 106. Kin beslemek 250 107. Tehqir 251 108. Haqq 252 109. Hüquq 255 110. Möhtekirlik 257 111. Hikmet 259 112. And içmek 262 113. Halal 263 114.Dözümlülük 264 115. Axmaqlıq 266 116. Hamam 268 117. Ehtiyac 269 118. Ehtiyat 272 119. Heyat 273 120. Heyvanat alemi 274 121. Heya 276 122. Aqibet 278 123. Xidmet etmek 279 124. Xevaric 280 125. Ziyankarlıq 282 126. Xuşu (tevazökarlıq) 283 127. Xütbe 284 128. Xett ve xettatlıq 285 129. İxlas 286 130. Müxlis 287 131. Xalis din 288 132. İxtilaf 290 133. Yaradılış 292 134. Yaradan 294 135. Exlaq 297 136. Şerab 301 137. Qorxu 303 138. Xeyanet 307 139. Xeyir 309 140. İstixare (Allahdan xeyir dilemek) 314 141. Camaatla mehriban davranmaq 315 142. Dua 316 143. Dünya 326 144. Yumşaqlıq göstermek 336 145. Dövlet 337 146. Derman ve müalice 338 147. Din 340 148. Borc almaq 344 149. Allahı yad etmek 345 150. Zelillik 352 151. Günah 354 152. Başçılıq 362 153. Yuxu 363 154. Riyakarlığın mezemmet olunması 364 155. Rey 367 156. Riba (Selem) 369 157.Ümid 371 158.Ricet (Dünyaya qayıdış) 372 159. Mehribanlıq 373 160.Rehmet 374 161. Qohumluq 375 162. Ruzi 377 163. Rüşvet 382 164. Südemer dövr 383 165. Razılıq (1) 384 166. Razılıq (2) 386 167. Mülayimlik 388 168. Ramazan 391 169. Ruh 393 170. Rahatlıq 395 171. Ekinçilik 396 172. Zekat 397 173. Zaman 400 174. Zina 402 175. Zahidlik 404 176. Evlenmek 407 177. Görüşmek (Ziyaret) 413 178. Qebrlerin ziyareti 415 179. Zinet 418 180. Mesuliyyet 419 181. Sual (1) 420 182. Sual (2) 422 183. Söyüş söymek 425 184. Secdeler 427 185. Mescid 429 186. Sexavet 431 187. Sirr 433 188. Şadlıq 435 189. İsraf 437 190. Oğurluq 439 191. Xoşbextlik 440 192. Sefer 442 193. Su içirtmek 444 194. Mestlik 445 195. Yaşayış yeri 446 196. Silah 447 197. Sultan 448 198. İslam 450 199. Salam vermek 453 200. Teslim olmaq 455 201. Qulaq asmaq 456 202. Ad 457 203. Allahın adları 458 204. Sünne 459 205. Gece oyaq qalmaq 460 206. Rehber 461 207. Siyaset 462 208. Bu günün işini sabaha saxlamaq 463 209. Bazar 464 210. Dişleri fırçalamaq 465 211. Genclik 467 212. Şübhe 469 213. Ağac 470 214. Şücaet 471 215. Pislik 473 216. Şirk 475 217. Şeytan 477 218. Şer 481 219. Şüar 482 220. Şefaet ve vasiteçilik 483 221. Bedbextlik 486 222. Şükr 488 223. Şekk 491 224. Şahidlik 493 225. Şehadet (2) 495 226. Şöhret 497 227. Meşveret 499 228. Qocalıq 501 229. Şie 503 230. Sebr 506 MÖVZULARIN ELİFBA SIRASI İLE MÜNDERİCATI A Ad 457 Aqibet 278 Ağac 470 Ağlamaq 126 Axiret 17 Axmaqlıq 266 Allah 41 Allahı yad etmek 345 Allahın adları 458 And içmek 262 Arayıb axtarmaq 165 Arzu 44 Azadlıq ve azadelik 226 Azan 30 B Başçılıq 362 Batil 119 Başçılıq 359 Bazar 464 Beyet 141 Bedbextlik 486 Belalar 33 Belağet 129 Berzex 115 Bereket 116 Besiret 118 Bid'et 111 Borc almaq 344 Böhtan 139 Bu günün işini sabaha saxlamaq 463 C Cavab 196 Camaat 172 Camaatla mehriban davranmaq 315 Cebr (Alın yazısı) 157 Cenabet 176 Cennet 178 Cehennem 193 Cihad (1) 183 Cihad (2) 184 Cihad (3) 187 Cüme 173 D Derman ve müalice 338 Divanelik 183 Din 340 Dişleri fırçalamaq 465 Dövlet 337 Dözümlülük 263 Dözümsüzlük edib feryad qoparmaq 163 Dua 316 Dünya 326 E Ehtiyat 272 Ehtiyac 269 Evlenmek 407 E Ecel 15 Edeb 26 Exlaq 297 Ekinçilik 396 Emanetdarlıq 102 Esir 32 Evez 164 F Fedakarlıq 11 G Gece oyaq qalmaq 460 Genclik 467 Görüşmek (Ziyaret) 413 Gözellik 174 Gülerüzlük 117 Günah 354 H Hafize 249 Haqq 252 Halal 263 Hamam 268 Haram 229 Hesab-kitab 238 Heyvanat alemi 274 Hicab 209 Hikmet 257 Hebs 207 Hecc 210 Heddler 219 Hedis 216 Herislik 227 Hesret 245 Heya 276 Heyat 273 Hökmdarlıq 42 Hüquq 254 Hüccet 214 X Xalis din 288 Xeyir 309 Xesislik 108 Xett ve xettatlıq 285 Xevaric 280 Xeyanet 307 Xidmet etmek 279 Xoşbextlik 440 Xuşu (tevazökarlıq) 283 Xütbe 284 İ İmamet 50 İmam Eli 59 İmamların anası-Fatime 65 İmam Hesen Mücteba 67 İmam Hüseyn 69 İmam Seccad 72 İmam Mehemmed Baqir 74 İmam Cefer Sadiq 75 İmam Musa Kazım 77 İmam Rza 79 İmam Cavad 81 İmam Hadi 83 İmam Hesen Eskeri 85 İmam Mehdi 86 İman 92 İcare 13 İxlas 286 İxtilaf 290 İncitmek 31 İnqilab 155 İnsan 106 İslam 450 İsraf 437 İsrafçılıq 113 İstixare (Allahdan xeyir dilemek) 314 K Kin beslemek 250 Q Qardaş 19 Qebrlerin ziyareti 415 Qeddarlıq 159 Qem 235 Qonaqperverlik 538 Qonşu 198 Qorxaqlıq 160 Qorxu 303 Qohumluq 375 Qocalıq 501 Qulaq asmaq 456 M Mehribanlıq 373 Meclis 168 Mehebbet 200 Mestlik 445 Mesuliyyet 419 Mescid 429 Meşveret 499 Möhtekirlik 257 Mübahile 140 Mübahise 161 Müharib 225 Müharibe 222 Müxlis 287 Mülayimlik 388 N Nadanlıq 190 Nezaret 387 Nifret 121 O Oğurluq 439 Ordu 177 P Paxıllıq 243 Peşe 229 Pislik 473 R Rahatlıq 395 Ramazan 391 Razılıq (1) 384 Razılıq (2) 386 Rehber 461 Rehmet 374 Rey 367 Riba (Selem) 369 Ricet (Dünyaya qayıdış) 372 Riyakarlığın mezemmet olunması 364 Ruh 393 Ruzi 377 Rüşvet 382 S Savab 154 Salam vermek 453 Sebr 506 Secdeler 427 Sedeqe 503 Sefer 442 Sexavet 197 Sexavet 431 Silah 447 Sirr 433 Siyaset 462 Sual (1) 420 Sual (2) 422 Sultan 448 Su içirtmek 444 Südemer dövr 383 Sünne 459 Sığınacaq vermek 104 Sınaq 133 Söyüş söymek 425 Ş Şadlıq 435 Şahidlik 493 Şer 481 Şeytan 477 Şefaet ve vasiteçilik 483 Şehadet (2) 495 Şeher 128 Şekk 491 Şerab 301 Şie 503 Şirk 475 Şöhret 497 Şüar 482 Şübhe 469 Şücaet 471 Şükr 488 T Tebliğat 130 Tecrübe 162 Tehqir 251 Teslim olmaq 455 Ticaret 141 Töhmet 153 Tövbe 148 U Uzaqgörenlik 233 Ü Ülfet 40 Ümid 371 Ümmet 47 Ünsiyyet 105 Y Yaxşılıq 114 Yaxşılıq 246 Yaxşılıq etmek 247 Yaradan 294 Yaradılış 292 Yaşayış yeri 446 Yemek 37 Yemek vermek 541 Yoldaşlıq 170 Yuxu 363 Yumşaqlıq göstermek 336 Z Zahidlik 404 Zaman 400 Zekat 397 Zelillik 352 Zina 402 Zinet 418 Ziyankarlıq 282 Zülm, zorakılıq, itaetsizlik 124